Quản lý thiết bị dạy học tại trường tiểu học Phủ Lý, Hà Nam trong chuyển đổi số

Phân tích thực trạng và giải pháp quản lý thiết bị dạy học tại trường tiểu học ở Phủ Lý, Hà Nam hiệu quả trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục.

• Tác giả: Phạm Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Ngô Quang Sơn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học cụm 3, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam trong bối cảnh chuyển đổi số
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng quản lý thiết bị dạy học tiểu học

Quản lý thiết bị dạy học là một hoạt động quan trọng trong quản lý nhà trường hiện đại. Thiết bị dạy học bao gồm tất cả các công cụ, tài nguyên vật chất hỗ trợ quá trình dạy và học tập. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc quản lý hiệu quả các thiết bị này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thiết bị dạy học số như máy tính, máy chiếu, bảng tương tác thông minh đòi hỏi các phương pháp quản lý đặc biệt. Tầm quan trọng của quản lý thiết bị dạy học nằm ở việc tối ưu hóa nguồn lực giáo dục, nâng cao hiệu quả dạy học, và hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, phù hợp với yêu cầu của kỷ nguyên số.

1.1. Định nghĩa thiết bị dạy học và phân loại

Thiết bị dạy học là những công cụ, tài liệu hỗ trợ trực tiếp hoặc gián tiếp cho hoạt động dạy học. Chúng được chia thành hai loại chính: thiết bị truyền thống (bảng đen, sơ đồ, mô hình) và thiết bị số (máy tính, bảng điện tử, phần mềm giáo dục). Sự phân loại này giúp cán bộ quản lý giáo dục xây dựng kế hoạch quản lí thiết bị dạy học phù hợp với từng loại công cụ và nhu cầu thực tế của nhà trường.

1.2. Vai trò trong đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học tại các trường tiểu học đòi hỏi sự hỗ trợ của thiết bị dạy học hiện đại. Chuyển đổi số trong giáo dục mở ra cơ hội để học sinh tiếp cận kiến thức một cách linh hoạt, tương tác hơn. Thiết bị số giúp tạo ra môi trường học tập phong phú, kích thích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

II. Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường tiểu học

Tại các trường tiểu học cụm 3, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam, công tác quản lý thiết bị dạy học trong bối cảnh chuyển đổi số vẫn còn những hạn chế. Mặc dù các nhà trường nhận thức rõ tầm quan trọng của thiết bị dạy học số, nhưng việc triển khai vẫn gặp khó khăn. Cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ về kỹ năng sử dụng và bảo trì thiết bị số. Hơn nữa, vấn đề về bảo quản thiết bị dạy học, cơ sở vật chất và nguồn kinh phí còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học và chất lượng giáo dục tại các trường.

2.1. Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên

Khảo sát cho thấy cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên tại các trường tiểu học nhận thức được tầm quan trọng của quản lý thiết bị dạy học. Tuy nhiên, nhận thức này chưa được chuyển thành hành động thực tiễn hiệu quả. Nhiều giáo viên vẫn chủ yếu sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, chưa tận dụng hết tiềm năng của thiết bị số để nâng cao chất lượng giảng dạy.

2.2. Những thách thức trong trang bị và bảo quản

Các trường tiểu học gặp khó khăn trong việc trang bị thiết bị dạy học đúng nhu cầu do hạn chế về nguồn kinh phí. Bảo quản thiết bị dạy học đặc biệt là thiết bị số cũng gặp vấn đề về cơ sở hạ tầng, điều kiện lưu trữ, và thiếu nhân lực chuyên môn. Điều này dẫn đến tình trạng thiết bị bị hư hỏng, lỗi thời hoặc không được sử dụng hiệu quả.

III. Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thiết bị dạy học

Việc quản lí thiết bị dạy học hiệu quả chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố đa chiều. Các yếu tố chủ quan bao gồm nhận thức, thái độ, kỹ năng của cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên và nhân viên. Các yếu tố khách quan liên quan đến điều kiện kinh tế-xã hội, chính sách hỗ trợ từ ngành giáo dục, cơ sở vật chất, tài chính và công nghệ. Trong bối cảnh chuyển đổi số, sự phối hợp giữa những yếu tố này quyết định thành công hay thất bại của công tác quản lý thiết bị dạy học tại các trường tiểu học. Hiểu rõ những yếu tố này giúp các nhà quản lý xây dựng giải pháp quản lý phù hợp và hiệu quả.

3.1. Yếu tố chủ quan trong quản lý

Yếu tố chủ quan bao gồm kỹ năng, kiến thức và thái độ của cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên. Nếu nhân sự thiếu đào tạo về quản lý thiết bị dạy học số, việc quản lí thiết bị sẽ kém hiệu quả. Sự cam kết và trách nhiệm của Ban giám hiệu trong việc đổi mới phương pháp dạy học cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả thực hiện.

3.2. Yếu tố khách quan và hạn chế

Yếu tố khách quan như nguồn kinh phí hạn chế, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, chính sách hỗ trợ chưa rõ ràng là những trở ngại lớn. Thiếu thiết bị, không gian bảo quản không phù hợp, và thiếu hỗ trợ kỹ thuật làm cho công tác bảo quản thiết bị dạy học gặp khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục.

IV. Giải pháp cải thiện quản lý thiết bị dạy học trong chuyển đổi số

Để nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học tại các trường tiểu học trong bối cảnh chuyển đổi số, cần áp dụng những biện pháp quản lý toàn diện. Trước hết, cần đầu tư vào đào tạo cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên về kỹ năng sử dụng, bảo trì thiết bị số. Thứ hai, xây dựng quy trình trang bị thiết bị dạy học khoa học dựa trên nhu cầu thực tế của nhà trường. Thứ ba, cải thiện điều kiện bảo quản thiết bị dạy học thông qua đầu tư cơ sở vật chất. Cuối cùng, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học bằng cách khuyến khích giáo viên sử dụng thiết bị dạy học trong giảng dạy hàng ngày.

4.1. Đào tạo và nâng cao năng lực nhân sự

Cần tổ chức các khóa đào tạo định kỳ cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên về quản lí thiết bị dạy học hiện đại, đặc biệt là thiết bị số. Xây dựng đội ngũ chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật tại các trường để xử lý sự cố và bảo trì thiết bị dạy học. Điều này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng của nhân sự, tạo nền tảng vững chắc cho công tác quản lý.

4.2. Xây dựng quy trình và tiêu chuẩn quản lý

Lập các quy trình chuẩn hóa cho trang bị, bảo quản và sử dụng thiết bị dạy học phù hợp với điều kiện của từng trường. Xây dựng nguyên tắc quản lý rõ ràng, có hướng dẫn chi tiết về cách trang bị, bảo quản và sử dụng từng loại thiết bị. Này giúp standardize công tác quản lí và nâng cao hiệu quả chung.

4.3. Đầu tư cơ sở hạ tầng và tài chính

Cần có giải pháp tài chính bao gồm cấp vốn từ ngân sách nhà nước, huy động nguồn lực xã hội để trang bị đầy đủ thiết bị dạy học, cải thiện cơ sở vật chất cho bảo quản thiết bị. Đầu tư vào hệ thống quản lý điện tử để theo dõi, quản lý thiết bị hiệu quả hơn, giúp tối ưu hóa nguồn lực giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 5 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu về sử dụng thiết bị dạy học ở trường học Có khá nhiều công trình nghiên cứu về TBDH trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Trang thiết bị dạy học (hay còn được gọi là đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, dụng cụ dạy học.) được Lotx Klinbơ (Đức) nhấn mạnh về tầm quan trọng.

Trang thiết bị dạy học không chỉ là các công cụ vật chất cần thiết cho giáo viên và học sinh tổ chức và thực hiện quá trình giảng dạy và học tập một cách hợp lý và hiệu quả ở các môn học và cấp học khác nhau. Tại Hội nghị các nhà lãnh đạo kỹ thuật Hoa Kỳ (2014), nhóm tác giả Antonio Cartelli, Marco Palma, Maria Ranieri đã trình bày kết quả nghiên cứu về áp dụng kinh nghiệm Tháp trải nghiệm của Dale; đây được xem là một mô hình kết hợp một số lý thuyết liên quan đến thiết kế hướng dẫn sử dụng TBDH và hiệu quả quá trình học tập của HS [23]. Tác giả David Dwyer (2013) đã nêu quan điểm về sử dụng TBDH hiệu quả khi nhà quản lý coi TBDH như là công cụ, chỉ báo phục vụ cho công tác đánh giá, dự báo chất lượng dạy học của nhà trường và môi trường dạy học của nhà trường. Ở Hoa Kỳ, ngay từ những giờ học đầu tiên về ngôn ngữ, các thiết bị dạy học hiện đại đã được đưa vào giảng dạy, những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, ở bậc tiểu học, HS sử dụng trang Web Youtube.com như một tài nguyên học đường [24].

Nghiên cứu của Cuban Larry (1984) đã chi tiết mô tả sự thay đổi trong hệ thống giáo dục công lập ở Hoa Kỳ trong thế kỷ 20, với hình ảnh tư liệu đáng giá về các lớp học, sách giáo khoa và mẫu bài kiểm tra. Nghiên cứu này xác định một khung năng lực chung mà học sinh cần đạt được, bao gồm ba nhóm năng lực: khả năng sáng tạo và tự chủ trong hành động, khả năng thông minh trong sử 6 dụng các công cụ, và khả năng tương tác hòa đồng với nhiều nhóm xã hội. Công trình này đề xuất một sự cải tổ toàn diện của hệ thống giáo dục quốc dân, bắt đầu bằng việc xây dựng chương trình giáo dục dựa trên các năng lực này. Đồng thời, nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng để quản lý hiệu quả việc sử dụng các thiết bị dạy học trong trường học, việc đào tạo đội ngũ nhân lực chuyên môn trong lĩnh vực này là rất quan trọng.

Quản lý sử dụng thiết bị dạy học liên quan chặt chẽ đến việc sản xuất thiết bị dạy học bởi chính các giáo viên và nhà trường. Thực hành tự tạo ra thiết bị dạy học được coi là một yêu cầu cần thiết trong hệ thống giáo dục công lập [27]. Nghiên cứu về quản lí thiết bị dạy học ở trường học Trong tài liệu " Một số vấn đề lí luận và thực tiễn của việc xây dựng sử dụng cơ sở vật chất và TBDH ở trường phổ thông Việt Nam " của tác giả Nguyễn Cảnh Chi và đồng tác giả (2002), đã đưa ra những quan điểm cơ bản về việc sử dụng TBDH và xác định vai trò và vị trí của nó trong trường phổ thông. Công trình nghiên cứu này đã nhấn mạnh: "Mục tiêu chính và duy nhất của công tác thiết bị trường học là sử dụng TBDH một cách hiệu quả.

Đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ chuyên môn cao và hiểu rõ về TBDH cũng như phương pháp dạy học kết hợp TBDH". Theo tác giả, giáo viên không chỉ cần hiểu biết về TBDH và kỹ thuật sử dụng chúng, mà còn cần hiểu sâu về phương pháp dạy học với TBDH. Điều này bao gồm việc nắm vững mục đích, thời điểm, lượng sử dụng TBDH phù hợp, và hiểu rõ đặc điểm tâm lý và học tập của học sinh. Giáo viên cần biết cách tham gia vào các hoạt động dạy học sử dụng TBDH, và cách sử dụng TBDH để khuyến khích sự say mê học tập, kích thích tính tích cực, sáng tạo và phát triển nhân cách của học sinh.

Lê Thanh Giang (2009) với đề tài: “Thực trạng và giải pháp quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học của GV trường trung học phổ thông tỉnh Cà Mau” [9]. Thông qua đề tài này, tác giả đã thực hiện khảo sát và phân tích thực trạng quản lý và sử dụng Thiết bị Dạy học (TBDH) tại một số trường 7 trung học phổ thông ở tỉnh Cà Mau. Từ những kết quả thu được, tác giả đề xuất một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trong các trường trung học phổ thông của tỉnh Cà Mau. Cụ thể, có thể áp dụng các biện pháp như tổ chức các tiết dạy biểu diễn, tập trung vào việc thể hiện các tính năng của TBDH để tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy đối với các thiết bị hiện có.

Đồng thời, việc tổ chức các hội thảo và buổi trao đổi kinh nghiệm đều có thể giúp giáo viên chia sẻ và học hỏi cách sử dụng TBDH một cách hiệu quả nhất. Để duy trì sự hiệu quả, cần thiết lập một quy trình theo dõi, kiểm tra, và đánh giá định kỳ tình hình sử dụng TBDH tại cả tổ bộ môn và từng giáo viên. Điều này giúp đảm bảo rằng TBDH được sử dụng đúng cách và có thể điều chỉnh phương pháp giảng dạy để đạt được kết quả tốt nhất. Những biện pháp này đều nhằm mục đích cải thiện chất lượng giáo dục thông qua việc tối ưu hóa sử dụng TBDH, đồng thời thúc đẩy sự chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm trong cộng đồng giáo viên tại tỉnh Cà Mau.

Tác giả David Dwyer (2013) đã nêu quan điểm về sử dụng TBDH hiệu quả khi nhà quản lý coi TBDH như là công cụ, chỉ báo phục vụ cho công tác đánh giá, dự báo chất lượng dạy học của nhà trường và môi trường dạy học của nhà trường. Ở Hoa Kỳ, ngay từ những giờ học đầu tiên về ngôn ngữ, các thiết bị dạy học hiện đại đã được đưa vào giảng dạy, những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước, ở bậc tiểu học, HS sử dụng trang Web Youtube.com như một tài nguyên học đường [28]. Nguyễn Thị Bạch Ngọc (2014) [15] với đề tài: “Thực trạng quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học phổ thông thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương”, Tác giả đã thực hiện nghiên cứu về lý luận và đánh giá thực trạng quản lý phương tiện dạy học từ phía Hiệu trưởng. Từ đó, tác giả đã xây dựng các biện pháp quản lý phương tiện dạy học mà Hiệu trưởng có thể thực hiện nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giáo 8 dục phổ thông hiện đại.

Các biện pháp này bao gồm việc tăng cường nhận thức về vai trò của thiết bị dạy học và quản lý chúng đối với cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên tại các trường trung học phổ thông. Đồng thời, Hiệu trưởng được khuyến khích nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng, mua sắm, và trang bị đầy đủ số lượng thiết bị dạy học, đảm bảo chất lượng để đáp ứng tiêu chí chất lượng giáo dục. Tác giả cũng đề xuất tăng cường hoạt động tập huấn, hướng dẫn sử dụng Thiết bị Dạy học (TBDH) có hiệu quả cho giáo viên. Điều này nhằm đảm bảo rằng người giảng dạy có đủ kỹ năng và hiểu biết để tận dụng mọi ưu điểm của TBDH trong quá trình giảng dạy.

Ngoài ra, quản lý việc bảo quản, bảo dưỡng, và sửa chữa thiết bị dạy học cũng được đề xuất được tăng cường, giúp đảm bảo rằng mọi phương tiện dạy học luôn ở trạng thái hoạt động tốt nhất và lâu dài. Đặng Phúc Tịnh (2010) [21] với đề tài: “Thực trạng và một số biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ”, tác giả đã khảo sát và phân tích thực trạng quản lý TBDH ở các trường TH huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ. Từ đó, tác giả đề xuất một số biện pháp quản lý TBDH nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của các trường TH tại huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ gồm các biện pháp: Biện pháp nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của thiết bị dạy học và quản lý thiết bị dạy học cho CBQLGD, GV và HS; Biện pháp quản lý việc trang bị, cung ứng các thiết bị dạy học; Biện pháp quản lý việc sử dụng các thiết bị dạy học; Biện pháp quản lý việc bảo quản thiết bị dạy học. Luận án tiến sĩ của tác giả Phùng Thị Lý Hằng (2019) về “Quản lý sử dụng thiết bị dạy học ở trường Trung học phổ thông trong bối cảnh đổi mới giáo dục” đã phân tích trong bối cảnh đổi mới giáo dục, đổi mới dạy học đặt ra cho thiết bị dạy học có vai trò đặc biệt quan trọng, tác giả đã đưa ra các 9 biện pháp như: Tổ chức các hoạt động nâng cao nhận thức cho đội ngũ CBQLGD, GV và HS đối với việc sử dụng thiết bị dạy học trong bối cảnh hiện nay; Xây dựng Bộ tiêu chí quản lý sử dụng TBDH trường trung học phổ thông đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Xây dựng mô hình liên kết về sử dụng TBDH và phòng học bộ môn trung học phổ thông của các cụm trường và cơ sở giáo dục khác đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Xây dựng “Khung năng lực viên chức làm công tác TBDH” trường trung học phổ thông; Xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH phù hợp mục tiêu, nội dung và đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường; Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GV và viên chức làm công tác TBDH ở các trường trung học phổ thông đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Xã hội hóa nguồn đầu tư TBDH trường trung học phổ thông [11].

Các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã nhấn mạnh đến vị trí, vai trò của TBDH trong hoạt động giảng dạy của GV và HS, có nhiều công trình đã đề xuất các biện pháp cần thiết và khả thi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH trong nhà trường, các công trình đã đã đưa việc sử dụng TBDH như là một cách thức tổ chức quá trình dạy học, đã được tổ chức sử dụng ở các không gian như: phòng học bộ môn, phòng thực hành, phòng truyền thống, lớp học thông minh.