phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học tại các trường Trung học cơ sở đáp ứng yêu cầ u đổ i mới giáo du ̣c. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý thiết bị dạy học tại các trường Trung học cơ sở quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý sử dụng thiết bị dạy học tại các trường Trung học cơ sở quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội đáp ứng yêu cầ u đổ i mới giáo dục. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC TẠI CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP Ƣ́NG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trực quan trong dạy học là một trong những nguyên tắc lí luận dạy học, được nghiên cứu xuyên suốt qua các thời kì triết học: Trực quan trong triết học cổ đại, trực quan trong triết học siêu hình cận đại, trực quan trong triết học biện chứng duy tâm, trực quan trong triết học duy vật biện chứng. Cùng với sự phát triển của các tư tưởng trong lĩnh vực tâm lí, giáo dục học, lí thuyết về dạy học trực quan đã có những bước tiến mới, nhận thức được vai trò quan trọng của phương tiện - thiết bị dạy học trực quan. Tính trực quan trong dạy học đóng vai trò minh họa trong bài giảng của giáo viên, giúp học sinh không chỉ nhận biết được hiện tượng mà còn nắm rõ bản chất của hiện tượng. Thiết bị dạy học - phương tiện dạy học trực quan, có vai trò lớn trong quá trình nhận thức của học sinh.
Theo Lênin, quy luật nhận thức của con người là “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”. Theo tài liệu của Dự án Việt - Úc về đào tạo giảng viên (VAT): Kiến thức thu được qua nghe là 11%, qua nhìn là 81%, qua các giác quan khác là 9%. Kiến thức nhớ được qua nghe là 20%, qua nhìn là 30%, qua nghe và nhìn là 50%, qua nói là 80%, qua nói và làm là 90%. Đối với Việt Nam, việc đầu tư CSVC-TBDH đặc biệt được Đảng và Nhà nước rất quan tâm, từ những năm 1960 Bộ giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành tiêu chí TBDH từ mẫu giáo đến phổ thông, đến năm 2000 đã chính thức ban hành quy chế thiết bị giáo dục trong trường mầm non, trường phổ thông, đến năm 2010 chính thức ban hành danh mục thiết bị dạy học tối thiểu cấp THCS.
8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đối với các trường THCS, từ năm học 2006-2007, tiến hành chương trình cải cách sách giáo khoa đại trà đã được Nhà nước đầu tư cấp phát trang thiết bị dạy học theo danh mục thiết bị dạy học tối thiểu. Tuy nhiên, trên thực tế thiết bị dạy học được cấp vẫn chưa đủ, quá trình sử dụng thiết bị dạy học hao mòn và hỏng chưa được bổ sung kịp thời, việc sử dụng TBDH của giáo viên chưa đạt hiệu quả do nhiều hạn chế về số lượng, chất lượng TBDH, kĩ năng sử dụng của giáo viên, biện pháp quản lý của cán bộ quản lý. Chính vì vậy đã có nhiều đề tài nghiên cứu về xây dựng hệ thống CSVC và TBDH, quản lý TBDH nhằm tìm ra những biện pháp quản lý TBDH một cách hiệu quả, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, gắn lý thuyết với thực hành. Vấn đề này có thể điểm một số công trình như: Đề tài luận văn thạc sỹ “Một số biện pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học của hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội” năm 2004 của tác giả Đỗ Hoàng Điệp.
Thông qua việc nghiên cứu lý luận về quản lý cơ sở vật chất - thiết bị trường học, tìm hiểu thực trạng quản lý CSVC&TBTH của hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội trong giai đoạn 1996-2004, đề tài đã đề xuất một số biện pháp xây dựng và quản lý CSVC & TBTH của hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội. Bộ giáo trình nghiệp vụ quản lý trường phổ thông - sản phẩm của đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, mã số B2004-54-03 được viết theo hướng cập nhật kiến thức, nâng cao tính tích cực chủ động của người học. Bộ giáo trình gồm 11 chương. Mỗi chương ứng với 1 chuyên đề nghiệp vụ quản lý giáo dục của chương trình chi tiết bồi dưỡng cán bộ quản lý trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, tiểu học theo quyết định số 820/QĐ- QLĐT&NCKH ngày 6 tháng 8 năm 2003 của Hiệu trưởng trường Cán bộ quản lý Giáo dục - Đào tạo II.
Trong đó chương 8 nghiên cứu về Quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật ở trường phổ thông. Bộ giáo trình đã đem lại lợi ích thiết thực không chỉ cho học viên các lớp bồi dưỡng cán bộ quản lý trường 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com phổ thông mà còn cho học viên cao học quản lý các khóa, lớp, góp phần thực hiện quá trình đổi mới quản lý giáo dục ở nước ta. Năm 2005, chủ nhiệm đề tài Ngô Quang Sơn đã nghiệm thu đề tài cấp Bộ về: “Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các Trung tâm giáo dục thường xuyên và Trung tâm học tập cộng đồng”. Thông qua nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông, tác giả đã đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông tại các trung tâm giáo dục thường xuyên và trung tâm học tập cộng đồng.
Đề tài không chỉ phát huy tác dụng trong các trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm học tập cộng đồng mà còn được các trường THCS học tập, vận dụng trong công tác quản lý thiết bị giáo dục và ứng dụng công nghệ thông tin.[27] Năm 2006, tác giả Nguyễn Thị Huế đã nghiên cứu luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục: “Một số biện pháp quản lý CSVC và thiết bị trường học của hiệu trưởng các trường THCS huyện miền núi Sơn Dương- Tuyên Quang”. Tác giả đã đưa ra một số biện pháp quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học có tính khả thi cao đối với các trường THCS huyện miền núi Sơn Dương -Tuyên Quang. Năm 2010, tác giả Lê Văn Năng - học viên cao học trường Đại học Giáo dục đã nghiên cứu luận văn thạc sĩ: “Quản lý thiết bị dạy học của trường THPT thành phố Hải Phòng”. Tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ở các trường THPT thành phố Hải Phòng, đánh giá thực trạng quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và đưa ra một số biện pháp quản lý CSVC&TBDH ở trường THPT thành phố Hải Phòng.
Tác giả nhấn mạnh đến các biện pháp về nâng cao nhận thức, bồi dưỡng kỹ năng sử dụng, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá bảo 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com quản, sử dụng cơ sở vật chất và TBDH. Các biện pháp được các trường THPT đánh giá có tính khả thi cao. Trần Đức Hùng - Đại học Đà Nẵng đã nghiên cứu và hoàn thành luận văn thạc sĩ “Biện pháp quản lý thiết bị dạy học ở trường trung học cơ sở tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn hiện nay”, Tác giả đã đưa ra 5 nhóm biện pháp quản lý thiết bị dạy học gồm: nhóm biện pháp tổ chức bộ máy; nhóm biện pháp quản lý mua sắm; nhóm biện pháp quản lý bảo quản; nhóm biện pháp quản lý sử dụng; nhóm các biện pháp hỗ trợ khác. Các nhóm biện pháp mà đề tài đưa ra chưa đáp ứng được yêu cầu chuẩn hóa quản lý thiết bị dạy học trong giai đoạn hiện nay.
TBDH là một bộ phận, là một thành tố không thể thiếu được của quá trình dạy, học tích cực. TBDH vừa là một thành tố, vừa là một phương tiện, một phương hướng, vừa hàm chứa nội dung của quá trình dạy học, đồng thời tạo hứng thú nhận thức cho học viên. TBDH là một trong những điều kiện giúp GV và học viên thực hiện tốt phương châm dạy học phát huy tính tích cực của học viên, tích cực hoá quá trình nhận thức, quá trình tư duy của học viên …”, đồng thời tác giả đã đưa ra hệ thống 7 giải pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả của việc trang bị, sử dụng và bảo quản TBDH. Như vậy, có thể nói rằng công tác quản lý TBDH có vai trò to lớn trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả khai thác TBDH ở mỗi nhà trường.
Bởi vì, nó giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về trình độ, tốc độ phát triển TBDH và mức độ ảnh hưởng của nó tới công nghệ dạy học ở trong nước, khu vực và trên thế giới. Đánh giá được thực trạng của TBDH, quá trình đầu tư, trang bị, bảo quản và chất lượng sử dụng, khai thác TBDH ở nhà trường, từ đó hoạch định chiến lược phát triển TBDH một cách lâu dài là việc làm hết sức cần thiết, cấp bách đối với CBQL ở các nhà trường. Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam về đổ i mới chương trình giáo du ̣ c phổ thông đã nêu rõ : “Đổ i mới nô ̣i dung , 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chương trình sách giáo khoa , phương pháp da ̣y và ho ̣c phải đươ ̣c thực hiê ̣n đồ ng bô ̣ với đổ i mới trang thiế t bi ̣da ̣y ho ̣c”. Cho đến nay việc nghiên cứu quản lý TBDH tại các trường THCS quận Bắc Từ Liêm thì chưa được đề tài nào đề cập đến.
Đây là lí do để tác giả nghiên cứu một số biện pháp quản lý TBDH tại các trường THCS quận Bắc Từ Liêm Hà Nội, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Theo từ điển tiếng Việt, quản lý là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, một cơ quan: quản lý lao động, quản lý cán bộ, quản lý công việc” hoặc quản lý là: “Trông coi, giữ gìn, theo dõi công việc [28]. Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”[5].