Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã khiến vàng trở thành kênh trú ẩn an toàn và tài sản bảo toàn giá trị được ưa chuộng trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, tình trạng lạm phát tăng cao, môi trường kinh tế vĩ mô tiềm ẩn bất ổn cùng sự suy giảm giá trị của đồng nội tệ đã làm trầm trọng thêm hiện tượng "vàng hóa" nền kinh tế. Biến động giá vàng trong nước với biên độ lớn và thất thường không chỉ tạo ra tâm lý lo ngại trong dân chúng mà còn thúc đẩy các hoạt động đầu cơ, buôn lậu vàng qua biên giới, gây áp lực trực tiếp lên tỷ giá hối đoái và sự ổn định của hệ thống tài chính. Nhận thức được tính cấp thiết của việc kiểm soát thị trường vàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng các cơ quan hữu trách đã triển khai nhiều giải pháp bình ổn thị trường. Tuy nhiên, các chính sách can thiệp vẫn bộc lộ những tồn tại cần được tháo gỡ bằng một khung pháp lý dài hạn, dựa trên việc nghiên cứu và tiếp thu có chọn lọc các bài học kinh nghiệm quốc tế.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

  1. Phân tích và hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về thị trường vàng và công tác quản lý nhà nước đối với thị trường vàng.
  2. Khảo cứu thực tiễn quản lý thị trường vàng tại một số quốc gia tiêu biểu (Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ) cùng thực trạng cơ cấu dự trữ vàng quốc tế, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm có giá trị tham chiếu cho Việt Nam.
  3. Phân tích diễn biến thị trường vàng Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 và đánh giá các chính sách điều hành của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước giai đoạn 2010 – 2013 nhằm nhận diện những vấn đề đặt ra.
  4. Đề xuất các quan điểm định hướng và hệ thống khuyến nghị chính sách nhằm hoàn thiện công tác quản lý thị trường vàng Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các nội dung cơ bản về thị trường vàng và cơ chế, chính sách quản lý thị trường vàng của Nhà nước.
  • Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu chính sách quản lý thị trường vàng của Trung Quốc (1949 – 2013), Ấn Độ (1962 – 2013), Thái Lan (1970 – 2013), Thổ Nhĩ Kỳ (2011 – 2013); quy mô và cơ cấu dự trữ vàng quốc tế (2000 – 2013); thực trạng thị trường vàng Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 và chính sách quản lý thị trường vàng tại Việt Nam giai đoạn 2010 – 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên việc tiếp cận vàng dưới góc độ một loại hàng hóa đặc biệt mang tính chất tiền tệ kép. Hệ thống lý thuyết tập trung vào các nội dung cốt lõi:

  • Khái niệm và 6 chức năng của vàng: Tiền tệ thế giới, phương tiện dự trữ ngoại hối nhà nước, phương tiện cất trữ giá trị, nguyên liệu chế tác đồ trang sức mỹ nghệ, nguyên liệu công nghiệp kỹ thuật cao (điện tử, hàng không vũ trụ, nha khoa) và công cụ đa dạng hóa danh mục đầu tư.
  • Cấu trúc thị trường vàng: Phân định rõ thị trường vàng vật chất (vàng thỏi, vàng miếng, tiền xu, trang sức) và thị trường vàng phi vật chất (tài khoản vàng, chứng chỉ vàng, các công cụ phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, tương lai, quyền chọn), đồng thời làm rõ mối liên hệ giữa hai thị trường qua hoạt động kinh doanh chênh lệch giá (arbitrage) và phòng ngừa rủi ro.
  • Các hình thức kinh doanh vàng: Mua bán vàng vật chất, gửi tiết kiệm vàng, cho vay vàng, mua chứng chỉ quỹ đầu tư vàng (GETF), kinh doanh vàng trên tài khoản, mua bán chứng chỉ vàng và giao dịch hợp đồng phái sinh.
  • Cơ chế xác lập giá và nhân tố tác động: Cân bằng cung - cầu vàng chịu sự chi phối của 8 nhóm nhân tố chính: tình hình kinh tế các cường quốc, biến động tỷ giá đồng USD, biến động giá dầu mỏ, diễn biến thị trường tài chính, tỷ lệ lạm phát, hoạt động đầu cơ và tâm lý nhà đầu tư, chính sách quản lý của Chính phủ, cùng các yếu tố địa chính trị, thiên tai và chu kỳ lễ hội.
  • Khung quản lý nhà nước đối với thị trường vàng: Xác định 2 nhóm mục tiêu quản lý (quản lý như hàng hóa thông thường và quản lý như tiền tệ phục vụ chính sách tiền tệ quốc gia) và 6 nội dung quản lý toàn diện: (1) Hoạt động xuất nhập khẩu vàng; (2) Hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng miếng; (3) Hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ; (4) Hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản; (5) Quản lý vàng thuộc Dự trữ ngoại hối Nhà nước; (6) Quản lý biến động giá vàng.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm:

  • Cơ sở phương pháp luận: Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Học thuyết Mác - Lênin, gắn liền với các quan điểm, đường lối và chính sách quản lý kinh tế của Đảng và Nhà nước Việt Nam.
  • Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức tài chính uy tín; sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu giữa các quốc gia và phương pháp dự báo xu hướng vận động của thị trường.

Nguồn dữ liệu của khóa luận được trích xuất từ các báo cáo chính thức của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Thomson Reuters GFMS, Bloomberg, Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa (PBOC), Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI), Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT), Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE), Sở Giao dịch Hàng hóa Ấn Độ (MCX) và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về quản lý thị trường vàng

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về vàng và thị trường vàng. Tác giả phân tích đặc tính lý - hóa và làm rõ 6 chức năng cơ bản của vàng trong nền kinh tế hiện đại, phân biệt cơ chế vận hành của thị trường vàng vật chất và thị trường vàng tài khoản, đồng thời tổng hợp các công cụ kinh doanh vàng phái sinh. Chương này chỉ ra rằng sản lượng khai thác vàng mỏ mới hàng năm chỉ đạt khoảng 2.500 tấn, mức cung thực tế chủ yếu đến từ lượng vàng dự trữ và tái chế "trên mặt đất", do đó giá vàng chịu tác động lớn hơn từ phía biến động của cầu. Về mặt quản lý nhà nước, chương 1 luận giải tính tất yếu của việc quản lý thị trường vàng xuất phát từ vai trò của vàng đối với sự ổn định của đồng nội tệ, tỷ giá hối đoái và cân đối kinh tế vĩ mô. Tác giả thiết lập khung quản lý gồm 2 nhóm mục tiêu song hành và cụ thể hóa thành 6 nội dung quản lý nhà nước mang tính liên kết chặt chẽ từ khâu xuất nhập khẩu đến lưu thông nội địa và dự trữ quốc gia.

Chương 2: Kinh nghiệm quốc tế về quản lý thị trường vàng và bài học cho Việt Nam

Chương 2 đi sâu phân tích thực tiễn quản lý thị trường vàng tại 4 quốc gia có đặc thù kinh tế - xã hội tiêu biểu và tổng hợp bức tranh dự trữ vàng quốc tế:

  • Trung Quốc: Nghiên cứu bước chuyển đổi từ giai đoạn độc quyền, kiểm soát giá gắt gao (1949 – 2001) sang lộ trình tự do hóa 3 giai đoạn từ năm 2001. Trọng tâm là việc thành lập Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE) vào tháng 10/2002 vận hành theo cơ chế khớp lệnh tập trung dưới sự giám sát trực tiếp của PBOC. Việc mở rộng thành viên cho nhà đầu tư cá nhân (12/2006) và các ngân hàng quốc tế (2007 gồm HSBC, Standard Chartered, UBS AG, BNS), cùng việc cho phép các NHTM cung ứng dịch vụ kinh doanh vàng tài khoản đã giúp Trung Quốc lành mạnh hóa thị trường, thu hẹp thị trường vàng ngầm và giữ giá trong nước bám sát giá quốc tế.
  • Ấn Độ: Phân tích một thị trường có sức tiêu thụ vàng hàng năm lớn (năm 2013 tiêu thụ 974,8 tấn). Đánh giá bài học thất bại của đề án huy động vàng trong dân giai đoạn 1998 – 1999 (chỉ thu hút được 8 tấn so với mục tiêu 100 tấn) do biến động giá khiến người gửi rút trước hạn, gây rủi ro thanh khoản nghiêm trọng cho NHTM. Phân tích chính sách hạn chế nhập khẩu thông qua việc liên tục nâng thuế nhập khẩu từ 2% (đầu năm 2012) lên 6%, 8% (tháng 6/2013) và 10% (tháng 8/2013), kết hợp quy định tái xuất 20% vàng nhập khẩu. Biện pháp này tuy giảm được thâm hụt cán cân vãng lai từ 21 tỷ USD xuống 5,2 tỷ USD trong quý 3/2013 nhưng lại làm gia tăng tình trạng nhập lậu vàng (ước đạt 140 tấn năm 2013).
  • Thái Lan: Khảo cứu mô hình tập trung phát triển ngành chế tác và xuất khẩu vàng trang sức (kim ngạch đạt khoảng 3 tỷ USD/năm, tiêu thụ 70 – 80 tấn vàng nguyên liệu/năm, tạo việc làm cho hơn 500.000 lao động). Tác giả làm rõ các đòn bẩy chính sách: miễn thuế nhập khẩu kim cương (1981), áp dụng thuế xuất khẩu trang sức 0%, xây dựng Khu công nghiệp Gemopolis (60 nhà máy, 50.000 m2) với nhiều ưu đãi thuế, tài trợ xúc tiến thương mại và tổ chức Hội chợ Quốc tế Bangkok Gems & Jewelry từ năm 1984 đạt quy mô giao dịch 1,2 tỷ baht.
  • Thổ Nhĩ Kỳ: Phân tích giải pháp huy động nguồn lực khoảng 5.000 tấn vàng tích trữ trong dân (trị giá 302 tỷ USD). Từ tháng 10/2011, CBRT áp dụng Cơ chế Tùy chọn Hệ số Dự trữ (ROM), cho phép các NHTM trích nộp tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng vàng từ mức 10% nâng dần lên 30%. Các ngân hàng (như Garanti, Isbank, Yapi Kredi, Asyab) triển khai đa dạng sản phẩm gửi tiết kiệm vàng và cho vay bảo đảm bằng vàng, giúp số tài khoản gửi vàng tăng 15% (trong 7 tháng đầu năm 2013), thu hút hàng tỷ USD vào dự trữ NHTW và hỗ trợ giảm thâm hụt tài khoản vãng lai từ 77 tỷ USD năm 2011 xuống 59 tỷ USD năm 2012.
  • Quy mô và cơ cấu dự trữ vàng quốc tế: Khảo sát lượng vàng dự trữ toàn cầu duy trì ổn định xấp xỉ 32.000 tấn (tính đến tháng 12/2013). Chỉ ra sự phân hóa rõ rệt: các quốc gia có đồng tiền mạnh duy trì tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối trên 50% (Mỹ 75,5%, Đức 72,6%, Ý 72,2%, Pháp 71%, Hà Lan 61%), trong khi các nền kinh tế mới nổi có tỷ trọng vàng rất thấp (Trung Quốc chiếm 1,7% năm 2011) do ưu tiên nắm giữ ngoại tệ mạnh để thanh toán quốc tế.

Từ thực tiễn quốc tế, tác giả đúc kết 7 bài học kinh nghiệm cốt lõi cho Việt Nam về: (1) Quản lý theo quy luật cung - cầu và liên thông với thị trường thế giới; (2) Tự do hóa từng bước phù hợp với trình độ thị trường tài chính; (3) Kiểm soát xuất nhập khẩu vàng linh hoạt gắn với cán cân thanh toán; (4) Khẳng định vai trò quản lý đầu mối của Ngân hàng Trung ương thông qua mạng lưới định chế chính thức; (5) Chuẩn bị điều kiện thành lập Sở giao dịch vàng tập trung; (6) Kết hợp công cụ kỹ thuật - kinh tế thay cho mệnh lệnh hành chính thuần túy; (7) Điều kiện tiên quyết để huy động vàng trong dân là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.

Chương 3: Khuyến nghị chính sách quản lý thị trường vàng Việt Nam thời gian tới

Chương 3 tổng kết thực trạng vận hành của thị trường vàng Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 và các chính sách quản lý của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn 2010 – 2013. Tác giả nhận diện các vấn đề lớn đang đặt ra cho công tác điều hành: mức chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá thế giới còn cao; tính khả thi và phương thức huy động lượng vàng nhàn rỗi trong dân; và việc chuẩn bị các điều kiện để mở lại sàn giao dịch vàng tập trung. Trên cơ sở đó, khóa luận xác lập các quan điểm quản lý thị trường vàng dài hạn và đề xuất các nhóm giải pháp chính sách đồng bộ nhằm hoàn thiện thể chế, phân định quản lý vàng miếng và vàng trang sức, điều hành linh hoạt xuất nhập khẩu và nâng cao hiệu quả dự trữ ngoại hối nhà nước.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các dữ liệu thực nghiệm quốc tế và đối chiếu với thực trạng quản lý tại Việt Nam. Bảng tổng hợp dưới đây khái quát các nét đặc trưng trong chính sách quản lý thị trường vàng của các nước được khảo cứu:

Quốc gia Mô hình quản lý trọng tâm Công cụ & Chính sách tiêu biểu Kết quả ghi nhận trong văn bản Tồn tại / Rủi ro phát sinh
Trung Quốc Tự do hóa theo lộ trình; giao dịch vàng miếng tập trung qua Sàn SGE dưới sự quản lý của PBOC. Thành lập SGE (2002); cho phép cá nhân giao dịch (2006); cấp phép thành viên cho ngân hàng ngoại (2007); giao dịch vàng tài khoản qua SGE và SFE. Giá vàng nội địa bám sát giá thế giới; thu hẹp thị trường vàng ngầm; thanh khoản thị trường tăng mạnh. Giai đoạn trước 2001 độc quyền giá gây méo mó thị trường và buôn lậu vàng qua biên giới.
Ấn Độ Dùng chính sách thuế và hạn ngạch để kiểm soát nhập khẩu, giảm thâm hụt tài khoản vãng lai. Tăng thuế nhập khẩu từ 2% lên 6%, 8% rồi 10% (2013); quy định tái xuất 20% vàng nhập khẩu; giao dịch qua MCX; quản lý trang sức 7 thang độ. Thâm hụt vãng lai giảm mạnh từ 21 tỷ USD xuống 5,2 tỷ USD (quý 3/2013); nhập khẩu vàng giảm từ 135 triệu USD/ngày xuống 36 triệu USD/ngày. Buôn lậu vàng gia tăng (ước đạt 140 tấn năm 2013); đề án huy động vàng 1998–1999 thất bại (chỉ đạt 8/100 tấn), rủi ro thanh khoản ngân hàng.
Thái Lan Thúc đẩy công nghiệp chế tác và xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ. Thuế xuất khẩu trang sức 0%; miễn thuế nhập khẩu kim cương (1981); thành lập KCN Gemopolis (60 nhà máy); Hội chợ Bangkok Gems & Jewelry. Kim ngạch xuất khẩu đạt ~3 tỷ USD/năm; chế tác 70–80 tấn vàng/năm; tạo việc làm cho >500.000 lao động; doanh số hội chợ đạt 1,2 tỷ baht. Phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vàng thô nhập khẩu; đòi hỏi duy trì tay nghề thợ và thiết kế liên tục đổi mới.
Thổ Nhĩ Kỳ Huy động vàng trong dân thông qua Cơ chế Tùy chọn Hệ số Dự trữ (ROM) của NHTW. Cho phép NHTM trích nộp 10% - 30% dự trữ bắt buộc bằng vàng; phát triển tiết kiệm vàng, cho vay thế chấp vàng, thẻ tín dụng liên kết vàng. Tài khoản gửi vàng tăng 15% (đầu 2013); chuyển 2,9 tỷ USD ngoại tệ/vàng vào dự trữ CBRT; thâm hụt vãng lai giảm từ 77 tỷ USD về 59 tỷ USD (2012). Đồng nội tệ chịu áp lực khi dòng vốn đảo chiều; thâm hụt tài khoản vãng lai vẫn ở mức cao so với chuẩn quốc tế.

Các đóng góp chính mà tác giả tự nêu trong công trình nghiên cứu:

  • Hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết về vai trò, chức năng của vàng và khung quản lý nhà nước đối với thị trường vàng phù hợp với nền kinh tế chuyển đổi.
  • Cung cấp bức tranh phân tích so sánh chuyên sâu về kinh nghiệm thành công và bài học thất bại trong quản lý thị trường vàng tại Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan và Thổ Nhĩ Kỳ.
  • Đúc kết hệ thống 7 bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn cao, làm cơ sở khoa học để các cơ quan quản lý (đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) tham khảo trong việc hoàn thiện khung pháp lý và định hình các công cụ điều hành thị trường vàng trong dài hạn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số giới hạn nghiên cứu xuất phát từ phạm vi và thời điểm thực hiện:

  • Hạn chế về phạm vi và chuỗi dữ liệu: Dữ liệu thực nghiệm và diễn biến chính sách trong khóa luận được cập nhật đến thời điểm hoàn thành nghiên cứu (tháng 5 năm 2014), với chuỗi số liệu thực trạng thị trường vàng Việt Nam dừng ở giai đoạn 2008 – 2013. Do đó, khóa luận chưa thể đánh giá định lượng tác động dài hạn của các chính sách quản lý thị trường vàng sau năm 2014. Phạm vi khảo cứu quốc tế tập trung vào 4 quốc gia đặc thù ở châu Á và Trung Đông mà chưa mở rộng sang mô hình của các thị trường tài chính phát triển phương Tây.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả gợi mở việc tiếp tục theo dõi diễn biến thị trường vàng Việt Nam trong các giai đoạn sau; ứng dụng các mô hình định lượng hiện đại để đo lường mức độ ảnh hưởng của biến động giá vàng tới lạm phát và tỷ giá; đồng thời nghiên cứu sâu hơn về đề án khả thi thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia và cơ chế kỹ thuật nhằm huy động nguồn lực vàng phục vụ đầu tư phát triển.

Giá trị tham khảo

Công trình nghiên cứu có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

  • Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp tư liệu thực chứng và cơ sở lý luận cho Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý vĩ mô trong việc đánh giá chính sách quản lý vàng miếng, điều hành dự trữ ngoại hối và hoàn thiện cơ chế quản lý xuất nhập khẩu vàng.
  • Nghiên cứu sinh, sinh viên và giảng viên: Là tài liệu học thuật hữu ích cho các chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế tại các trường đại học khối kinh tế khi nghiên cứu về thị trường hàng hóa phái sinh, chính sách tiền tệ và quản lý thị trường ngoại hối.
  • Các phần nội dung đáng tham khảo nhất: Phân tích mô hình vận hành và cơ chế giám sát Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE) tại Chương 2; Đánh giá nguyên nhân thất bại trong đề án huy động vàng của Ấn Độ so với sự thành công của cơ chế ROM tại Thổ Nhĩ Kỳ; và Khung lý luận 6 nội dung quản lý nhà nước đối với thị trường vàng tại Chương 1.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao chính sách huy động vàng trong dân của các NHTM Ấn Độ giai đoạn 1998 – 1999 bị thất bại? Đề án huy động vàng của Ấn Độ chỉ thu hút được 8 tấn vàng sau 12 tháng triển khai so với mục tiêu 100 tấn do người dân vẫn ưa chuộng cất giữ vàng vật chất hơn chứng chỉ vàng. Khi giá vàng biến động mạnh và tăng cao, người gửi đồng loạt rút vàng trước hạn để chốt lời, khiến các ngân hàng mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng, gặp rủi ro thanh khoản và buộc phải mua vàng giá cao trên thị trường để chi trả, dẫn đến thua lỗ nặng nề. Do đó, Chính phủ Ấn Độ đã phải cấm hoạt động này vào tháng 3/1999.

2. Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT) đã áp dụng cơ chế nào để huy động nguồn vàng tích trữ trong dân từ năm 2011? Từ tháng 10/2011, CBRT triển khai Cơ chế Tùy chọn Hệ số Dự trữ (ROM), cho phép các NHTM trích nộp một phần tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng vàng vật chất (ban đầu ở mức 10%, sau nâng lên 30%). Các ngân hàng thương mại đã tung ra nhiều sản phẩm như gửi tiết kiệm vàng, cho vay thế chấp bằng vàng và thẻ tín dụng liên kết tài khoản vàng, giúp chuyển lượng vàng huy động từ dân chúng vào bảng cân đối của ngân hàng trung ương để tăng dự trữ quốc gia.

3. Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE) của Trung Quốc được tổ chức và quản lý theo mô hình nào? SGE là pháp nhân độc lập do Nhà nước đầu tư 100% vốn, hoạt động theo mô hình sàn giao dịch vàng vật chất giao ngay (spot gold) với cơ chế khớp lệnh tập trung. Ngân hàng Nhân dân Trung Hoa (PBOC) trực tiếp quản lý, giám sát toàn diện SGE, bổ nhiệm nhân sự Hội đồng quản trị và xét duyệt tư cách thành viên (ban đầu gồm 108 thành viên tổ chức, sau mở rộng cho nhà đầu tư cá nhân từ năm 2006 và các ngân hàng nước ngoài từ năm 2007).

4. Chính phủ Thái Lan đã thực thi những chính sách ưu đãi nào để đưa nước này thành trung tâm xuất khẩu vàng trang sức lớn? Thái Lan đã miễn thuế nhập khẩu kim cương từ năm 1981, áp dụng thuế suất thuế xuất khẩu 0% đối với vàng trang sức mỹ nghệ, dỡ bỏ hạn chế nhập khẩu vàng khối vào cuối thập niên 1980, xây dựng Khu công nghiệp Gemopolis với các chính sách miễn giảm thuế thu nhập và thuế nhập khẩu máy móc, đồng thời tài trợ tổ chức định kỳ Hội chợ Bangkok Gems & Jewelry từ năm 1984 để xúc tiến thương mại quốc tế.

5. Cơ cấu dự trữ vàng trong tổng dự trữ ngoại hối có sự khác biệt như thế nào giữa các nước phát triển và các nền kinh tế mới nổi? Tại các nước phát triển có đồng bản tệ mạnh được dùng làm phương tiện thanh toán quốc tế (Mỹ, Đức, Ý, Pháp, Hà Lan), vàng chiếm tỷ trọng rất cao trong tổng dự trữ ngoại hối (đều trên 50% đến 75,5%). Ngược lại, tại các nền kinh tế mới nổi hoặc đang phát triển (như Trung Quốc với tỷ lệ vàng chỉ chiếm 1,7% năm 2011), tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối rất thấp do các quốc gia này phải ưu tiên dự trữ các đồng ngoại tệ mạnh để phục vụ nhu cầu thanh toán quốc tế và vay trả nợ nước ngoài.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Cao Hoàng Hạnh đã hệ thống hóa sâu sắc khung lý luận về thị trường vàng và công tác quản lý nhà nước đối với một loại hàng hóa mang tính chất tiền tệ đặc thù. Thông qua việc phân tích thực chứng đa chiều kinh nghiệm quản lý thị trường vàng tại Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và cơ cấu dự trữ quốc tế, công trình đã đúc kết 7 bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn cao cho Việt Nam. Các phân tích về thực trạng thị trường vàng Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 và các khuyến nghị chính sách đề xuất đã cung cấp những luận cứ khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả điều hành thị trường vàng gắn với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.