phần mở đầu và kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu 3 chương với nội dung như sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về quản lý tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp công lập Chƣơng 2: Thực trạng quản lý tài sản công tại các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Diễn Châu tỉnh Nghệ An Chƣơng 3: Một số giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường quản lý tài sản công tại các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An 11 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1 1 Tổng quan về đơn v sự nghiệp công lập 1. hái niệm, đ c điểm, vai tr c a đ n vị s nghiệp công lập 1. Khái niệm và đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập là những tổ chức được thành lập bởi các cơ quan có thẩm quyền của nhà nước, để cung cấp các dịch vụ cơ bản, thiết yếu cho xã hội, góp phần duy trì sự ổn định kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao cuộc sống của người dân. Hoạt động sự nghiệp không nhằm mục tiêu lợi nhuận mà góp phần xây dựng xã hội công bằng, văn minh.
Các đơn vị sự nghiệp công lập có văn bản quyết định thành lập của các cơ quan có thẩm quyền ở Trung Ương hoặc địa phương. Và được cấp kinh phí và tài sản để thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao. Quá trình hoạt động sự nghiệp được phép thực thu một số phí, lệ phí theo chế độ nhà nước quy định. Đơn vị sự nghiệp công lập được xác định dựa trên những tiêu chuẩn sau: - Các đơn vị sự nghiệp cung ứng dịch vụ cho nền kinh tế nhưng mục đích chính không phải vì mục tiêu lợi nhuận.
Nhà nước cấp kinh phí hoạt động cho các đơn vị sự nghiệp để cung cấp các dịch vụ cho thị trường nhằm thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập và thực hiện chính sách phúc lợi công cộng cho người dân. Quá trình hoạt động của các đơn vị sự nghiệp đã đem lại lợi ích cho người dân, nhất là những người thu nhập thấp, đem lại cuộc sống công bằng văn minh hơn cho tất cả mọi người trong xã hội. - Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp cơ sở hạ tầng xã hội trong các lĩnh vực hoạt động như giáo dục, y tế, văn hóa. Hoạt động sự nghiệp mang đến tri thức, sức khỏe, tinh thần cho con người, tạo điều kiện phát triển toàn diện cho mỗi thành viên trong xã hội.
12 - Các đơn vị sự nghiệp hoạt động gắn liền với các chương trình phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước như chương trình nông thôn mới, chương trình xóa mù chữ. 1 1 1 2 Vai tr c a c c đơn vị sự nghiệp c ng ập Vai trò của các đơn vị sự nghiệp công lập chiếm vị trí quan trọng đặc biệt trong nền kinh tế. Các đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ các nhu cầu cơ bản, thiết yếu của người dân góp phần vào sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của đất nước, thể hiện qua một số nội dung sau: Thứ nhất: Các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp các dịch vụ cơ bản, thiết yếu của người dân như dịch vụ giáo dục, dịch vụ y tế, văn hóa, thể dục, thể thao… Các đơn vị sự nghiệp công lập phải không ngừng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Thứ hai: Các đơn vị sự nghiệp công lập ở ngành nào thì thực hiện các nhiệm vụ của ngành đó.
Các đơn vị sự nghiệp công lập giáo dục đào tạo có nhiệm vụ chủ yếu là đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng và trình độ cao. Các đơn vị sự nghiệp y tế cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe con người… Góp phần phát triển đất nước một cách toàn diện, thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thứ ba: Các đơn vị sự nghiệp hoạt động trên từng lĩnh vực tham gia đề xuất và thực hiện các đề án, chương trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Thứ tư: Các đơn vị sự nghiệp hoạt động cung ứng các dịch vụ công cho xã hội được phép thu phí, lệ phí theo quy định.
Trong quá trình hoạt động, các đơn vị đẩy mạnh đa dạng hóa và xã hội hóa nguồn lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Các đơn vị mở rộng quy mô, loại hình dịch vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân. Phân loại đ n vị s nghiệp công lập 1.Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập theo nguồn thu Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính là các đơn vị sự nghiệp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập (đơn vị có dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của luật kế toán). Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập được phân thành 3 loại đơn vị thực hiện quyền tự chủ về tài chính: - Đơn vị tự đảm bảo chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên bằng hoặc lớn hơn 100%.
Nhà nước không phải dùng ngân sách cấp kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị. - Đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên từ trên 10% đến dưới 100%. Nhà nước vẫn phải dùng ngân sách cấp một phần kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị. - Đơn vị sự nghiệp do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động là đơn vị sự nghiệp có mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên từ 10% trở xuống.
Nhà nước phải dùng ngân sách cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị. Phân loại theo ĩnh vực hoạt động c a đơn vị sự nghiệp công lập gồm Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động, đơn vị sự nghiệp công lập được phân thành: + Đơn vị sự nghiệp giáo dục + Đơn vị sự nghiệp y tế + Đơn vị sự nghiệp văn hóa thông tin + Đơn vị sự nghiệp thể dục thể thao 14 + Đơn vị sự nghiệp phát thanh, truyền hình + Đơn vị sự nghiệp khoa học công nghệ, môi trường + Đơn vị sự nghiệp kinh tế (duy tu, sửa chữa đê điều…) và đơn vị sự nghiệp khác 1. Hoạt động c a c c đơn vị sự nghiệp c ng ập Các đơn vị sự nghiệp thành lập theo nhu cầu của từng ngành nghề trong xã hội. Để tăng tính chủ động, nâng cao hiệu quả hoạt động, các đơn vị sự nghiệp được nhà nước trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính.
- Tổ chức bộ máy và quy chế hoạt động. + Thành lập mới: Khi thực thi các nhiệm vụ, mục tiêu lớn, các ĐVSN phải thực hiện rất nhiều công việc, công đoạn khác nhau. Chính vì vậy, các ĐVSN cần phải phân chia công việc, chia nhỏ mục tiêu cho từng tổ chức sự nghiệp trực thuộc. Nhà nước giao cho các đơn vị sự nghiệp được quyền thành lập các tổ chức sự nghiệp trực thuộc, tổ chức bộ máy, sắp xếp cán bộ phù hợp.
Các tổ chức sự nghiệp trực thuộc sẽ được phân công các công việc để hoàn thành các mục tiêu nhỏ hơn. Từ đó, tạo điều kiện hoàn thành nhiệm vụ, mục tiêu lớn của đơn vị. + Sáp nhập giải thể: các đơn vị sự nghiệp công lập căn cứ vào tình hình thực tế để sáp nhập giải thể các tổ chức trực thuộc để phù hợp với quá trình hoạt động của đơn vị. + Các tổ chức sự nghiệp thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và quy chế hoạt động theo quy định của Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp.
Các cán bộ, viên chức thực hiện các nhiệm vụ chung của đơn vị dưới quyền quản lý và điều hành của Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp. + Thủ trưởng các đơn vị sự nghiệp được quyết định hình thức tuyển dụng, bổ nhiệm, điều động, phân công nhiệm vụ và khen thưởng, kỷ luật cán bộ viên chức trong đơn vị. 15 + Ngoài ra, Thủ trưởng đơn vị được quyết định mời chuyên gia nước ngoài về làm việc, quyết định cử cán bộ viên chức đi học tập ở trong và ngoài nước để nâng cao trình độ. - Về tài chính: + Huy động và vay vốn tín dụng: Căn cứ vào tình hình hoạt động thực tế, nhu cầu về nguồn tài chính và khả năng trả nợ của đơn vị, các đơn vị sự nghiệp được vay vốn của các tổ chức tín dụng, được huy động vốn của các cán bộ viên chức trong đơn vị để phục vụ quá trình hoạt động và phát triển của đơn vị.
+ Quản lý và sử dụng tài sản: Các đơn vị được nhà nước giao tài sản để phục vụ các hoạt động của đơn vị, các tài sản phải được khai thác, sử dụng một cách triệt để, đúng mục đích giao. Nhà nước ban hành luật quản lý và sử dụng tài sản công để quản lý tài sản công tại các ĐVSN cũng là hướng dẫn để các ĐVSN sử dụng tài sản của đơn vị mình. Ngoài các tài sản nhà nước giao, các ĐVSN được quyền mua sắm tài sản, trang thiết bị mới từ nguồn kinh phí sự nghiệp của đơn vị. Các đơn vị phải thực hiện việc mở sổ theo dõi tài sản, trích khấu hao tài sản theo quy định.
Các đơn vị tránh làm mất mát, hư hỏng tài sản gây lãng phí nguồn lực. Hằng năm, căn cứ vào tình hình tài chính của đơn vị, sẽ tiến hành sửa chữa, bảo dưỡng tài sản, trang thiết bị. - Nhà nước thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp công lập với mục tiêu: + Trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để tăng tính chủ động, hiệu quả, tránh lãng phí trong quá trình hoạt động. Bên cạnh đó cũng giúp các đơn vị tận dụng hết được mọi nguồn lực của đơn vị, nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ xã hội, từ đó tăng nguồn thu, cải thiện đời sống cho người lao động.