Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÁC ĐỘNG CỦA INTERNET ĐỐI VỚI THANH NIÊN HỌC SINH, SINH VIÊN 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Một số nghiên cứu trong nước Internet đã xuất hiện tại Việt Nam từ gần hai mươi năm qua (từ 1993), và cho đến nay đã có một số bài báo, chuyên đề nghiên cứu của vài bộ, ngành hoặc một số nghiên cứu của sinh viên ngành xã hội học về tác động của Internet đối với từng mặt trong đời sống xã hội và đời sống của thanh niên, sinh viên. Chưa có đề tài nào nghiên cứu sâu về biện pháp quản lý tác động của Internet đối với thanh niên học sinh, sinh viên, nhất là tập trung trên phạm vi địa bàn thành phố Hà Nội.
Một số đề tài nghiên cứu tập trung vào những tác động, ảnh hưởng của Internet đối với sự phát triển kinh tế xã hội như: "Nghiên cứu phương pháp đánh giá tác động của viễn thông và Internet đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam" của KS. Đỗ Tiến Thăng; đề tài: "Nghiên cứu phương pháp đánh giá tác động của ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam" của KS. Cao Trần Việt Nga. Trong các đề tài này, các tác giả chủ yếu tập trung vào giải quyết và kết luận các vấn đề như: đầu tư viễn thông và Internet tác động đến tăng trưởng GDP (GDP tăng trưởng do đầu tư vào viễn thông và Internet) và tăng trưởng của lao động toàn xã hội do tăng đầu tư cho viễn thông và Internet hoặc đề ra phương pháp luận và mô hình đánh giá tác động của ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong các doanh nghiệp; đề xuất phương thức tiếp cận đánh giá tác động của ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong các doanh nghiệp tới sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia.
Các đề tài này chủ yếu nghiên cứu tác động của Internet đối với các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội nói chung, trong đó đi sâu vào tác động của Internet đối với phát triển kinh tế. Ngoài ra, tác giả cũng nhận thấy có những đề tài đã nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến sự phát triển công nghệ thông tin và truyền thông ở Việt Nam trước những tác động của môi trường thể chế, pháp lý hiện nay, như đề tài "Nghiên cứu phương pháp đánh giá tác động của môi trường thể chế và pháp lý trong lĩnh vực 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com công nghệ thông tin và truyền thông đối với sự phát triển công nghệ thông tin và truyền thông ở Việt Nam" của TS. Phạm Mạnh Lâm. Đề tài đã tiến hành tổng kết các nghiên cứu đánh giá tác động của môi trường thể chế và pháp lý trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông đối với sự phát triển của lĩnh vực này ở Việt Nam và đề xuất phương pháp đánh giá tác động của môi trường thể chế và pháp lý đối với sự phát triển công nghệ thông tin và truyền thông ở Việt Nam.
Đây là đề tài nghiên cứu về đánh giá tác động, nhưng là tác động của môi trường thể chế, pháp lý đối với sự phát triển công nghệ thông tin và truyền thông. Vì thế công nghệ thông tin và truyền thông (trong đó có Internet) được xem như là đối tượng tiếp nhận, bị tác động. Qua tìm hiểu, tác giả cũng được tiếp cận với một số đề tài có nhiều nét tương đồng với đề tài tác giả lựa chọn để viết luận văn này, đó là các đề tài: "Tác động xã hội của Internet đến lối sống của sinh viên", của TS. Nguyễn Quý Thanh, "Tác động của Internet đối với lối sống của thanh niên" của tác giả Dương Quốc Hưng.
Đề tài của TS. Nguyễn Quý Thanh tập trung nghiên cứu sự tác động tích cực và tiêu cực của Internet đến hoạt động học tập của sinh viên; việc sử dụng thời gian rỗi của sinh viên; tác động đến quan niệm sống cơ bản của sinh viên, nhưng chưa đưa ra những giải pháp để phát huy tính tích cực, hạn chế tiêu cực đối với sự tác động của Internet trong sinh viên; hoặc đề tài của tác giả Dương Quốc Hưng đi sâu nghiên cứu, đánh giá những tác động của Internet đối với lối sống của thanh niên và đề xuất một số biện pháp nhằm hạn chế những tác động tiêu cực và phát huy những tác động tích cực nhằm góp phần định hướng, giáo dục lối sống cho thanh niên. Nhìn chung, các đề tài trên chủ yếu nghiên cứu khía cạnh về sự tác động của Internet đối với phát triển kinh tế- xã hội; hoặc là nghiên cứu ở góc độ đánh giá những tác động của Internet đối với thanh niên, học sinh, sinh viên nhưng ở một khía cạnh là lối sống của thanh niên hoặc của thanh niên học sinh, sinh viên trên phạm vi cả nước. Đồng thời, nội dung nghiên cứu của một số đề tài chỉ tập trung vào đánh giá những tác động của Internet mà không đi sâu và các biện pháp quản lý tác động của Internet nhằm khai thác lợi thế, khắc phục bất lợi, thu hút sự quan tâm của các lực lượng trong xã hội (cơ quan quản lý nhà nước, gia đình, nhà trường và xã hội…) trong mục tiêu và cái đích hướng tới là những sự thay đổi tích cực của mỗi thanh niên học sinh, sinh viên trong môi trường tương tác ngày càng thường xuyên với phương tiện Internet.
Vì vậy, ngoài việc tiến hành nghiên cứu về những tác động 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của Internet, nhiệm vụ của luận văn này là đề ra những biện pháp phù hợp, hiệu quả để quản lý những tác động của Internet đối với thanh niên học sinh, sinh viên trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Một số nghiên cứu ngoài nước Qua tìm hiểu, có một số các đề tài nghiên cứu, các bài viết về Internet và tác động của Internet như: nghiên cứu về Chứng nghiện Internet; tác động tiêu cực của Internet và những giải pháp; tác động của Internet tới kết quả học tập của sinh viên; tác động của Internet đối với việc giảng dạy và học tập; tác động của Internet đến sinh viên… Trong nghiên cứu về Chứng nghiện Internet (Research on Internet Addiction) của các tác giả Chien Chou, Linda Condron, and John C. Belland đã tập trung nghiên cứu và đề cập đến thời gian sử dụng Internet; các vấn đề liên quan đến nghiện Internet; sự khác biệt giới tính trong nghiện Internet; nghiện Internet và các vấn đề về tâm lý xã hội; nghiện Internet và thái độ đối với máy tính… Nghiên cứu về Tác động tiêu cực của Internet và những giải pháp của Trung tâm thông tin khoa học công nghệ quân đội Ru Guangrong, Trung Quốc (The Negative Impact of the Internet and Its Solutions) đã đề cập đến hàng loạt các tác động tiêu cực của Internet như: ảnh hưởng chính trị của những tư tưởng phản động; xâm chiếm về văn hóa; đe dọa về an ninh; “bội thực” thông tin dẫn tới lãng phí về nguồn lực và thời gian… Các giải pháp để giảm thiểu những tác động tiêu cực của Internet được đề ra là: Tăng cường giáo dục lòng yêu nước; xây dựng tư tưởng và đạo đức trong sáng; tăng cường giáo dục cá nhân và sự tự chủ của mỗi cá nhân; tổ chức các chương trình chống lại sự xâm chiếm và phản truyên truyền trên mạng; chủ động học cách đối mặt với xâm nhập trực tuyến trên mạng Internet; hoàn thiện hệ thống luật pháp chống tội phạm trên mạng Internet; tăng cường phát triển hệ thống truyền thông và tạo ảnh hưởng trên Internet; phát triển các phần mềm tìm kiếm thông tin hữu ích để tránh lãng phí nguồn lực và thời gian… Với một nghiên cứu khác của nhóm tác giả Awais, Bilal, M.Waqas, Sehrish với chủ đề Tác động của việc sử dụng Internet đối với kết quả học tập của sinh viên (Impacts of Internet Usage on Students’ Academic Performance), đã kết luận: Internet là một công cụ hữu ích trong thời đại công nghệ thông tin. Nó không chỉ phục vụ tốt cho các hoạt động kinh doanh mà còn hữu ích 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho việc học tập, giúp sinh viên nâng cao kỹ năng và khả năng của của mình trong học tập kiến thức và chuyên môn, nghiệp vụ.
Những sinh viên có được kết quả học tập tốt đã sử dụng nhiều hơn Internet cho mục đích học tập, nghiên cứu và đã thu nhận được nhiều kiến thức và thông tin trên khắp thế giới… Nghiên cứu của tác giả Hossein Arsham với đề tài Tác động của Internet đối với việc giảng dạy và học tập (Impact of the Internet on Learning and Teaching) đề cập đến việc giảng dạy - học tập thông qua mạng Internet và sử dụng Internet phục vụ cho mục đích nâng cao hiệu quả dạy - học. Những vấn đề tác giả quan tâm đi sâu phân tích như: Internet - vấn đề chi phí và lợi ích; chia nhóm để đạt hiệu quả học tập tối ưu; phương thức giảng dạy và học tập; việc hiểu rõ và đáp ứng các nhu cầu học tập của người học; sự bảo đảm về kết quả đạt được; khắc phục khoảng cách về không gian; đánh giá chất lượng thường xuyên; bảo đảm chất lượng bằng các công cụ đánh giá; bảo đảm bằng quyền lợi của người học; đáp ứng yêu cầu phản hồi nhanh chóng và đầu tư về thời gian dạy - học qua mạng; tạo cho người học những cơ hội và thử thách; sự tin cậy; thách thức với việc dạy học sinh ảo; quan hệ đối tác với người học; sự lựa chọn khó khăn đối với người dạy và dễ dàng với người học; người học không chỉ là khách hàng; thầy trò là một; sự cam kết của người học bảo đảm sự thành công; làm sao tăng cường sự giao tiếp người dạy - người học… Có thể nhận thấy, một số nghiên cứu của tác giả nước ngoài đã không chỉ quan tâm đến vấn đề quản lý sử dụng Internet, mà đi sâu nghiên cứu những tác động của Internet tới xã hội, tới giới trẻ, tới việc dạy và học… ở góc nhìn của một tổ chức đại diện cho quốc gia cũng như của một nhóm tác giả hay một cá nhân (Chứng nghiện Internet, Tác động tiêu cực của Internet và những giải pháp, Tác động của việc sử dụng Internet đối với kết quả học tập của sinh viên…). Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng không đề cập nhiều và sâu trong việc đánh giá tác động cũng như quản lý những tác động của Internet trong đối tượng thanh niên học sinh, sinh viên. Một số vấn đề về quản lý 1.