Luận văn thạc sĩ vnu ls pháp luật về quản lý sử dụng vốn của ngân hàng thương mại ở việt nam và thực tiễn tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam chi nhánh ba đình 07

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý sử dụng vốn ngân hàng thương mại tại Việt Nam, tập trung vào ngân hàng Công thương Việt Nam chi nhánh Ba Đình.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Kim Cương
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Lan Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp luật về quản lý sử dụng vốn của ngân hàng thương mại ở Việt Nam và thực tiễn tại Ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam chi nhánh Ba Đình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN
• 1.1. Vốn trong ngân hàng thƣơng mại cổ phần
• 1.2. Bản chất của vốn trong hoạt động của ngân hàng thƣơng mại cổ phần
• 1.3. Các loại vốn trong ngân hàng thƣơng mại cổ phần
• 1.4. Pháp luật về quản lý sử dụng vốn của ngân hàng thƣơng mại cổ phần
• 1.4.1. Qui định về quản lý vốn chủ sở hữu
• 1.4.2. Qui định quản lý vốn vay
• 1.4.3. Qui định về tổ chức kiểm tra, kiểm soát trong nội bộ ngân hàng thƣơng mại cổ phần
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VN – CHI NHÁNH BA ĐÌNH
• 2.1. Quan hệ giữa Ngân hàng TMCP Công thƣơng VN và Ngân hàng TMCP Công thƣơng VN – Chi nhánh Ba Đình. Cơ cấu cổ đông của Ngân hàng TMCP Công thƣơng VN. Cổ đông Nhà nƣớc
• 2.2. Cổ đông nƣớc ngoài
• 2.3. Thực tiễn áp dụng pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại Chi nhánh Ba Đình
• 2.3.1. Quản lý vốn huy động giữa NHCT VN và chi nhánh Ba Đình
• 2.3.2. Quản lý vốn cho vay giữa NHCT VN và chi nhánh Ba Đình
• 2.3.3. Thực tiễn về kiểm tra, kiểm soát nội bộ tại NHCT VN
• 2.3.4. Bất cập trong áp dụng pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại chi nhánh Ba Đình
• 2.3.4.1. Bất cập liên quan đến quản lý vốn chủ sở hữu
• 2.3.4.2. Bất cập liên quan đến huy động vốn
• 2.3.4.3. Bất cập liên quan đến hoạt động cho vay
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN
• 3.1. Phƣơng hƣớng hoàn thiện pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại NHTM Cổ phần
• 3.2. Một số kiến nghị về pháp luật quản lý sử dụng vốn tại NHTM CP
• 3.2.1. Nhóm kiến nghị về quản lý vốn chủ sở hữu
• 3.2.2. Nhóm kiến nghị về quản lý vốn huy động
• 3.2.3. Nhóm kiến nghị về quản lý vốn cho vay
• 3.3. Quản lý điều hành, kiểm tra kiểm soát nội bộ trong hệ thống NHTM CP
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý sử dụng vốn ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Quản lý sử dụng vốn ngân hàng thương mại là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng tại Việt Nam. Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam, đặc biệt là chi nhánh Ba Đình, đã có những bước tiến đáng kể trong việc quản lý và sử dụng vốn. Việc hiểu rõ về bản chất và vai trò của vốn trong hoạt động ngân hàng là rất quan trọng.

1.1. Bản chất của vốn trong ngân hàng thương mại cổ phần

Vốn trong ngân hàng thương mại cổ phần không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh và phát triển của ngân hàng. Vốn được chia thành vốn chủ sở hữu và vốn nợ, mỗi loại đều có vai trò riêng trong hoạt động của ngân hàng.

1.2. Các loại vốn trong ngân hàng thương mại cổ phần

Ngân hàng thương mại cổ phần có nhiều loại vốn khác nhau, bao gồm vốn điều lệ, thặng dư vốn và các khoản nợ. Mỗi loại vốn đều có những quy định pháp luật riêng và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý sử dụng vốn ngân hàng thương mại

Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật về quản lý sử dụng vốn, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Ngân hàng Công thương Ba Đình cũng không ngoại lệ khi phải đối mặt với những vấn đề như rủi ro tín dụng và quản lý vốn chủ sở hữu.

2.1. Rủi ro trong quản lý vốn ngân hàng

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Việc đánh giá và quản lý rủi ro này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng.

2.2. Bất cập trong quy định pháp luật về quản lý vốn

Một số quy định pháp luật hiện hành chưa phù hợp với thực tiễn hoạt động của ngân hàng, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng và thực hiện.

III. Phương pháp quản lý sử dụng vốn hiệu quả tại ngân hàng thương mại

Để nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng vốn, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường tài chính.

3.1. Chiến lược đầu tư và huy động vốn

Ngân hàng cần xây dựng chiến lược đầu tư hợp lý, đồng thời huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau để đảm bảo tính thanh khoản và khả năng sinh lời.

3.2. Ứng dụng công nghệ trong quản lý vốn

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và theo dõi tình hình sử dụng vốn, giúp ngân hàng đưa ra quyết định kịp thời và chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng Công thương Ba Đình

Nghiên cứu thực tiễn tại ngân hàng Công thương Ba Đình cho thấy những kết quả tích cực trong việc quản lý sử dụng vốn. Các biện pháp đã được áp dụng đã giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Kết quả quản lý vốn tại ngân hàng Công thương Ba Đình

Ngân hàng đã đạt được nhiều thành tựu trong việc quản lý vốn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn quản lý vốn tại ngân hàng Công thương Ba Đình có thể áp dụng cho các ngân hàng khác trong hệ thống.

V. Kết luận và tương lai của quản lý sử dụng vốn ngân hàng thương mại

Quản lý sử dụng vốn ngân hàng thương mại tại Việt Nam, đặc biệt là tại ngân hàng Công thương Ba Đình, đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc hoàn thiện quy định pháp luật và áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

5.1. Tương lai của quản lý vốn ngân hàng

Dự báo rằng trong tương lai, quản lý vốn ngân hàng sẽ ngày càng trở nên phức tạp và đòi hỏi sự linh hoạt trong việc áp dụng các quy định pháp luật.

5.2. Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý vốn

Cần có những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý vốn tại các ngân hàng thương mại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn tái cơ cấu chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ về quy mô của các ngân hàng thương mại, tiêu biểu là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam khi vốn điều lệ đạt mức 32.661 tỷ đồng và tổng vốn tự có chạm mốc 51.209 tỷ đồng vào tháng 5 năm 2013. Là các định chế trung gian tài chính giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế, hoạt động của ngân hàng thương mại gắn liền với đối tượng kinh doanh đặc thù là tiền tệ và quyền sử dụng vốn. Hoạt động quản lý, điều chuyển và phân bổ vốn trực tiếp quyết định khả năng sinh lời, thị phần cũng như năng lực cạnh tranh dài hạn của từng ngân hàng.

Tuy nhiên, việc quản lý và sử dụng nguồn vốn tại các ngân hàng thương mại cổ phần luôn tiềm ẩn rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng và nguy cơ vi phạm các tỷ lệ an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Hệ thống pháp luật Việt Nam thời kỳ này đã ban hành nhiều văn bản điều chỉnh khắt khe như Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, Thông tư số 13/2010/TT-NHNN và Thông tư số 22/2011/TT-NHNN nhằm siết chặt trần tín dụng ở mức tối đa 15% vốn tự có đối với một khách hàng và duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 9%.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ hệ thống lý luận pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại các ngân hàng thương mại cổ phần, đánh giá thực trạng áp dụng quy định tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ba Đình giai đoạn 2011 - 2014, từ đó chỉ ra những điểm nghẽn thực tiễn và đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý. Nghiên cứu mang ý nghĩa sâu sắc trong việc hỗ trợ các tổ chức tín dụng bảo toàn vốn chủ sở hữu trên 45.000 tỷ đồng, hạn chế tối đa nợ xấu và nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản toàn hệ thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng theo chuẩn mực quốc tế Basel II, kết hợp mô hình kiểm soát nội bộ ba tuyến phòng thủ. Tuyến thứ nhất là các phòng ban nghiệp vụ trực tiếp tại chi nhánh, tuyến thứ hai là Khối Quản lý Rủi ro tại Hội sở chính, và tuyến thứ ba là hệ thống kiểm tra kiểm soát nội bộ thuộc Ban kiểm soát. Đồng thời, mô hình định giá điều chuyển vốn nội bộ được ứng dụng nhằm lượng hóa chi phí cơ hội của dòng vốn giữa hội sở và các đơn vị thành viên.

Các khái niệm then chốt được phân tích xuyên suốt bao gồm:

• Vốn chủ sở hữu: Bao gồm vốn tự có cấp 1 (vốn điều lệ, các quỹ dự trữ, lợi nhuận không chia) và vốn tự có cấp 2 (giá trị đánh giá lại tài sản, dự phòng chung 0,75% tài sản có rủi ro).
• Vốn huy động: Nguồn vốn nợ từ tiền gửi dân cư và tổ chức kinh tế, trong đó tiền gửi có kỳ hạn chiếm khoảng 40% và tiền gửi tiết kiệm chiếm khoảng 25% tổng vốn huy động.
• Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu: Tỷ lệ giữa vốn tự có so với tổng tài sản có rủi ro, được luật định ở mức tối thiểu 9%.
• Tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động: Chỉ số đo lường mức độ sử dụng vốn huy động để cho vay, từng được quy định khống chế ở mức 80% đối với ngân hàng thương mại.
• Giới hạn tín dụng: Hạn mức cho vay không vượt quá 15% vốn tự có đối với một khách hàng và không quá 25% đối với nhóm khách hàng có liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật gồm Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, Nghị định số 10/2011/NĐ-CP quy định mức vốn pháp định 3.000 tỷ đồng, Thông tư số 21/2012/TT-NHNN về thị trường liên ngân hàng, cùng các báo cáo tài chính kiểm toán và hồ sơ nghiệp vụ tại Chi nhánh Ba Đình.

Nghiên cứu lựa chọn cỡ mẫu khảo sát gồm 36 kỳ báo cáo tài chính tháng giai đoạn 2011 - 2013 và hơn 100 bộ hồ sơ cấp tín dụng, hợp đồng tiền gửi doanh nghiệp tiêu biểu. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các giao dịch phát sinh rủi ro lãi suất, các khoản vay quy mô lớn chiếm trên 5% vốn tự có và các nghiệp vụ nhận tiền gửi tổ chức có thỏa thuận đặc thù. Phương pháp phân tích quy phạm kết hợp so sánh đối chiếu định lượng được lựa chọn vì tính chính xác cao, giúp làm rõ độ vênh giữa quy định pháp luật vĩ mô và thực tế điều hành vi mô tại một chi nhánh phụ thuộc loại 2. Quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai liên tục từ năm 2011 đến đầu năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực tiễn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam và Chi nhánh Ba Đình mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, cơ cấu vốn chủ sở hữu có bước tăng trưởng vượt bậc sau thương vụ phát hành 644.811 cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược Ngân hàng Tokyo-Mitsubishi UFJ vào ngày 10/5/2013 với giá 24.000 đồng một cổ phần, mang lại thặng dư vốn ròng khoảng 15.000 tỷ đồng. Cơ cấu sở hữu sau phát hành xác lập tỷ lệ: Cổ đông Nhà nước nắm giữ chi phối 64,46%, cổ đông nước ngoài chiếm 27,76%, và các cổ đông khác nắm giữ 7,78% vốn điều lệ.

Thứ hai, việc đưa vào vận hành cơ chế quản lý vốn tập trung từ tháng 4 năm 2011 đã thay thế hoàn toàn phương thức mua bán vốn điều hòa bình quân bằng biểu lãi suất phân đoạn cá biệt theo kỳ hạn và sản phẩm. Cơ chế này giúp Chi nhánh Ba Đình duy trì tỷ lệ dự trữ thanh toán ngay tối thiểu 15% trên tổng nợ phải trả và cân đối khả năng chi trả trong hạn 7 ngày làm việc.

Thứ ba, ngân hàng tuân thủ nghiêm ngặt hệ số an toàn vốn với tổng vốn tự có hợp nhất đạt 51.209 tỷ đồng, trong đó vốn cấp 1 chiếm ưu thế áp đảo với 48.655 tỷ đồng, bảo đảm hệ số an toàn vốn luôn vượt ngưỡng 9% theo quy chuẩn của Ngân hàng Nhà nước.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện các vướng mắc lớn trong khâu thực thi pháp luật, bao gồm hiện tượng cạnh tranh lãi suất huy động ngầm vượt mức trần 14% mỗi năm trong giai đoạn trước, sự thiếu đồng bộ khi xác định nhóm khách hàng có liên quan theo giới hạn 25% vốn tự có, và nguy cơ rủi ro đạo đức của cán bộ trong quản lý hợp đồng tiền gửi tổ chức tại chi nhánh hạch toán phụ thuộc.

Thảo luận kết quả

Khi đối chiếu quy mô vốn với các ngân hàng thương mại nhà nước cùng kỳ, số liệu cho thấy vốn điều lệ 32.661 tỷ đồng của đơn vị nghiên cứu vượt trội so với Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam với 23.012 tỷ đồng và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam với 19.658 tỷ đồng tại thời điểm tháng 5 năm 2013. Sự vượt trội này tạo đệm an toàn vốn vững chắc để hấp thu các khoản nợ xấu tiềm ẩn.

Để trực quan hóa các phát hiện trên, dữ liệu có thể được thể hiện qua biểu đồ cột kép so sánh quy mô vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu giữa nhóm 4 ngân hàng lớn nhất Việt Nam, kết hợp bảng ma trận phân loại kỳ hạn dòng tiền theo cơ chế định giá vốn nội bộ. Việc phân bổ vốn phụ thuộc hoàn toàn vào hạn mức xếp hạng tín dụng chi nhánh loại 2 đòi hỏi sự giám sát tự động qua hệ thống cảnh báo sớm. Nguyên nhân cốt lõi của các vi phạm lãi suất và hạn mức tín dụng bắt nguồn từ sự phân tán thông tin dữ liệu giữa hội sở và các chi nhánh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin lõi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả quản trị vốn và hoàn thiện hành lang pháp lý, các giải pháp cụ thể được đề xuất theo từng chủ thể thực hiện:

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về tỷ lệ an toàn vốn, xem xét ban hành thông tư mới thay thế Thông tư 13/2010/TT-NHNN theo định hướng áp dụng toàn diện chuẩn mực Basel II, duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu từ 9% lên mục tiêu 10,5% trong giai đoạn 2015 - 2018, đồng thời nới lỏng linh hoạt chỉ tiêu tỷ lệ cấp tín dụng trên vốn huy động theo mức độ lành mạnh của từng tổ chức tín dụng.

Thứ hai, Hội đồng quản trị Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam cần chuẩn hóa quy chế định giá điều chuyển vốn nội bộ, cập nhật đường cong lãi suất hàng ngày nhằm tối ưu hóa chi phí vốn nội bộ từ 0,25% đến 0,50% mỗi năm trong giai đoạn 2015 - 2017.

Thứ ba, Ban Kiểm soát toàn hệ thống cần tăng cường tần suất kiểm tra đột xuất tại 100% các chi nhánh loại 2, thiết lập cơ chế giám sát ba vòng độc lập, bắt buộc ký quỹ trách nhiệm và duy trì bảo hiểm trách nhiệm người quản lý đối với toàn bộ lãnh đạo phê duyệt tín dụng từ năm 2015.

Thứ tư, Ban Giám đốc Chi nhánh Ba Đình cần tái cơ cấu danh mục cho vay, kiểm soát chặt chẽ các khoản cấp tín dụng vượt quá 5% vốn tự có của ngân hàng mẹ, rút ngắn 25% thời gian luân chuyển chứng từ thẩm định và thực hiện nghiêm ngặt quy trình ký nháy, đóng dấu giáp lai từng trang trên 100% hợp đồng tiền gửi tổ chức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn sâu sắc cho bốn nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản trị rủi ro, chuyên viên pháp chế và kiểm toán nội bộ tại các ngân hàng thương mại cổ phần, giúp họ nắm vững phương pháp kiểm soát giới hạn tín dụng 15% vốn tự có và quy trình bảo đảm an toàn cho các hợp đồng tiền gửi pháp nhân.

Nhóm thứ hai là các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan thanh tra giám sát tài chính, cung cấp dữ liệu thực chứng phục vụ quá trình sửa đổi Thông tư 13/2010/TT-NHNN và hoàn thiện các quy định về an toàn vốn.

Nhóm thứ ba là Ban Giám đốc và cán bộ quản lý tại các chi nhánh ngân hàng, giúp ứng dụng trực tiếp cơ chế định giá vốn nội bộ để quản lý thanh khoản, hạn chế rủi ro vượt trần lãi suất và phòng ngừa rủi ro tác nghiệp.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về cấu trúc vốn chủ sở hữu, mô hình ba tuyến phòng vệ và quản trị rủi ro pháp lý trong hoạt động ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của ngân hàng thương mại được quy định như thế nào? Theo quy định tại Thông tư số 13/2010/TT-NHNN, tổ chức tín dụng phải thường xuyên duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu riêng lẻ ở mức 9% giữa vốn tự có và tổng tài sản có rủi ro. Tại thời điểm nghiên cứu, đơn vị khảo sát đạt vốn tự có 51.209 tỷ đồng, đáp ứng tốt tiêu chuẩn an toàn luật định.

Cơ chế định giá vốn nội bộ mang lại lợi ích gì cho công tác quản trị tại chi nhánh? Vận hành từ tháng 4 năm 2011, cơ chế này giúp chi nhánh xóa bỏ tình trạng bù chéo lãi suất, định giá vốn theo từng phân đoạn kỳ hạn và sản phẩm cụ thể, tạo sự minh bạch trong kinh doanh vốn nội bộ và bảo đảm duy trì tỷ lệ khả năng chi trả ngay trên 15%.

Giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và nhóm khách hàng liên quan là bao nhiêu? Điều 128 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 khống chế tổng dư nợ cấp tín dụng không vượt quá 15% vốn tự có đối với một khách hàng riêng lẻ và không vượt quá 25% vốn tự có đối với một nhóm khách hàng có liên quan nhằm phân tán rủi ro tín dụng.

Tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài tại ngân hàng thương mại cổ phần là bao nhiêu? Pháp luật quy định tổng tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 30% vốn điều lệ của một ngân hàng thương mại Việt Nam. Điển hình tại đơn vị nghiên cứu, đối tác ngoại nắm giữ tổng cộng 27,76% vốn điều lệ sau đợt phát hành năm 2013.

Tại sao hợp đồng tiền gửi của khách hàng tổ chức cần quy trình kiểm soát nghiêm ngặt? Hợp đồng tiền gửi mang bản chất khoản vay không có tài sản bảo đảm, dễ bị lợi dụng gây rủi ro đạo đức. Do đó, ngân hàng bắt buộc Giám đốc chi nhánh trực tiếp ký kết, ký nháy từng trang và niêm phong giáp lai, không thực hiện ngoài trụ sở để triệt tiêu sai phạm.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở pháp lý về quản lý và sử dụng vốn trong hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010.
• Nghiên cứu làm sáng tỏ bài học kinh nghiệm trong việc nâng quy mô vốn điều lệ lên 32.661 tỷ đồng và triển khai thành công cơ chế quản lý vốn tập trung.
• Luận văn đã nhận diện chính xác các khoảng trống pháp lý liên quan đến trần lãi suất, giới hạn tín dụng 15% và rủi ro vận hành tại chi nhánh phụ thuộc loại 2.
• Hệ thống giải pháp bốn nhóm được xây dựng đồng bộ với mục tiêu đưa tỷ lệ an toàn vốn đạt trên 10,5% theo chuẩn Basel II đến năm 2018.
• Công trình đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng phục vụ lộ trình hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước trong giai đoạn 2015 - 2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là gắn kết chặt chẽ giữa lý luận luật học kinh tế và thực tiễn vận hành nguồn vốn tại chi nhánh ngân hàng quy mô lớn. Bước tiếp theo cần triển khai là tích hợp công nghệ quản trị rủi ro tự động và rà soát sửa đổi các quy chế nội bộ. Các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý cần chủ động áp dụng những khuyến nghị này nhằm nâng cao tính minh bạch, xây dựng hệ thống ngân hàng thương mại phát triển an toàn, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, nội dung của đề tài đƣợc chia thành ba chƣơng. - Chƣơng 1: Tổng quan pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần - Chƣơng 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại NHCT VN – CN Ba Đình - Chƣơng 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về quản lý sử dụng vốn tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ PHÁP LUẬT QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN 1.1 Vốn trong ngân hàng thƣơng mại cổ phần 1.1 Bản chất của vốn trong hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần Vốn là tiền đề của hoạt động kinh doanh trong toàn xã hội nói chung và của mỗi doanh nghiệp nói riêng, mọi doanh nghiệp đều có nhu cầu to lớn về vốn để vận hành và phát triển. Hơn nữa, hoạt động kinh doanh thƣờng xuyên đòi hỏi phải không ngừng đƣợc bổ sung một số lƣợng vốn nhất định nhằm đáp ứng nhu cầu về tái sản xuất mở rộng, về thanh toán, về dự trữ,… phát sinh ở mọi thời điểm.

Trong cơ chế thị trƣờng, lƣợng vốn kinh doanh biểu hiện thế lực và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, có tầm quan trọng đối với sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp trên thị trƣờng. Chính vì vậy mà thị trƣờng tài chính mà trong đó đóng vai trò chủ chốt là các ngân hàng thƣơng mại cổ phần luôn có mối quan hệ khắng khít cho hoạt động sản xuất kinh doanh, là nguồn huyết mạch cung cấp cho doanh nghiệp sức sống để tồn tại và phát triển. Đây là căn nguyên làm cho các ngân hàng thƣơng mại cổ phần trở thành một trong những định chế tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Các NHTM CP cũng là một loại hình doanh nghiệp, nguồn vốn cũng đóng vai trò hết sức quan trọng đối với nó tƣơng tự nhƣ đối với các doanh nghiệp khác, tuy nhiên, vốn đối với các ngân hàng không đơn thuần chỉ là phục vụ cho nhu cầu mua nguyên vật liệu hay thực hiện các thanh toán chi trả mà nó là đối tƣợng trực tiếp của hoạt động ngân hàng, nó là “hàng hóa”, là phƣơng tiện hoạt động của các ngân hàng.

Chính vì thế, khác với các loại hình doanh nghiệp khác, nhu cầu về vốn của các ngân hàng nói riêng và các TCTD nói chung là rất lớn và có thể nói là không hạn chế về lƣợng. Xuất phát từ tính chất đó, loại doanh nghiệp đặc biệt này chủ yếu dựa vào nguồn vốn vay mƣợn, phần lớn bắt nguồn từ hoạt động bán các trái quyền tiền gửi cho các doanh nghiệp, cá nhân… để cung ứng dịch vụ tín dụng và các dịch vụ khác. Chính nguồn vốn vay mƣợn này, chứ không phải vốn sở hữu, đã tạo nguồn lực tài 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chính chủ yếu cho các hoạt động của ngân hàng. Trong giai đoạn đầu của hoạt động ngân hàng, các ngân hàng thƣờng không chủ động trong việc tìm kiếm các nguồn vốn mà thƣờng phụ thuộc vào ngƣời gửi tiền.

Nhƣng kinh tế càng phát triển, các ngân hàng phát hiện ra rằng, nguồn vốn truyền thống theo định hƣớng tiền gửi không đủ đáp ứng mức cầu tín dụng đang gia tăng của các khách hàng doanh nghiệp và gia đình. Để thỏa mãn nhu cầu tín dụng gia tăng của giới doanh nghiệp và cá nhân cần phải có những nguồn vốn mới: vay trên thị trƣờng tiền tệ. Tóm lại, vốn ngân hàng có thể đƣợc hiểu là những giá trị tiền tệ ngân hàng tự có, huy động và tạo lập đƣợc để thực hiện cho vay, đầu tƣ và thực hiện các dich vụ ngân hàng. Việc tạo lập và huy động vốn hình thành nên các khoản mục bên tài sản nợ của bảng cân đối tài sản của ngân hàng thƣơng mại cổ phần.

Các loại vốn trong ngân hàng thương mại cổ phần Theo Luật Doanh nghiệp hiện hành, để bắt đầu hoạt động kinh doanh của mình, doanh nghiệp phải thực hiện đăng ký kinh doanh, trong đó có đăng ký về vốn điều lệ. Vốn điều lệ do các sáng lập viên góp hoặc cam kết góp khi thành lập doanh nghiệp. Vốn điều lệ là tổng giá trị bằng tiền của tổng tài sản ban đầu góp vào doanh nghiệp, vốn này có thể tồn tại dƣới dạng tài sản cố định hữu hình, tài sản vô hình và tiền mặt… đƣợc sử dụng để sản xuất hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ. Trong quá trình kinh doanh, khoản lợi nhuận phát sinh bằng chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí sẽ làm tăng thêm vốn của chủ sở hữu và đƣợc sử dụng để trích lập một số quỹ từ lợi nhuận sau thuế ngoài vốn điều lệ ban đầu.

Trong quá trình hoạt động, ngoài sử dụng vốn của chủ sở hữu, doanh nghiệp phải tạo lập các nguồn vốn khác từ phát hành trái phiếu vay ngân hàng hoặc các tổ chức, cá nhân khác để mở rộng đầu tƣ hoặc bổ sung vốn lƣu động. Đây gọi là vốn nợ. Cả vốn của chủ sở hữu và vốn nợ đều tạo nên tài sản của doanh nghiệp. Trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, vốn là thể hiện bằng tiền toàn bộ giá trị tài sản.

NHTM CP cũng là một trong những loại hình doanh nghiệp, vì vậy vốn trong NHTM CP cũng bao gồm vốn chủ sở hữu, vốn nợ. Vốn chủ sở hữu: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] o Các loại vốn chủ sở hữu: Vốn chủ sở hữu của NHTM CP bao gồm vốn điều lệ, thặng dƣ vốn, quỹ và các khoản chênh lệch do định giá lại.Vốn chủ sở hữu là phƣơng tiện để thực hiện các hoạt động kinh doanh, trong quan hệ với chủ nợ thì vốn của chủ sở hữu chính là tài sản để thanh toán các khoản nợ. (i) Vốn điều lệ: - Hình thành vốn điều lệ Theo quy định của Luật Doanh nghiệp hiện hành, vốn điều lệ là số vốn do các thành viên, cổ đông góp hoặc cam kết góp trong một thời hạn nhất định và đƣợc ghi vào Điều lệ công ty. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, các NHTM CP phải đáp ứng đƣợc điều kiện về vốn pháp định - là mức vốn tối thiểu phải có theo quy định của pháp luật để thành lập doanh nghiệp.

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 1, Nghị định 10/2011/NĐ-CP ngày 26/01/2011 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 141/2006/NĐ-CP ngày 22/11/2006 về ban hành danh mục mức vốn pháp định của các TCTD, mức vốn pháp định của NHTM CP là 3. Nhƣ vậy, số vốn điều lệ của NHTM CP tối thiểu phải bằng vốn pháp định do chính phủ quy định. Theo quy định của Luật Doanh nghiệp, vốn điều lệ đƣợc chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. Tại thời điểm thành lập, các cổ đông sáng lập thỏa thuận trong hợp đồng góp vốn thành lập công ty về số cổ phần sự định phát hành, số cổ phần nắm giữ của các cổ đông sáng lập.

Về bản chất, phát hành cổ phần là hành vi pháp lý nhằm tạo lập vốn điều lệ. - Quan hệ cổ phần và vốn điều lệ: Luật TCTD 2010 cũng đã quy định, NHTM CP có cổ phần phổ thông, và có thể có cổ phần ƣu đãi (Cổ phần ƣu đãi gồm hai loại là ƣu đãi cổ tức và ƣu đãi biểu quyết). Đối với cổ phần phổ thông, mỗi cổ phần có một quyền biểu quyết và cổ đông có quyền hƣởng cổ tức không có sự khác biệt về lợi ích giữa các cổ đông phổ thông. Cổ phần ƣu đãi trao quyền ƣu đãi biểu quyết hoặc ƣu đãi cổ tức cho cổ đông.

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cổ phần ƣu đãi cổ tức là cổ phần đƣợc ƣu tiên chi trả cổ tức với mức cao hơn mức cổ tức trả cho cổ phần phổ thông hoặc đƣợc quy định mức ổn định hàng năm. Cổ tức đƣợc chi trả hàng năm gốm cổ tức cố định và cổ tức thƣởng. Tại Khoản 4, Điều 30, Nghị định số 59/2009/NĐ-CP ngày 16/7/2009 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Ngân hàng thƣơng mại đã quy định cụ thể hơn đối với vấn đề này, theo đó, cổ phần ƣu đãi cổ tức là cổ phần đƣợc trả cổ tức với mức cao hơn so với mức cổ tức của cổ phần phổ thông hoặc mức ổn định hằng năm. Cổ tức đƣợc chia hằng năm gồm cổ tức cố định và cổ tức thƣởng.

Cổ tức cố định không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của ngân hàng và chỉ đƣợc trả khi ngân hàng có lãi. Trƣờng hợp ngân hàng kinh doanh thua lỗ thì cổ tức cố định trả cho cổ phần ƣu đãi cổ tức đƣợc cộng dồn vào các năm tiếp theo. Mức cổ tức cố định cụ thể và phƣơng thức xác định cổ tức thƣởng do Đại hội đồng cổ đông quyết định và đƣợc ghi trên cổ phiếu của cổ phần ƣu đãi cổ tức. Ngoài ra, tổng giá trị mệnh giá của cổ phần ƣu đãi cổ tức tối đa bằng 20% vốn điều lệ của ngân hàng.

Cổ phần ƣu đãi biểu quyết là cổ phần có số quyền biểu quyết nhiều hơn cổ phần phổ thông. Tuy nhiên, Luật Doanh nghiệp hiện hành và Luật TCTD 2010 cũng đã quy định rõ về việc chỉ có tổ chức đƣợc Chính phủ ủy quyền và cổ đông sáng lập đƣợc quyền nắm giữ cổ phần ƣu đãi biểu quyết. Quyền ƣu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập chỉ có hiệu lực trong 03 năm, kể từ ngày TCTD đƣợc cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Sau thời hạn đó, cổ phần ƣu đãi biểu quyết của cổ đông sáng lập chuyển đổi thành cổ phần phổ thông.

Cổ đông sở hữu cổ phần ƣu đãi biểu quyết có các quyền nhƣ cổ đông phổ thông, trừ quyền chuyển nhƣợng cổ phần đó cho ngƣời khác. Nhƣ vậy, NHTM CP chỉ có thể phát hành cổ phần ƣu đãi biểu quyết trong một thời hạn cho một số đối tƣợng đƣợc giới hạn bởi các văn bản pháp luật liên quan. Nhƣ vậy, chúng ta có thể thấy việc phát hành cổ phần ƣu đãi về bản chất không làm thay đổi tổng vốn điều lệ hình thành Ngân hàng thƣơng mại cổ phần mà nó chỉ tác động đến quyền và lợi ích của cổ đông sở hữu cổ phần ƣu đãi. Tuy nhiên, khi sở hữu cổ phần ƣu đãi, chẳng hạn trong trƣờng hợp ƣu đãi cổ tức, cổ đông có 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quyền ƣu tiên hơn trong phân phối lợi nhuận từ công ty hoặc đƣợc hoàn trả lại vốn góp mà không bị bất cứ ràng buộc nào khi thực hiện quyền yêu cầu hoàn lại vốn cổ phần đã góp.