phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu gồm 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về quản lý rủi ro hoạt động trong ngân hàng thƣơng mại hƣớng đến Basel II. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý rủi ro hoạt động hƣớng đến đạt chuẩn Basel II tại Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Kỹ thƣơng Việt Nam. Chƣơng 4: Giải pháp quản lý rủi ro hoạt động hƣớng đến đạt chuẩn Basel II tại Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam.
4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO HOẠT ĐỘNG TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI HƢỚNG ĐẾN BASEL II 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Quản lý RRHĐ có vai trò quan trọng góp phần đảm bảo cho sự phát triển bền vững và thành công của các ngân hàng đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Do đó, quản lý RRHĐ theo thông lệ quốc tế và chuẩn Basel đƣợc hầu hết tất cả các nƣớc trên thế giới áp dụng, đặc biệt hơn nữa là trong thời gian gần đây khi hàng loạt các sự kiện về tổn thất đều xuất phát từ RRHĐ gồm rủi ro do con ngƣời, quy trình, công nghệ thông tin và sự kiện bên ngoài. Việc quản lý RRHĐ đã từ lâu đƣợc ƣu tiên hàng đầu tại các ngân hàng trên thế giới, tuy nhiên mới đƣợc quan tâm tại các ngân hàng Việt Nam trong một vài năm gần đây sau hàng loạt các vụ việc, sự kiện tổn thất đều do lỗi từ RRHĐ gây tổn thất lớn về tài sản, danh tiếng của ngân hàng nên các NHTM tại Việt Nam đã bắt đầu lƣu ý hơn.
Việc triển khai thực hiện quy định an toàn vốn theo Basel II là yêu cầu tất yếu để các NHTM Việt Nam nâng cao chuẩn mực trong hoạt động ngân hàng, đồng thời cũng là nội dung quan trọng trong Đề án tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng giai đoạn 2011 - 2015. Hiện nay, tại Việt Nam vẫn chƣa thiết lập đƣợc khuôn khổ pháp lý chính thức cho hoạt động RRHĐ, NHNN vẫn đang nghiên cứu để thiết lập lộ trình áp dụng Basel II cho các ngân hàng. Văn bản áp dụng gồm Thông tƣ số 36/2014/TT-NHNN ngày 20/11/2014 và Thông tƣ số 06/2016/TT-NHNN ngày 27/5/2016 quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng trên cơ sở xem xét áp dụng Basel II, các NHTM vẫn đang chờ NHNN sớm ban hành những quy định để hƣớng dẫn triển khai hoạt động quản lý RRHĐ tại tất cả các chính sách, quy 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com định, quy trình và phƣơng pháp đo lƣờng, yêu cầu vốn tối thiểu với RRHĐ và cơ chế trích lập dự phòng RRHĐ. Trong một vài năm gần đây, tại Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về quản trị rủi ro, quản lý RRHĐ tại các NHTM và ứng dụng Basel II trong quản lý rủi ro nói chung và quản lý RRHĐ nói riêng.
Điển hình là một số công trình sau: - Chu Thị Hƣơng Giang (2009): Ứng dụng Hiệp ước Basel II vào hệ thống quản trị rủi ro tại các NHTM Việt Nam, luận văn thạc sỹ, Trƣờng Kinh tế - Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn nghiên cứu các chuẩn mực và quy định trong Hiệp ƣớc Basel đặc biệt là nghiên cứu kỹ Basel II, kinh nghiệm ứng dụng Basel II của các quốc gia trên thế giới. Sau khi tìm hiểu và giới thiệu ngắn gọn về hiệp ƣớc Basel II, đề tài tập trung thực hiện việc đánh giá quy mô, hiệu quả hoạt động của hệ thống NHTM Việt Nam trong thời gian qua, những vấn đề cần lƣu ý trong công tác quản trị rủi ro của các ngân hàng, để từ đó phân tích những khó khăn, nguyên nhân mà hệ thống NHTM Việt Nam đã, đang và có thể sẽ gặp phải khi ứng dụng Basel II. Tác giả đã cố gắng xây dựng lộ trình ứng dụng Basel II và hệ thống quản trị rủi ro của các NHTM tại Việt Nam và đồng thời đề xuất những giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng Basel II trong việc xây dựng hệ thống quản trị rủi ro, tính toán nhu cầu vốn tối thiểu cần thiết đối với những loại rủi ro cơ bản của hệ thống NHTM Việt Nam.
- Nguyễn Thủy Hằng (2015): Quản lý rủi ro tác nghiệp tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam, luận văn thạc sỹ Kinh doanh và quản lý, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Trong công trình nghiên cứu của tác giả đề cập đến thực trạng quản lý rủi ro tác nghiệp của Techcombank giai đoạn 2011-2013, trong đó chỉ ra nguyên nhân dẫn đến rủi ro gồm con ngƣời, hệ thống công nghệ thông tin, tác động bên ngoài. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đồng thời, tác giả tập trung nghiên cứu về nhận thức của các cấp quản lý đối với vấn đề rủi ro, trong đó đối tƣợng nghiên cứu chủ yếu là Giám đốc các chi nhánh, là ngƣời có kinh nghiệm, nắm vững các nghiệp vụ, quy trình trong hệ thống. Từ đó, nhằm phát hiện những loại rủi ro thƣờng xuyên xảy ra để đề xuất biện pháp giảm thiểu rủi ro nhằm đảm bảo hệ thống hoạt động tốt hơn và an toàn trong tƣơng lai.
- Nguyễn Minh Ngọc (2015): Quản trị RRHĐ tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng, luận văn thạc sỹ Kinh doanh và quản lý, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Nghiên cứu của tác giả phân tích nguyên nhân, thực trạng quản trị RRHĐ tại các NHTM nói chung và nghiên cứu chi tiết việc ứng dụng mô hình định lƣợng để đo lƣờng nhân tố tác động đến quản trị RRHĐ tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vƣợng. - Nguyễn Anh Tuấn (2012): Quản trị rủi ro trong kinh doanh của NHTM Việt Nam theo Hiệp ước Basel, luận án tiến sỹ kinh tế, Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng. Nghiên cứu của tác giả phân tích khả năng áp dụng các chuẩn mực của Hiệp ƣớc Basel và chứng minh sự cần thiết phải áp dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro theo Basel vào hệ thống NHTM Việt Nam.
Dựa trên sự phân tích, tác giả nghiên cứu thực trạng quản trị rủi ro của các NHTM Việt Nam theo các trụ cột của Hiệp ƣớc Basel. Đồng thời, đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro cho các NHTM Việt Nam dựa trên các nội dung của Hiệp ƣớc Basel trong bối cảnh nền kinh tế nói chung và ngành tài chính - ngân hàng Việt Nam nói riêng đang hội nhập ngày càng sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới. Tác giả đƣa ra các giải pháp tổng thể để hệ thống NHTM Việt Nam tiếp cận và áp dụng hệ thống chuẩn mực của Basel trong công tác quản trị rủi ro. - Nghiên cứu “Xây dựng mô hình 3 lớp bảo vệ trong cấu trúc quản trị rủi ro của các NHTM Việt Nam” (2014) của Võ Thị Hoàng Nhi trên Tạp ngân hàng, 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com số 16, tháng 8/2014.
Trong công trình nghiên cứu của tác giả nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro trong doanh nghiệp và đi sâu phân tích mô hình 3 lớp phòng vệ trong ngân hàng để quản trị rủi ro với vai trò của từng bộ phận trong mỗi lớp phòng vệ đó. Mô hình phòng vệ này có ƣu điểm là tất cả các bộ phận đều tham gia vào quy trình quản trị rủi ro nên mọi rủi ro trong mỗi nghiệp vụ của ngân hàng đều đƣợc nhận diện, kiểm soát nhằm giảm thiểu ở mức thấp nhất. Tác giả nêu lên thực trạng ứng dụng mô hình này ở Việt Nam với những điểm chính nhƣ ngộ nhận chức năng của các tuyến phòng vệ, hạn chế trong vận hành các tuyến phòng vệ. Trên cơ sở đó, tác giả nêu giải pháp hoàn thiện mô hình phòng vệ 3 lớp trong ngân hàng, chuẩn hóa khung năng lực của CBNV, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản trị rủi ro trong ngân hàng, hoàn thiện bộ máy quản trị rủi ro từ đó nâng cao năng lực quản trị rủi ro.
- Nghiên cứu “Thực trạng và giải pháp về cơ cấu tổ chức quản lý RRHĐ theo Basel II tại các NHTM Việt Nam” (2015) của Phan Thị Thu Hà và Lê Thị Vân Khanh trên Tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ, số 22, tháng 11/2015. Trong công trình nghiên cứu nêu thực trạng quản lý RRHĐ tại các NHTM hiện nay và khuyến nghị các NHTM thực hiện quản lý RRHĐ theo yêu cầu của Basel II trên cơ sở thiết lập cơ cấu tổ chức quản lý RRHĐ với đầy đủ các chức năng, nhiệm vụ từ cấp HĐQT, BĐH, các đơn vị và đến cán bộ trực tiếp tác nghiệp và đề xuất một số giải pháp trong công tác quản lý RRHĐ tại các NHTM. - Nghiên cứu “Xây dựng khuôn khổ quản trị RRHĐ hiệu quả tại các NHTM Việt Nam” (2014) của Trần Thị Minh Trang trên Tạp chí Ngân hàng, số 5, tháng 3/2014. Nhận thấy nhiều vụ gian lận nội bộ trong ngân hàng có quy mô lớn do chính những cán bộ ngân hàng thực hiện nhƣ làm giả giấy tờ, con dấu, chữ ký để rút tiền gửi khách hàng, thực hiện các giao dịch lừa đảo, làm giả thẻ tín dụng … gây những tổn thất lớn cho ngân hàng.
Trên cơ sở đó, tác giả đã phân 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tích và cung cấp cái nhìn tổng quan về quản trị RRHĐ trong ngân hàng, cách tính chi phí vốn cho RRHĐ theo Basel II và cách thiết kế hệ thống quản trị RRHĐ trong NHTM theo thông lệ quốc tế tốt nhất để ngân hàng có cái nhìn tổng quan về những công việc cần làm trong thời gian tới và phục vụ cho mục đích nghiên cứu, ban hành văn bản về RRHĐ trong cơ quan quản lý. - Nghiên cứu “Thách thức đối với ngân hàng Việt Nam khi triển khai Basel II” (2014) của Nguyễn Văn Thọ và Nguyễn Ngọc Linh trên Tạp chí Ngân hàng, số 18, tháng 9/2015. Nghiên cứu nêu tổng quan về Basel II và thực trạng triển khai tại Việt Nam qua đó chỉ ra các thách thức mà ngân hàng Việt Nam phải đối mặt khi áp dụng Basel II đồng thời đƣa ra một số kiến nghị yêu cầu đối với NHNN và các NHTM cần xây dựng, triển khai theo hƣớng dẫn của Basel II. Có thể thấy rằng các nghiên cứu về quản lý RRHĐ tại các NHTM khá nhiều, đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện việc quản lý RRHĐ hiệu quả theo thông lệ quốc tế một cách tốt nhất.