Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường tiểu học. Chương 2: Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường tiểu học ở thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai. Chương 3: Các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ CBQL các trường tiểu học ở thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề Xã hội loài người càng phát triển thì mối quan hệ giữa con người với con người; giữa con người với công việc càng phong phú, phức tạp về các dạng hình hoạt động như lao động, học tập, sản xuất, kinh doanh, văn hoá, giáo dục, nghệ thuật.Từ đó khoa học về quản lý được ra đời, là vấn đề được đặc biệt quan tâm. Hoạt động quản lý bắt nguồn tự sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đạt hiệu quả tốt hơn, năng suất cao hơn. Trong công việc đ i hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp điều hành, kiểm tra, chỉnh lý.phải có người đứng đầu.
Đây là hoạt động giúp người thủ trưởng, người đứng đầu phối hợp nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức đạt mục tiêu đề ra. Ngày nay trong sự nghiệp đổi mới đất nước, quản lý nói chung, quản lý giáo dục nói riêng là vấn đề luôn được sự thu hút, quan tâm của các nhà lãnh đạo, các nhà khoa học và các nhà quản lý. Lịch sử phát triển của xã hội loài người từ cổ sơ đến hiện đại văn minh như ngày nay đều gắn liền với lịch sử GD. Bởi bất kì ở thời đại nào, quốc gia nào, chế độ chính trị nào cũng đều đặt nhiệm vụ GD thành mục tiêu có tính chiến lược để chấn hưng và phát triển đất nước.
Ngày nay GD được đánh giá là quốc sách hàng đầu. Vấn đề cải cách và đổi mới GD đang đựơc triển khai với nhiều yếu tố liên quan đến chất lượng GD: Đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới nội dung chương trình dạy học; đổi mới công tác quản lý.Trong thực tế việc đổi mới, phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đặc biệt là chất lượng đội ngũ CBQL là một vấn đề hết sức quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng GD toàn diện của các nhà trường. Các nghiên cứu ở nước ngoài Có thể nói vấn đề phát triển đội ngũ CBQL được các nhà nghiên cứu ngoài nước từ xa xưa đã rất quan tâm, đã đề xuất được nhiều giải pháp có hiệu quả. Lịch sử Trung Hoa cổ đại (những năm 500 đến 300 TCN) đã xuất hiện tư tưởng quản lý của Khổng Tử nhằm mục đích đào tạo lớp người cai trị xã hội.
Tư tưởng đó được xây dựng trên cái cốt triết lý là đạo nhân với các yếu tố nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, dũng. Ông đã đúc kết các yếu tố nói trên để đi đến việc định ra các hình mẫu về phẩm chất và năng lực của tầng lớp những người quản lý xã hội chuyên nghiệp như “quân tử” và “kẻ sĩ”. Tư tưởng nói trên, tuy chưa thực sự chuyên sâu về quản lý, nhưng đã đặt nền móng cho việc hình thành tư tưởng về phát triển những người làm công tác 7 quản lý trong xã hội lúc bấy giờ. Trong cuốn “Vấn đề quản lí và lãnh đạo nhà trường” V.A Xukhomlinxki đã nêu rất cụ thể cách tiến hành phân tích và khảo sát giúp đội ngũ CBQL nhằm thực hiện tốt và có hiệu quả giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL.
Không chỉ có thế, đứng ở góc độ nghiên cứu lí luận GD học, hầu hết các công trình nghiên cứu của các tác giả Liên Xô (Liên Xô cũ) đã đề cập tới lực lượng GD; trong đó có nêu lên vai tr , vị trí, chức năng của CBQL nhà trường. Đó là các công trình tiêu biểu như: Ilina. với tác phẩm Giáo dục học (tại tập 3: Những cơ sở của công tác giáo dục; Savin N. V với tác phẩm Giáo dục học.
Henri Faylor (1841-1925), một kỹ nghệ gia người Pháp có công trình “Tổng quan về quản lý – hay thuyết quản trị” (Adiministration Industriell et Generale) xuất bản năm 1916, cống hiến lớn nhất của ông là đưa ra 5 chức năng cơ bản quản lý, 16 quy tắc về chức trách quản lý và 14 nguyên tắc quản lý hành chính. Theo ông, nếu người quản lý có đủ phẩm chất và năng lực, kết hợp nhuần nhuyễn các chức năng, quy tắc và nguyên tắc quản lý thì chất lượng và hiệu quả công việc, năng suất lao động được nâng cao. Năm 1991, tổ chức UNESCO đã cho xuất bản cuốn La Gestion administrative et Pédagogique des écoles (Quản lí hành chính và sư phạm trong các nhà trường TH) của Jean Valérien. Trên thế giới, hầu hết các quốc gia đều coi trọng hoạt động bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý, là vấn đề cơ bản trong việc phát triển giáo dục.
Các nghiên cứu ở trong nước Tư tưởng của Chủ tịch Hồ chí Minh (1890-1969) về công tác quản lý, nhiều quan điểm chỉ đạo của Người đều nhắc đến tầm quan trọng của người quản lý. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong” [45]. Ở Việt Nam, liên quan đến các vấn đề về phát triển đội ngũ CBQL đã có những nghiên cứu. Từ những năm 90 trở về trước đã có một số công trình của nhiều tác giả bàn về lý luận quản lí trường học và các hoạt động quản lý nhà trường như: Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sĩ Hồ và các bài giảng về QLGD (Trường CBQLGD Trung ương I).
Những năm đầu của thập kỉ 90 đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: “Khoa học tổ chức và quản lý - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức quản lý (NXB Thống kê Hà Nội năm 1999); “Tập bài giảng lý luận đại cương về quản lý” của Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (Hà Nội 1998); Tác giả Lê Vũ Hùng với bài “CBQL giáo dục - đào tạo trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” trên tập san Nghiên cứu Giáo dục, tháng 1/2003 [16]. “Tập bài giảng lớp CBQL phòng GDĐT” của trường CBQL 8 GDĐT (Hà nội năm 2000); “Giáo trình khoa học quản lý” của Phạm Trọng Mạnh (NXBĐHQG Hà Nội năm 2001). Bên cạnh đó c n có những bài viết đề cập đến lĩnh vực QLGD như: “Vấn đề kinh tế thị trường, Quản lý nhà nước và quyền tự chủ các trường học”của Trần Thị Bích Liễu – Viện KHGD đăng trên tạp chí GD số 43 tháng 11/2002; “Đổi mới QLGD là khâu đột phá” của tác giả Quế Hương, đăng trên báo Giáo dục và Thời đại ngày 01/12/2002; “CBQL GD&ĐT trước yêu cầu của sự nghiệp CNH- HĐH đất nước” của cố Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Vũ Hùng trên tạp chí số 60 tháng 6 năm 2003; PGS. Hoàng Tâm Sơn trong nghiên cứu của mình ở đề tài cấp Bộ “Một số vấn đề tổ chức khoa học lao động của người HT” đã đưa ra các giải pháp và kiến nghị về đào tạo, bồi dưỡng CBQL giáo dục các tỉnh phía Nam trước yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong những năm đầu của thế kỷ XXI; TS.Vũ Bá Thể đã đưa ra một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực để công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong giai đoạn đến năm 2020.
Kết luận Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương Ðảng (khóa XI), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ rõ, một trong những yêu cầu để bảo đảm thực hiện đổi mới hệ thống GD là xây dựng đội ngũ nhà giáo "Ðội ngũ nhà giáo (bao gồm các giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục) đóng vai tr quyết định chất lượng GD. Nhà giáo không chỉ đơn thuần là người chia sẻ kiến thức và kỹ năng mà c n là người góp phần nuôi dưỡng, phát triển tâm hồn, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ". Xuất phát từ tình hình thực tế ngày 29/4/2015 Thủ tường chính phủ đã ban hành quyết định số 732/QĐ-TTg Để nâng cao năng lực cho đội ngũ CBQL cơ sở giáo dục đáp ứng yêu cầu đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục phổ thông trong giai đoạn 2016-2020 hướng đến năm 2025. Qua tham khảo các luận văn thạc sĩ: "Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Kon Tum" của tác giả Y Ngọc; "Giải pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học quận Thanh Khê Thành phố Đà Nẵng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục" của tác giả Hà Hội đã nêu lên thực trạng cũng như các giải pháp về công tác xây dựng, phát triển đội ngũ GV, cán bộ quản lý GD của các cấp học trong giai đoạn hiện nay.
Nhìn tổng thể, các luận văn trên đã tập trung nghiên cứu, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ CBQL nói chung và CBQL trường học tại một số địa phương nói riêng. Như vậy, vấn đề phát triển đội ngũ CBQL từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm. Qua các công trình nghiên cứu của họ, thấy một điểm chung đó là: Khẳng định vai tr quan trọng của các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trong việc nâng cao chất lượng quản lý, chất lượng dạy học ở các cấp học, bậc học. 9 Đây cũng là một trong những tư tưởng lớn về phát triển GD của Đảng ta.
Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào tập trung làm sáng tỏ các giải pháp phát triển đội ngũ CBQL các trường TH ở thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, đó cũng là lý do mà chúng tôi lựa chọn để nghiên cứu áp dụng cho địa bàn thành phố Pleiku. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm quản lý giáo dục * Khái niệm quản lý: Khái niệm quản lý là một khái niệm rất quan trọng, phong phú và có nhiều dấu hiệu đặc trưng, có nhiều đối tượng, đồng thời nó cũng biến đổi theo từng giai đoạn lịch sử, vì vậy không có khái niệm quản lý chung cho mọi lĩnh vực. Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc:“ Hoạt đ ng quản lý là tác đ ng có định hướng, có chủ đích của chủ th quản lý (người quản lý) đến khách th quản lý (người bị quản lý) trong m t tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [16].