Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trường đại học trong bối cảnh đổi mới quản lý hoạt động khoa học công nghệ. Chương 2: Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Nha Trang trong bối cảnh đổi mới quản lý hoạt động khoa học công nghệ. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Nha Trang trong bối cảnh đổi mới quản lý hoạt động khoa học công nghệ. 5 z CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIẢNG VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC CÔNG NGHỆ 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Về nghiên cứu khoa học, hoạt động nghiên cứu khoa học Về mảng đề tài này, trước hết phải kể đến các sách chuyên khảo, giáo trình của nhiều tác giả như Cohen. L (Research methods in Education (4th edition), Routledge, London & NewYork, 1994), Vũ Cao Đàm (2005), Phạm Viết Vượng (2011), Lưu Xuân Mới (2003) về “Phương pháp luận NCKH”, Dương Thiệu Tống (2005) về “Phương pháp nghiên cứu khoa học tâm lý - giáo dục”, Bộ GD&ĐT (2005), với tài liệu tập huấn “Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng”, được sử dụng rộng rãi trong các chương trình đào tạo đại học, sau đại học. Những công trình này đã trình bày những vấn đề cơ bản về khoa học và NCKH; lý thuyết về phương pháp NCKH; nội dung cơ bản của hoạt động NCKH, trong đó có những nội dung đề cập đến quản lý tiềm lực khoa học, quản lý tổ chức triển khai các đề tài NCKH, đánh giá công trình nghiên cứu và công bố kết quả NCKH.
Đào Ngọc Cảnh (2018), “Thực trạng và giải pháp đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Cần Thơ”, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, tập 54, số 7C, luận văn thạc sĩ “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động NCKH ở Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh” (2006) của tác giả Trần Hồ Thảo đã góp phần khẳng định vai trò, tầm quan trọng của hoạt động NCKH đối với giáo dục đại học. Đồng thời đã đề xuất một số giải pháp có tính cấp thiết và khả thi nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động NCKH của Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh. Về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu Lĩnh vực quản lý hoạt động NCKH thu hút đặc biệt nhiều công trình nghiên cứu trong đào tạo sau đại học, các luận văn, luận án. Có thể kể ra một số công trình tiêu biểu như sau: 6 z Luận văn thạc sĩ Giáo dục học (2007) của tác giả Nguyễn Thị Thanh Nga “Quản lý hoạt động giảng dạy và NCKH của giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh”, đã tập trung nghiên cứu, khảo sát công tác quản lý của cán bộ quản lý đối với hoạt động giảng dạy và NCKH của giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đã tìm ra những giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn của giảng viên, đáp ứng yêu cầu phát triển của Trường.
Luận văn thạc sĩ Giáo dục dục (2008) của Lê Thị Phương Thảo tập trung nghiên cứu đề xuất “Biện pháp cải tiến quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trường Đại học Công Đoàn”; Luận án tiến sĩ quản lý giáo dục của tác giả Hoàng Thị Nhị Hà (2009) nghiên cứu Quản lý nghiên cứu khoa học ở các trường Đại học Sư phạm, với một đối tượng đặc thù là nhà giáo tương lai. Tác giả Ngô Tùng Lâm với đề tài thạc sĩ về Quản lý khoa học và công nghệ (Viện KHGD-2010) “Xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động NCKH của giảng viên trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn”, đã tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động NCKH của Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn từ đó đưa ra các giải pháp để xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động NCKH của giảng viên; “Nghiên cứu đánh giá hoạt động NCKH của giảng viên học viện hành chính” (2009) của Hoàng Thị Mai Hoa; Nguyễn Đức Hiếu (2013) đã nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay”. Ngoài ra, nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu hoạt động NCKH và quản lý hoạt động NCKH đối với sinh viên: tác giả Đinh i Linh (2006) với đề tài luận văn thạc sĩ về quản lý giáo dục nghiên cứu “Công tác quản lý hoạt động học tập và NCKH của sinh viên Đại học Quốc gia TPHCM”; Đặng Ngọc Phúc (2010) với “Biện pháp quản lý hoạt động NCKH của sinh viên Trường Đại học sư phạm Hà Nội”; Nguyễn Quang Huy (2013) với “Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội”. Từ những phân tích, tổng hợp các công trình khoa học trên, chúng tôi nhận thấy các tác giả đã có những đóng góp sau: - Nghiên cứu những kiến thức chung về phương pháp luận NCKH, đề cập khái quát đến quản lý hoạt động NCKH; 7 z - Thông qua hoạt động NCKH của giảng viên để đánh giá thực trạng, đề xuất biện pháp nâng cao hoạt động NCKH của giảng viên;… - Các biện pháp được đề ra giới hạn trong một không gian, thời gian, đối tượng nhất định, đáp ứng yêu cầu mới đối với sự nghiệp phát triển đất nước trong từng thời kỳ.
Tóm lại, các công trình khoa học trên được tiến hành nghiên cứu nghiêm túc và đã có những đóng góp quan trọng cho công tác quản lý hoạt động KHCN của ngành giáo dục nói chung, các trường ĐH nói riêng. Những năm gần đây hoạt động NCKH tại Trường ĐH Nha Trang được quan tâm, đầu tư phát triển tương đối mạnh mẽ, đặc biệt là ở một số ngành trọng điểm, có tiềm lực NCKH mạnh. Nghiên cứu về quản lý hoạt động NCKH của giảng viên, học viên là một hướng nghiên cứu chính của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý giáo dục. Tuy nhiên, từ trước tới nay, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu về quản lý hoạt động NCKH ở Trường ĐH Nha Trang.
Vì vậy, đề tài: “Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa của giảng viên Trường Đại học Nha Trang trong bối cảnh đổi mới quản lý hoạt động khoa học công nghệ” mang những đặc điểm riêng về đối tượng, về không gian, thời gian và không trùng lặp với các công trình khoa học đã thực hiện. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài nghiên cứu 1. Giảng viên Giảng viên là thuật ngữ được sử dụng trong các trường đại học, cao đẳng, có ý nghĩa khác với thuật ngữ “giáo viên” thường được sử dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông. Về nội hàm cụ thể, theo các tác giả Nguyễn Thạc, Phạm Thành Nghị “Giảng viên là cán bộ khoa học, nắm vững các phương pháp khoa học về giảng dạy và giáo dục, biết sử dụng thành thạo các phương tiện kỹ thuật trong giảng dạy, thường xuyên rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn của mình, tham gia tích cực vào công tác NCKH và đời sống xã hội.
Đó là người tiên tiến của xã hội” [25]. Theo tác giả Nguyễn Thị Tình “Giảng viên đại học là chủ thể của hoạt động sư phạm trong lĩnh vực giáo dục đại học, có các chức năng giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu và phổ biến khoa học, tổ chức các hoạt động sư phạm và tự bồi dưỡng để góp phần đào tạo các chuyên gia trong các lĩnh vực cho đất nước” [33]. 8 z Theo khoản 23, Điều 1, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2009 của Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng nghề gọi là giảng viên”. Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học là người có nhân thân rõ ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ; có trình độ đáp ứng quy định của Luật này, quy chế tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.
Chức danh giảng viên bao gồm trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính, phó giáo sư, giáo sư. Cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm chức danh giảng viên theo quy định của pháp luật, quy chế tổ chức và hoạt động, quy định về vị trí việc làm và nhu cầu sử dụng của cơ sở giáo dục đại học. Nghiên cứu khoa học Theo Luật KHCN năm 2013, khoa học là hệ thống tri thức về bản chất, quy luật tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy. NCKH là hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy; sáng tạo giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn.
NCKH bao gồm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng. NCKH là một hình thức giáo dục ở ĐH, là một khâu quá trình học tập, là nhân tố tiến bộ xã hội phản ánh vào trường ĐH trong thời kỳ cách mạng khoa học công nghệ. Nó cũng là một hình thức liên hệ về hoạt động nghề nghiệp của các trường ĐH vào sự phát triển về số lượng và chất lượng các trường ĐH và phụ thuộc vào việc phát triển của đội ngũ cán bộ giảng dạy (thành phần giáo sư, tiến sĩ. NCKH là một hoạt động đặc biệt của con người.
Đây là một hoạt động có mục đích có kế hoạch, được tổ chức chặt chẽ của một đội ngũ các nhà khoa học với những phẩm chất đặc biệt, được đào tạo ở trình độ cao. Theo lý thuyết công nghệ thì NCKH là quá trình tìm tòi, phát hiện thông tin mới, gia công chế biến thông tin cũ để lưu trữ và sử dụng thông tin vào mục đích phục vụ cuộc sống và sản xuất. Với ý nghĩa chung thì NCKH là hoạt động nhận thức thế giới khách quan, đó là quá trình sáng tạo, phát hiện chân lý, phát hiện những quy luật của thế giới, của đội ngũ các nhà khoa học nhằm vận dụng nghiên cứu hiểu biết ấy vào cuộc sống. 9 z Với các cách trình bày trên ta thấy NCKH là hoạt động phức tạp, cần phải được xem xét một sâu sắc.
Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động NCKH là tập hợp toàn bộ các hệ thống các hoạt động sáng tạo nhằm phát triển kho tàng kiến thức khoa học và áp dụng chúng vào thực tiễn.