Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ các trường tiểu học TP. Từ Sơn (Bắc Ninh)

Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường tiểu học TP. Từ Sơn đáp ứng chương trình GDPT 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Thế Truyền
• Trường học: Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trường tiểu học thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng Chương trình giáo dục phổ thông 2018
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của quản lý kiểm tra nội bộ trường tiểu học

Quản lý kiểm tra nội bộ là một hoạt động quản lý giáo dục quan trọng nhằm đánh giá chất lượng hoạt động dạy và học tại các trường tiểu học. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, kiểm tra nội bộ không chỉ là công cụ đánh giá mà còn là phương tiện để cải thiện chất lượng giáo dục. Tầm quan trọng của kiểm tra nội bộ trường tiểu học nằm ở việc xác định những điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động giáo dục, từ đó đưa ra những giải pháp cải tiến kịp thời. Điều này giúp nhà trường nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

1.1. Định nghĩa kiểm tra nội bộ theo CTGDPT 2018

Kiểm tra nội bộ là quá trình thẩm định, đánh giá một cách có hệ thống những hoạt động quản lý và giáo dục tại nhà trường. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, kiểm tra nội bộ trường tiểu học bao gồm việc kiểm tra chất lượng dạy học, kết quả học tập của học sinh, quản lý cơ sở vật chất, và các hoạt động hỗ trợ giáo dục. Mục tiêu là cung cấp thông tin chính xác để lãnh đạo nhà trường đưa ra quyết định quản lý hiệu quả.

1.2. Vai trò của quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ

Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính hiệu quả và công bằng của quá trình kiểm tra. Nó giúp xây dựng hệ thống kiểm tra khoa học, tổ chức thực hiện đúng quy trình, và sử dụng kết quả kiểm tra để phát triển chất lượng giáo dục. Thông qua quản lý kiểm tra nội bộ trường tiểu học, nhà trường có thể điều chỉnh kế hoạch giáo dục, nâng cao năng lực giáo viên và cải thiện môi trường học tập cho học sinh.

II. Yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đối với kiểm tra nội bộ

CTGDPT 2018 đưa ra những yêu cầu mới và toàn diện đối với hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường tiểu học. Những yêu cầu này nhằm đảm bảo rằng kiểm tra nội bộ trường tiểu học thực sự phản ánh được chất lượng giáo dục và góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà trường. Các yêu cầu bao gồm: kiểm tra phải toàn diện, khoa học, định kỳ và có tính xây dựng. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng yêu cầu quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ phải tuân theo các nguyên tắc công bằng, minh bạch và lấy kết quả làm cơ sở để cải tiến.

2.1. Yêu cầu về nội dung kiểm tra nội bộ

Theo CTGDPT 2018, nội dung kiểm tra nội bộ trường tiểu học phải bao quát các lĩnh vực: chất lượng dạy học theo các môn học, kết quả học tập của học sinh, quản lý đội ngũ giáo viên, quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hoạt động ngoài giờ lên lớp. Ngoài ra, phải kiểm tra sự tuân thủ các quy định về chương trình, kế hoạch dạy học và các quy định quản lý nhà trường. Kiểm tra nội bộ cần được thực hiện một cách có hệ thống, đảm bảo tính toàn diện và khoa học.

2.2. Nguyên tắc quản lý kiểm tra nội bộ theo quy định mới

Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ phải tuân theo các nguyên tắc cơ bản: tính khoa học, tính công bằng, tính minh bạch và tính xây dựng. Kiểm tra nội bộ trường tiểu học phải sử dụng những phương pháp, công cụ phù hợp, do những người có năng lực thực hiện. Kết quả kiểm tra nội bộ phải được công khai, thảo luận và sử dụng để xây dựng kế hoạch cải tiến. Các yêu cầu này nhằm đảm bảo rằng quản lý kiểm tra nội bộ mang lại lợi ích tối đa cho sự phát triển của nhà trường.

III. Thực trạng quản lý kiểm tra nội bộ tại các trường tiểu học hiện nay

Thực tiễn quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường tiểu học, đặc biệt là các trường ở địa phương, cho thấy cả những thành tựu và những hạn chế. Một số trường đã xây dựng được hệ thống kiểm tra nội bộ trường tiểu học khá hoàn chỉnh, với kế hoạch rõ ràng và thực hiện định kỳ. Tuy nhiên, còn nhiều trường gặp khó khăn trong việc quản lý kiểm tra nội bộ do thiếu tài chính, cơ sở vật chất, và đặc biệt là thiếu nguồn nhân lực có trình độ. Kết quả kiểm tra nội bộ chưa được sử dụng hiệu quả để cải tiến chất lượng giáo dục.

3.1. Những thành tựu trong quản lý kiểm tra nội bộ

Nhiều trường tiểu học đã nhận thức rõ tầm quan trọng của kiểm tra nội bộ và bắt đầu xây dựng các chương trình kiểm tra nội bộ trường tiểu học theo định hướng của CTGDPT 2018. Các trường thực hiện kiểm tra nội bộ định kỳ, lập hồ sơ chi tiết, và có sự tham gia của các bộ phận liên quan. Một số trường đã sử dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ, giúp tăng tính hiệu quả và chính xác của công tác này.

3.2. Những tồn tại và hạn chế cần khắc phục

Bên cạnh những thành tựu, quản lý kiểm tra nội bộ tại nhiều trường tiểu học vẫn còn gặp những khó khăn: thiếu cơ sở vật chất, thiếu nhân lực được đào tạo chuyên biệt, quy trình kiểm tra nội bộ trường tiểu học chưa rõ ràng. Kết quả kiểm tra nội bộ chưa được công khai, thảo luận một cách hiệu quả, dẫn đến kém tác động đến cải tiến chất lượng. Cần có sự hỗ trợ từ cấp quản lý cao hơn để quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ đạt hiệu quả cao hơn.

IV. Hướng phát triển quản lý kiểm tra nội bộ tại trường tiểu học trong tương lai

Để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ tại các trường tiểu học, cần có những giải pháp toàn diện và lâu dài. Trước hết, cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và các quy định chi tiết về kiểm tra nội bộ trường tiểu học phù hợp với CTGDPT 2018. Thứ hai, cần đầu tư vào đào tạo nhân lực có trình độ để thực hiện kiểm tra nội bộ một cách chuyên nghiệp. Thứ ba, cần xây dựng hệ thống thông tin để lưu trữ, phân tích kết quả kiểm tra nội bộ và sử dụng chúng cho các quyết định quản lý. Cuối cùng, cần tạo điều kiện để các trường tiểu học có đủ tài chính và cơ sở vật chất thực hiện quản lý kiểm tra nội bộ hiệu quả.

4.1. Giải pháp hoàn thiện quản lý kiểm tra nội bộ ở trường tiểu học

Để hoàn thiện quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ, cần xây dựng những tiêu chí rõ ràng cho kiểm tra nội bộ trường tiểu học, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của nhà trường. Cần lập các công cụ kiểm tra chuẩn, định kỳ cập nhật theo yêu cầu của CTGDPT 2018. Ngoài ra, cần thiết lập cơ chế phối hợp giữa các bộ phận trong nhà trường để đảm bảo kiểm tra nội bộ được thực hiện một cách toàn diện, khoa học và công bằng.

4.2. Vai trò của kiểm tra nội bộ trong nâng cao chất lượng giáo dục

Kiểm tra nội bộ trường tiểu học là một công cụ mạnh mẽ để cải tiến chất lượng giáo dục nếu được quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ một cách chuyên nghiệp. Kết quả kiểm tra cần được sử dụng để xác định những lĩnh vực cần cải thiện, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, và theo dõi tiến độ thực hiện. Cần tạo một văn hóa học tập, không phải chỉ chỉ trích mà là hợp tác để cùng nhau nâng cao chất lượng dạy và học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIÉM TRA NỘI BỘ CÁC TRƯỜNG TIẾU HỌC ĐÁP ÚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHÓ THÔNG 2018 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Xà hội ngày càng phát triển thì GD càng giữ một vị trí quan trọng. Trong giai đoạn hiện nay, loài người bước vào nền kinh tế tri thức vãn minh công nghệ, văn minh sổ hóa, GD trở thành con đường truyền tải hiệu quả nhất trong công cuộc đó. Mọi quốc gia đều nhận rõ tầm quan trọng của GD đối với sự phát triến của xã hội.

Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4/11/2012 Hội nghị lần thứ II Ban chấp hành trung ương Đảng khóa XIII đã khẳng định: “Phải thực hiện coi GD&ĐT là quốc sách hàng đầu”. GD ngày nay được coi là nền tảng cho sự phát triến khoa học kĩ thuật, là cội nguồn để dân giàu nước mạnh - xã hội công bằng, dân chủ, vãn minh [2]. Những nghiên cứu về hoạt động kiếm tra nội hộ ở trường pho thông theo Chương trình giáo dục phố thông mới Công trinh nghiên cứu tại Hà Lan của tác giả AhTeck, J.c & Starr, KC (2014), Tạp chí Journal of Educational Administration tập trung nghiên cứu việc Hiệu trưởng ở các trường thuộc Mauritius (Hà Lan) sử dụng hệ thông dừ liệu QL chất lượng nội bộ trong việc đưa ra quyết định cải thiện môi trường GD. Kết quả nghiên cứu của các tác giả cũng cho thấy việc QL chất lượng KTNB rất quan trọng và nó còn quan trọng hơn khi các Hiệu trưởng sử dụng kết quả đó trong các quyết định của mình trong quá trình QL nhà trường [39].

Công trình của Airasian (2005) nghiên cứu tương đối sâu sắc về kiểm tra, đánh giá lớp học và tố chức các hoạt động GD của GV và đặc biệt nhấn mạnh hệ thống khái niệm, các phạm trù liên quan và các lĩnh vực vận dụng kiềm tra, đánh giá GD [38]. Hai tác giả người Anh là Hall, c. (2007), nghiên cứu về "Ảnh hưởng của KTNB trường học đến quan điểm của GV tại Anh về công tác giảng dạy của bản thân". Tại nghiên cứu này, các tác giả phân tích về nhận thức của GV và 8 hiểu biết của họ về quy trinh tụ đánh giá chất lượng khi chính phủ Anh đưa ra chính sách yêu cầu các trường thực hiện công tác KTNB trường học.

Đồng thời xem xét mối liên hệ giừa thanh tra viên và GV thuộc nhóm KTNB trường học thay đổi thế nào kể từ khi chính sách có hiệu lực. Kết quả cho thấy GV và Ban lành đạo trường học hưởng ứng và thực hiện tốt công tác KTNB trường học, không những thế KTNB trường học được GV sử dụng như một công cụ, biện pháp trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy của bản thân [20]. Nghị định 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 của Chính phủ [15]; Thông tư 54/2012/TT-BGD ĐT của Bộ GD&ĐT [4] và Thông tư 31/2014/TT-BGD ĐT của Bộ GD&ĐT [6] được xem là nhóm các biện pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý về tổ chức thanh tra nội bộ và cả về hoạt động của thanh tra nội bộ được quy định trong Luật Thanh tra, trong đó có các quy định về thanh tra nội bộ được quy định trong các cơ sở GD. Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 39/2013/TT-BGD ĐT về hướng dẫn thanh tra chuyên ngành trong lĩnh GD [5].

Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh (2004) đã phân tích chức năng kiểm tra, đánh giá, trong đó nhấn mạnh chức năng hỗ trợ điều chinh của kiếm tra, đánh giá đối với quá trình dạy học. nghiên cứu chỉ ra rằng Lành đạo trường học có vai trò quan trọng trong việc đưa ra quyết định thực hiện KTNB, trong đó người lãnh đạo quản lý tốt sẽ duy tri hoạt động KTNB và hướng tới tầm nhìn rõ ràng về sự phát triển của giáo dục [29]. Tác giả Nguyễn Công Hào (2017), [21] với nghiên cứu về “Vị trí, vai trò của hoạt động thanh tra trong bối cảnh đổi mới quản lý giáo dục”. Tác giả nhận định, trong thời gian vừa qua, thanh tra GD có nhiều đổi mới theo Nghị định số 42/2013/NĐ-CP ngày 09/5/2013 của Chính phú về tổ chức và hoạt động thanh tra GD [16].

Hoạt động thanh tra GD đã chuyển mạnh từ thanh tra chuyên môn sang thanh tra QL nhằm tác động vào cả hệ thống. Đội ngũ cán bộ thanh tra, CTV thanh tra được bố sung, kiện toàn, nâng cao chất lượng. Hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo từng bước được chuẩn hóa. Tuy vậy, tổ chức và hoạt động thanh tra GD cũng còn không ít bất cập, nhất là trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện GD và đối mới hoạt động ngành thanh tra hiện nay.

9 Từ một số nghiên cứu trên đây có thể thấy: KTNB trường tiểu học được các nhà QLGD ở nước ngoài và trong nước rất coi trọng. Công tác KTNB trường tiểu học được đánh giá cao trong việc nâng cao chất lượng dạy và học và việc nâng cao chất lượng GD toàn diện. KTNB trường tiểu học được GV cho rằng quan trọng hơn và có tác động nhiều hơn đến hoạt động của trường so với những cuộc kiểm tra từ bên ngoài (thanh tra). Đồng thời các nghiên cứu trên đây cũng cho thấy vai trò cùa Hiệu trưởng trong việc quyết định, tổ chức KTNB trường tiểu học tại các nước này.

Những nghiên cứu về quản lý hoạt động kiếm tra nội bộ ở trường phố thông theo Chương trình giáo dục phổ thông mói Đã có rất nhiều công trình tiêu biểu trong và ngoài nước nghiên cứu lý luận về quản lý nói chung và quản lý trong lĩnh vực GD&ĐT nói riêng như: Rober Owen, Chaler Babbage, H. Taylor, các công trình nghiên cứu của các nhà GD Nga như P.Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu Những vấn đề về quản lý trường học; M.Cônđacốp - Cơ sở lý luận khoa học quản lý giáo dục. Tác giả Valeri en (1991), trong cuốn ’’Quản lý hành chính và sư phạm trong các nhà trường tiếu học” [36], đã phân tích về vai trò, chức năng và nhiệm vụ của người Hiệu trưởng trường tiểu học; qua đó tác giả đà có nhừng gợi ý các yêu cầu về phẩm chất và năng lực cúa người Hiệu troỊỞng trường tiểu học và phương thức phát triển đội ngũ đó.v trong cuốn "Giáo dục học, tập 2" [34] đã tập trung làm rõ những vấn đề cơ bản của quản lý nhà trường, phân tích mối quan hệ giữa phát triển giáo dục, phát triển Kinh tế - Xà hội và phát triển nhân lực giáo dục trong đó tập trung trình bày phương thức phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đối tượng ảnh hưởng trực tiếp đối với mục tiêu nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Ớ Việt Nam, hoạt động KTNB trường học cũng được nhiều học giả nghiên cứu, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Đồng thời, Chính phủ còn xây dựng, tổ chức hệ thống thanh tra, kiểm tra từ Trung ương (Bộ GD&ĐT), đến địa phương và các cơ sở dạy học và GD trên cả nước và điều hành hệ thống đó bằng các quy định pháp luật, các Nghị định, Thông tư. Tác giả Huỳnh Thị Dung (2018), Phòng GD&ĐT thị xà Tân Châu tỉnh An 10 Giang, trong công tác nghiên cứu vê một sô biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác KTNB ở truờng tiểu học tại Vĩnh Xương, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang đà chỉ ra rằng: Nhận thức về công tác quản lí hoạt động KTNB các trường học của CBQL các cấp còn nhiều hạn chế. Công tác quản lí hoạt động KTNB các trường học cùa Phòng GD vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại, các biện pháp quản lí chưa được hoàn thiện, đồng bộ. Nghiệp vụ KTNB trường học của Hiệu trưởng còn nhiều lúng túng, chưa cập nhật.

Từ những hạn chế trên, tác giả đã đề xuất biện pháp: “Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ ở trường tiểu học” [17]. về QL nhà trường, tác giả Đặng Quốc Bảo (2010) đưa ra các nguyên tắc chung của quá trình Dạy - Học, từ đó chỉ ra một số biện pháp ỌL nhà trường. Trong đó biện pháp thanh tra, kiểm tra là một trong những biện pháp hừu hiệu đề duy trì hoạt động cùa nhà trường đi đúng mục tiêu, kế hoạch đã định ra cho nhà trường trong từng thời kỳ phát triển [3]. Tác giả Hà Thể Truyền và Hoàng Minh Thao (2003) trong công trình nghiên cứu về: “Quản lý giáo dục tiểu học theo định hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đã xác định rõ vị trí, vai trò của quản lý hoạt động kiếm tra nội bộ ở trường tiểu học: “Hoạt động kiếm tra nội bộ ở trường tiểu học là một công cụ sắc bén góp phần tăng cường hiệu lực quản lý”.

Trong công trình nghiên cứu, các tác giả cũng đã nêu ra các nguyên tắc trong quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở trường tiểu học, đó là: Nguyên tắc pháp chế, Nguyên tắc tính kế hoạch, Nguyên tắc khách quan, Nguyên tắc tính hiệu quả, Nguyên tắc tính giáo dục [35]. Những tài liệu nghiên cứu về công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá trong GD của các nhà nghiên cứu lý luận GD như đã dẫn ở trên là những tư liệu quý, thiết thực giúp chúng tôi tham khảo trong quá trình thực hiện đề tài: nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng công tác QL hoạt động KTNB trường tiểu học thành phố Từ Sơn, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động KTNB trường tiểu học nhằm góp phần thực hiện tốt những mục tiêu giáo dục của Chương trình GDPT 2018. Một số nhận xét về các công trình nghiên cứu và định hướng nghiên cứu chọn đề tài Từ một số nghiên cứu trên đây có thể thấy, KTNB trường tiểu học được các 11 nhà QL trong nước cũng như ở nước ngoài rât được coi trọng. Hoạt động KTNB trường tiểu học được đánh giá cao trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy của GV, cũng như đáp ứng được việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực phẩm chất người học.

Việc KTNB trường tiểu học được GV cho rằng: nó quan trọng hơn và có tác động nhiều hơn đến hoạt động của nhà trường so với những cuộc kiếm tra từ bên ngoài (thanh tra). Đồng thời các nghiên cứu trên đây cũng cho thấy vai trò quyết định cùa Hiệu trưởng trong việc tồ chức KTNB trường tiểu học nhằm góp phần vào việc nâng cao chất lượng QL quá trinh dạy và học ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên, vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về quản lý hoạt động KTNB ở các trường tiểu học thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đáp ứng Chương trình GDPT 2018.