Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của vấn đề của vấn đề quản lý cấp khoa ở trường Cao đẳng, Đại học Chương 2: Thực trạng quản lý khoa Ngoại ngữ, trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý khoa Ngoại ngữ, trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ CẤP KHOA Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu Trong chiến lược xây dựng và phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã xác định: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”, “là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội”.
Xác định được vị trí và tầm quan trọng của giáo dục nên trong chiến lược phát triển, ngành giáo dục đã và đang thực hiện đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ. Trong số những giải pháp nhằm đổi mới giáo dục, đổi mới công tác quản lý giáo dục được coi là “khâu đột phá” vì mọi thành công hay thất bại trong giáo dục đều bắt nguồn và có nguyên nhân từ công tác quản lý giáo dục. Đối với Việt Nam, tuy khoa học quản lý giáo dục là một ngành khoa học mới mẻ, nhưng được sự quan tâm đặc biệt nên ngành khoa học này phát triển nhanh cả về lý luận và thực tiễn. Các công trình nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Đức Chính, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Kiểm, Đặng Bá Lãm, Nguyễn Ngọc Quang,… về khoa học quản lý giáo dục đã thật sự góp phần không nhỏ cho sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà.
Công tác quản lý giáo dục thực chất là quản lý trường học. Công tác quản lý trường học bao gồm quản lý các mặt hoạt động của nhà trường và quản lý các đơn vị hành chính trong trường. Ở các trường cao đẳng, đại học các đơn vị hành chính trực thuộc trường là các phòng ban chức năng và các khoa, tổ bộ môn. Công tác quản lý của một tổ chức chỉ đạt hiệu quả khi tất cả các bộ phận trong tổ chức vận hành đồng bộ, nhịp nhàng ăn khớp với nhau, cùng phấn đấu để đạt mục tiêu chung.
Trong nhà trường cũng vậy, khi công tác quản lý các đơn vị hạt nhân là khoa, tổ bộ môn được thực hiện tốt có tác động rất lớn tới hiệu quả quản lý nhà trường. Quản lý cấp khoa trong trường cao đẳng, đại học là cấp quản lý trực tiếp (cấp thấp) vì vậy việc quản lý công tác chuyên môn được coi là trung tâm. Nhận thức được vai trò của cấp khoa trong nhà trường cao đẳng, đại học, nhiều nhà giáo đã có những bài viết nêu lên những ý kiến về đổi mới công tác 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quản lý hoạt động cấp khoa nói chung, như tác giả Nguyễn Khánh Hiếu với đề tài: “Một số biện pháp quản lý nhằm phát huy hiệu quả hoạt động ở cấp khoa của trường Cao đẳng Du lịch Hà nội trong giai đoạn hiện nay”, tác giả Nguyễn Thanh Hải nghiên cứu: “Một số biên pháp quản lý chất lượng đào tạo của khoa Quản lý doanh nghiệp của trường Đại học Dân lập Quản lý và Kinh doanh Hà Nội”, tác giả Thân Thị Hoa Chi với luận văn: “Các biện pháp quản lý dạy học Tiếng Anh của khoa tại chức - Đại học Hà Nội trong giai đoạn hiện nay”, tác giả Mai Hồng Quảng với nghiên cứu: “Biện pháp quản lý hoạt động ở cấp khoa tại trường Cao đẳng Sư phạm Lạng Sơn”. Cho đến nay, hầu như chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý một khoa cụ thể cũng như một khoa Ngoại ngữ của trường cao đẳng.
Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: “Quản lý khoa Ngoại ngữ, trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội trong giai đoạn hiện nay” nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ cho SV của trường CĐ Thương mại và Du lịch Hà Nội. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Ngay từ khi loài người xuất hiện, con người đã biết liên kết lại với nhau thành những nhóm để chống lại thiên nhiên, chống lại thú dữ đảm bảo sự sinh tồn. Cũng từ đó các mối quan hệ của con người xuất hiện: quan hệ giữa con người với tự nhiên, con người với con người, con người với xã hội, con người với chính bản thân mình.
Những mối quan hệ này ngày càng đan xen, phức tạp hơn, đặc biệt là mối quan hệ giữa con người với con người. Trong quá trình phát triển của những nhóm người này bắt đầu xuất hiện những người có năng lực chi phối người khác, có khả năng giải quyết, điều hành những công việc chung để đạt được mục tiêu của nhóm. Họ là những thủ lĩnh, những người quản lý nhóm. Hoạt động quản lý ra đời như một tất yếu để gắn kết các cá nhân của một nhóm, một tổ chức hướng tới mục tiêu chung.
Hoạt động quản lý tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của loài người. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý là loại hình hoạt động xã hội quan trọng của con người. Ở mỗi thời đại do chi phối của trình độ kinh tế xã hội nên có những quan điểm về quản lý khác nhau. Chỉ đến năm 1911 lý luận quản lý một cách khoa học mới ra đời cùng với tác phẩm “Những nguyên tắc quản lý khoa học” (The principles of scientific management) của Fredric Winslow Taylor, người được coi là cha đẻ của lý luận quản lý.
Theo ông “Thực chất của việc quản lý một cách khoa học là một cuộc cách mạng tư tưởng hoàn toàn đối với công nhân trong tất cả các xí nghiệp hoặc tổ chức, là một cuộc cách mạng hoàn toàn về trách nhiệm của công nhân đối với công việc của họ, về cách đối xử của họ đối với người cộng sự và đối với chủ… Nếu không có một cuộc cách mạng tư tưởng như vậy giữa công nhân và những người quản lý thì không thể có hiệu quả quản lý một cách khoa học” 25, 37 Harold Koontz cho rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức. Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được mục đích của mình với thời gian, tiên bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất”. 12,33 Tác giả Mary Parker Follet coi: “Quản lý là nghệ thuật đạt mục tiêu thông qua con người” 21,17. Bà khẳng định quản lý là một quá trình động, liên tục kế tiếp nhau chứ không tĩnh tại.
Henry Fayol thì cho rằng: “Quản lý là một tiến trình bao gồm tất cả các khâu lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các nỗ lực của mỗi thành viên trong tổ chức và sử dụng tất cả các nguồn lực khác nhau của tổ chức nhằm đạt mục tiêu đã định trước. 21,17 Xất phát từ những góc nhìn khác nhau nhiều nhà nghiên cứu về quản lý của Việt Nam đã đưa ra những định nghĩa khác nhau về thuật ngữ này. Trong đó phải kể đến nghiên cứu của các tác giả Nguyễn quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lộc: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” 5,1. Các cách giải thích về quản lý của các tác giả trong và ngoài nước có thể khác nhau song có thể hiểu một cách cụ thể quản lý là hệ thống những tác động có chủ định, phù hợp với qui luật khách quan của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) nhằm khai thác và vận dụng tôt những tiềm năng và cơ hội của khách thể quản lý để đạt đến mục tiêu quản lý trong môi trường luôn biến động.
Có thể thấy rõ giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý có mối quan hệ biện chứng. Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân hay một tổ chức. Chủ thể quản lý tạo ra động lực quản lý thúc đẩy khách thể quản lý tạo ra các giá trị vật chất, tinh thần đáp ứng nhu cầu của chính khách thể quản lý và thỏa mãn mục đích của chủ thể quản lý. Trong quá trình này hiệu quả quản lý phụ thuộc vào các yếu tố chủ thể, khách thể, mục tiêu, phương pháp và công cụ quản lý.
Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. Tính khoa học của nó thể hiện ở đối tượng nghiên cứu khách quan, ở tính hệ thống hóa của những tri thức về quản lý. Những khái niệm, phạm trù, lý luận về quản lý đã được đúc kết từ thực tiễn và được kiểm chứng qua thực tiễn quản lý. Lý luận của khoa học quản lý đã và đang soi sáng hoạt động quản lý trong các lĩnh vực khác nhau.
Tính nghệ thuật của quản lý thể hiện ở sự tinh tế, khéo léo, linh hoạt trong việc vận dụng tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm quản lý tác động vào khách thể quản lý một cách hiệu quả nhất. Đặc biệt, nghệ thuật quản lý thể hiện trong việc giải quyết các mối quan hệ giữa con người với con người. Quản lý là khái niệm rộng. Mỗi lĩnh vực cụ thể đều có hệ thống lý luận riêng về quản lý gắn với lĩnh vực đó.
Nhưng yếu tố chủ thể quản lý và khách thể quản lý tồn tại trong mọi tổ chức và mối quan hệ giữa hai yếu tố này mang tính cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác nhằm đạt đến mục tiêu của tổ chức. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Có thể tóm tắt những tác động của quản lý theo sơ đồ dưới đây: Công cụ quản lý Mục tiêu Chủ thể Khách Mục tiêu quản lý quản lý thể quản quản lý lý Phương pháp quản lý Sơ đồ 1.1: Sơ đồ biểu diễn tác động của quá trình quản lý 1. Quản lý giáo dục Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt và là một chức năng của xã hội loài người được thực hiện một cách tự giác. Ngay từ khi giáo dục có tổ chức được hình thành, nó đã được quản lý trên bình diện thực tiễn như bất kỳ hoạt động nào khác của xã hội loài người.
Vì vậy quản lý giáo dục (QLGD) được hình thành và phát triển là một tất yếu khách quan. QLGD là một bộ phận quản lý nhà nước và là một chuyên ngành khoa học.