Chương 1. Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động các tổ chuyên môn trường tiểu học. Thực trạng quản lý hoạt động các tổ chuyên môn ở các trường tiểu học Thành phố Bảo Lộc. Biện pháp quản lý hoạt động các tổ chuyên môn ở trường tiểu học Thành phố Bảo Lộc.
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CÁC TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước Trong chiến lược phát triển quốc gia giai đoạn 2021- 2030 tầm nhìn đến 2045; Chiến lược phát triển GD&ĐT Việt Nam giai đoạn 2021 – 2030 đã nêu rõ: “Phát triển GD- ĐT phải đáp ứng nguyên tắc, phản ánh định hướng, mục tiêu, hoạt động giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045; phù hợp với xu hướng quốc tế, đồng thời xây dựng chỉ số phát triển con người Việt Nam phải có những điểm chung với chỉ số phát triển con người của thế giới và mang đầy đủ những đặc thù, bản sắc dân tộc”Việt Nam” [20]. Để thực hiện được mục tiêu đó ngoài việc tiếp tục thực hiện Nghị quyết TW1 (khóa VIII) về phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020: “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và học, khắc phục cơ bản lối truyền thụ một chiều. Phát huy phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo, hợp tác, giảm thời gian giảng lý thuyết, tăng thời gian tự học…”[20].
thì nền GD Việt Nam phải tăng cường đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực” của học sinh. Trước đây, “trong Chỉ thị 30/ 1998/ CT – TTG của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 40 của Quốc hội cũng đã chỉ rõ: “Xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ học sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghệ hóa, hiện đại hóa đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục ở các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới. Từ những năm 90 trở về trước đã có một số công trình của nhiều tác giả bàn về lý luận quản lý trường học và các hoạt động quản lý nhà trường như: 13 Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ và các bài giảng về QLGD ( Trường CBQLGD trung ương 1…)…. “Những năm đầu của thập kỷ 90 đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: “ Khoa học tổ chức và quản lý - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Trung tâm nghiên cứu khoa học và tổ chức quản lý ( NXB Thống kê Hà Nội năm 1999); “Tập bài giảng lý luận đại cương về quản lý” của Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc ( Hà Nội 1998); Tác giả Lê Vũ Hùng với bài “ Cán bộ quản lý giáo dục – đào tạo trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” trên tập san Nghiên cứu giáo dục, tháng 01/1999.
“Giáo trình khoa học quản lý” của Phạm Trọng Mạnh ( NXB ĐHQG Hà Nội năm 2001). Bên cạnh đó còn có những bài viết đề cập đến lĩnh vực QLGD như: “Vấn đề kinh tế thị trường, Quản lý nhà nước và quyền tự chủ các trường học” của Trần Thị Bích Liễu – Viện KHGD đăng trên tạp chí GD số 43 tháng 11/2002; “Đổi mới QLGD là khâu đột phá” của tác giả Quế Hương, đăng trên báo Giáo dục & Thời đại ngày 01/12/2002; “ Một số giải pháp quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Nguyễn Như An đăng trên báo Giáo dục & Thời đại, số 416 tháng 10/2017; “CBQLGD & ĐT trước yêu cầu của sự nghiệp CNH - HĐH đất nước” của cố Thứ trưởng Bộ GD& ĐT Lê Vũ Hùng trên tạp chí số 60 tháng 6 năm 2003; PGS. Hoàng Tâm Sơn trong nghiên cứu của mình ở đề tài cấp Bộ “Một số vấn đề tổ chức khoa học lao dộng của Hiệu trưởng” đã đưa ra các giải pháp và kiến nghị về đào tạo, bồi dưỡng QL GD trong các khâu về tổ chức quản lý các hoạt động GD các tỉnh phía Nam trước yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước trong những năm đầu thế kỉ XXI; TS. Vũ Bá Thế đưa ra một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực để công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn”đến năm 2020” [17].
Hiện nay, “chúng ta đang ở trong thời kì “ công nghiệp hóa - hiện đại hóa” đất nước thì GD cũng đã được nghị quyết của Đảng khẳng định là “ Quốc sách hàng đầu”. Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã chỉ rõ: “ Để thực hiện được mục tiêu chiến lược mà Đại hội VIII đã đề ra cần phải khai thác và sử dụng nhiều nguồn nhân lực khác nhau, trong đó có nguồn lực con người 14 là quý báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt là đối với nước ta kho nguồn lực tài chính còn hạn hẹp. Nguồn lực đó là người lao động có trí tuệ cao, tay nghề thành thạo, có phẩm chất đẹp, được đào tạo, bồi dưỡng và được phát huy bởi một nền GD tiên tiến gắn liền với khoa học, công nghệ hiện đại”. GD phải làm tốt nhiệm vụ đào tạo nguồn lực cho đất nước, đội ngũ lao động cho khoa học và công nghệ”.[9] Trong những năm gần đây, có nhiều đề tài công trình nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp nâng cao công tác quản lý hoạt động chuyên môn nói chung, quản lý hoạt động chuyên môn tại trường tiểu học nói riêng.
Trong đó có các công trình như: Nguyễn Thị Hải Yến: “Một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, năm 2012”; luận văn của tác giả Hoàng Mạnh Hùng: “Quản lý hoạt động chuyên môn ở trường Tiểu học Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn, năm 2013”. Các luận “văn này đã hệ thống hóa được một số vấn đề lý luận có liên quan đến quản lý chuyên môn và khảo sát thực tiễn quản lý hoạt động chuyên môn ở trường Tiểu học Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn, trường tiểu học Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn, dựa trên cơ sở các chức năng quản lý: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng GD của nhà trường”. Đề tài:“Các biện pháp quản lý nhằm phát huy hiệu quả hoạt động của chuyên môn tại trường Tiểu học chuyên Bắc Giang” của tác giả Ngô Văn Bình (Năm 2006); đề tài:“ Những biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học ở các Tiểu học huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang” của tác giả Trần Thanh Hải (Năm 2016); đề tài“ Phát triển nhà trường Tiểu học ở Việt Nam theo quan điểm nhà trường hiệu quả”, luận án tiến sĩ của học viên Nguyễn Mạnh Cường (Năm 2019), đề tài “Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng chuyên môn đối với giáo viên mới vào nghề ở các trường tiểu học huyện Đoan Hùng, Phú Thọ giai đoạn 2010 – 2015” của tác giả Nguyễn Hồng Điệp (Năm 2013); đề tài: “ Quản lý công tác bồi dưỡng Học sinh giỏi tại trường tiểu học chuyên Chu Văn 15 An, Lạng Sơn” của học viên Phan Mỹ Hạnh (Năm 2011) và đề tài “ Những biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại trường TH Sơn Tây” của tác giả Phạm Thị Thu Huyền (Năm 2012),. Bên cạnh đó, “nhiều tác giả là hiệu trưởng, hiệu phó các trường Tiểu học cũng có các bài viết tham luận chuyên đề về công tác quản lý hoạt động dạy học theo hướng đổi mới, công tác bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, công tác bồi dưỡng Học sinh giỏi,.
trong các Hội nghị, tổ chức mạng lưới giáo viên cốt cán của trường TH.Những bài viết, những công trình nghiên cứu trên đã đề cập khá toàn diện với cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà trường, quản lý hoạt động chuyên môn các trường tiểu học và có thể vận dụng, phát triển vào việc ““Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn các trường tiểu học Thành phố Bảo Lộc” trong bối cảnh mới hiện nay. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài và kinh nghiệm quản lý tổ chuyên môn ở một số nước *Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài: “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là nội dung được nhiều nhà giáo dục, quản lý giáo dục trên thế giới quan tâm nghiên cứu. Trên thực tế đã có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan, tiêu biểu như: Nghiên cứu “của các tác giả: Murphy J.J, (2004), Jean Valérien, Gross M. (2008) và các tác giả Davis S.(2005)… Điều này cho thấy các nước trên thế giới rất quan tâm đến nghiên cứu quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, phân tích hoạt động, làm rõ các vai trò của hiệu trưởng trường học, xây dựng chương trình bồi dưỡng hiệu trưởng cũng như hoạch định các chính sách tuyển chọn, bồi dưỡng, sử dụng hiệu trưởng theo yêu cầu phát triển giáo dục của mỗi đất nước.
Tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào phân tích cụ thể năng lực quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của trường tiểu học”. 16 *Kinh nghiệm quản lý tổ chuyên môn ở một số nước: Hầu hết“các quốc gia trên thế giới đều coi trọng hoạt động bồi dưỡng chuyên môn là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục. Việc tạo mọi điều kiện để mọi người có cơ hội học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời để kịp thời bổ sung kiến thức và đổi mới phương pháp giảng dạy để phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội là phương châm hành động của các cấp quản lý” giáo dục. Ở Mỹ: Trong “hệ thống giáo dục Mỹ, chính phủ chỉ trực tiếp can thiệp vào công tác đào tạo thông qua bộ Luật về đào tạo và cung cấp nguồn vốn hỗ trợ cho chính sách đào tạo chung.
Tổ chức“Learning Forward” là tổ chức phi lợi nhuận lớn nhất Mỹ với mục tiêu bảo đảm sự thành công của tất cả mọi học sinh, sinh viên thông qua việc phát triển đội ngũ giảng viên và cải tạo trường lớp. Mục tiêu của tổ chức là “Mỗi ngày, mỗi nhà giáo dục đào tạo đều tham gia vào công tác dạy và học một cách chuyên nghiệp và hiệu quả để mỗi học sinh, sinh viên đều đạt được thành tích tốt nhất”. Tổ chức đánh giá cao việc xây dựng một hệ thống đào tạo đội ngũ giảng viên có chuyên môn và xem đây là điều kiện tiên quyết.