phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo luận văn được trình bày như sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động Tổ chuyên môn ở trường Tiểu học. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn trường Tiểu học Hồng Hà, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động Tổ chuyên môn trường Tiểu học Hồng Hà, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com _-- CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường phổ thông đã có nhiều công trình, nhiều đề tài nghiên cứu. Các đề tài nghiên cứu quản lý hoạt động chuyên môn ở nhiều khía cạnh khác nhau và phân bố ở tất cả các bậc học từ Mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và chuyên nghiệp. Tác giả Thái Duy Tuyên khẳng định: Tổ chuyên môn là tế bào cơ bản giữ vị trí quan trọng nhất trong việc triển khai công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học, là đầu mối để thực hiện các quyết định, các chủ trương của Hiệu trưởng, là nơi tổ chức học tập, ứng dụng, thể nghiệm những lý luận về phương pháp dạy học mới [44]. Để quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn, trước hết cần cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới phương pháp dạy học của các cấp quản lý thành quy định nội bộ để tổ chức thực hiện.
Hiệu trưởng cần giao trách nhiệm cho Phó hiệu trưởng hoặc trực tiếp hướng dẫn tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học cho từng năm học. Đặc biệt, cần đổi mới nội dung sinh hoạt Tổ chuyên môn, phải chú trọng bồi dưỡng cho giáo viên những vấn đề cụ thể của từng môn học. Đồng thời, Hiệu trưởng phải kiểm tra tất cả các khâu, từ xây dựng kế hoạch đến tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch và tự kiểm tra, đánh giá của tổ. Về công tác quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau: Tác giả Nguyễn Thị Hồng Ngọc (2004) đã đánh giá thực trạng về công tác quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS tại quận 8 thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn này trong việc thực hiện đổi mới chương trình THCS [34].
Tác giả Võ Tâm Đan (2008) nghiên cứu một số giải pháp quản lý nhằm 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com _-- nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường tiểu học huyện Như Thanh – tỉnh Thanh Hóa [17]. Tác giả Nguyễn Thị Thắng (2008) nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Thanh Hoá - tỉnh Thanh Hoá [41]….là những công trình nghiên cứu có tính chuyên sâu, gắn với những vấn đề về công tác quản lý hoạt động chuyên môn nảy sinh trong hoạt động của các nhà trường ở từng địa phương Tác giả Hoàng Phương An đã nêu rõ được vị trí, vai trò của Tổ chuyên môn và Tổ trưởng chuyên môn trong trường Tiểu học, xác định được những nội dung Tổ trưởng chuyên môn quản lý hoạt động dạy học tại các trường Tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội [1]. Các tác giả Giang Thị Thu Hà, Võ Hồng Lam, Nguyễn Thị Bích Hà và Nguyễn Thu Thủy đã làm rõ vai trò, thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT, THCS, tiểu học và đề xuất được các biện pháp cho hiệu trưởng và các chủ thể liên quan nhằm tăng cường hoạt động tổ trưởng chuyên môn trường THPT, THCS và tiểu học [21],[28],[ 22],[43]. Qua nghiên cứu các công trình trên ta thấy, các đề tài tuy xuất phát ở nhiều góc độ khác nhau nhưng đã khẳng định được vị trí, vai trò của Tổ chuyên môn trong nhà trường và vai trò quản lý hoạt động Tổ chuyên môn, đề xuất được một số biện pháp quản lý mang lại hiệu quả cho tổ chức hoặc đơn vị mình.
Các đề tài đã nghiên cứu ở nhiều cấp học khác nhau. Tuy nhiên, những biện pháp mà các tác giả đưa ra không phải lúc nào cũng phù hợp và giúp giải quyết được triệt để những bất cập trong công tác quản lý của các nhà trường ở những địa phương khác. Hiện nay chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động Tổ chuyên môn các trường Tiểu học quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh. Vì vậy, nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động Tổ chuyên môn trƣờng Tiểu học Hồng Hà, quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh” là thực sự cần thiết, vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn.
9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Trong xã hội loài người, quản lý là một hoạt động bao trùm mọi mặt của đời sống xã hội. Nó ra đời khi xã hội cần có sự chỉ huy, điều hành, phân công, hợp tác, kiểm tra, chỉnh lý trong lao động tập thể trên một quy mô nào đó để đạt năng suất cao hơn, hiệu quả tốt hơn.
Như vậy, quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử. Loài người đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau, nên cũng đã trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau. Trong quá trình tồn tại và phát triển của quản lý, đặc biệt trong quá trình xây dựng lý luận về quản lý, khái niệm quản lý được nhiều nhà lý luận đưa ra, nó thường phụ thuộc vào lĩnh vực hoạt động, nghiên cứu của mỗi người. Chẳng hạn: Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lê nin đã khẳng định: "Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần đến sự quản lý" [39].
Theo Harold Koontz trong tác phẩm "Những vấn đề cốt yếu của quản lý" (1994) thì:"Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm" [27]. Theo Henri Fayol (1841-1925), người Pháp, ông là người đặt nền móng cho lý luận tổ chức cổ điển cho rằng: “Quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra”. Đây là khái niệm mang tính khái quát về chức năng quản lý[29]. Khi nói về vai trò của quản lý trong xã hội, ý kiến của Paul Hersey và Ken Blanc Heard trong cuốn "Quản lý nguồn nhân lực" cho rằng: "Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý với người bị quản lý, nhằm thông qua hoạt động của cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt mục tiêu của tổ chức" [29].
Và theo các nhà xã hội học Kozlova O.N thì: "Quản lý là sự tác động có mục đích đến từng tập thể con người để tổ chức và phối 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com _-- hợp hoạt động của họ trong quá trình sản xuất". Từ các định nghĩa nêu trên, dưới các góc độ khác nhau, chúng ta có thể hiểu một cách khái quát là: Quản lý một đơn vị (cơ sở sản xuất, cơ quan, trường học, địa phương…) với tư cách là một hệ thống xã hội, là khoa học và nghệ thuật tác động vào hệ thống, vào từng thành tố của hệ thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra. Hiện nay, quản lý thường được định nghĩa cụ thể hơn: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Các hoạt động kể trên cũng chính là các chức năng của quản lý.
Nội dung cụ thể của từng chức năng có thể hiểu như sau: - Chức năng lập kế hoạch: Là chức năng hạt nhân của quá trình quản lý. Bởi vì kế hoạch là tập hợp những mục tiêu cơ bản được sắp xếp theo một trình tự nhất định cùng với một chương trình hành động cụ thể để đạt được mục tiêu đã đề ra. Kế hoạch được xây dựng xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu đã định sẵn mà tổ chức có thể hướng tới và đạt được, dưới sự tác động có định hướng của người quản lý. - Chức năng tổ chức: Là chức năng quan trọng của quá trình quản lý, đảm bảo tạo thành sức mạnh của tổ chức để thực hiện thành công kế hoạch đã đề ra.
Tầm quan trọng này đã được Lê - nin khẳng định: "Tổ chức là nhân tố sinh ra hệ toàn vẹn, biến một tập hợp các thành tố rời rạc thành một thể thống nhất, người ta gọi là 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com _-- hiệu ứng tổ chức". Nhờ có chức năng này, những nguồn lực của hệ thống được tiến hành sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng hỗ trợ nhau để đạt được mục tiêu của hệ thống một cách hiệu quả nhất. - Chức năng chỉ đạo: Đây là chức năng đặc thù của người quản lý, nó biểu hiện rất rõ nét năng lực của người quản lý. Đó là sự điều hành, điều chỉnh hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra để đạt được mục tiêu đã định.
Nó đòi hỏi người quản lý phải luôn theo sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống để kịp thời phát hiện ra những sai lỗi trong quá trình vận hành của hệ thống và đưa ra được những biện pháp điều chỉnh, uốn nắn kịp thời sao cho hệ thống vận hành không làm thay đổi mục tiêu đã định của hệ thống. - Chức năng kiểm tra đánh giá: Người quản lý muốn hoàn thành được trọng trách của mình một cách có hiệu quả nhất thì không bao giờ được coi nhẹ chức năng này. Bởi vì chính chức năng này giúp cho người quản lý thu thập được những thông tin ngược từ đối tượng quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống, nhờ đó mà đánh giá được trạng thái vận hành của hệ thống ra sao so với kế hoạch đã đề ra và như vậy sẽ đánh giá được kế hoạch khả thi đến mức độ nào, nguyên nhân của sự thành công- thất bại, cần điều chỉnh, bổ sung những gì vào nội dung kế hoạch để đạt được mục tiêu.