CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ 5 TUỔI LÀM QUEN VỚI TIẾNG ANH TẠI TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Một số công trình nghiên cứu Vào thời kỳ cận đại, quản lý từng bước tách khỏi triết học, tách khỏi giáo dục để trở thành một khoa học độc lập mà đại diện là Frederick Winslow Taylor (1856 – 1915), cha đẻ của thuyết Quản lý khoa học (Scientific Management) hay Henry Fayol (1881 – 1925), đại diện tiêu biểu cho học thuyết Quản lý hành chính (Administrative Manegement). Tương tự như vậy, giáo dục được tách ra khỏi triết học vào đầu thế kỷ XVIII để trở thành một khoa học độc lập mà đại diện là F.Becown (1552 – 1626), đặc biệt là J.Comenski (1552 – 1880) với tác phẩm “Lý luận dạy học hiện đại” trở thành nguồn hết sức quan trọng trong Giáo dục học mà những tư tưởng của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, Giáo dục học vào nửa đầu thế kỷ XIX phản ánh nhiều khuynh hướng giáo dục khác nhau như: Giohan Phoriedrich Heecha (1776 – 1881), A. đã từng bước hoàn thiện và bắt đầu hình thành những tư tưởng tiến bộ. Giáo dục học phát triển dựa trên cơ sở thực sự khoa học kể từ khi xuất hiện chủ nghĩa Mác vào những năm 40 thế kỷ XIX và được V.Lênin làm phong phú bằng những luận điểm mới trong hoàn cảnh lịch sử mới. Từ đây, Giáo dục học không ngừng phát triển mạnh mẽ, sâu sắc và do đó có tác động quan trọng tới sự phát triển kinh tế xã hội hiện nay.
Ở nhiều nước trên thế giới Tiếng Anh được dạy cho trẻ mầm non như một ngôn ngữ thứ hai. Tại nhiều nước thuộc khu vực Đông Nam Á, tiếng 6 Anh giống như ngôn ngữ thứ hai sau tiếng mẹ đẻ, và trẻ được học từ bậc mầm non. Tại Australia, một quốc gia có cộng đồng dân cư đa văn hoá, dân nhập cư đến từ 200 quốc gia, nói hơn 300 ngôn ngữ, những đứa trẻ ở các gia đình nhập cư xem tiếng Anh không phải là môn học mà được lồng ghép trong mọi hoạt động. Trẻ được học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai ngay từ bậc học mầm non.
Ngay tại các nước nói tiếng Anh bản ngữ như Mỹ, Canada, Anh và khối thịnh vượng chung, có một bộ phận đáng kể dân nhập cư học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai để sinh sống, học tập và làm việc. Với những gia đình nhập cư, trẻ dưới 5 tuổi học tiếng bản ngữ thông qua việc chơi với trẻ. Điều này giúp chúng có nền tảng và phát triển ngôn ngữ thứ hai là tiếng Anh cho đến khi đi học tiểu học, từ đó có thể hoà nhập được với người bản ngữ. Rất nhiều vấn đề và góc độ làm quen tiếng Anh ở bậc mầm non đã được nhiều quốc gia Châu Á nghiên cứu và triển khai khá thành công nên tác giả rất quan tâm và nghiên cứu việc trẻ làm quen với tiếng Anh ở bậc mầm non.
Tuy nhiên mỗi công tình đều có những điểm mạnh, điểm yếu và những mục đích riêng. Bên cạnh những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học đã nêu trên còn rất ít những nghiên cứu về hoạt động làm quen tiếng Anh tại các trường mầm non – bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu khoa học về việc học nói của trẻ, thực tiễn thành công trong dạy và học tiếng Anh ở một số nước khu vực Đông Nam Á và kết quả triển khai thí điểm cho trẻ làm quen tiếng Anh tại một số cơ sở GDMN trong những năm vừa qua đã chỉ ra sự cần thiết, sự phù hợp và hiệu quả mang lại của việc cho trẻ được tiếp cận sớm với tiếng Anh ngay từ lứa tuổi mầm non. Việc tổ chức cho trẻ làm quen với tiếng Anh ngay từ bậc học mầm non cần được coi là một trong những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đảm bảo sự kế thừa cũng như tạo tiền đề vững 7 chắc cho trẻ học tiếng Anh ở cấp phổ thông, góp phần đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ hội nhập.
Đây cũng là xu thế phát triển chung của nền giáo dục hiện đại, cũng là một phần trong mục tiêu phấn đấu của giáo dục mầm non theo tinh thần Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khoá XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.” Trong xu thế toàn cầu hóa, tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ giao tiếp chung, là cầu nối quan trọng trong giao thương kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật giúp cho Việt Nam hội nhập với các quốc gia khác và giúp cho công dân Việt Nam trở thành công dân toàn cầu trong thế kỷ XXI. Việc tổ chức cho trẻ mẫu giáo làm quen với tiếng Anh được thực hiện tại nhiều trường mầm non và cũng đã có khá nhiều các đề tài nghiên cứu về phương pháp dạy học và cho trẻ làm quen với tiếng Anh. Điển hình như: - Đề tài “Làm quen trẻ 5 tuổi với tiếng Anh trong trường mầm non” của tác giả Nguyễn Hồ Lan (1994) đã nêu rõ, trẻ mầm non có khả năng học ngoại ngữ và trẻ “song ngữ” có ưu thế hơn về nhận thức văn hóa và tài chính. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (Mã số: B94 – 47 – 06) “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo học tiếng Anh” của Thạc sỹ Nguyễn Thị Thanh Bình thực hiện năm 1998 đã tìm hiểu sâu về việc dạy ngữ pháp tiếng Anh hiệu quả cho trẻ 5 – 6 tuổi.
Đề tài cho thấy nhu cầu và sự cần thiết của việc học tiếng Anh trong cuộc sống thường nhật cũng như quan hệ quốc tế, và lợi ích của việc cho trẻ làm quen với tiếng Anh từ lứa tuổi mẫu giáo. - Trường CĐSP Trung ương đã tổ chức thí điểm cho trẻ làm quen tiếng Anh tại các trường mầm non thực hành từ năm 2007; tổ chức đào tạo chuyên ngành tiếng Anh – Ngành giáo dục mầm non trình độ cao đẳng từ khóa học 8 2007 – 2010 và chủ trì nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề dạy tiếng Anh cho trẻ mầm non, tiêu biểu: + Năm 2007, đề tài “Làm quen trẻ với tiếng Anh theo chương trình Eduplay của Edusoft cho trẻ 5 tuổi trong trường Mầm non thực hành Hoa Hồng” + Năm 2012, đề tài “Nghiên cứu kỹ năng nghe nói tiếng Anh của trẻ 5 tuổi thông qua việc làm quen trẻ với chương trình Eduplay của Edusoft” Kết quả của các đề tài nghiên cứu khoa học này đã ứng dụng hiệu quả tại trường Mầm non thực hành Hoa Hồng, Mầm non thực hành Hoa Sen và trên 20 trường mầm non tại Hà Nội. + Năm 2014, đề tài nghiên cứu khoa học “Đánh giá kết quả của trẻ liên quan với tiếng Anh theo chương trình và phần mềm Eduplay” do TS. Nguyễn Thị Nga chủ nhiệm đề tài thực hiện, với những kết luận như sau: Trẻ hào hứng, tích cực tham gia các hoạt động với tiếng Anh và muốn được làm quen với tiếng Anh, trẻ có khả năng làm quen tiếng Anh, và triển khai chương trình Eduplay của Edusoft bao gồm 75 chủ đề đã đạt được hiệu quả “3 trong 1”: Phát triển những kỹ năng tiền tư duy cho trẻ, trẻ làm quen với tiếng Anh, trẻ làm quen với tin học.
Các đề tài nghiên cứu trên đã làm rõ được những khái niệm cơ bản như: Đặc điểm phát triển tâm – sinh lý của trẻ mầm non liên quan đến việc làm quen với ngoại ngữ, khả năng tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai của trẻ mầm non, vai trò của việc làm quen với ngoại ngữ đối với sự phát triển của trẻ và đưa ra được một số phương pháp cho trẻ làm quen với ngôn ngữ thứ hai. Tuy nhiên, tổ chức cho trẻ làm quen với tiếng Anh đòi hỏi tính nghiêm túc, khoa học từ việc xác định độ tuổi bắt đầu, mục đích của việc học đến sự tuân thủ các điều kiện cần thiết về trình độ, năng lực ngoại ngữ, phương pháp sư phạm của giáo viên, về cơ sở vật chất, nội dung chương trình cũng như việc kiểm tra quản lý chất lượng… Phân biệt rõ mục đích làm quen tiếng Anh ở trẻ mầm non với học sinh các cấp phổ thông và tuân thủ chặt chẽ các điều kiện liên quan là góp 9 phần quyết định đảm bảo cho sự thành công của quá trình cho trẻ làm quen tiếng Anh trong trường mầm non. Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu khoa học về việc học nói của trẻ, thực tiễn thành công trong dạy và học tiếng Anh ở một số nước khu vực Đông Nam Á và kết quả triển khai thí điểm cho trẻ làm quen tiếng Anh tại một số cơ sở GDMN trong những năm vừa qua đã chỉ ra sự cần thiết, sự phù hợp và hiệu quả mang lại của việc cho trẻ được tiếp cận sớm với tiếng Anh ngay từ lứa tuổi mầm non. Đó là tiền đề vững chắc giúp trẻ học tiếng Anh ở cấp phổ thông, góp phần đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ hội nhập.
Đề tài “Quản lý hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ 5 tuổi tại trường mầm non Phúc Hòa, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội có tính khả thi và cấp thiết trong nhiệm vụ tạo nền tảng môn tiếng Anh nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung để đáp ứng yêu cầu về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Một số vấn đề lý luận về việc cho trẻ làm quen tiếng Anh 1. Khả năng tiếp nhận tiếng Anh của trẻ mầm non - Nhà giáo dục người Nhật Makoto Shichita cho rằng việc học ngoại ngữ nên được bắt đầu từ những năm tháng phát triển đầu đời thể hiện ở học thuyết “giáo dục trẻ nên bắt đầu ngay từ khi sinh ra”. Theo học thuyết, việc giáo dục trẻ nên bắt đầu càng sớm càng tốt, bao hàm cả việc dạy ngoại ngữ cho trẻ.
- Nghiên cứu của giáo sư Diane Dubois, trường Đại học Cocordia – Canada cho thấy, khi trẻ vừa sinh ra đã có khả năng học ngôn ngữ, trẻ có thể nghe được âm của nhiều ngôn ngữ khác nhau.