phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục, kết quả nghiên cứu của luận văn đƣợc trình bày theo 3 chƣơng: - Chƣơng I : Cơ sở lý luận về quản lý HĐDH ở trƣờng THPT - Chƣơng II : Thực trạng hoạt động dạy và quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng ở trƣờng THPT Hải An - Hải Phòng. - Chƣơng III : Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng trƣờng THPT Hải An - Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG THPT 1. VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Từ xƣa tới nay, giáo dục luôn là một lĩnh vực khoa học mà ở bất kỳ thời đại nào, quốc gia nào cũng dành đƣợc nhiều sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học.
Tuy nhiên, nghiên cứu các vấn đề trong giáo dục không phải là điều dễ dàng, bởi lẽ những vấn đề đó luôn luôn có sự gắn kết, ràng buộc với những lĩnh vực khác trong xã hội nhƣ kinh tế, chính trị, văn hóa-xã hội. Chính vì vậy, nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng nhằm góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh là một vấn đề khó khăn và phức tạp song hết sức cần thiết. Thực chất công tác quản lý trƣờng học của Hiệu trƣởng chủ yếu là quản lýý hoạt động dạy và học với mục tiêu cuối cùng là nâng cao kết quả học tập của học sinh. Để nâng cao chất lƣợng giáo dục thì trƣớc tiên phải nâng cao chất lƣợng giảng dạy trong nhà trƣờng.
Để nâng cao chất lƣợng giảng dạy, vai trò của các biện pháp quản lý là hết sức quan trọng. Các nhà nghiên cứu trong nƣớc và ngoài nƣớc đã nghiên cứu thực tiễn quản lý nhà trƣờng để tìm ra các biện pháp hiệu quả nhất. Các nhà quản lý giáo dục Xô Viết đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên”. Với kinh nghiệm thực tiễn làm Hiệu trƣởng, V.Xukhomlinxki đã tổng kết những thành công cũng nhƣ những thất bại của mình.
Cùng với nhiều tác giả khác, ông đã đƣa ra một số biện pháp quản lýý của Hiệu trƣởng trƣờng THPT , đó là: + Phân công hợp lý công việc giữa Hiệu trƣởng và Phó hiệu trƣởng phụ trách công tác dạy học. + Xây dựng và bồi dƣỡng đội ngũ giáo viên 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com + Tổ chức các hội thảo khoa học.Xukhomlinxki và Xvecxlerơ còn nhấn mạnh biện pháp dự giờ và phân tích bài học. Trong nƣớc những công trình nghiên cứu về quản lý Giáo dục ra đời chủ yếu sau cách mạng tháng 8/1945 nhƣ công trình của tác giả Nguyễn Minh Đạo “Cơ sở khoa học quản lý giáo dục”, “Quản lý, quản lý giáo dục tiếp cận từ những mô hình” của tác giả Đặng Quốc Bảo. “Cơ sở khoa học quản lý” của tác giả Nguyễn Quốc Chí.
Chúng ta đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý nhà trƣờng nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng nhƣ các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Văn Lê.Các công trình khoa học nói trên với tầm vóc quy mô về giá trị lý luận và thực tiễn đã đƣợc áp dụng rộng rãi và mang lại kết quả nhất định trong quản lý Giáo dục, quản lý nhà trƣờng. Song phần lớn các công trình chủ yếu đi sâu nghiên cứu lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lý trƣờng học, còn về biện pháp cụ thể quản lý của hiệu trƣởng một cơ sở trƣờng học, nhất là trƣờng THPT với nhiệm vụ trọng tâm là quản lý hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên chƣa đƣợc đề cập nhiều. Trƣớc những bức xúc của thực tiễn các trƣờng THPT là đổi mới nội dung và phƣơng pháp giảng dạy đòi hỏi phải đổi mới cách quản lý Giáo dục và đào tạo ở cơ sở để đáp ứng đƣợc thực tiễn đó. Trong những năm gần đây một số luận văn thạc sỹ khoa học giáo dục chuyên ngành quản lý công tác văn hoá giáo dục, bƣớc đầu đã nghiên cứu thƣc trạng hoạt động giảng dạy ở các trƣờng học từ Mầm non đến Tiểu học, THCS và THPT Nhƣ : “ Các biện pháp quản lý hoạt động dạy của hiệu trƣởng trƣờng THPT tỉnh Thái Nguyên” của Đinh Thị Tuyết Mai (2002), “ Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn của hiệu trƣởng trƣờng THCS huyện Yên Thành, Nghệ An” của Nguyễn Minh Ngọc.
Nhìn chung các đề tài trên đã khảo sát nêu nên những thực trạng hoạt 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động dạy hiện nay ở các trƣờng phổ thông và đã đề xuất đƣợc một số biện pháp có tính hệ thống và khả thi nhằm tăng cƣờng công tác quản lý hoạt động dạy ở các trƣờng phổ thông để nâng cao chất lƣợng giáo dục và đào tạo.Về ý nghĩa thực tiễn luận văn đã góp phần phổ biến kinh nghiệm quản lý cho đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng học ở từng địa phƣơng nhất định. Tuy nhiên tuỳ theo đặc điểm, tính chất, điều kiện của từng loại trƣờng ngƣời hiệu trƣởng phải có những biện pháp quản lý riêng. Ngành Giáo dục - Đào tạo thành phố Hải Phòng trong những năm qua đã có nhiều chuyển biến rõ rệt, thể hiện cả về chất lƣợng và số lƣợng, toàn thành phố năm học 1995 mới có 27 trƣờng THPT đến nay đã nâng nên 61 trƣờng ( 35 trƣờng hệ công lập, 26 trƣờng hệ ngoài công lập) với 77. Về chất lƣợng năm học 2004 -2005 toàn thành phố mới có 1 trƣờng đạt tiêu chuẩn trƣờng chuẩn quốc gia đến năm học 2006- 2007 toàn thành phố đã có 31 trƣờng đạt chuẩn quốc gia với trình độ giáo viên 98% đạt chuẩn, trong đó có 25% đạt trình độ trên chuẩn.
Một lực lƣợng vô cùng quan trọng đóng vai trò nòng cốt làm thay đổi chất lƣợng giáo dục chính là đội ngũ giáo viên. Chính vì thế, Ngành luôn luôn chú trọng đội ngũ này nhằm nâng cao chất lƣợng giảng dạy. Hàng năm, ngoài việc tổ chức thi giáo viên giỏi, ngành còn tổ chức hoặc chỉ đạo xuống cơ sở mở các cuộc hội thảo, chuyên đề về đổi mới phƣơng pháp giảng dạy, sử dụng các phƣơng tiện hiện đại, tăng cƣờng ứng dụng công nghệ thông tin nâng cao chất lƣợng dạy & học. Tuy nhiên, cũng dễ dàng nhận thấy rằng, những hình thức tổ chức hoạt động trên chủ yếu dành cho giáo viên- ngƣời trực tiếp tham gia giảng dạy, còn về vấn đề quản lý của Hiệu trƣởng nhƣ thế nào để nâng cao chất lƣợng giảng dạy mới chỉ thấy đƣợc điểm nhanh qua các báo cáo, sơ kết, tổng kết từng năm học.
Nói chung còn ít chuyên đề, bài viết về góc độ quản lý. Do đó đề tài nghiên cứu “ Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng ở trường Trung học phổ thông Hải An - Hải Phòng trong giai đoạn hiện nay” mong muốn đề xuất đƣợc 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những biện pháp có tính hệ thống, khả thi nhằm tăng cƣờng công tác quản lý hoạt động dạy của đội ngũ giáo viên để nâng cao chất lƣợng Giáo dục & Đào tạo. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Quản lý và quản lý giáo dục 1.
Khái niệm quản lý Quản lý là một hiện tƣợng xã hội xuất hiện rất sớm. Con ngƣời trong quá trình hoạt động của mình, để đạt đƣợc mục tiêu cá nhân phải dự kiến kế hoạch, sắp xếp trình tự tiến hành và tác động đến đối tƣợng bằng cách nào đó theo khả năng của mình. Trong quá trình lao động tập thể càng không thể thiếu đƣợc kế hoạch, sự phân công và điều hành chung, sự hợp tác và quản lý lao động. Nhƣ vậy quản lý tất yếu nảy sinh và nó chính là một phạm trù tồn tại khách quan đƣợc ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, trong mọi thời đại.
Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý: Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống, quản lý là “phương thức tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên hệ thống, bao gồm hệ thống các quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt tới mục tiêu.” Theo quan điểm của điều khiển học, quản lý là "chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau (sinh học, xã hội, kỹ thuật.) nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế độ hoạt động. Quản lý là một tác động hợp quy luật khách quan, làm cho hệ vận hành và phát triển”. Frederik Winslon Taylo ( 1856 - 1915), ngƣời Mỹ, đƣợc coi là “Cha đẻ của thuyết quản lý khoa học”, là một trong những ngƣời mở ra “Kỷ nguyên vàng" trong quản lý đã thể hiện tƣ tƣởng cốt lõi của mình trong quản lý là: "Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hoá và đều phải quản lý chặt chẽ". Ông cho rằng: "Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gì cần làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất." Theo Mác: “Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào tiến hành trên qui mô tương đối lớn thì ít nhiều cùng đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động những tổng quan độc lập của nó.
Như vậy Mác đã lột tả được bản chất quản lý là một hoạt động lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của loài người.Đề cập đến vấn đề quản lý, Tác giả Nguyễn Quốc Chí, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: Hoạt động quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý ( người quản lý) đến khách thể quản lý( người bị quản lý), trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. Tác giả Đặng Vũ Hoạt và tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng: "Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định” [24,tr.