Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đảm bảo an toàn cho trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non đáp ứng yêu cầu trường học an toàn. Thực trạng quản lý hoạt động đảm bảo an toàn cho trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non, Huyện Sơn Dương, Tỉnh Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu trường học an toàn. Biện pháp quản lý hoạt động đảm bảo an toàn cho trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non, Huyện Sơn Dương, Tỉnh Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu trường học an toàn.
7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐẢM BẢO AN TOÀN CHO TRẺ TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC MẦM NON ĐÁP ỨNG YÊU CẦU TRƢỜNG HỌC AN TOÀN 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Các cơ sở giáo dục an toàn là yếu tố hàng đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Yếu tố đảm bảo cho việc thực hiện thành công ngôi trường an toàn cho trẻ chính là cộng đồng xã hội, gia đình và nhà trường. Bởi vì nhà trường là nơi gắn liền với mọi hoạt động học tập vui chơi và rèn luyện nhân cách của trẻ.
Các nghiên cứu đều đề cao vai trò của môi trường giáo dục đối với thành tích học tập và sự phát triển của trẻ em. Qua một số nghiên cứu đã nêu ra nguyên tắc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện: Bắt đầu từ đứa trẻ, vì sự khỏe mạnh của trẻ em, an toàn cho trẻ, bảo vệ trẻ em (UNICEF (2006) Nghiên cứu về trình độ đào tạo của giáo viên với chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ của 2 tác giả Ramela Kelley và Gregory Camilly (2007) đã cho thấy rằng, những giáo viên có trình độ cao hơn (trình độ cử nhân) thì có tác động tích cực đến chất lượng CSGD trẻ [32]. Nghiên cứu của 2 tác giả Andrew j và Robert C. Pianta cũng chỉ ra mối quan hệ giữa đặc điểm của giáo viên và điều kiện lớp học với hoạt động chăm sóc trẻ [1].
Theo tác giả Makoto Shichida trong cuốn "Phương pháp Shichida" đã nói về tầm quan trọng của dinh dưỡng. Tác giả cho rằng, dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất và nhân cách của trẻ. Đây cũng là phương pháp của giáo dục cân nhắc đến những tác động, kích thích tích cực để giúp não bộ phát triển một cách toàn diện mà không tạo ra sự chênh lệch giữa não trái và não phải. Các bán cầu não sẽ được chú trọng kích thích sự phát triển theo đúng giai đoạn phát triển sinh học của trẻ nhằm phát triển hết tiềm năng 8 của trẻ.
Đặc biệt hơn, phương pháp giáo dục Shichida đặt mục tiêu giáo dục toàn bộ nhân cách và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ lên hàng đầu. Cụ thể là dạy bé những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống, cách bé suy nghĩ độc lập, các quy tắc xã hội, cũng như việc phát triển những cảm xúc và tinh thần cộng đồng. Phương pháp giáo dục này sẽ giúp trẻ phát triển động cơ học tập, cũng như niềm vui tò mò, khám phá những điều mới và thế giới xung quanh trẻ [25]. Cuốn sách Duke, Daniel L.
(2002), Creating Safe Schools for All Children, ISBN: ISBN-0-205-32018-X, tr.252 xem xét các vấn đề về an toàn trường học và các vấn đề về an toàn đã phát triển như thế nào trong những năm gần đây, trình bày các cuộc thảo luận chuyên sâu về từng tiêu chuẩn trong bảy tiêu chuẩn về an toàn trường học, đồng thời nêu ra nhiều câu hỏi về pháp lý, chính sách và an toàn cụ thể mà các nhà giáo dục và công dân có thể đặt ra. Cuốn sách xem xét sáu quan điểm hoặc cách suy nghĩ về an toàn trường học, từ khía cạnh giáo dục và tâm lý đến khía cạnh tổ chức, chính trị, văn hóa và thiết kế. Ngoài ra còn đề cập đến các vấn đề liên quan đến chi phí và lợi ích của các biện pháp khuyến khích hành vi, kỷ luật học sinh trong giáo dục đặc biệt, giá trị của các chính sách không khoan nhượng và vị trí thích hợp của trách nhiệm liên quan đến an toàn trường học [33]. Trong những năm gần đây có một số tác giả trong nước tiến hành nghiên cứu các vấn đề liên quan đến hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và GD trẻ mầm non cũng như các biện pháp quản lý hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe cho trẻ mầm non.
Các nghiên cứu này đã cung cấp nhiều kiến thức lý luận và thực tế cho các nhà quản lý GD mầm non. Cụ thể: Tham khảo từ những công trình nghiên cứu đã được áp dụng Như: Cuốn sách "Kỹ năng và bài tập thực hành quản lý trường mầm non của hiệu trưởng" (2001) của tác giả Trần Bích Liễu [23]. Sáng kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ em trong trường mầm non'' của tác giả Nguyễn Thị Quỳnh (2015) 9 đã đề xuất 05 biện pháp để nâng cao hiệu quả phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non. Theo tác giả, việc áp dụng các biện pháp đó sẽ mang lại 03 lợi ích: Giúp giáo viên hiểu sâu hơn về một số tai nạn thường xảy ra cho trẻ để từ đó có kỹ năng trong việc sơ cứu ban đầu cũng như cách phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ; Giúp trẻ có những hiểu biết cơ bản về một số loại tai nạn thương tích, đồ dùng đồ chơi, một số nơi có nguy cơ xảy ra tai nạn thương tích cũng như có một số kỹ năng trong việc phòng tránh tai nạn thương tích xảy ra cho bản thân và bạn bè xung quanh; Tăng cường nhận thức của phụ huynh về vấn đề này, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm cùng kết hợp với giáo viên và nhà trường giáo dục trẻ phòng tránh tai nạn thương tích [31].
Trong bài viết “Một số biện pháp quản lý hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ tại các trường mầm non công lập Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh”, tác giả Hoàng Thị Nhân chỉ ra rằng “việc nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ là nhiệm vụ quan trọng nhất của trường mầm non tổ chức giáo dục. Tuy nhiên, tại các trường mầm non công lập quận 1, TP. Hồ Chí Minh, hoạt động này còn nhiều bất cập. Nguyên nhân chính là do sự quản lý thiếu chặt chẽ, thống nhất của hiệu trưởng các trường.
Vì vậy, bài viết đề xuất 05 giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ quản lý nuôi dưỡng trong các trường mầm non công lập quận 1, TP. Mỗi biện pháp đều có vai trò quan trọng nhất định đối với toàn bộ quá trình quản lý và phải cùng nhau thực hiện, không được coi thường, không được bỏ qua để phát huy đầy đủ hiệu quả của hệ thống các biện pháp” [26, tr. Nghiên cứu tổng quan về các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả khác nhau có thể thấy rằng các nhà khoa học cũng đã quan tâm và dành thời gian để nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến trẻ mầm non. Tuy nhiên, còn quá ít các nghiên cứu về hoạt động đảm bảo an toàn cho trẻ và và quản lý hoạt động đảm bảo an toàn cho trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non, đặc biệt là nghiên cứu ở một địa phương cụ thể.
Đây chính là những khoảng trống để 10 chúng tôi tiếp cận vấn đề khá mới mẻ này ở cấp học mầm non tại địa bàn miền núi tỉnh Tuyên Quang của Việt Nam. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Quản lý chỉ đạo, điều khiển, hoạt động chung của con người, phối hợp các hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân hình thành hoạt động chung thống nhất của tập thể hướng tới mục tiêu đã định trước. Để thực hiện tốt hoạt động quản lý cần phải có tổ chức và quyền uy.
Cho nên quản lý là một quá trình tác động giữa chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý có chủ đích. Như vậy quá trình tác động có định hướng, có kế hoạch, có chủ trương, đường lối, hoạch định nhằm đạt được mục tiêu chung của tổ chức. Quản lý là hoạt động cần thiết cho tất cả các lĩnh vực của đời sống con người là một nhân tố của sự phát triển. Quản lý là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi xã hội, mọi quốc gia và trong mọi thời đại.
Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lý: Theo tác giả Trần Kiểm thì cho rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được những mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn kiến thức có tổ chức về quản lý là một khoa học” [20]. Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội”, “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với mục đích cao nhất” [24].
11 Như vây, có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, song tựu chung đều thể hiện: Quản lý bao giờ cũng là một tác động có hướng đích, có mục tiêu xác định. Quản lý vừa là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan. Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật. Do vậy có thể khái quát:“ Quản lý là một quá trình tác động có chủ đích, có định hướng của chủ thể quản lý tới khách thể trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích đã đề ra.
Quản lý nhà trường Trường học là một tổ chức, tiến hành quá trình dạy học. Hoạt động đặc trưng của nhà trường là hoạt động dạy học.Kondacov đã khái quát “Không đòi hỏi một định nghĩa hoàn chỉnh, chúng ta hiểu quản lý nhà trường (công việc nhà trường là một hệ thống xã hội- sư phạm chuyên biệt). Hệ thống nhà trường là những tác động có ý thức, kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý đến tất cả các mặt trong nhà trường, nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu về các mặt xã hội- kinh tế, tổ chức- sư phạm của quá trình dạy- học và GD thế hệ đang lớn lên” [30].