Luận văn thạc sĩ vnu ued quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông huyện mường ảng tỉnh điện biên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc tại trường phổ thông dân tộc nội trú huyện Mường Ảng, Điện Biên.

• Tác giả: Phạm Quốc Cường
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Xuân Hải
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ DÂN TỘC Ở TRƯỜNG PTDTNT
• 1.1. Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Trong nước
• 1.2. Đặc điểm học sinh trường PTDTNT
• 1.3. Đặc điểm hoạt động GD VHDT ở trường PTDTNT
• 1.4. Một số nét văn hóa vùng Tây Bắc và văn hóa dân tộc Thái-Mông
• 1.5. Hoạt động giáo dục Văn hóa Thái - Mông
• 1.6. Một số vấn đề lý luận của quản lý các hoạt động giáo dục VHDT ở trường PTDTNT
• 1.7. Nhiệm vụ giáo dục VHDT trong trường PTDTNT
• 1.8. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục VHDT ở trường PTDTNT
• 1.8.1. Yếu tố khách quan
• 1.8.2. Yếu tố chủ quan
• 1.9. Vận dụng các chức năng quản lý vào QL hoạt động giáo dục VHDT ở trường PTDTNT
• 1.9.1. Kế hoạch hóa việc GD VHDT
• 1.9.2. Tổ chức các hoạt động GD VHDT
• 1.9.3. Chỉ đạo hoạt động GD VHDT
• 1.9.4. Kiểm tra, đánh giá hoạt động GD VHDT
• 1.9.5. Triển khai có hiệu quả các chức năng quản lí trong GD VHDT trong nhà trường
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ DÂN TỘC Ở TRƯỜNG PTDTNT THPT HUYỆN MƯỜNG ẢNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục của huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên
• 2.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội
• 2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục của huyện Mường Ảng
• 2.2. Đặc điểm tình hình trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng
• 2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.2.2. Đặc điểm học sinh trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng
• 2.3. Thực trạng hoạt động GD VHDT và quản lý hoạt động GD VHDT ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng
• 2.3.1. Một vài nét về khảo sát thực trạng
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động GD VHDT ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng
• 2.3.3. Thực trạng quản lý hoạt động GD VHDT ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng
• 2.3.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động GD VHDT ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ DÂN TỘC Ở TRƯỜNG PTDTNT THPT HUYỆN MƯỜNG ẢNG TỈNH ĐIỆN BIÊN
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.1.1. Tính đồng bộ và hệ thống
• 3.1.2. Tính kế thừa
• 3.1.3. Tính thực tiễn
• 3.1.4. Tính hiệu quả
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động GD VHDT ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng về GD VHDT cho những người liên quan
• 3.2.2. Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động GD VHDT hướng vào mục tiêu bảo tồn những giá trị truyền thống
• 3.2.3. Thiết kế nội dung và tài liệu phục vụ cho các hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc
• 3.2.4. Chỉ đạo việc tích hợp giáo dục văn hóa dân tộc qua các môn học, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khóa
• 3.2.5. Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động GD VHDT
• 3.2.6. Coi trọng công tác kiểm tra, đánh giá trong hoạt động GD VHDT để thúc đẩy hoạt động GD VHDT đạt mục tiêu
• 3.2.7. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.3. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.3.3. Cách thức tiến hành khảo nghiệm
• 3.3.4. Các biện pháp được khảo nghiệm
• 3.3.5. Nội dung và quy trình khảo sát
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý giáo dục văn hóa dân tộc tại Mường Ảng

Quản lý giáo dục văn hóa dân tộc tại trường phổ thông dân tộc nội trú Mường Ảng, Điện Biên là một nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số. Trường PTDTNT Mường Ảng không chỉ là nơi đào tạo kiến thức mà còn là nơi gìn giữ và phát triển văn hóa dân tộc. Việc quản lý giáo dục văn hóa dân tộc cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm văn hóa dân tộc tại Mường Ảng

Mường Ảng là huyện có nhiều dân tộc sinh sống, mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa đặc trưng riêng. Việc hiểu rõ đặc điểm văn hóa của từng dân tộc sẽ giúp cho công tác giáo dục văn hóa dân tộc tại trường PTDTNT trở nên hiệu quả hơn.

1.2. Vai trò của trường PTDTNT trong việc bảo tồn văn hóa

Trường PTDTNT Mường Ảng đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục và bảo tồn văn hóa dân tộc. Nhà trường không chỉ giảng dạy kiến thức mà còn tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật nhằm phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cho học sinh.

II. Những thách thức trong quản lý giáo dục văn hóa dân tộc

Quản lý giáo dục văn hóa dân tộc tại trường PTDTNT Mường Ảng đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ sự thay đổi của xã hội mà còn từ chính bản thân các học sinh. Việc nhận thức và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đang dần bị mai một.

2.1. Sự phai nhạt bản sắc văn hóa

Nhiều học sinh hiện nay không còn sử dụng tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình, dẫn đến sự phai nhạt bản sắc văn hóa. Điều này cần được quan tâm và giải quyết kịp thời.

2.2. Tác động của toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra áp lực lớn đối với văn hóa dân tộc. Việc tiếp thu các giá trị văn hóa từ bên ngoài có thể dẫn đến sự đồng hóa và làm mất đi bản sắc văn hóa dân tộc.

III. Phương pháp quản lý giáo dục văn hóa dân tộc hiệu quả

Để quản lý giáo dục văn hóa dân tộc tại trường PTDTNT Mường Ảng hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp quản lý khoa học và thực tiễn. Các biện pháp này sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của giáo viên, học sinh trong việc bảo tồn văn hóa.

3.1. Tăng cường giáo dục nhận thức về văn hóa

Cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao nhận thức của học sinh về giá trị văn hóa dân tộc. Việc này sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa của mình.

3.2. Tích hợp giáo dục văn hóa vào chương trình học

Giáo dục văn hóa dân tộc cần được tích hợp vào các môn học khác nhau, từ đó giúp học sinh có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về văn hóa dân tộc.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý giáo dục văn hóa dân tộc

Việc áp dụng các biện pháp quản lý giáo dục văn hóa dân tộc tại trường PTDTNT Mường Ảng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức thường xuyên đã giúp học sinh nhận thức rõ hơn về bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

4.1. Kết quả từ các hoạt động văn hóa

Các hoạt động văn hóa như lễ hội, biểu diễn nghệ thuật đã thu hút sự tham gia đông đảo của học sinh, từ đó tạo ra môi trường học tập và giao lưu văn hóa phong phú.

4.2. Đánh giá hiệu quả quản lý

Cần có các tiêu chí đánh giá cụ thể để đo lường hiệu quả của công tác quản lý giáo dục văn hóa dân tộc, từ đó có những điều chỉnh kịp thời.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý giáo dục văn hóa dân tộc tại trường PTDTNT Mường Ảng cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng các chương trình giáo dục văn hóa dân tộc phù hợp với thực tiễn địa phương, từ đó tạo ra những giá trị bền vững cho thế hệ tương lai.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo tồn văn hóa dân tộc, từ đó tạo ra sự gắn kết giữa nhà trường và gia đình, xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và hiện đại hóa, việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc tại các địa bàn miền núi đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng trước làn sóng biến đổi văn hóa và xu hướng đồng hóa. Tại huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên – một trong 61 huyện nghèo của cả nước theo thống kê của Chính phủ, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới trên 90% trong tổng số 38.951 nhân khẩu với 15 dân tộc cùng chung sống, điển hình là dân tộc Thái chiếm khoảng 72% và dân tộc H'Mông chiếm 14%. Thực trạng phai mờ tiếng nói, chữ viết truyền thống và trang phục dân tộc trong sinh hoạt hàng ngày của thanh thiếu niên đang diễn ra với tốc độ đáng lo ngại.

Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học Phổ thông huyện Mường Ảng là cơ sở giáo dục chuyên biệt đảm nhận nhiệm vụ tạo nguồn cán bộ cốt cán cho địa phương. Trong năm học 2014-2015, nhà trường duy trì quy mô đào tạo 10 lớp với 295 học sinh, trong đó tỷ lệ học sinh dân tộc Thái chiếm 91,3% và dân tộc Mông chiếm 6,7%. Mặc dù chất lượng văn hóa có bước tiến vượt bậc với tỷ lệ lên lớp đạt 98,7% và 59% học sinh đạt học lực khá giỏi, công tác giáo dục gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống vẫn chưa được chuẩn hóa theo quy trình quản lý bài bản.

Nghiên cứu được triển khai trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2015 nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu giáo dục toàn diện với thực tiễn quản lý văn hóa mang tính tự phát. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở khoa học, đánh giá thực trạng quản lý các hoạt động giáo dục văn hóa bản địa và đề xuất 6 nhóm giải pháp đồng bộ. Kết quả nghiên cứu đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao tỷ lệ học sinh có ý thức tự giác bảo tồn di sản văn hóa lên trên 85%, đồng thời hoàn thiện mô hình quản lý trường nội trú đạt chuẩn quốc gia bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chức năng quản lý hiện đại của các nhà nghiên cứu giáo dục hàng đầu như Henri Fayol, Đặng Quốc Bảo và Bùi Minh Hiền. Chu trình quản lý khoa học được tiếp cận theo 4 mắt xích cốt lõi: kế hoạch hóa mục tiêu giáo dục, tổ chức bộ máy và nguồn lực, chỉ đạo thực hiện linh hoạt, và kiểm tra đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh các sai lệch.

Bên cạnh đó, đề tài tích hợp lý thuyết văn hóa học và nhân học văn hóa của Trần Ngọc Thêm kết hợp cùng quan điểm giữ gìn tính đa dạng văn hóa của UNESCO do Federico Mayor khởi xướng. Hệ thống lý luận làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng:

• Bản sắc văn hóa dân tộc: Hệ thống giá trị vật chất và tinh thần cốt lõi, bền vững, tạo nên nét đặc trưng không thể hòa tan của 54 dân tộc anh em.
• Giáo dục văn hóa dân tộc: Quá trình bồi dưỡng có chủ đích các tri thức, chuẩn mực ứng xử, tiếng nói, chữ viết và nghệ thuật truyền thống cho thế hệ trẻ.
• Quản lý giáo dục văn hóa dân tộc: Sự tác động có định hướng của cán bộ quản lý nhằm tối ưu hóa các nguồn lực nhân sự, vật chất và thời gian phục vụ mục tiêu gìn giữ di sản.
• Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú: Mô hình trường chuyên biệt thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ nuôi dạy văn hóa và bảo tồn bản sắc đặc thù theo Quyết định số 49/2008/QĐ-BGDĐT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu khảo sát thực chứng được thu thập trong mốc thời gian từ năm 2012 đến năm 2015. Tổng cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 230 khách thể đại diện cho toàn bộ các lực lượng giáo dục liên quan tại địa bàn huyện Mường Ảng, đạt tỷ lệ phản hồi 100% qua 3 bộ phiếu hỏi chuẩn hóa:

• 30 cán bộ quản lý và giáo viên trực tiếp giảng dạy.
• 100 học sinh các khối lớp thuộc hệ thống nội trú.
• 100 cha mẹ học sinh đại diện cho các bản làng dân tộc Thái, Mông và Khơ Mú.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện khách quan, bao quát đa chiều từ quan điểm quản lý, người thụ hưởng trực tiếp đến cộng đồng gia đình học sinh. Luận văn lựa chọn phương pháp phân tích định lượng bằng thống kê toán học, tính toán tần suất, tỷ lệ phần trăm và kiểm định hệ số tương quan thứ bậc Spearman giữa mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp. Phương pháp này giúp loại bỏ định kiến chủ quan, lượng hóa chính xác các biến số hành vi và cung cấp căn cứ thực nghiệm vững chắc cho các kết luận quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng cho thấy sự phân hóa rõ rệt trong nhận thức và thực hành giữa các nhóm đối tượng nghiên cứu:

Thứ nhất, nhận thức về vai trò của giáo dục bản sắc văn hóa có sự chênh lệch đáng kể giữa các lực lượng. Có 89% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá mục tiêu bảo tồn văn hóa dân tộc ở mức độ "rất quan trọng", trong khi tỷ lệ này ở nhóm cha mẹ học sinh là 75% và học sinh chỉ đạt 70%.

Thứ hai, việc giáo dục hình thành lối sống và hành vi ứng xử văn hóa chuẩn mực nhận được sự đồng thuận cao từ phía nhà trường với 63% cán bộ giáo viên và 61% học sinh đánh giá "rất quan trọng", song chỉ có 33% phụ huynh học sinh nhận thức sâu sắc về nội dung này.

Thứ ba, cơ cấu dân tộc trong trường ghi nhận 91,3% học sinh người Thái, 6,7% học sinh người Mông, 1,7% Khơ Mú và 0,3% Dao. Mặc dù sống trong môi trường nội trú tập trung, có khoảng 28% học sinh ít sử dụng tiếng mẹ đẻ và trên 35% học sinh thừa nhận e ngại khi mặc trang phục truyền thống trong các sinh hoạt cộng đồng ngoài phạm vi lễ hội.

Thứ tư, nguồn lực cơ sở vật chất phục vụ văn hóa còn thiếu thốn cục bộ. Toàn trường có 48 cán bộ giáo viên và 10 lớp học nhưng chưa có nhà truyền thống chuyên biệt để lưu trữ các hiện vật đặc trưng như khèn bè, pí pặp của người Thái hay khèn Mông và đàn môi.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự suy giảm nhận thức văn hóa bắt nguồn từ sức ép của lối sống hiện đại, xu hướng sùng ngoại và thiếu hụt tài liệu giáo dục địa phương được biên soạn chuẩn mực. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và chính quyền xã tại 9 xã của huyện Mường Ảng còn mang tính hình thức, chưa xây dựng được cơ chế giám sát thường xuyên.

Khi so sánh với báo cáo khoa học của ngành giáo dục tỉnh Điện Biên thực hiện năm 2013, các phát hiện của luận văn hoàn toàn tương đồng về xu thế đồng hóa ngôn ngữ nhưng cung cấp thêm góc nhìn cụ thể về khoảng cách nhận thức thế hệ giữa phụ huynh (33%) và học sinh (61%).

Dữ liệu khảo sát trong nghiên cứu được cấu trúc khoa học qua các bảng thống kê tần số và biểu đồ so sánh tương quan 3 chiều giữa Cán bộ Quản lý - Học sinh - Phụ huynh. Biểu đồ phân tán chỉ ra hệ số tương quan thuận chặt chẽ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý, chứng minh tính đúng đắn của giả thuyết nghiên cứu đã đề ra.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, 5 giải pháp quản lý mang tính đột phá được đề xuất với lộ trình thực thi rõ ràng:

1. Nâng cao nhận thức và năng lực văn hóa bản địa: Ban Giám hiệu chủ trì tổ chức 100% cán bộ, giáo viên tham gia các khóa bồi dưỡng chuyên đề về tri thức dân gian Thái - Mông định kỳ vào đầu mỗi năm học, hoàn thành mục tiêu 100% giáo viên hiểu rõ phong tục địa phương trước năm 2016.
2. Xây dựng kế hoạch và chuẩn hóa tài liệu giáo dục: Tổ chuyên môn tiến hành biên soạn 02 bộ tài liệu giảng dạy tích hợp về ngữ văn dân gian, lễ hội Xòe Thái và Gầu Tào của người Mông, ban hành áp dụng chính thức từ học kỳ II năm học 2015-2016.
3. Chỉ đạo tích hợp liên môn và hoạt động ngoài giờ: Giáo viên bộ môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý thực hiện lồng ghép tri thức bản địa vào 100% tiết học địa phương; Đoàn Thanh niên duy trì tổ chức tối thiểu 04 hội thi văn nghệ, trò chơi dân gian (ném pao, bắn nỏ, tó má lẹ) trong mỗi năm học.
4. Nâng cấp và khai thác cơ sở vật chất văn hóa: Ban Quản trị đời sống tham mưu đầu tư hoàn thiện 01 phòng trưng bày không gian văn hóa dân tộc, trang bị đầy đủ nhạc cụ cổ truyền và quy định 100% học sinh mặc trang phục dân tộc tối thiểu 02 ngày/tuần trong giai đoạn 2015-2020.
5. Chuẩn hóa quy trình kiểm tra, đánh giá thi đua: Lãnh đạo nhà trường thiết lập bộ tiêu chuẩn đánh giá rèn luyện văn hóa định kỳ 01 lần/tháng, gắn kết quả giữ gìn nếp sống văn minh với bình xét hạnh kiểm học sinh và thi đua tổ chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ thống giáo dục và quản lý văn hóa:

• Cán bộ quản lý các trường Phổ thông Dân tộc Nội trú và Bán trú: Cung cấp khung công cụ hoạch định kế hoạch năm học, quy chế quản lý nội trú đặc thù và các biện pháp gắn kết cộng đồng cho các cơ sở đào tạo từ 200 đến 600 học sinh vùng cao.
• Giáo viên giảng dạy bộ môn Khoa học Xã hội và Tổng phụ trách Đội/Đoàn: Khai thác nguồn tư liệu thực tế và phương pháp thiết kế bài giảng tích hợp di sản địa phương cho hơn 40 tiết học ngoại khóa mỗi năm.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý Giáo dục: Tham khảo bộ công cụ khảo sát 230 khách thể, quy trình xử lý thống kê toán học và phương pháp luận tiếp cận quản lý 4 chức năng trong môi trường giáo dục đa văn hóa.
• Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, Ban Dân tộc cấp huyện: Vận dụng làm căn cứ khoa học để xây dựng chiến lược bảo tồn di sản văn hóa học đường cho mạng lưới 40 trường học trực thuộc trên địa bàn huyện Mường Ảng giai đoạn 2015-2025.

Câu hỏi thường gặp

Trở ngại lớn nhất trong việc quản lý giáo dục văn hóa tại trường nội trú Mường Ảng là gì?
Trở ngại lớn nhất là rào cản ngôn ngữ và sự thiếu hụt tài liệu văn hóa dân tộc chuẩn hóa. Có 91,3% học sinh là người Thái nhưng khả năng đọc viết chữ Thái cổ rất hạn chế, trong khi đội ngũ giáo viên đa phần là người Kinh chưa am hiểu sâu sắc phong tục bản địa.

Phương pháp giáo dục văn hóa nào mang lại hiệu quả cao nhất cho học sinh dân tộc thiểu số?
Phương pháp tích hợp trải nghiệm thực tế thông qua các hội thi trình diễn trang phục, trò chơi dân gian và câu lạc bộ văn nghệ mang lại hiệu quả cao nhất. Hình thức này giúp 100% học sinh chủ động tiếp thu tri thức trực quan mà không bị áp lực lý thuyết khô cứng.

Sự phối hợp giữa nhà trường và cha mẹ học sinh đang gặp vướng mắc gì?
Vướng mắc nằm ở khoảng cách địa lý và nhận thức. Do 90% dân số sống tại các vùng nông thôn hẻo lánh, điều kiện kinh tế khó khăn, nhiều phụ huynh phó mặc hoàn toàn việc nuôi dạy cho nhà trường, dẫn đến tỷ lệ quan tâm sâu sát nếp sống văn hóa chỉ đạt 33%.

Tại sao cần đưa văn hóa Thái và Mông làm trọng tâm giáo dục tại nhà trường?
Bởi vì học sinh hai dân tộc Thái và Mông chiếm tới 98% tổng số học sinh toàn trường (91,3% Thái và 6,7% Mông). Việc tập trung vào hai nền văn hóa này bảo đảm tính thực tiễn sâu sắc, phù hợp trực tiếp với địa bàn cư trú của đại đa số người học.

Làm cách nào để đánh giá chính xác sự chuyển biến hành vi văn hóa của học sinh?
Nhà trường áp dụng bảng kiểm quan sát hành vi hàng ngày kết hợp khảo sát định kỳ 01 lần/học kỳ. Tiêu chí đánh giá dựa trên việc sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ lành mạnh, thái độ trân trọng trang phục dân tộc và tinh thần đoàn kết giúp đỡ bạn bè trong khu nội trú.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý 4 chức năng trong hoạt động giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc tại trường nội trú chuyên biệt.
• Khảo sát thực chứng 230 khách thể phản ánh chính xác bức tranh thực trạng văn hóa học đường của học sinh dân tộc thiểu số huyện Mường Ảng.
• Xác định rõ vai trò then chốt của việc gìn giữ di sản văn hóa Thái (chiếm 91,3%) và H'Mông (chiếm 6,7%) trong nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
• Đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý khoa học, bảo đảm tính cấp thiết và tính khả thi cao qua kiểm định thống kê toán học.
• Khẳng định giá trị thực tiễn của đề tài trong việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và văn hóa của tỉnh Điện Biên.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp mô hình quản lý giáo dục bản sắc có thể nhân rộng cho các trường PTDTNT trên toàn vùng Tây Bắc giai đoạn 2015-2020. Để bảo tồn bền vững các giá trị truyền thống, các nhà quản lý và cơ sở giáo dục cần khẩn trương đưa bộ giải pháp này vào chương trình hành động năm học ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong 03 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc ở trường PTDTNT. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc ở trường 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PTDTNT THPT huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ DÂN TỘC Ở TRƢỜNG PTDTNT 1.

Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Các nước trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia phát triển có nhiều công trình khoa học về lĩnh vực giáo dục bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc cho mỗi cộng đồng, mỗi tộc người. Phù hợp với sự phát triển kinh tế và đặc điểm vùng văn hoá, không gian văn hoá của mỗi quốc gia, coi trọng giáo dục thế hệ trẻ, đặc biệt là đối tượng học sinh trong các nhà trường. Thời kỳ xây dựng CNXH ở Liên Xô và một số nước XHCN Đông Âu đã có những nghiên cứu của một số tác giả liên quan đến đề tài trên quan điểm triết học như: Tác giả A.Dashdamirov với tác phẩm "Dân tộc và cá nhân" (NXB "ELM" BaKu 1976 - Bản dịch Tiếng Việt).

Tác phẩm đề cập tới quan hệ dân tộc và cá nhân, xem xét quan hệ cá nhân với tính cách là chủ thể các quan hệ xã hội. Tác giả có trình bày khái quát về cách nhìn nhận giá trị truyền thống với đặc trưng cơ bản của dân tộc đó là: Đoàn kết dân tộc. Tác giả An-phơ-rét Cô-din-gơ với tác phẩm "Dân tộc trong lịch sử và thời đại ngày nay" (NXB Thông tin lý luận, 1985) sử dụng quan điểm duy vật lịch sử phân tích vấn đề dân tộc, đề cập tới ý thức dân tộc và tình cảm dân tộc, giáo dục truyền thống ở mức độ khái quát. Những tác giả trên tuy không đề cập sâu đến nội dung giáo dục BSVH truyền thống trong nhà trường, nhưng góp phần làm phong phú thêm hiểu biết của chúng ta xung quanh vấn đề giáo dục bảo tồn văn hoá dân tộc theo quan điểm học thuyết Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh.

Tại Paris - Cộng hòa Pháp (tháng 5.2010) có Hội thảo quốc tế: “Các trường văn hóa nghệ thuật trong thế giới hội nhập 2010" với chủ đề "Nền văn hóa đa dạng cho sự đa dạng và phát triển”. Tham dự Hội thảo có hơn 70 khách mời là giáo sư, tiến sĩ, các nhà khoa học, lãnh đạo các trường văn hóa nghệ thuật (VHNT) đến từ hơn 20 nước trên thế giới. Mối quan tâm chung và lớn nhất là Hội thảo đã xác định, làm rõ và khẳng định được những vấn đề quan trọng nhất trong thời đại hiện nay, đó là vấn đề giữ gìn BSVH trong quá trình toàn cầu hóa, hội nhập và phát triển. Bảo tồn tính nguyên vẹn của không gian văn hóa các dân tộc, khôi phục, tái hiện và thống nhất các truyền thống văn hóa vật thể và phi vật thể của các dân tộc trên thế giới.

Vấn đề giáo 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dục trong văn hóa và các vấn đề thiết lập chiến lược hiệu quả để bảo tồn văn hóa dân tộc và truyền thống giáo dục trong không gian thế giới. Trong nước: Ở Việt Nam, dưới chế độ phong kiến do đặc điểm của hệ thống giáo dục và nội dung giáo dục, nên chưa có công trình nào đề cập đến vấn đề giáo dục bản tồn, phát huy BSVH dân tộc thiểu số ở Việt Nam nói chung, cũng như ở Điện Biên nói riêng. Thời kỳ thực dân phong kiến, mặc dù đã có hệ thống trường học do chế độ thực dân xây dựng với mục tiêu của giáo dục đào tạo là phục vụ mục đích xâm lược và chính sách cai trị của chế độ thực dân. Vì thế việc giáo dục bảo tồn BSVH các dân tộc nói chung và dân tộc thiểu số nói riêng trong trường học là đi ngược lại chính sách nô dịch văn hoá bản địa của chế độ thực dân phong kiến, nên chưa có công trình nào nghiên cứu về giáo dục bảo tồn BSVH truyền thống trong nhà trường.

Chỉ có một số công trình nghiên cứu về đặc điểm văn hóa của các dân tộc nhằm mục đích phục vụ cho chính sách "chia để trị’’của chế độ thực dân phong kiến. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên khi truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, Người đã biết kết hợp một cách đúng đắn, sáng tạo giữa tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây, giữa sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất nhiều lần nhấn mạnh việc giáo dục bảo tồn, phát huy BSVH, các giá trị truyền thống của các dân tộc Việt Nam. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề này là một kho tàng lý luận có tính thực tiễn vô giá để lại cho Đảng và nhân dân ta tiếp tục nghiên cứu vận dụng trong công cuộc hội nhập và thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay.

Vào thời kỳ đất nước đổi mới, nhất là những năm gần đây có nhiều công trình, đề tài khoa học, hội thảo khoa học về lĩnh vực văn hóa đã công bố liên quan đến đề tài với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau. Có thể điểm tên một số nhà khoa học và công trình, đề tài nghiên cứu dưới đây: GS. Trần Văn Giàu với "Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam" (NXB KHXH, HN, 1980). Phan Huy Lê - Vũ Minh Giang với "Các giá trị truyền thống và con người Việt Nam hiện nay" (Chương trình KHCN cấp Nhà nước đề tài KX.07-02, gồm 2 tập xuất bản năm 1994 và 1996).Viện sĩ Trần Ngọc Thêm, với tác phẩm: "Tìm về BSVH Việt Nam"(NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 2001); “Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB GD,1997’’ đã cung cấp những kiến thức, khái niệm cơ sở nền tảng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cho ngành văn hóa học.

Tác phẩm "BSVH Việt Nam" của GS.Tác giả Trần Mạnh Thường có tác phẩm "Việt Nam văn hóa và giáo dục – NXB VH-TT, 2010. Với quan điểm dân tộc học, GS. Phan Hữu Dật có tác phẩm "Góp phần nghiên cứu dân tộc học Việt Nam" (NXB CTQG, HN, 2004). Tác giả Nguyễn Hồng Hà "Văn hóa truyền thống dân tộc với giáo dục thế hệ trẻ " (NXB VHTT, HN, 2001); Tác giả Nguyễn Trung Hoà (Trung tâm nghiên cứu phát triển các dân tộc thiểu số và miền núi) với tham luận: “Tri thức bản địa bảo tồn và phát triển chữ, tiếng Thái vùng Tây Bắc”.

Và mới đây nhất là đề tài nghiên cứu khoa học “Nhà trường với vai trò bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số tỉnh Điện Biên” của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên, 2013). Tóm lại, điểm qua lịch sử vấn đề nghiên cứu có thể khẳng định rằng quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc (VHDT) đã được nhiều nhà khoa học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục quan tâm, tìm hiểu và đã đề xuất được nhiều biện pháp quản lý bảo đảm tính khoa học, hiệu quả và khả thi. Tuy vậy, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện về quản lý hoạt động giáo dục VHDT ở trường PTDTNT. Kế thừa và phát triển các nội dung những người đi trước đã làm được, đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên” được tổ chức triển khai nghiên cứu với mục đích sẽ góp phần tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục VHDT ở trường PTDTNT THPT huyện Mường Ảng nói riêng, cũng như các cơ sở giáo dục trong hệ thống các trường PTDTNT thuộc tỉnh Điện Biên nói chung.

Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 1. Văn hóa Văn hóa là khái niệm phức tạp, cho đến nay vẫn còn nhiều khái niệm khác nhau về nội hàm của khái niệm “Văn hóa”. Tuy nhiên cần phải khẳng định rằng “Văn hóa” là do con người tạo ra. Hồ Chí Minh đã nêu ra một định nghĩa về văn hoá: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đaọ đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng.

Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó chính là văn hóa. Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người sản sinh ra nhằm mục đích thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sinh tồn” [11, tr. Văn hóa là sự hợp nhất giá trị sáng tạo của con người trải qua nhiều thế hệ, bao gồm nhiều lĩnh vực, đa dạng về sản phẩm. Sản phẩm văn hóa tồn tại theo hình thức vật chất hoặc phi vật chất.

Sản phẩm văn hóa không ngừng được con người sáng tạo, lưu giữ, vận dụng và phát triển. Văn hóa dân tộc Mỗi dân tộc trong quá trình tồn tại và phát triển đều tạo dựng cho mình những giá trị văn hóa riêng. Giá trị văn hóa dân tộc là kết quả ứng xử của cộng đồng dân tộc trước điều kiện tự nhiên và xã hội xung quanh. Giá trị văn hóa dân tộc xuất hiện vừa là kết quả tất yếu của quá trình vận động tồn tại, vừa là hệ quả của những sáng tạo đáp ứng nhu cầu cuộc sống, có tác dụng chi phối các hoạt động của cộng đồng, được cộng đồng lưu giữ, trân trọng mà hình thành nên các giá trị truyền thống của chính dân tộc đó.

Giá trị văn hóa dân tộc trở thành căn cứ quan trọng để nhận diện một dân tộc và cũng là cơ sở để khẳng định sự tồn tại một dân tộc [11, tr. Văn hoá các dân tộc thiểu số Việt Nam là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền văn hoá Việt Nam phong phú, đậm đà bản sắc dân tộc. Cùng với xu thế hội nhập và phát triển, những luồng văn hoá khác nhau xâm nhập vào đời sống xã hội ở vùng dân tộc thiểu số, gây ảnh hưởng, tác động mạnh đến văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu số, đáng chú ý là nguy cơ phai mờ, biến dạng bản sắc dân tộc.