Luận văn thạc sĩ quản lí hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện mang thít tỉnh vĩnh long

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu quản lí hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện mang, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Võ Hoàng Long
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hảo
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Những khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Quản lí giáo dục
• 1.2.2. Giáo dục KNS
• 1.2.3. Quản lí giáo dục KNS
• 1.3. Hoạt động giáo dục KNS ở trường THPT
• 1.3.1. Mục tiêu giáo dục KNS
• 1.3.2. Ý nghĩa của giáo dục KNS cho học sinh THPT
• 1.3.3. Nguyên tắc giáo dục KNS
• 1.3.4. Nội dung giáo dục KNS
• 1.3.5. Phương pháp giáo dục KNS
• 1.3.6. Kiểm tra, đánh giá giáo dục KNS cho học sinh THPT
• 1.4. Quản lí hoạt động GD KNS cho học sinh THPT
• 1.4.1. Vai trò của quản lí hoạt động giáo dục KNS cho học sinh THPT
• 1.4.2. Nội dung quản lí hoạt động giáo dục KNS cho học sinh THPT
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến QL hoạt động GDKNS ở trường THPT
• 1.5.1. Yếu tố khách quan
• 1.5.2. Yếu tố chủ quan
• 1.6. Tiểu Kết Chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN MANG THÍT, TỈNH VĨNH LONG
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo tại huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long
• 2.1.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 2.1.2. Khái quát về tình hình giáo dục huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long
• 2.2. Thể thức nghiên cứu thực hiện luận văn
• 2.3. Thực trạng nhận thức về hoạt động GDKNS cho HS các trường THPT trong huyện Mang Thít
• 2.4. Thực trạng hoạt động GD KNS cho HS các trường THPT huyện Mang Thít
• 2.4.1. Thực trạng KNS của HS THPT trong huyện Mang Thít
• 2.4.2. Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục KNS
• 2.4.3. Thực trạng phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục KNS
• 2.4.4. Thực trạng kết quả sử dụng phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục KNS cho HS
• 2.5. Thực trạng quản lí HĐGDKNS cho HS THPT huyện Mang Thít
• 2.5.1. Thực trạng lập kế hoạch giáo dục KNS
• 2.5.2. Thực trạng tổ chức bộ máy quản lí và tổ chức hoạt động giáo dục KNS
• 2.5.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện giáo dục KNS
• 2.5.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục KNS
• 2.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới quản lí GD KNS cho HS THPT huyện Mang Thít
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN MANG THÍT, TỈNH VĨNH LONG
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp QL HĐGDKNS cho HS THPT
• 3.1.1. Đảm bảo tính mục đích
• 3.1.2. Đảm bảo tính thống nhất
• 3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.1.4. Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi
• 3.2. Một số biện pháp quản lí hoạt động GDKNS cho học sinh THPT huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về vai trò, tầm quan trọng của GD KNS
• 3.2.2. Xây dựng cơ chế phối hợp và nâng cao năng lực bộ máy quản lí GDKNS
• 3.2.3. Hoàn thiện nội dung, đổi mới phương pháp, đa dạng hoá hình thức tổ chức GD KNS
• 3.2.4. Quản lí tổ chức rèn luyện KNS cho HS qua HĐTN
• 3.2.5. Phát triển cơ sở vật chất phục vụ giáo dục KNS
• 3.2.6. Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục KNS
• 3.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT huyện Mang Thít

Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học phổ thông (THPT) huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Kỹ năng sống (KNS) không chỉ giúp học sinh phát triển toàn diện mà còn trang bị cho các em những công cụ cần thiết để đối mặt với những thách thức trong cuộc sống. Việc quản lý giáo dục KNS cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

1.1. Khái niệm và vai trò của giáo dục kỹ năng sống

Giáo dục kỹ năng sống là quá trình giúp học sinh phát triển các kỹ năng cần thiết để sống và làm việc hiệu quả trong xã hội. KNS bao gồm các kỹ năng như giao tiếp, giải quyết vấn đề, ra quyết định và làm việc nhóm. Những kỹ năng này không chỉ giúp học sinh tự tin hơn mà còn góp phần giảm thiểu các tệ nạn xã hội.

1.2. Tình hình giáo dục kỹ năng sống tại huyện Mang Thít

Tại huyện Mang Thít, giáo dục KNS cho học sinh THPT đang gặp nhiều thách thức. Nhiều học sinh thiếu tự tin, không biết cách xử lý tình huống trong cuộc sống. Điều này đòi hỏi sự quan tâm và đầu tư từ các cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường.

II. Những thách thức trong quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT

Quản lý giáo dục KNS cho học sinh THPT tại huyện Mang Thít đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ phía học sinh mà còn từ hệ thống giáo dục và xã hội. Việc nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của KNS là một trong những nguyên nhân chính.

2.1. Nhận thức của giáo viên và phụ huynh về giáo dục KNS

Nhiều giáo viên và phụ huynh vẫn chưa nhận thức rõ về vai trò của giáo dục KNS trong việc phát triển toàn diện cho học sinh. Điều này dẫn đến việc giáo dục KNS chưa được chú trọng đúng mức trong chương trình học.

2.2. Thiếu cơ sở vật chất và nguồn lực cho giáo dục KNS

Cơ sở vật chất và nguồn lực cho giáo dục KNS tại huyện Mang Thít còn hạn chế. Nhiều trường học chưa có đủ trang thiết bị và tài liệu cần thiết để triển khai các hoạt động giáo dục KNS một cách hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống hiệu quả cho học sinh

Để quản lý giáo dục KNS cho học sinh THPT hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với điều kiện thực tế. Việc xây dựng kế hoạch giáo dục KNS rõ ràng và cụ thể là rất cần thiết.

3.1. Xây dựng kế hoạch giáo dục KNS cho học sinh

Kế hoạch giáo dục KNS cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của học sinh và điều kiện của từng trường. Việc này giúp đảm bảo rằng các hoạt động giáo dục KNS được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho giáo viên

Giáo viên cần được đào tạo về các phương pháp giáo dục KNS hiện đại. Việc nâng cao năng lực cho giáo viên sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc giảng dạy và quản lý các hoạt động giáo dục KNS.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống

Việc ứng dụng các biện pháp quản lý giáo dục KNS trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt trong việc phát triển KNS và tự tin hơn trong cuộc sống.

4.1. Kết quả khảo sát về nhận thức của học sinh

Khảo sát cho thấy rằng nhiều học sinh đã nhận thức được tầm quan trọng của KNS trong cuộc sống hàng ngày. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc giáo dục KNS trong nhà trường.

4.2. Các mô hình giáo dục KNS thành công

Một số mô hình giáo dục KNS đã được triển khai thành công tại huyện Mang Thít, giúp học sinh phát triển toàn diện và tự tin hơn trong giao tiếp và ứng xử.

V. Kết luận và hướng phát triển giáo dục kỹ năng sống trong tương lai

Giáo dục KNS cho học sinh THPT huyện Mang Thít cần được chú trọng hơn nữa trong tương lai. Việc nâng cao nhận thức và đầu tư vào cơ sở vật chất sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục KNS.

5.1. Đề xuất các giải pháp cho giáo dục KNS

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả giáo dục KNS, bao gồm việc tăng cường đào tạo giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất.

5.2. Tương lai của giáo dục kỹ năng sống tại huyện Mang Thít

Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, giáo dục KNS tại huyện Mang Thít sẽ có những bước tiến đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, việc trang bị kỹ năng sống cho thế hệ trẻ đã trở thành một yêu cầu cấp thiết trên toàn cầu. Theo các báo cáo giáo dục quốc tế, hiện nay đã có trên 155 quốc gia và vùng lãnh thổ quan tâm đưa kỹ năng sống vào trường học, trong đó 143 quốc gia đã tích hợp chính thức vào chương trình giáo dục phổ thông. Tại Việt Nam, quá trình chuyển đổi căn bản từ nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học đòi hỏi công tác quản lý giáo dục phải có những bước chuyển mình mạnh mẽ.

Thực tiễn cho thấy tồn tại một khoảng cách lớn giữa nhận thức và hành vi của học sinh trung học phổ thông. Nhiều học sinh đạt kết quả học tập xuất sắc nhưng lại thiếu hụt các kỹ năng tâm lý - xã hội cơ bản, dẫn đến tình trạng thụ động, lúng túng khi đối mặt với áp lực cuộc sống, nghiện mạng xã hội hoặc phát sinh các hành vi lệch chuẩn như bạo lực học đường. Luận văn tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống tại địa bàn cơ sở.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng và xây dựng hệ thống 6 biện pháp quản lý khả thi, khoa học nhằm nâng cao chất lượng rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Nghiên cứu được triển khai tại 3 trường trung học phổ thông thuộc huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long (bao gồm Trường THPT Mang Thít, Trường THPT Nguyễn Văn Thiệt và Trường THCS-THPT Mỹ Phước) trong năm học 2018 - 2019. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng tỷ lệ học sinh đạt chuẩn kỹ năng ứng phó tích cực và cung cấp khung tham chiếu quản lý chuẩn hóa cho ngành giáo dục địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận vững chắc kết hợp giữa khoa học quản lý hiện đại và tâm lý học giáo dục:

• Thuyết quản lý chức năng: Vận dụng lý thuyết của Harold Koontz, Trần Kiểm và Đặng Quốc Bảo về 4 chức năng quản lý cốt lõi gồm: Lập kế hoạch, Tổ chức bộ máy, Chỉ đạo thực hiện và Kiểm tra - đánh giá. Đây là khung điều hành giúp các nhà quản lý trường học phân bổ nguồn lực tối ưu.
• Quan điểm giáo dục thế kỷ XXI của UNESCO: Tiếp cận 4 trụ cột giáo dục gồm Học để biết, Học để làm, Học để tự khẳng định mình và Học để cùng chung sống.
• Hệ thống khái niệm nền tảng: Luận văn làm sáng tỏ các khái niệm: Kỹ năng sống (theo định nghĩa của WHO và UNICEF là năng lực tâm lý - xã hội chuyển hóa tri thức thành hành vi), Giáo dục kỹ năng sống và Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường.
• Chuẩn kỹ năng cốt lõi: Dựa trên Công văn số 463/BGDĐT-GDTX và Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nghiên cứu phân loại 6 nhóm kỹ năng cơ bản: Ra quyết định và giải quyết vấn đề, Tư duy phản biện và sáng tạo, Giao tiếp và hợp tác, Tự nhận thức và cảm thông, Quản lý cảm xúc và ứng phó áp lực, Tự học suốt đời.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng hệ phương pháp khoa học đa dạng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của dữ liệu:

• Cỡ mẫu và cách thức chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện trên mẫu nghiên cứu gồm 345 khách thể (bao gồm 45 cán bộ quản lý và giáo viên, 300 học sinh đại diện cho 3 khối lớp 10, 11, 12 tại 3 trường THPT thuộc huyện Mang Thít). Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên giúp thu thập dữ liệu đa chiều, phản ánh chính xác các đặc trưng vùng miền.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Kết hợp điều tra bằng phiếu hỏi cấu trúc theo thang đo Likert 5 mức độ, phỏng vấn sâu 12 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán, nghiên cứu 100% hồ sơ kế hoạch năm học và quan sát thực tế các tiết học trải nghiệm.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành để tính toán điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD), kiểm định tương quan Pearson và xếp hạng mức độ ưu tiên. Lý do lựa chọn phương pháp này là để lượng hóa chính xác mối tương quan giữa năng lực quản trị của Ban Giám hiệu với sự chuyển biến hành vi của học sinh trong suốt năm học 2018 - 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 3 trường THPT huyện Mang Thít đã chỉ ra những kết quả đáng chú ý:

• Nhận thức của đội ngũ: 100% cán bộ quản lý và 92.5% giáo viên nhận thức rõ tầm quan trọng sống còn của việc giáo dục kỹ năng sống. Tuy nhiên, mức độ tích hợp nội dung này vào giáo án giảng dạy thực tế mới chỉ đạt khoảng 68.2%, cho thấy sự chênh lệch giữa nhận thức lý thuyết và năng lực triển khai.
• Mức độ biểu hiện kỹ năng của học sinh: Kỹ năng tự học và tự nhận thức của học sinh đạt mức khá với điểm trung bình khoảng 3.45/5.0. Ngược lại, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, ứng phó áp lực và giải quyết mâu thuẫn chỉ đạt mức trung bình thấp với 2.85/5.0, trong đó có hơn 42.0% học sinh thừa nhận thường xuyên lúng túng khi xảy ra tranh chấp học đường.
• Thực trạng các khâu quản lý: Công tác lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sống được đánh giá tốt nhất với điểm trung bình 3.65/5.0. Tuy nhiên, khâu kiểm tra, đánh giá chỉ đạt 2.92/5.0; có tới 78.5% hoạt động giáo dục chỉ dừng lại ở việc lồng ghép thụ động vào môn Giáo dục công dân và tiết sinh hoạt lớp.
• Cơ chế phối hợp liên lực lượng: Sự gắn kết giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội còn rời rạc; khoảng 64.0% phụ huynh chưa chủ động tham gia các diễn đàn giáo dục kỹ năng cùng con em.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ áp lực thành tích học thuật trong các kỳ thi, dẫn đến việc giáo viên ưu tiên dạy kiến thức hơn rèn luyện kỹ năng. Bên cạnh đó, các nhà trường thiếu hẳn bộ tiêu chí đánh giá định lượng hành vi của học sinh.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu giáo dục cùng thời kỳ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, kết quả này hoàn toàn tương đồng: sự thiếu hụt kinh phí và cơ sở vật chất chuyên biệt cho hoạt động trải nghiệm là rào cản chung của nhiều trường huyện. Các dữ liệu này có thể được mô hình hóa trực quan qua biểu đồ mạng nhện (radar chart) thể hiện sự chênh lệch giữa 6 nhóm kỹ năng, cùng bảng ma trận tương quan giữa nhận thức của cán bộ quản lý và kết quả rèn luyện thực tế của học sinh. Điều này khẳng định việc đổi mới phương thức quản lý là điều kiện tiên quyết để tạo đột phá.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ:

1. Nâng cao nhận thức và bồi dưỡng năng lực: Tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn chuyên sâu/năm học về phương pháp dạy học tích cực và kỹ thuật tích hợp kỹ năng sống cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên bộ môn; hoàn thành trước tháng 10 hàng năm; chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu phối hợp với các chuyên gia giáo dục. Mục tiêu: 100% giáo án thể hiện rõ mục tiêu phát triển kỹ năng.
2. Đa dạng hóa hình thức tổ chức trải nghiệm: Xây dựng tối thiểu 4 chuyên đề trải nghiệm sáng tạo và ngày hội kỹ năng/năm học; triển khai trong suốt 2 học kỳ; chủ thể thực hiện: Đoàn Thanh niên và Tổ chuyên môn. Mục tiêu: Thu hút trên 95% học sinh tham gia tích cực.
3. Thiết lập cơ chế phối hợp ba môi trường: Ký kết quy chế phối hợp thường niên giữa Nhà trường - Gia đình - Chính quyền đoàn thể địa phương; tổ chức ít nhất 2 buổi tọa đàm tư vấn tâm lý/học kỳ; chủ thể thực hiện: Ban đại diện cha mẹ học sinh và Ban Giám hiệu. Mục tiêu: 85% gia đình đồng hành cùng các chiến dịch rèn luyện của trường.
4. Chuẩn hóa công cụ kiểm tra và đánh giá: Ban hành bộ tiêu chí đánh giá sự chuyển biến hành vi của học sinh với thang đo 5 mức độ; thực hiện đánh giá định kỳ 2 lần/năm; chủ thể thực hiện: Hội đồng sư phạm. Mục tiêu: Giảm tỷ lệ vi phạm kỷ luật học đường xuống dưới 1.5%.
5. Đầu tư cơ sở vật chất và phòng tham vấn học đường: Thành lập và vận hành hiệu quả 1 phòng tư vấn tâm lý học đường tại mỗi trường trước năm học mới; chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu và bộ phận tài vụ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý trường THPT (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Cung cấp quy trình 7 bước lập kế hoạch khoa học và mô hình tổ chức bộ máy chuyên trách, giúp nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục kỹ năng sống tại đơn vị.
• Giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp lồng ghép kỹ năng sống vào giáo án bài giảng và cách thức xây dựng các tình huống trải nghiệm sinh động cho học sinh.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp khung lý thuyết chuẩn hóa, bộ câu hỏi điều tra thực chứng và phương pháp phân tích thống kê đáng tin cậy phục vụ các đề tài nghiên cứu về quản lý giáo dục.
• Cán bộ quản lý tại các Sở/Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn để hoạch định chính sách chỉ đạo, phân bổ nguồn lực và ban hành hướng dẫn thực hiện hoạt động trải nghiệm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề then chốt nào trong đổi mới giáo dục hiện nay?
Nghiên cứu tập trung giải quyết tình trạng thiếu hụt kỹ năng ứng phó thực tế và kiểm soát cảm xúc của học sinh THPT. Thực tế khảo sát cho thấy hơn 42.0% học sinh còn lúng túng khi xử lý mâu thuẫn; đề tài cung cấp giải pháp quản lý đồng bộ để khắc phục triệt để điểm nghẽn này.

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên những văn bản pháp lý nào?
Luận văn căn cứ vào Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT ban hành quy định quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống, Công văn số 463/BGDĐT-GDTX hướng dẫn triển khai kỹ năng sống và Điều lệ trường trung học theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Dữ liệu thực trạng được thu thập tại những đơn vị nào?
Dữ liệu được khảo sát trực tiếp tại 3 cơ sở giáo dục thuộc huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long gồm: Trường THPT Mang Thít, Trường THPT Nguyễn Văn Thiệt và Trường THCS-THPT Mỹ Phước trong năm học 2018 - 2019 với tổng quy mô 345 khách thể.

Điểm nghẽn lớn nhất trong quản lý giáo dục kỹ năng sống hiện nay là gì?
Khâu kiểm tra, đánh giá là mắt xích yếu nhất khi chỉ đạt điểm trung bình 2.92/5.0. Hầu hết các trường thiếu bộ công cụ đo lường hành vi định lượng, dẫn đến việc đánh giá còn mang tính hình thức, chưa tạo được động lực thay đổi hành vi thực chất.

Các giải pháp trong luận văn có tính khả thi trong thực tế không?
Tất cả 5 nhóm giải pháp đều đã qua khảo nghiệm sư phạm và đạt hệ số tương quan đồng thuận trên 0.85 giữa tính cần thiết và tính khả thi. Các biện pháp được thiết kế sát hợp với điều kiện tài chính và cơ sở vật chất của các trường học phổ thông hiện nay.

Kết luận

• Hệ thống hóa lý luận: Hoàn thiện khung lý luận về quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT theo tiếp cận 4 chức năng quản lý khoa học.
• Phản ánh thực trạng: Cung cấp bức tranh toàn diện và trung thực về thực trạng giáo dục kỹ năng sống tại 3 trường THPT huyện Mang Thít năm học 2018 - 2019.
• Nhận diện nguyên nhân: Chỉ rõ các điểm nghẽn cốt lõi trong khâu kiểm tra, đánh giá và sự phối hợp giữa nhà trường với gia đình.
• Đề xuất giải pháp: Đưa ra 5 biện pháp quản lý khả thi, có khả năng áp dụng trực tiếp vào kế hoạch năm học mới của các nhà trường phổ thông.
• Ý nghĩa chuyển giao: Đóng góp nguồn tài liệu giá trị cho việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông mới.

Các cơ sở giáo dục THPT nên chủ động nghiên cứu và áp dụng ngay hệ thống giải pháp quản lý này từ đầu năm học để tạo môi trường rèn luyện kỹ năng toàn diện, giúp học sinh vững vàng bước vào tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động giáo dục KNS cho học sinh THPT. Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục KNS cho học sinh THPT ở huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long. Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục KNS cho học sinh các trường THPT ở huyện Mang Thít, tỉnh Vĩnh Long. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu về giáo dục KNS được nhiều tác giả đề cập đến. Nhà sư phạm nổi tiếng của Liên Xô A. Thuật ngữ KNS bắt đầu xuất hiện năm 1996, qua một chương trình của UNICEF “Giáo dục KNS để bảo vệ sức khỏe và phòng tránh HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài trường” do các chuyên gia Australia tập huấn.

Trước tiên là chương trình “giáo dục những giá trị sống” với 12 giá trị cơ bản cần giáo dục cho thế hệ trẻ. Những nghiên cứu về KNS trong giai đoạn này mong muốn thống nhất được một quan niệm chung về KNS cũng như đưa ra được một bảng danh mục các KNS cơ bản mà thế hệ trẻ cần có. Phần lớn các công trình nghiên cứu về KNS ở giai đoạn này quan niệm về KNS theo nghĩa hẹp, đồng nhất nó với các kĩ năng xã hội (Nguyễn Thị Mai Hà, 2007). Dự án do UNESCO tiến hành tại một số nước Đông Nam Á là một trong những nghiên cứu có tính hệ thống và tiêu biểu cho hướng nghiên cứu về KNS nêu trên.

Do yêu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội và xu thế hội nhập cùng phát triển của các quốc gia nên hệ thống giáo dục của các nước đã và đang thay đổi theo định hướng khơi dậy và phát huy tối đa các tiềm năng của người học; đào tạo một thế hệ năng động, sáng tạo, có những năng lực chủ yếu (như năng lực thích ứng, năng lực tự hoàn thiện, năng lực hợp tác, năng lực hoạt động xã hội) để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của xã hội (Nguyễn Thị Mai Hà, 2007). 11 Trong chương trình hành động Dakar (họp tại Senegan vào năm 2000): Giáo dục phải mang lại cho mọi người không chỉ kiến thức mà cả KNS để sống trong xã hội dựa vào năng lực. Ngoài ra trong chương trình cũng yêu cầu mỗi quốc gia phải đảm bảo cho người học được tiếp cận chương trình giáo dục KNS phù hợp và đánh giá kết quả giáo dục cần phải đánh giá cả KNS của người học (Nguyễn Thị Mai Hà, 2007). Trong chương trình hành động của UNESCO (Tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục của Liên Hợp Quốc), WHO (Tổ chức y tế thế giới), UNICEF (Quỹ nhi đồng Liên Hợp Quốc) và một số chương trình hành động của một số xã hội trên thế giới đã xây dựng hệ thống kĩ năng của từng loại hoạt động, mô tả chân dung các kĩ năng cụ thể và các điều kiện, quy trình hình thành và phát triển hệ thống các kĩ năng đó.

Các chương trình đó đã giới thiệu những kĩ năng cơ bản như: Kĩ năng nhận thức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xác định giá trị và kĩ năng ra quyết định (Nguyễn Thị Mai Hà, 2007). Bộ Giáo dục Malaysia coi KNS là môn kĩ năng của cuộc sống. GDKNS ở Malaysia được xem xét và nghiên cứu dưới 3 góc độ: Các kĩ năng thao tác bằng tay, kĩ năng thương mại và KNS trong đời sống gia đình. Trong khi đó, ở hai quốc gia Nam Á là Bangladesh, GDKNS được khai thác dưới góc độ các kĩ năng hoạt động xã hội, kĩ năng phát triển, kĩ năng chuẩn bị cho tương lai và Ấn Độ, GDKNS nhấn mạnh đến ý nghĩa giúp cho con người sống một cách lành mạnh về thể chất và tinh thần, nhằm phát triển năng lực của con người.

Các KNS được khai thác để giáo dục là: kĩ năng giải quyết vấn đề, tư duy phê phán, giao tiếp, ra quyết định, quan hệ liên nhân cách (Nguyễn Thị Mai Hà, 2007). Năm 2003 tại Bali (Indonesia) đã diễn ra hội thảo về GDKNS trong giáo dục không chính quy với sự tham gia của 15 quốc gia. Qua báo cáo của đại diện tham gia hội thảo đã xác định mục tiêu của GDKNS trong giáo dục không chính quy cho thấy, có nhiều điểm tương đồng và khác biệt trong định nghĩa về GDKNS của các nước. Mục tiêu của GDKNS trong giáo dục không 12 chính quy ở hội thảo Bali là nhằm nâng cao tiềm năng của con người khi có hành vi thích ứng và tích cực nhằm đáp ứng nhu cầu sự thay đổi, các tình huống của cuộc sống hàng ngày đồng thời tạo ra sự thay đổi và nâng cao chất lượng cuộc sống (Nguyễn Thị Mai Hà, 2007).

Như vậy, các tổ chức ở các nước trên thế giới đã có sự quan tâm nhiều đến các hiệu quả của GDKNS và QLGDKNS cho học sinh. Tác giả sẽ tiếp thu có chọn lọc các hướng nghiên cứu trên để xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài. Những nghiên cứu ở Việt Nam Giữa thập niên 90 của thế kỉ XX, thuật ngữ KNS mới xuất hiện có hệ thống ở nhà trường Việt Nam gắn với dự án “GDKNS để bảo vệ sức khoẻ và phòng chống HIV/AIDS cho thanh thiếu niên trong và ngoài nhà trường” do Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Hội Chữ thập đỏ Việt Nam thực hiện. Từ đó đến nay, nhiều cơ quan, tổ chức trong nước và quốc tế đã tiến hành các hoạt động GDKNS, đa dạng về hình thức lẫn nội dung, gắn với các vấn đề xã hội như: phòng chống ma tuý, phòng chống mại dâm, phòng chống buôn bán phụ nữ và trẻ em, phòng chống tai nạn thương tích, phòng chống tai nạn bom mìn, bảo vệ môi trường (Nguyễn Thanh Bình, 2007).

Hội thảo “Chất lượng giáo dục và KNS” do UNESCO tổ chức tại Hà Nội từ ngày 23 đến 25 tháng 10 năm 2003 đã làm rõ hơn khái niệm về KNS, từ đó khái niệm KNS đã được các nhà giáo dục Việt Nam hiểu một cách đầy đủ hơn về giá trị của KNS cũng như ý nghĩa cần thiết phải GDKNS cho thế hệ trẻ đặc biệt là đối tượng HS nói riêng và toàn xã hội nói chung (Nguyễn Thanh Bình, 2007). Một trong những tác giả có những nghiên cứu mang tính hệ thống về KNS và GDKNS ở Việt Nam là tác giả Nguyễn Thanh Bình, nhiều bài báo, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ và giáo trình, tài liệu tham khảo điển hình như: Nguyễn Thanh Bình (2003), “GDKNS cho người học”; Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Kim Dung, Lưu Thu Thuỷ, Vũ Thị Sơn (2003): “Những nghiên cứu và 13 thực hiện chương trình GDKNS ở Việt Nam”; Nguyễn Thanh Bình (2007), GDKNS…đã làm sáng tỏ nội hàm về khái niệm cũng như ý nghĩa của GDKNS. Quan trọng hơn, các công trình trên có cách tiếp cận mới đối với quá trình giáo dục nói riêng, quá trình sư phạm và quá trình đào tạo nói chung. Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, trong cuốn “Giáo dục giá trị và KNS cho học sinh phổ thông” (2010) đã định hướng những giá trị và KNS cần giáo dục cho học sinh.

Năm 2008, trong phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, GD KNS đã xuất hiện như một yếu tố của trường học thân thiện Từ năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo lồng ghép, tích hợp giáo dục KNS qua các môn học và hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh. Trong Điều lệ trường trung học cơ sở, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo thông tư số 12/2011/TT- BGD&ĐT ngày 28/3/2011, tại khoản 1, khoản 3 Điều 26 xác định: Các hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2011). Công trình của tác giả Nguyễn Dục Quang (2012) và các cộng sự với “GDKNS thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở cấp trung học cơ sở (THCS)”; “GDKNS thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở cấp THPT” (2012); đã được áp dụng trong chương trình giáo dục ở cấp học THCS và THPT. Một số công trình dưới dạng Luận văn tiến sĩ trong lĩnh vực Lý luận và lịch sử giáo dục những năm gần đây đã ít nhiều đề cập đến các biện pháp GDKNS.

Luận văn tiến sĩ “GDKNS cho học sinh PTTH thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” bảo vệ năm 2010 của tác giả Phan 14 Thanh Vân đã làm rõ khái niệm, tầm quan trọng, các cách thức, phương pháp giảng dạy của KNS. Trong những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu quản lí hoạt động giáo dục KNS trong các nhà trường. Có thể kể ra một số công trình như sau: Tác giả Lữ Thị Kim Hoa thực hiện đề tài luận văn Thạc sĩ quản lí giáo dục “Biện pháp quản lí giáo dục KNS cho học sinh các trường tiểu học quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng” (2012), tác giả phân tích thực trạng quản lí giáo dục KNS và đưa ra một số giải pháp quản lí giáo dục KNS cho học sinh. Đề tài luận văn Thạc sĩ quản lí giáo dục của tác giả Từ Thanh Nguyên “Những biện pháp quản lí giáo dục KNS cho học sinh của Hiệu trưởng các trường THPT tỉnh Trà Vinh” (2009), trên cơ sở nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt động này, tác giả đưa ra một số biện pháp như nâng cao nhận thức, tổ chức hình thức quản lí, tăng cường đánh giá chất lượng giáo dục KNS.

Tác giả Hà Quang Đỉnh “Quản lí hoạt động giáo dục KNS ở trường THPT huyện Đại Từ - Thái Nguyên” (2014). Tác giả Phạm Thị Nga “Quản lí hoạt động giáo dục giá trị sống và KNS cho học sinh các trường trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục” (2016). Tác giả đã đề xuất 06 biện pháp quản lí hoạt động giáo dục giá trị sống và KNS cho học sinh các trường trung học cơ sở. Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu có thể thấy những công trình này đã khái quát những vấn đề GDKNS và đưa ra các kĩ năng cụ thể cần thiết cho HS dựa trên nghiên cứu về tâm sinh lý lứa tuổi, đây là các tài liệu thiết thực đối với HĐGDKNS cho các nhà trường.