Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động GDHN cho học sinh lớp 10, tại trung tâm GDNN - GDTX Lập Thạch theo hướng trải nghiệm. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 10, tại Trung tâm GDNN - GDTX Lập Thạch theo hướng trải nghiệm. Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 10, tại Trung tâm GDNN - GDTX Lập Thạch theo hướng trải nghiệm. 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 10, TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP - GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN LẬP THẠCH THEO HƢỚNG TRẢI NGHIỆM 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động GDHN Hướng nghiệp và GDHN đã xuất hiện từ sớm ở các quốc gia trên thế giới. Hầu hết các công trình nghiên cứu về hoạt động GDHN và quản lý hoạt động GDHN cho học sinh lớp 10, tại trung tâm GDNN-GDTX Lập thạch đều khẳng định của vai trò hướng nghiệp đối với HS lớp 10, là giúp các em chọn được nghề nghiệp phù hợp với năng lực. Sở thích, của bản thân nhằm khuyến khích kết hợp hướng nghiệp trong Nhà trường với lao động sản xuất, tham quan, thực tập ở các nhà máy, xí nghiệp nhằm nâng cao nhận thức cho HS lớp 10 về lựa chọn nghề nghiệp.
- Đề cập đến tính đa dạng của nghề nghiệp do sự phát triển công nghiệp và việc nhất thiết phải giúp đỡ thanh niên trong sự lựa chọn nghề nghiệp là nội dung quyển sách “Hướng dẫn chọn nghề" xuất bản tại Pháp năm 1848. Frank Parsons bàn đến hướng nghiệp cho HS dựa trên năng lực, năng khiếu, cảm hứng, hứng thú của cá nhân.Krupskaia có nhiều bài viết khẳng định hiệu quả lao động phần lớn phụ thuộc vào sở trường của con người đối với nghề nghiệp giai đoạn từ năm 1918 đến 1939. - Keller và Vitclcs đưa ra tầm nhìn tư vấn và hướng nghiệp vào năm 1937, họ tiến hành khảo sát so sánh với các quốc gia ở Châu Âu, Châu Á. Ở một số quốc gia, một số thuật “hướng dẫn nghề”, “tư vấn nghề”, “thông tin.
tư vấn và hướng dẫn” đã chỉ các hoạt động tư vấn và hướng nghiệp. - Tác giả Phạm Tất Dong (2006): “Đa số thanh niên không kiếm được việc làm là do không biết nghề và nhấn mạnh cần chú trọng hình thành những năng lực nghề nghiệp cho thế hệ trẻ để tự họ tìm ra việc làm đồng thời tiếp sau quá trình hướng nghiệp dứt khoát phải dạy nghề cho HS” [17]. 7 - Tác giả Nguyễn Văn Hộ, với các công trình nghiên cứu về công tác hướng nghiệp, tiêu biểu như cuốn "Cơ sở sư phạm của công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông " (1998) và "Hoạt động GDHN và giảng dạy kỹ thuật ở trường THPT"[21] “đã trình bày một cách hệ thống cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý của GDHN trong bối cảnh nước ta mở cửa, hội nhập sâu rộng, phát triển mạnh nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [21]. - Tác giả Đặng Danh Ánh (2010): chỉ ra quy trình tư vấn nghề bao gồm các bước như sau: Bước 1: Tìm hiểu nguyện vọng, sở trường, hứng thú, năng lực nghề, học lực, và hoàn cảnh của học sinh thông qua hồ sơ hoặc trao đổi trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm, học sinh và phụ huynh HS; Bước 2: Tiến hành những phép đo cần thiết; Bước 3: Nghiên cứu mô tả nghề, rút ra các yêu cầu về nghề; Bước 4: Đối chiếu các đặc điểm tâm sinh lí của học sinh với các yêu cầu của nghề và rút ra kết luận ban đầu; Bước 5: Nghiên cứu nhu cầu nhân lực của thị trường lao động địa phương, quốc gia và quốc tế; Bước 6: Đối chiếu kết quả thu được ở bước 5 với kết luận ban đầu ở bước 4 và đưa ra lời khuyên; Bước 7: Hướng dẫn tìm trường, tìm khoa đào tạo trong hệ thống dạy nghề, đào tạo Đại học, cao đẳng “GDHN là hoạt động phối hợp giữa nhà trường, gia đình, trong đó tập thể sư phạm nhà trường giữ vai trò quyết định nhằm giúp HS chọn nghề trên cơ sở khoa học” [2, tr.122] - Tác giả Bùi Văn Hưng (2010), “Hướng nghiệp cho học sinh trong các trường dạy nghề” đã làm rõ thực trạng công tác hướng nghiệp trong các trường dạy nghề, thực trạng quản lý hoạt động GDHN trong các trường dạy nghề đáp ứng yêu cầu của thông tin LĐ, từ đó đề xuất được năm giải pháp quản lý hoạt động GDHN trong các trường dạy nghề đáp ứng yêu cầu của thông tin LĐ bao gồm: Nâng cao nhận thức về GDHN cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh ở các trường dạy nghề; tổ chức xây dựng phòng HN trong trường dạy nghề, Tạp chí Khoa học Giáo dục Kỹ thuật [31, tr.
- Tác giả Bùi Văn Hưng (2010), “Hướng nghiệp trong trường nghề cần thực hiện liên kết với doanh nghiệp” tác giả đề xuất được 05 biện pháp quản lý hoạt động HN & TVVL cho SV ở trường Cao đẳng Thống kê. Các biện pháp được đề xuất đặt trọng tâm vào việc khắc phục các khâu yếu trong thực tiễn và bổ sung thêm các cách làm cần thiết để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động HN & TVVL cho 8 sinh viên, nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên, đáp ứng yêu cầu xã hội, Tạp chí Giáo dục[32, tr. - Tác giả Bùi Văn Hưng (2013), “Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong trường dạy nghề theo hướng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động”. Bài viết giới thiệu cách thức quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong trường dạy nghề theo hướng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động để giúp các trường có cơ sở thực hiện công tác quản lý hoạt động hướng nghiệp có hiệu quả nhất, Tạp chí Giáo dục [33, tr.
- Tác giả Bùi Văn Hưng (2013), “Hướng nghiệp trong trường dạy nghề đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động” đề tài đã phát triển các khái niệm về hướng nghiệp trong trường dạy nghề; quản lý hoạt động GDHN; Làm rõ mối quan hệ giữa hướng nghiệp và thị trường lao động; những khác biệt giữa hướng nghiệp trong trường phổ thông, hướng nghiệp trong trường dạy nghề, các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động GDHN; Đề xuất nội dung các giải pháp quản lý hoạt động GDHN đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, Tạp chí Giáo dục (số đặc biệt tháng 4. - Ngày 14/5/2020, Nhóm giảng viên Trường ĐH Giáo dục, ĐHQGHN đã ra mắt cuốn cẩm nang “Tư vấn hướng nghiệp” dành cho học sinh khối Trung học Phổ thông.TS Trần Thanh Nam, tác giả cuốn cẩm nang chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn mang lại cho các bạn học sinh, sinh viên một số thông tin cơ bản về công tác hướng nghiệp, những chỉ dẫn cần thiết trong việc lựa chọn nghề nghiệp, lập kế hoạch nghề nghiệp cho bản thân, giới thiệu những nguồn tài liệu hữu ích về những ngành nghề đào tạo cũng như nhu cầu của thị trường lao động”. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động GDHN - Vào năm 1937 các tác giả nước ngoài Keller và Viteles trong quá trình bàn về hướng nghiệp và GDHN cấp trung học đều khẳng định: Quản lý GDHN là một nội dung quản lý trường học, là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý GDHN để đạt mục đích GDHN. Nội dung quản lý GDHN là xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động GDHN bao gồm việc xây dựng mục tiêu, chương trình hoạt động GDHN, xác định từng bước đi, những điều 9 kiện, phương tiện cần thiết trong một thời gian nhất định phục vụ hoạt động GDHN.
Một trong những khâu quan trọng của việc quản lý GDHN chính là tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch, chương trình hoạt động GDHN ở các trung tâm GDNN-GDTX. Đánh giá là một khâu, một công cụ quan trọng không thể thiếu được trong quá trình giáo dục; có chức năng, khả năng điều chỉnh quá trình dạy và học, là động lực để đổi mới phương pháp dạy học, góp phần cải thiện, nâng cao chất lượng đào tạo con người theo mục tiêu giáo dục. - Tại Việt Nam, trong những năm gần đây công tác GDHN và quản lý hoạt động GDHN trong Nhà trường luôn được Đảng, Nhà nước và các Bộ, ngành chú trọng. Nhiều văn bản chỉ đạo trực tiếp và có liên quan đã được ban hành khá toàn diện và đầy đủ để triển khai thực hiện.
Cụ thể có thể kể đến như sau: Nghị quyết 29- NQ/TW ngày 14 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Khóa XI về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo; Luật Giáo dục số 43/2019/QH14 ngày 14 tháng 6 năm 2019 của Quốc hội khóa 14; Quyết định 522/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 14 tháng 5 năm 2018 phê duyệt “Đề án GDHN và Định hướng phân luồng HS trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018- 2025”; Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 ban hành Chương trình GDPT 2018 và Thông tư số 12/2022/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 7 năm 2022 ban hành Chương trình GDTX cấp THPT. - Một trong những hoạt động hợp tác về GDHN mang lại ý nghĩa rất quan trọng là vào năm 2005, Khoa Sư phạm (Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội) và Viện Nghiên cứu quốc gia về lao động hướng nghiệp Cộng hòa Pháp (INETOP) đã phối họp tổ chức Hội thảo quốc tế mang tên “Đối thoại Pháp - Anh về các vấn đề và hướng đi cho GDHN tại Việt Nam". Đối với vấn đề quản lý hoạt động GDHN cho HS trung tâm GDNN-GDTX trong những năm qua cũng đang là mối quan tâm nghiên cứu của rất nhiều Nhà khoa học, Nhà giáo dục và các Nhà quản lý giáo dục, có thể nêu một số đề tài như: Các nghiên cứu cơ bản thống nhất nhận định khái quát: quản lý GDHN cho HS là xu thế chung của thế giới và Việt Nam quan tâm. Các nghiên cứu đều đề cập đến mối quan hệ giữa GDHN và phát triển nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế 10 xã hội của đất nước, của địa phương.
Trong trường học, việc quản lý GDHN thuộc trách nhiệm của lãnh đạo Trung tâm và đứng đầu là Giám đốc; Muốn thực hiện tốt cần quản lý các thành tố của quá trình GDHN trong mối quan hệ với các lực lượng xã hội. Thực trạng nghiên cứu còn hạn chế ở điểm có rất ít công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động GDHN cho HS lớp 10, tại trung tâm GDNN - GDTX Lập Thạch trong bối cảnh đổi mới giáo dục.