MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Lựa chọn nghề nghiệp, định hƣớng tƣơng lai là vấn đề quan trọng đối với mỗi cá nhân và thu hút sự quan tâm của xã hội. Phân luồng học sinh sau trung học cơ sở là sự điều chỉnh hệ thống mang tính chiến lƣợc để gắn giáo dục với các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội. Giáo dục tác động đến quá trình hƣớng nghiệp, làm cho mỗi học sinh tự giác điều chỉnh hƣớng đi, hƣớng chọn nghề phù hợp với năng lực, sở trƣờng bản thân và nhu cầu nghề nghiệp của xã hội.
Giá trị nghề nghiệp chỉ đƣợc chuyển hóa thành định hƣớng nghề nghiệp của cá nhân thông qua một quá trình giáo dục và tự giáo dục một cách tự giác. Với chức năng cơ bản của giáo dục là xã hội hóa con ngƣời và nghề nghiệp hóa con ngƣời, việc định hƣớng nghề nghiệp cho học sinh đƣợc thực hiện thông qua hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp trong nhà trƣờng. Nhiệm vụ của trong nhà trƣờng là giúp học sinh lựa chọn đƣợc ngành nghề phù hợp với năng lực, sở trƣờng, nguyện vọng của cá nhân và đáp ứng nhu cầu nhân lực của xã hội. Đảng ta khẳng định mục tiêu trong Nghị quyết Trung ƣơng: Đảm bảo cho học sinh có trình độ trung học cơ sở có tri thức phổ thông nền tảng đáp ứng yêu cầu phân luồng mạnh sau trung học cơ sở, trung học phổ thông phải ti p cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn học sau [1].
Trong nhiều năm trở lại đây, nƣớc ta đang đứng trƣớc thực tế, một bộ phận không nhỏ thanh niên thất nghiệp hoặc phải làm những công việc không phù hợp với sở trƣờng, năng lực của mình.Vì vậy, đã không tạo ra đƣợc sự tâm huyết với nghề và hiệu quả lao động. Nguyên nhân chính là do giáo dục hƣớng nghiệp trong các nhà trƣờng phổ thông chƣa hiệu quả. Trƣớc tình hình đó, Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt Đề án “Giáo dục 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025” ngày 14/5/2018. Đề án đặt ra mục tiêu là: “Tạo bƣớc đột phá về chất lƣợng giáo dục hƣớng nghiệp trong giáo dục phổ thông, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông vào học các trình độ giáo dục nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc và địa phƣơng, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lƣợng đào tạo nguồn nhân lực quốc gia, hội nhập khu vực và quốc tế”[31].
Huyện Tam Nông thuộc tỉnh Phú Thọ, trung tâm kinh tế, chính trị của huyện là thị trấn Hƣng Hóa. Từ bậc học mầm non đến bậc trung học phổ thông, huyện có 60 nhà trƣờng. Bậc trung học cơ sở có 19 trƣờng. Mặc dù công tác hƣớng nghiệp cho học sinh các trƣờng trung học cơ sở trong huyện đã đƣợc quan tâm và đạt đã đƣợc những kết quả nhất định, nhƣng vẫn còn một số hạn chế do công tác quản lý giáo dục hƣớng nghiệp trong huyện chƣa hiệu quả.
Với những lý do trên, tác giả chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hướng phân luồng học sinh ” làm đề tài luận văn tốt nghiệp. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu Hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở theo định hƣớng phân luồng học sinh.
Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Câu hỏi nghiên cứu Câu hỏi 1: Từ góc độ khoa học quản lý giáo dục, cần có những luận điểm nào để xác lập cơ sở lý luận cho việc quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở theo định hƣớng phân luồng học sinh? Câu hỏi 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh hiện nay nhƣ thế nào? Những tồn tại? Câu hỏi 3: Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, có thể đề xuất hệ thống các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp nhƣ thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định phân luồng học sinh? Các biện pháp có tính cấp thiết và khả thi không? 5. Giả thuyết khoa học Nếu đề xuất đƣợc các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ một cách khoa học, hệ thống và phù hợp theo định hƣớng phân luồng học sinh thì sẽ tác động tích cực làm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục hƣớng nghiệp, đồng thời đáp ứng nhu cầu nhân lực của địa phƣơng.
Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lí hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở theo định hƣớng phân luồng học sinh; Khảo sát đánh giá thực trạng quản lí hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh; Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giới hạn phạm vi nghiên cứu - Giới hạn đối tượng nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp học sinh trung học cơ sở; các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở ở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. - Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Trƣờng trung học cơ sở Hƣng Hóa, trƣờng trung học cơ sở Thƣợng Nông và trƣờng trung học cơ sở Xuân Quang.
- Giới hạn khách thể nghiên cứu: + Khảo sát đƣợc thực hiện thông qua phỏng vấn và trả lời phiếu hỏi trực tiếp lãnh đạo nhà trƣờng, giáo viên, cha mẹ học sinh, học sinh. + Qui mô mẫu khảo sát: 336 ngƣời, bao gồm: 6 cán bộ quản lý; 60 giáo viên; 270 học sinh lớp 9. + Số liệu khảo sát lấy trong 2 năm học: 2017- 2018; 2018-2019. Phƣơng pháp nghiên cứu Các phƣơng pháp nghiên cứu cơ bản đƣợc sử dụng trong đề tài: 8.
Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận - Phƣơng pháp phân tích so sánh nhằm tổng kết kinh nghiệm; - Dùng phƣơng pháp phân tích lịch sử - lôgic định hƣớng lý luận, hình thành khung lý luận, định hƣớng điều tra; - Phƣơng pháp khái quát hóa lý luận giúp xác định rõ những khái niệm và quan điểm khoa học; - Phƣơng pháp suy luận lôgic để đánh giá tác động của các yếu tố ảnh hƣởng; - Phƣơng pháp phân tích - tổng hợp hồ sơ và tƣ liệu về các văn bản, chỉ thị và Nghị quyết của Đảng và Nhà nƣớc, nhiệm vụ năm học về quản lý giáo dục, quản lý giáo dục hƣớng nghiệp theo định hƣớng phân luồng học sinh. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 8. Phương pháp quan sát sư phạm Tiến hành quan sát việc thực hiện hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh để thu thập thêm thông tin bổ sung cho việc đánh giá thực trạng hoạt 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Phương pháp phỏng vấn Phỏng vấn một số cán bộ quản lý, giáo viên của các trƣờng trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ nhằm tìm hiểu sâu hơn về thực trạng vấn đề.
Phương pháp điều tra bằng phi u hỏi Thiết kế các phiếu hỏi dành cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh của các trƣờng trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ về thực trạng hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở và quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp theo định hƣớng phân luồng học sinh tại các trƣờng trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ 8. Phương pháp chuyên gia Lấy ý kiến các chuyên gia, các nhà quản lý về thực trạng hoạt động và quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở, cũng nhƣ về những biện pháp đề xuất. Phương pháp thống kê toán Tác giả sử dụng công thức toán học thống kê để xử lý kết quả nghiên cứu, số liệu điều tra, từ đó rút ra các kết luận khoa học. Những đóng góp của đề tài 9.
Ý nghĩa lí luận Hệ thống hoá và làm phong phú thêm lý luận về quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở theo định hƣớng phân luồng học sinh. Ý nghĩa thực tiễn - Phát hiện và đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp và quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Đề xuất biện pháp phù hợp và khả thi nhằm tăng cƣờng quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh đáp ứng nhu cầu nhân lực của địa phƣơng. Cấu trúc luận văn Gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở theo định hƣớng phân luồng học sinh.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ theo định hƣớng phân luồng học sinh. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÂN LUỒNG HỌC SINH 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở theo định hƣớng phân luồng học sinh 1.