Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho lực lượng vũ trang nhân dân là nền tảng cốt lõi nhằm xây dựng lực lượng Công an nhân dân vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới. Trong giai đoạn hiện nay, hơn 90% các nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ không chỉ tinh thông nghiệp vụ mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên quyết đấu tranh chống lại mọi cám dỗ từ mặt trái của nền kinh tế thị trường. Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin cùng các phương thức tội phạm xuyên quốc gia đang đặt ra nhiều thách thức gay gắt cho công tác đào tạo cán bộ an ninh. Đề tài của tác giả Đặng Vũ Hiệp tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I, chuyên ngành Quản lý giáo dục với mã số 8 14 01 14.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I trong khoảng thời gian từ tháng 10 năm 2018 đến tháng 6 năm 2019. Trên cơ sở đó, đề tài xây dựng hệ thống 6 biện pháp quản lý mang tính khoa học và thực tiễn cao, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học viên đạt kết quả rèn luyện đạo đức loại tốt và xuất sắc lên trên 90%, đồng thời kéo giảm tỷ lệ vi phạm kỷ luật xuống mức dưới 0.5% mỗi năm học. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy để nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ sĩ quan, hạ sĩ quan an ninh cho các tỉnh phía Bắc trong bối cảnh Bộ Công an triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực và hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại gắn liền với 4 chức năng cốt lõi bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá theo quan điểm của các nhà nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nước. Đồng thời, đề tài kế thừa nền tảng đạo đức học Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng tư cách người công an cách mạng, đặc biệt là nội dung Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân ban hành từ ngày 11 tháng 3 năm 1948.

Khung lý thuyết của đề tài xoay quanh 4 khái niệm nền tảng:

  • Đạo đức nghề nghiệp Công an nhân dân: Hệ thống các chuẩn mực, nguyên tắc chi phối nhận thức, thái độ và hành vi của cán bộ, chiến sĩ đối với Tổ quốc, Đảng, Chính phủ, nhân dân, đồng nghiệp và bản thân khi thi hành công vụ.
  • Giáo dục đạo đức nghề nghiệp: Quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của tập thể sư phạm nhằm hình thành ý thức, bồi dưỡng tình cảm và rèn luyện thói quen đạo đức nghề nghiệp chuẩn mực cho học viên.
  • Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp: Sự tác động có định hướng của Ban Giám hiệu và các lực lượng sư phạm lên quá trình giáo dục đạo đức thông qua các chức năng quản lý nhằm đạt mục tiêu đào tạo toàn diện.
  • Rèn luyện tác phong chuẩn mực: Quá trình người học tự giác chuyển hóa các tri thức đạo đức thành hành vi ứng xử, tuân thủ nghiêm ngặt Điều lệnh Công an nhân dân và pháp luật Nhà nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế trên cỡ mẫu gồm 215 đối tượng, bao gồm 95 cán bộ quản lý, giảng viên và 120 học viên thuộc các khóa đào tạo chính quy tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để bảo đảm tính đại diện đầy đủ cho các khoa nghiệp vụ, phòng ban chức năng và các đơn vị trung đội học viên. Phương pháp nghiên cứu định lượng được lựa chọn với công cụ xử lý thống kê toán học (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định tương quan và tỷ lệ phần trăm) nhằm đo lường chính xác mức độ nhận thức và thực trạng quản lý.

Bên cạnh đó, phương pháp định tính như phỏng vấn sâu 15 chuyên gia quản lý, quan sát trực tiếp các hoạt động giáo dục ngoại khóa và tổng kết kinh nghiệm từ các báo cáo định kỳ trong 5 năm gần nhất được kết hợp chặt chẽ. Sự kết hợp phương pháp này bảo đảm tính khách quan, giúp nhận diện rõ ràng các mắt xích yếu kém trong khâu quản lý giáo dục. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu thực nghiệm được triển khai đồng bộ từ tháng 10 năm 2018 đến tháng 6 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I mang lại 4 phát hiện quan trọng:

  1. Nhận thức về vai trò giáo dục đạo đức nghề nghiệp đạt mức rất cao, với 92.5% cán bộ quản lý, giảng viên và 88.3% học viên khẳng định đây là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu quyết định chất lượng đào tạo của nhà trường.
  2. Công tác lập kế hoạch giáo dục đạo đức nghề nghiệp được thực hiện bài bản với điểm trung bình đạt 3.78 trên thang điểm 5.0, tuy nhiên tính liên thông và phối hợp giữa các khoa chuyên môn với Phòng Quản lý học viên vẫn còn khoảng 32.4% ý kiến đánh giá ở mức trung bình.
  3. Hình thức tổ chức giáo dục đạo đức trên lớp thông qua tích hợp môn học được 78.9% giảng viên thực hiện tốt, nhưng các hoạt động trải nghiệm thực tế, thực hành xử lý tình huống nghiệp vụ thực địa chỉ đạt 41.2% mức độ hài lòng từ phía người học.
  4. Công tác kiểm tra, đánh giá kết quả rèn luyện đạo đức có tới 84.2% cán bộ, giảng viên thừa nhận còn nặng về mặt hành chính, chưa xây dựng được bộ tiêu chí định lượng đo lường chính xác sự chuyển biến về bản lĩnh và thói quen đạo đức của từng học viên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trên xuất phát từ việc chương trình đào tạo còn chịu áp lực nặng về thời lượng lý thuyết nghiệp vụ, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị nội bộ chưa thực sự đồng bộ và tác động đa chiều từ môi trường mạng xã hội đối với tâm lý học viên trẻ. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của nhiều tác giả trong khối trường lực lượng vũ trang giai đoạn 2014 - 2018, khi chỉ ra rằng khoảng 35% đến 40% học viên cử tuyển dân tộc thiểu số gặp khó khăn nhất định trong việc thích ứng nhanh với môi trường kỷ luật nghiêm ngặt nếu thiếu phương pháp giáo dục cá biệt hóa.

Để nâng cao tính trực quan trong công tác quản lý, toàn bộ dữ liệu thực trạng có thể được mô hình hóa qua biểu đồ cột thể hiện tương quan điểm đánh giá giữa giảng viên và học viên trên từng tiêu chí, kết hợp bảng ma trận phân tích độ lệch chuẩn nhằm xác định chính xác các khâu quản lý cần ưu tiên cải tiến ngay trong từng năm học.

Nội dung khảo sát Điểm trung bình CBQL, GV (Mean) Điểm trung bình Học viên (Mean) Tỷ lệ đồng thuận cao (%)
Nhận thức tầm quan trọng của GDĐĐNN 4.65 4.52 90.4%
Công tác lập kế hoạch GDĐĐNN 3.78 3.65 74.2%
Đa dạng hóa hình thức trải nghiệm thực tế 3.42 3.28 41.2%
Đánh giá dựa trên tiêu chí định lượng rõ ràng 3.55 3.40 58.6%

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 6 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ với định lượng và lộ trình thực thi cụ thể:

  • Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho 100% đội ngũ cán bộ, giảng viên và học viên về vị trí chiến lược của giáo dục đạo đức nghề nghiệp thông qua các đợt sinh hoạt chính trị định kỳ vào đầu mỗi học kỳ, hoàn thành chỉ tiêu 100% cán bộ nắm vững các tiêu chuẩn đạo đức mới trong 6 tháng đầu triển khai.
  • Biện pháp 2: Chuẩn hóa quy trình xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức nghề nghiệp theo hướng tích hợp đa chiều, bảo đảm 100% các môn học chuyên ngành an ninh đều có chuẩn đầu ra rõ ràng về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp trước năm học mới.
  • Biện pháp 3: Đổi mới căn bản hình thức tổ chức giáo dục theo hướng tăng thêm 30% thời lượng cho các hoạt động trải nghiệm thực tế, thực tập chiến đấu tại các địa bàn trọng điểm phức tạp về an ninh trật tự trong khung thời gian 12 tháng.
  • Biện pháp 4: Phát huy vai trò nêu gương chuẩn mực của 100% cán bộ quản lý và giảng viên với phương châm cấp trên làm gương cho cấp dưới, thầy cô làm gương cho học viên trong mọi sinh hoạt, công tác và tiếp xúc với nhân dân.
  • Biện pháp 5: Thúc đẩy năng lực tự giáo dục, tự rèn luyện của học viên theo Sáu điều Bác Hồ dạy, phấn đấu đạt tỷ lệ 95% học viên tự giác chấp hành nghiêm chỉnh Điều lệnh Công an nhân dân mà không cần nhắc nhở.
  • Biện pháp 6: Tăng cường cơ chế tự quản của 100% Chi ủy, Chi bộ học viên, Ban Chấp hành Chi đoàn và Ban Chỉ huy trung đội trong việc giám sát, lượng hóa điểm rèn luyện hàng tuần, xử lý dứt điểm các biểu hiện sai lệch ngay từ cấp cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

  • Ban Giám hiệu và lãnh đạo các trường Công an nhân dân: Áp dụng khung quy trình 4 chức năng quản lý và bộ tiêu chí đánh giá rèn luyện để chuẩn hóa công tác quản lý học viên toàn diện, nâng cao hiệu lực chỉ đạo đào tạo tại đơn vị.
  • Đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý học viên khối trường An ninh - Cảnh sát: Vận dụng phương pháp tích hợp nội dung Sáu điều Bác Hồ dạy vào 100% giáo án môn học nghiệp vụ và xây dựng các buổi sinh hoạt ngoại khóa chuyên đề sinh động.
  • Học viên, sinh viên các trường đào tạo khối lực lượng vũ trang: Tiếp cận các phương pháp tự rèn luyện bản lĩnh chính trị, phương pháp vượt qua áp lực và nâng cao kỹ năng ứng xử văn hóa trong môi trường thực thi công vụ.
  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng bộ dữ liệu khảo sát gồm 215 mẫu thực nghiệm và hệ thống cơ sở lý luận làm tài liệu tham khảo chất lượng cao cho các công trình nghiên cứu cùng chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

  • Đề tài giải quyết thách thức lớn nhất nào trong đào tạo an ninh hiện nay? Đề tài tập trung tháo gỡ khoảng cách giữa lý thuyết đạo đức và hành vi thực tế của học viên khi đứng trước các cám dỗ vật chất, tiêu cực xã hội. Giải pháp hướng tới việc xây dựng bản lĩnh chính trị vững chắc cho 100% người học thông qua đổi mới phương pháp quản lý và trải nghiệm thực địa.

  • Cỡ mẫu 215 đối tượng khảo sát có bảo đảm độ tin cậy khoa học không? Cỡ mẫu gồm 95 cán bộ quản lý, giảng viên cùng 120 học viên đại diện đầy đủ cho các khối ngành đào tạo của nhà trường. Dữ liệu được xử lý bằng các thuật toán thống kê chuẩn xác, đạt độ tin cậy trên 95% trong nghiên cứu khoa học giáo dục.

  • Điểm mới nổi bật trong các biện pháp quản lý của luận văn là gì? Điểm mới nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa 4 chức năng quản lý truyền thống với cơ chế phát huy tối đa tính tự quản của tổ chức Đoàn, Chi bộ học viên, giúp chuyển hóa quá trình quản lý áp đặt hành chính thành hoạt động tự giáo dục tự giác của học viên.

  • Làm cách nào để lượng hóa kết quả rèn luyện đạo đức nghề nghiệp một cách chính xác? Nhà trường cần xây dựng bảng tiêu chí hành vi chi tiết trên thang điểm Likert 5 mức độ, kết hợp đánh giá đa chiều hàng tuần từ giảng viên giảng dạy, cán bộ quản lý trực tiếp và kết quả tự đánh giá chéo giữa các học viên trong trung đội.

  • Biện pháp nào được khảo nghiệm đạt tính khả thi cao nhất? Biện pháp chỉ đạo đổi mới hình thức tổ chức giáo dục gắn với thực tế nghề nghiệp và phát huy vai trò tự quản của Chi đoàn học viên đạt điểm khảo nghiệm khả thi cao nhất, với điểm trung bình đạt trên 4.5 trên thang điểm 5.0 từ các chuyên gia giáo dục.

Kết luận

  • Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức nghề nghiệp mang tính đặc thù cho học viên an ninh.
  • Phân tích đa chiều thực trạng tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I qua khảo sát thực tế trên 215 cán bộ, giảng viên và học viên.
  • Đề xuất đồng bộ 6 biện pháp quản lý khả thi, gắn liền với mục tiêu đào tạo chiến sĩ an ninh vừa hồng vừa chuyên.
  • Khẳng định vai trò quyết định của việc kết hợp chặt chẽ giữa quản lý sư phạm của nhà trường và tinh thần tự rèn luyện của học viên.
  • Cung cấp mô hình đánh giá định lượng giúp các cơ sở đào tạo lực lượng vũ trang kiểm soát chặt chẽ chuẩn đầu ra nhân cách.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng thành công mô hình quản lý giáo dục đạo đức nghề nghiệp toàn diện, gắn lý luận Sáu điều Bác Hồ dạy với thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi nhà trường triển khai áp dụng thí điểm bộ biện pháp này trong giai đoạn 2019 - 2025, tiến tới nhân rộng cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong toàn lực lượng Công an nhân dân. Quý thầy cô, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác, vận dụng toàn văn luận văn này để phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo và phát triển chương trình tại đơn vị.