Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở thành phố thuận an tỉnh bình dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở ở Thủ Dầu Một, Bình Dương.

• Tác giả: Từ Mai Thuận
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Lâm Anh Chương
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 1.3.1. Khách thể nghiên cứu
• 1.3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Giả thuyết khoa học
• 1.5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.6. Phạm vi nghiên cứu
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
• 1.7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 1.7.3. Nhóm phương pháp xử lý thông tin
• 1.8. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.8.1. Về mặt lý luận
• 1.8.2. Về mặt thực tiễn
• 1.9. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.2.1. Quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở trường THCS
• 1.2.2. Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở trường Trung học cơ sở
• 1.3. Lý luận về hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 1.3.1. Mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.3.2. Nội dung hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.3.3. Các hình thức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.3.4. Phương pháp hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.3.5. Kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.4. Lý luận về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.4.1. Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.4.2. Tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.4.3. Chỉ đạo hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.4.4. Kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở
• 1.5.1. Cơ sở vật chất thiết bị dạy học của nhà trường
• 1.5.2. Thời gian thực hiện hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường
• 1.5.3. Nhận thức của các lực lượng
• 1.5.4. Các văn bản hướng dẫn thực hiện của Phòng Giáo dục và Đào tạo chưa rõ ràng
• 1.5.5. Các văn bản hướng dẫn kiểm tra, đánh giá giáo viên về giáo dục môi trường của Phòng Giáo dục và Đào tạo chưa rõ ràng
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ THUẬN AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội và giáo dục của Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.1.1. Tình hình phát triển kinh tế xã hội Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.1.2. Tình hình giáo dục - đào tạo Trung học cơ sở trên địa bàn Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.2.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Công cụ điều tra, khảo sát thực trạng
• 2.2.4. Tổ chức điều tra, khảo sát
• 2.2.5. Cách xử lý dữ liệu
• 2.3. Thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.3.2. Thực trạng thực hiện mục đích giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.3.4. Thực trạng thực hiện hình thức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.3.5. Thực trạng thực hiện phương pháp giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.3.6. Kết quả thực hiện của các hình thức kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.4.2. Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.4.3. Thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường Trung học cơ sở Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 2.6.1. Nguyên nhân hạn chế
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ THUẬN AN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Cơ sở xây dựng biện pháp
• 3.1.1. Căn cứ vào cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học cơ sở
• 3.1.2. Căn cứ vào cơ sở pháp lý về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học cơ sở
• 3.1.3. Căn cứ vào thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học cơ sở
• 3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính cần thiết
• 3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi
• 3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính lợi ích
• 3.3. Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 3.3.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên trường Trung học cơ sở về giáo dục bảo vệ môi trường
• 3.3.2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua hoạt động ngoại khóa
• 3.3.3. Biện pháp 3: Phân công nhiệm vụ phù hợp cho giáo viên chủ nhiệm, Phó hiệu trưởng trong giáo dục môi trường cho học sinh
• 3.3.4. Biện pháp 4: Tăng cường các điều kiện hỗ trợ giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh Trung học cơ sở
• 3.3.5. Biện pháp 5: Tăng cường kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường phát huy tính tích cực học sinh
• 3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.5. Khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.5.1. Mục đích khảo sát
• 3.5.2. Nội dung và phương pháp khảo sát
• 3.5.3. Đối tượng, thời gian khảo sát
• 3.5.4. Kết quả khảo sát về sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất
• 3.5.4.1. Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp
• 3.5.4.2. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp
• 3.5.5. Tương quan giữa sự cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bình Dương
• 4.2. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• 4.3. Đối với các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
• Phụ lục 2: PHIẾU PHỎNG VẤN
• Phụ lục 3: PHIẾU KHẢO SÁT TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP
• Phụ lục 4: TÓM TẮT PHIẾU PHỎNG VẤN
• Phụ lục 5: XỬ LÝ PHIẾU KHẢO SÁT

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý giáo dục bảo vệ môi trường tại Bình Dương

Quản lý giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở ở Bình Dương đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Với sự gia tăng ô nhiễm môi trường và những thách thức từ phát triển công nghiệp, việc giáo dục học sinh về bảo vệ môi trường là rất quan trọng. Các trường trung học cơ sở cần có những chương trình giáo dục hiệu quả để nâng cao nhận thức và hành động của học sinh trong việc bảo vệ môi trường.

1.1. Tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường không chỉ giúp học sinh nhận thức về tầm quan trọng của môi trường mà còn hình thành thói quen bảo vệ môi trường từ khi còn nhỏ. Điều này góp phần tạo ra một thế hệ có trách nhiệm với môi trường.

1.2. Các chương trình giáo dục hiện có tại Bình Dương

Nhiều trường trung học cơ sở ở Bình Dương đã triển khai các chương trình giáo dục bảo vệ môi trường, tuy nhiên, hiệu quả của các chương trình này vẫn còn hạn chế. Cần có sự cải tiến và đổi mới trong phương pháp giảng dạy.

II. Thách thức trong quản lý giáo dục bảo vệ môi trường tại trường trung học cơ sở

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý giáo dục bảo vệ môi trường, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này bao gồm nhận thức của giáo viên và học sinh, cơ sở vật chất, và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

2.1. Nhận thức của giáo viên và học sinh

Nhiều giáo viên và học sinh vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường. Điều này dẫn đến việc thực hiện các hoạt động giáo dục chưa hiệu quả.

2.2. Cơ sở vật chất và nguồn lực

Cơ sở vật chất tại nhiều trường trung học cơ sở còn thiếu thốn, không đủ điều kiện để tổ chức các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường một cách hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục bảo vệ môi trường

Để nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục bảo vệ môi trường, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và sáng tạo. Việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn học khác cũng là một giải pháp khả thi.

3.1. Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào chương trình học

Việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn học sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về vấn đề này.

3.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

Các hoạt động ngoại khóa như dọn dẹp môi trường, trồng cây xanh sẽ giúp học sinh thực hành và trải nghiệm thực tế về bảo vệ môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bình Dương

Nghiên cứu về quản lý giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở ở Bình Dương đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện và phát triển các chương trình giáo dục này.

4.1. Kết quả khảo sát về nhận thức của học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy rằng phần lớn học sinh có nhận thức tốt về bảo vệ môi trường, nhưng vẫn cần nâng cao hơn nữa thông qua các hoạt động giáo dục.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chương trình giáo dục

Các chương trình giáo dục bảo vệ môi trường đã được triển khai tại nhiều trường, nhưng cần có sự đánh giá cụ thể để cải thiện chất lượng.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của giáo dục bảo vệ môi trường

Quản lý giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở ở Bình Dương cần được chú trọng hơn nữa. Việc nâng cao nhận thức và hành động của học sinh là rất quan trọng để bảo vệ môi trường sống của chúng ta.

5.1. Đề xuất các giải pháp cải thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện công tác quản lý giáo dục bảo vệ môi trường, bao gồm việc tăng cường đào tạo cho giáo viên và nâng cao cơ sở vật chất.

5.2. Tương lai của giáo dục bảo vệ môi trường tại Bình Dương

Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, giáo dục bảo vệ môi trường tại Bình Dương có thể phát triển mạnh mẽ, góp phần tạo ra một thế hệ có trách nhiệm với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Thuận An, tỉnh Bình Dương là địa bàn phát triển công nghiệp năng động với hàng chục khu công nghiệp, cụm công nghiệp quy mô lớn, kéo theo tốc độ đô thị hóa nhanh và mật độ dân cư gia tăng mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng tạo ra áp lực môi trường nặng nề với hàng trăm tấn chất thải sinh hoạt và chất thải công nghiệp mỗi ngày, gây ô nhiễm cục bộ tại nhiều lưu vực như rạch Sáu Tro - Nhà Vuông hay các bãi rác tập trung. Đứng trước thách thức đó, việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm môi trường cho thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh trung học cơ sở từ 11 đến 15 tuổi, trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết thực trạng quản lý giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở còn mang tính hình thức, thiếu tính đồng bộ và chưa phát huy tối đa hiệu quả sư phạm. Mục tiêu của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng công tác quản lý và đề xuất 5 nhóm biện pháp khả thi nhằm tối ưu hóa các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh trung học cơ sở tại thành phố Thuận An.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 6 trường trung học cơ sở công lập trên địa bàn, bao gồm các trường Thuận Giao, Trần Đại Nghĩa, Bình Chuẩn, Trịnh Hoài Đức, Nguyễn Trường Tộ và Nguyễn Trung Trực, trong khoảng thời gian 2 năm học liên tiếp là 2019-2020 và 2020-2021. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi đóng góp giải pháp quản lý trực tiếp cho 12 cán bộ quản lý và hơn 140 giáo viên, tạo nền tảng chuyển biến nhận thức và hành vi tích cực cho hơn 10.000 học sinh trên toàn địa bàn thành phố Thuận An.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tổ chức và các chức năng quản lý kinh điển của Harold Koontz năm 1993, Đinh Văn Vang năm 1996 và Trần Kiểm năm 2008, bao gồm 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành và kiểm tra đánh giá. Trong lĩnh vực giáo dục, quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường được tiếp cận theo mô hình tác động có định hướng của chủ thể quản lý nhà trường lên các nguồn lực sư phạm nhằm hình thành phẩm chất, kiến thức và kỹ năng sống xanh cho học sinh.

Khung pháp lý của nghiên cứu căn cứ vào Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014, Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020 với 14 chương và 171 điều, cùng Quyết định số 1363/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân. Về mặt chuyên môn nghiệp vụ, tác giả vận dụng các chỉ đạo từ Chỉ thị số 02/2005/CT-BGD&ĐT và Công văn số 3857/BGDĐT-GDTrH năm 2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tích hợp giáo dục môi trường vào các môn học cấp trung học cơ sở như Sinh học, Hóa học, Địa lý và Giáo dục công dân. Các khái niệm chính bao gồm: quản lý giáo dục, hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường, tích hợp liên môn và tự giáo dục môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 152 khách thể, trong đó có 12 cán bộ quản lý là Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và 140 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 6 trường trung học cơ sở đại diện cho các khu vực đô thị và công nghiệp trên địa bàn thành phố Thuận An. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để bao quát đầy đủ các tổ bộ môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua 2 bộ phiếu hỏi khảo sát thực trạng và khảo nghiệm giải pháp, kết hợp kỹ thuật phỏng vấn sâu 12 cán bộ quản lý và phân tích sản phẩm hồ sơ quản trị trường học như kế hoạch năm học, giáo án tích hợp và báo cáo tổng kết. Toàn bộ số liệu định lượng được làm sạch và xử lý bằng phần mềm SPSS trên nền tảng Windows. Các kỹ thuật phân tích thống kê mô tả bao gồm tính tần số, điểm trung bình cộng và độ lệch chuẩn; kỹ thuật thống kê suy luận bao gồm so sánh giá trị trung bình và kiểm định hệ số tương quan Pearson nhằm đánh giá mức độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất trong khung thời gian nghiên cứu từ năm 2019 đến năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 6 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Thuận An đã ghi nhận những phát hiện định lượng cụ thể:

Thứ nhất, nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường đạt mức rất cao với điểm trung bình chung đạt 4.25 trên thang đo 5.00. Có tới 92.1% cán bộ quản lý và giáo viên được khảo sát khẳng định đây là nhiệm vụ cấp thiết trong bối cảnh công nghiệp hóa. Tuy nhiên, mức độ nhận thức về mục tiêu hành động thực tế chỉ đạt mức trung bình khá với 68.4% giáo viên nắm rõ chuẩn đầu ra về kỹ năng bảo vệ môi trường của học sinh.

Thứ hai, hình thức tổ chức giáo dục bảo vệ môi trường có sự chênh lệch lớn giữa dạy học trên lớp và hoạt động trải nghiệm. Tỷ lệ lồng ghép kiến thức môi trường vào các tiết học chính khóa đạt 78.3%, trong khi tỷ lệ tổ chức các hoạt động ngoại khóa chuyên đề, tham quan thực tế tại các trạm xử lý rác thải hoặc khu bảo tồn sinh thái chỉ chiếm 23.7%. Hoạt động bảo vệ môi trường hầu như bị giao khoán cho tổ chức Đoàn Đội mà thiếu sự kết nối đồng bộ với các tổ chuyên môn.

Thứ ba, công tác thực hiện các chức năng quản lý còn nhiều hạn chế ở khâu kiểm tra và đánh giá. Trong khi chức năng lập kế hoạch đạt điểm trung bình 3.68/5.00, thì chức năng kiểm tra đánh giá chỉ đạt 3.25/5.00. Hơn 64.5% giáo viên phản ánh rằng nhà trường chưa có bộ tiêu chí rõ ràng để đánh giá năng lực tích hợp giáo dục môi trường của giáo viên và chưa có thang đo chuẩn xác để ghi nhận sự chuyển biến hành vi của học sinh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ áp lực thời lượng của chương trình giáo dục chính khóa, khiến giáo viên chỉ tập trung truyền thụ kiến thức lý thuyết để phục vụ thi cử. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất dành riêng cho công tác môi trường còn rất eo hẹp, chỉ đáp ứng khoảng 35% đến 40% nhu cầu thực tế của các hoạt động ngoại khóa dã ngoại. Các văn bản hướng dẫn kiểm tra, đánh giá giáo dục môi trường từ các cấp quản lý vẫn mang tính định tính chung chung, chưa cụ thể hóa thành các chỉ số hành vi định lượng.

So sánh với các nghiên cứu của Bùi Thị Thủy năm 2016 tại Hà Nội và Nguyễn Minh Trí năm 2020 tại Kiên Giang, kết quả nghiên cứu tại Thuận An phản ánh quy luật phổ biến: nhận thức luôn đi trước nhưng hành vi và cơ chế quản trị sư phạm thường có độ trễ lớn. Toàn bộ dữ liệu thực trạng của luận văn được hệ thống hóa trực quan qua 17 bảng thống kê tần số, giá trị trung bình và 1 sơ đồ tương quan chức năng quản lý, chứng minh rõ mối quan hệ nhân quả giữa năng lực quản trị của Ban giám hiệu và mức độ tham gia thực tế của học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, tác giả đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục bảo vệ môi trường tại các trường trung học cơ sở thành phố Thuận An:

Biện pháp thứ nhất, tổ chức các đợt tập huấn chuyên đề hàng năm nhằm nâng cao nhận thức và năng lực tích hợp giáo dục môi trường cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên. Ban giám hiệu chủ trì phối hợp cùng các chuyên gia môi trường triển khai tối thiểu 2 khóa bồi dưỡng nghiệp vụ vào đầu mỗi năm học, phấn đấu đạt tỷ lệ 95% giáo viên nắm vững phương pháp thiết kế bài giảng lồng ghép sinh động trước năm học 2022-2023.

Biện pháp thứ hai, đổi mới quy trình xây dựng kế hoạch và đa dạng hóa hình thức hoạt động ngoại khóa. Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn và Tổng phụ trách Đội xây dựng khung chương trình trải nghiệm thực tế với chỉ tiêu tối thiểu 4 sự kiện ngoại khóa và 2 đợt tham quan thực địa môi trường mỗi năm học, hướng tới mục tiêu thu hút trên 90% học sinh tham gia chủ động.

Biện pháp thứ ba, chuẩn hóa quy chế phân công nhiệm vụ và phối hợp liên lực lượng giữa Phó Hiệu trưởng, Giáo viên chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể. Thiết lập cơ chế phân quyền rõ ràng, gắn trách nhiệm quản lý môi trường học đường vào nhiệm vụ trọng tâm của từng cá nhân, giảm 60% tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Biện pháp thứ tư, tăng cường nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật phục vụ giáo dục môi trường. Ban giám hiệu trích lập tối thiểu 5% đến 8% ngân sách hoạt động thường xuyên hàng năm để trang bị thùng rác phân loại 3 ngăn, hệ thống cây xanh học đường và học liệu truyền thông số trong vòng 12 tháng.

Biện pháp thứ năm, xây dựng và hoàn thiện bộ tiêu chí kiểm tra, đánh giá đa chiều kết quả giáo dục môi trường. Nhà trường ban hành bảng kiểm gồm 6 tiêu chuẩn đánh giá sự tiến bộ về thái độ và hành vi của học sinh, kết hợp đánh giá chéo giữa các lớp định kỳ 2 lần mỗi học kỳ để khích lệ tính tích cực của người học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và ứng dụng thực tiễn chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở bao gồm Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng. Công trình cung cấp quy trình 4 bước lập kế hoạch và khung phân bổ nguồn lực khoa học, giúp nhà quản lý thiết kế các chương trình giáo dục môi trường bài bản, giảm thiểu tính hình thức và nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.

Nhóm thứ hai là Đội ngũ giáo viên bộ môn và Giáo viên chủ nhiệm. Luận văn cung cấp hệ thống phương pháp dạy học tích hợp liên môn, các kịch bản ngoại khóa và công cụ đánh giá hành vi học sinh, hỗ trợ giáo viên làm phong phú bài giảng tại các bộ môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.

Nhóm thứ ba là Chuyên viên quản lý giáo dục tại Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng Sở Giáo dục và Đào tạo. Các số liệu thống kê thực chứng từ 152 mẫu khảo sát là căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn kiểm tra đánh giá giáo dục môi trường sát với thực tiễn địa phương.

Nhóm thứ tư là Học viên cao học, nghiên cứu sinh và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục. Đề tài đóng vai trò là một case study mẫu mực về phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, cung cấp bộ thang đo 5 mức độ trên SPSS và hệ thống tài liệu tham khảo phong phú để phát triển các đề tài liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề thực tiễn then chốt nào trong bối cảnh giáo dục hiện nay? Công trình giải quyết bài toán chuyển hóa từ nhận thức lý thuyết sang hành động thực tiễn trong giáo dục môi trường, khắc phục triệt để tình trạng dạy học hình thức, đối phó và giao khoán cho tổ chức Đoàn Đội tại các trường trung học cơ sở thuộc địa bàn công nghiệp hóa nhanh.

Cỡ mẫu 152 khách thể khảo sát có đảm bảo tính đại diện khoa học cho nghiên cứu không? Cỡ mẫu 152 người gồm 12 cán bộ quản lý và 140 giáo viên được chọn lọc phân tầng tại 6 trường trung học cơ sở trọng điểm của thành phố Thuận An, chiếm tỷ lệ đại diện cao trên tổng số nhân sự giáo dục của địa phương, đảm bảo hệ số tin cậy kiểm định thống kê đạt chuẩn khoa học.

Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác quản lý giáo dục môi trường tại Thuận An là gì? Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khâu kiểm tra, đánh giá với điểm trung bình chỉ đạt 3.25/5.00, do các trường thiếu bộ tiêu chí định lượng đo lường hành vi và áp lực thời lượng chương trình khiến các hoạt động trải nghiệm thực tế chỉ chiếm dưới 25% tổng dung lượng hoạt động.

Năm nhóm biện pháp đề xuất trong luận văn có tính khả thi và chuyển giao như thế nào? Kết quả khảo nghiệm tương quan Pearson giữa mức độ cần thiết và tính khả thi đạt hệ số r trên 0.85, khẳng định các biện pháp được thiết kế bám sát điều kiện kinh phí, nhân lực và có khả năng áp dụng rộng rãi cho các trường trung học cơ sở tại các đô thị công nghiệp tương đồng.

Làm thế nào để đo lường chính xác sự thay đổi hành vi bảo vệ môi trường của học sinh? Luận văn đề xuất áp dụng bộ công cụ đánh giá đa chiều gồm kiểm tra tình huống thực tế, bài thu hoạch trải nghiệm và bảng kiểm theo dõi hành vi phân loại rác thải, tiết kiệm điện nước hàng ngày, kết hợp hoạt động đánh giá chéo giữa các tập thể lớp định kỳ mỗi học kỳ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường tại trường trung học cơ sở dựa trên tiếp cận 4 chức năng quản lý hiện đại.
• Đánh giá toàn diện thực trạng tại 6 trường trung học cơ sở thành phố Thuận An giai đoạn 2019-2021 qua mẫu khảo sát 152 cán bộ, giáo viên, chỉ rõ khoảng cách giữa nhận thức cao và kỹ năng thực thi còn hạn chế.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý có tính hệ thống, từ nâng cao nhận thức, đổi mới kế hoạch ngoại khóa, phân công nhiệm vụ, bảo đảm cơ sở vật chất đến hoàn thiện tiêu chí đánh giá.
• Khảo nghiệm định lượng chứng minh tính cần thiết và tính khả thi vượt trội của các giải pháp với hệ số tương quan thuận chặt chẽ, sẵn sàng chuyển giao cho thực tiễn quản lý giáo dục tại địa phương.
• Định hướng lộ trình triển khai ngay trong năm học 2021-2022 tại 100% các trường trung học cơ sở trên địa bàn, đồng thời kêu gọi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng xã hội nhằm xây dựng một thế hệ công dân xanh cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Giáo dục môi trường và nâng cao nhận thức về môi trường cho cộng đồng có ý nghĩa cực kỳ quan trọng bởi lẽ cộng đồng là những người chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi môi trường sống của chính họ, họ vừa là nguyên nhân vừa là những người gánh chịu hậu quả những vấn đề môi trường của địa phương. Khi được nâng cao nhận thức, kiến thức bảo vệ môi trường sẽ góp phần thúc đẩy cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường.

Trên thế giới từ lâu đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề nâng cao nhận về việc giáo dục bảo vệ môi trường.Lucas (1980) đã kết luận “Nội dung giáo dục môi trường được đặt ra trong yêu cầu nội dung các môn học đặc biệt là môn Khoa học, việc dạy môn khoa học có đóng góp to lớn trong việc tăng cường bảo tồn môi trường sống của chính con người, việc quan tâm xây dựng nội dung môn học đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục môi trường và là cơ sở để phát triển giáo dục môi trường.Lucas, 1980) Ở HongKong, giáo viên có thái độ và nhận thức về mức độ quan trọng trọng việc giáo dục môi trường cho học sinh thể hiện qua việc chú trọng dạy giáo dục môi trường, sử dụng nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau và thường xuyên thực hiện các hoạt động ngoại khoá về giáo dục môi trường. (Andre Chi-chung Ko & John Chi-kin Lee, 2003) Ở Hy Lạp, hoạt động giáo dục môi trường ở cấp trung học được chia thành các khu và một giáo viên sẽ phụ trách quản lý và hỗ trợ hoạt động này ở mỗi khu. Hiệu trưởng tổ chức các lớp tập huấn để đào tạo cho giáo viên về giáo dục môi trường. Trong đó, các chủ đề liên quan đến môi trường được đưa vào chương trình giảng dạy các môn Vật lý, Hoá học, Địa lý.

Ngoài ra, các vấn đề xã hội gây ô nhiễm môi trường được đưa vào các buổi hội thảo trong môn Giáo dục Chính trị 8 và Xã hội. Qua đó, có thể thấy rằng vai trò của nền giáo dục ở Hy Lạp là cung cấp các chương trình giáo dục cho học sinh và đào tạo giáo viên về các kiến thức thuộc môi trường. (Maria Goussia-Rizou and Konstadinos Abeliotis, 2003) Ở Singapore, ngoài các chiến dịch ngăn chặn ô nhiễm môi trường và bảo vệ môi trường thì công tác giáo dục bảo vệ môi trường cũng là một chương trình giáo dục chính thức tại các trường học. Nhằm nâng cao nhận thức về môi trường cho thế hệ trẻ về hậu quả của những hành động sai trái và những biện pháp bảo vệ và cải thiện môi trường sống.

Vì vậy, việc giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở thường đưa vào các môn khoa học xã hội, giáo dục công dân, đạo đức. Nhằm giúp học sinh có được kiến thức và hiểu biết về môi trường, nâng cao tinh thần, trách nhiệm đối với môi trường. (Kim Chwee Daniel Tan, Yew- Jin Lee, and Aik-Ling Tan, 2009) Ở Malaysia, các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường được phát triển rất sớm nhờ vào sự quan tâm của chính phủ và sự đầu tư ngân sách để thực hiện chương trình giáo dục bảo vệ môi trường. Từ năm 1991, Bộ Giáo dục và Đào tạo Malaysia đã quyết định lồng ghép giáo dục môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân và đưa giáo dục môi trường vào chương trình giảng dạy chính khoá cho học sinh nhằm nâng cao nhận thức của học sinh về môi trường.

(Aminrad Z, Zakariya SZBS, Hadi AS, Sakari M, 2012) Ở Hàn Quốc, Bộ Môi trường đã triển khai chương trình giáo dục môi trường được đưa vào các môn học thông thường và các hoạt động ngoại khoá ở các trường tiểu học và trung học. Chính phủ đã đưa ra chính sách “Green Growth Educarion” vào chương trình giảng dạy của nhà trường có khả năng mang lại kết quả trong tương lai khi thế hệ trẻ ngày nay sẽ trở thành các lãnh đạo tương lai trong xã hội xanh. (Hye-Eun Chu & Yeon-A Son, 2014) Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò của cô giáo, thầy giáo là hết sức quan trọng trong việc giáo dục bảo vệ môi trường ở tất cả các cấp học được các quốc gia quan tâm đặc biệt. Nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề lớn được quan tâm sâu sắc.

Để đảm bảo cho con người được sống trong môi trường lành mạnh thì việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nói chung và hoạt động giáo dục nâng cao nhận thức về môi trường nói riêng cần được hình thành từ lứa tuổi thiếu nhi nhằm giúp con người nắm vững những khái niệm về môi trường sống của bản thân và cộng đồng. Từ đó, biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện. Nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục bảo vệ môi trường ở nước ta đã được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước thể hiện rất rõ trong các văn bản pháp luật của Việt Nam. Chỉ thị số 02/2005/CT-BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 31 tháng 1 năm 2005 về việc tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục trong cả nước tổ chức triển khai nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường và thực hiện tốt các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường. Đối với cấp THCS, Thực hiện tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân, Vật lý, Sinh học và Công nghệ. Những nội dung bảo vệ môi trường sẽ được lồng ghép vào bài học một cách tự nhiên, gần gũi và phù hợp với học sinh sẽ làm cho bài học trở nên phong phú hơn, gắn liền với thực tế và không làm quá tải bài học. (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2009) Tác giả Nguyễn Tý nghiên cứu đề tài “Biện pháp quản lý công tác giáo dục môi trường ở các trường THCS trên địa bàn quận Thanh Khê, Thành phố Đà Nẵng”.

Đề tài tác giả nghiên cứu là thực trạng quản lý công tác giáo dục môi trường ở các trường THCS và đề xuất các biện pháp quản lý công tác giáo dục môi trường. 10 (Nguyễn Tý, Biện pháp quản lý công tác giáo dục môi trường ở các trường THCS trên địa bàn quận Thanh Khê, Thành phố Đà Nẵng, 2012) Tác giả Phan Thị Thu Hoà nghiên cứu về “Biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh THCS Băng Adrenh thông qua các hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh”. Đề tài tìm hiểu về thực trạng và nguyên nhân làm ảnh hưởng đến ý thức bảo vệ môi trường của học sinh từ đó tìm ra những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. (Phan Thị Thu Hoà, 2014) Đồng tác giả Phan Thị Thanh Hội và Lê Thanh Oai nghiên cứu đề tài “Xây dựng chuyên đề dạy học Sinh học 7 tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường” đăng Tạp chí Giáo dục số 370, kì 2, tháng 11/2015.

Trong bài viết, tác giả đã đưa ra cách xây dựng chuyên đề dạy học Sinh học 7 tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường và đưa ra một số ví dụ cụ thể. Tác giả nhận định: Việc giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường phổ thông còn nặng về cung cấp kiến thức và lí thuyết nên chưa tạo nhiều điều kiện để học sinh tìm tói, khám phá, trải nghiệm và sáng tạo với các vấn đề về môi trường và bảo vệ môi trường. Vì vậy, cần phải cung cấp thêm cho giáo viên cách thức tổ chức dạy học tích cực nhằm tích hợp GDBVMT có hiệu quả hơn. (Phan Thị Thanh Hội & Lê Thanh Oai, tháng 11/2015) Tác giả Bùi Thị Thuỷ nghiên cứu về “Dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua phần hoá học hữu cơ lớp 9 ở trường trung học cơ sở”.

Đề tài phân tích thực trạng dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua phần hoá học hữu cơ lớp 9 nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh THCS. Tác giả vận dung lý luận và thực tiễn để đề xuất các biện pháp và thiết kế mẫu một số kế hoạch dạy học tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào môn Hoá học cho học sinh lớp 9 và thực nghiệp sư phạm. (Bùi Thị Thuỷ, 2016) Tác giả Nguyễn Minh Trí có bài viết “Thực trạng hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh trung học cơ sở ở Huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang” đăng Tạp chí Giáo dục số 481, kì 1, tháng 7/2020. Từ thực trạng giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh trung học cơ sở ở Huyện Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang, tác 11 giả cho rằng: Hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, vì vậy, giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh THCS là nhiệm vụ quan trọng và được các cấp lãnh đạo quan tâm, nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ và hành vi của học sinh trong việc giữ gìn , bảo vệ môi trường góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

(Nguyễn Minh Trí, tháng 7/2020) Ngày 02/12/2013 trên Tạp chí Môi trường có bài viết: “Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh”. Bài viết có nêu lên một thực tế là, các trường học trong toàn tỉnh đã tích cực đẩy mạnh các hoạt động giáo dục môi trường gắn liền với phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực. Trong bài viết, đã đưa ra một số hoạt động trong tiết học cũng như là hoạt động ngoại khoá về giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh và lấy ý kiến nhận xét từ các lãnh đạo Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo. Từ đó, tạo sự đổi mới trong nhận thức của học sinh về môi trường.

(Tạp Chí Môi Trường, 2021) Nhìn qua một số nghiên cứu ở nước ngoài và Việt Nam cho thấy, có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cũng như quản lý hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho thấy được tầm quan trọng của công tác này. Các tác giả đã khẳng định, cần quan tâm đến hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh, các biện pháp nâng cao giáo dục bảo vệ môi trường.