phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn gồm 04 chƣơng, cụ thể: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng công tác Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình tại Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn. Chƣơng 4: Giải pháp hoàn thiện công tác Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình tại Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn.
3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu có liên quan Qua thời gian tìm hiểu, đọc và thu thập tài liệu, tác giả thấy có nhiều nghiên cứu liên quan đến công tác Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình với những nội dung khác nhau, tại cả những đơn vị nhà nƣớc và công ty cổ phần. Tuy nhiên, các nghiên cứu về công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình vẫn còn rất hạn chế.
Những nghiên cứu này đa số đều hƣớng đến cùng một mục đích là phân tích đánh giá và đƣa ra những ý kiến đề xuất về quá trình hoạt động quản lý dự án đầu tƣ của các đơn vị. Cụ thể nhƣ: - Luận văn Thạc sĩ đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư tại tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5” của tác giả Phạm Hữu Vinh, Đại học Đà Nẵng năm 2011; Nghiên cứu này đã đƣa ra các cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp hoàn thiện về công tác quản lý dự án tại Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5 trong giai đoạn 2005-2010 trên các lĩnh vực: lập dự án, thẩm định dự án, lựa chọn nhà thầu, giám sát và kiểm soát thi công xây dựng công trình (trong đó đi sâu vào kiểm soát tiến độ). - Luận văn Thạc sĩ đề tài “Hoàn thiện công tác Quản lý dự án tại Công ty cổ phần Thi công cơ giới xây lắp” của tác giả Nguyễn Thị Lan Anh, Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2009; Luận văn lấy ví dụ tại Dự án xây dựng khu đô thị 54 Hạ Đình. Qua đó, luận văn phân tích thực trạng công tác quản lý dự án tại Công ty cổ phần Thi công cơ giới xây lắp ở các nội dung: quản lý thời gian, quản lý chi phí, quản lý chất lƣợng và quản lý đấu thầu, lấy ví dụ minh họa tại dự án xây dựng khu đô thị 54 Hạ Đình.
Tác giả cũng đƣa ra một số 4 giải pháp hoàn thiện về quản lý tiến độ, chất lƣợng và nguồn nhân lực, tuy nhiên chƣa làm nổi bật đƣợc những tồn tại và yếu tố quan trọng ảnh hƣởng tới công tác quản lý dự án tại công ty. - Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện công tác quản lý thực hiện đầu tư xây dựng ở Ban quản lý dự án hạ tầng Tả Ngạn” của tác giả Lê Hoàng Huy, Đại học Kinh tế quốc dân năm 2009; Luận văn phân tích thực trạng công tác quản lý thực hiện dự án đầu tƣ xây dựng tại Ban QLDA hạ tầng Tả Ngạn về các nội dụng bao gồm: Công tác chuẩn bị mặt bằng, công tác đấu thầu, công tác quản lý điều hành thực hiện dự án, công tác quản lý nghiệm thu khối lƣợng thi công, công tác quản lý chất lƣợng, công tác quản lý tiến độ, công tác giải ngân dự án. Nội dung phân tích chƣa sâu, còn dàn trải nên không làm nổi đƣợc những tồn tại và biện pháp khắc phục triệt để. - Luận văn Thạc sĩ đề tài “Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Mê Linh, Hà Nội” của tác giả Ngô Quang Minh, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội năm 2015; Nghiên cứu này phân tích thực trạng quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nƣớc theo các giai đoạn: Quản lý công tác chuẩn bị đầu tƣ dự án và quản lý tổ chức thực hiện dự án.
Từ thực tế công tác quản lý dự án, tác giả đã đƣa ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân. Trên cơ sở đó, tác giả đã đƣa ra một số giải pháp lâu dài và trƣớc mắt để hoàn thiện công tác quản lý dự án trên địa bàn Huyện. - Cuốn sách “Quản trị dự án hiện đại” của tác giả Nguyễn Văn Dung, nhà xuất bản Tài Chính, năm 2010; cuốn sách đã đề cập thiết lập các mục tiêu và giới hạn của dự án, các phƣơng pháp để kiểm soát và duy trì dự án theo quỹ đã cam kết. Tác giả chỉ dừng lại ở nghiên cứu chi phí thực hiện dự án, chƣa nghiên cứu các nội dung khác của quản lý dự án.
5 - Cuốn sách “Tổ chức và điều hành dự án” của Viện nghiên cứu và đào tạo về quản lý, nhà xuất bản Tài chính, năm 2006; cuốn sách đã nghiên cứu khá kỹ về quy trình, cách thức tổ chức, điều hành dự án để đạt đƣợc mục tiêu đầu tƣ dự án đảm bảo tiến độ, chất lƣợng, chi phí hợp lý. - Cuốn sách “Quản trị dự án nhìn từ góc độ nhà nước, nhà đầu tư, nhà tư vấn, nhà thầu” của tác giả Nguyễn Xuân Hải, nhà xuất bản Xây dựng, năm 2002; cuốn sách đã nghiên cứu cụ thể quản lý dự án từ mọi góc nhìn của các bên có quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm có liên quan trực tiếp. Từ nghiên cứu của tác giả, có thể áp dụng đƣa ra các kiến nghị, đề xuất phù hợp nhất, đảm bảo quyền và lợi ích cho các bên trực tiếp liên quan đến dự án đầu tƣ xây dựng công trình, đảm bảo hiệu quả dự án đầu tƣ, nâng cao chất lƣợng quản lý dự án đầu tƣ. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu Đối với các công trình nghiên cứu, luận văn kể trên, mỗi tác giả nghiên cứu về một vấn đề liên quan đến công tác quản lý dự án đầu tƣ nói chung, quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình nói riêng ở một khía cạnh cụ thể.
Riêng các luận văn thì đa số là phân tích về công tác quản lý dự án tại các đơn vị có bộ máy quản lý dự án tƣơng đối chuyên nghiệp, có bề dày kinh nghiệm quản lý, thƣờng tập trung vào phân tích một cách dàn trải cả quá trình quản lý dự án nên nội dung tƣơng đối rộng, việc phân tích chƣa đƣợc cụ thể và không làm nổi bật đƣợc những vấn đề tồn tại. Từ đó mặc dù đã đề xuất những giải pháp và quy trình nâng cao công tác Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình từ khâu nghiên cứu, lập dự án, thực hiện đầu tƣ, vận hành và kết thúc vòng đời dự án, đội ngũ cán bộ nhân lực thực hiện, phƣơng pháp, quy trình thực hiện, vấn đề phân cấp quản lý đầu tƣ. nhƣng những giải pháp này rất khó có thể thực hiện đƣợc một cách đồng bộ. Trong nghiên cứu của mình, tác giả tập trung vào phân tích các nội dung trong giai đoạn quản lý dự án 6 ĐTXDCT tại một Ban quản lý còn non trẻ và không phải chuyên trách về mảng ĐTXDCT.
Từ đó đƣa ra những khuyến nghị về hƣớng khắc phục cụ thể, và có khả năng thực hiện đƣợc trong điều kiện thực tế của đơn vị. Cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình 1. Các khái niệm chính 1. Dự án đầu tư xây dựng công trình a.
Khái niệm dự án đầu tƣ xây dựng công trình Theo Điểm 15, Điều 3, Luật xây dựng năm 2014 định nghĩa: “Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lƣợng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tƣ xây dựng, dự án đƣợc thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tƣ xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tƣ xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng”. Dự án đầu tƣ xây dựng có những đặc điểm riêng biệt: Cần có một lƣợng vốn đầu tƣ nhất định, trải qua những giai đoạn theo một trình tự nhất định và phải đáp ứng những yêu cầu nhất định. Dự án đầu tƣ xây dựng công trình bao gồm phần thuyết minh và phần thiết kế cơ sở”.
Về phƣơng diện lý luận, DAĐT xây dựng công trình (XDCT) đƣợc hiểu là các DAĐT mà đối tƣợng đầu tƣ là công trình xây dựng, nghĩa là dự án có liên quan đến hoạt động xây dựng cơ bản (XDCB) nhƣ xây dựng nhà cửa, đƣờng xá, cầu cống … Không phải tất cả các DAĐT đều có liên quan tới hoạt động XDCB. Vì thế, đối với những DAĐT không liên quan tới hoạt động XDCB không gọi là DAĐT xây dựng. DAĐT XDCT (Báo cáo nghiên cứu khả thi), xét về mặt hình thức là một tập hợp các hồ sơ, tài liệu thuyết minh chi tiết kế hoạch khả thi XDCT và 7 các tài liệu liên quan khác xác định chất lƣợng công trình cần đạt đƣợc, tổng mức đầu tƣ của dự án và thời gian thực hiện dự án, hiệu quả kinh tế tài chính, hiệu quả kinh tế xã hội và đánh giá tác động môi trƣờng của dự án. DAĐT XDCT, xét theo quan điểm hệ thống, có thể hiểu là một hệ thống, gồm nhiều phân hệ/phần tử (hoạt động/công việc) có mối liên hệ chặt chẽ về thời gian và không gian, vận hành trong những điều kiện ràng buộc/giới hạn về nguồn lực và thời gian, chịu sự tác động của các yếu tố môi trƣờng bên ngoài (môi trƣờng kinh tế, xã hội, luật pháp, công nghệ, tự nhiên) và môi trƣờng bên trong (sự tác động qua lại của các phần tử trong hệ thống - các lực lƣợng tham gia dự án: Chủ đầu tƣ, nhà thầu tƣ vấn, nhà thầu cung cấp, nhà thầu xây lắp, nhà tài trợ tài chính, …).
DAĐT XDCT, xét theo quan điểm động, có thể hiểu là một quá trình biến ý tƣởng đầu tƣ XDCT thành hiện thực trong sự ràng buộc về kết quả (chất lƣợng), tiến độ (thời gian) và nguồn lực (chi phí) đã xác định trong hồ sơ dự án và đƣợc thực hiện trong những điều kiện không chắc chắn (rủi ro).