PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Trong giai đoạn vừa qua trên địa bàn thành phố Hà Nội nhiều dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị đƣợc đầu tƣ từ nguồn vốn ODA, vốn vay đã và đang thực hiện, phát huy hiệu quả đầu tƣ dự án, góp phần nâng cao năng lực cho hệ thống hạ tầng giao thông đô thị, giảm thiểu ùn tắc giao thông, từng bƣớc thay đổi bộ mặt hạ tầng giao thông Thủ đô, nhƣ dự án Phát triển giao thông đô thị(tuyến đƣờng vành đai II, tuyến BRT…), dự án đƣờng sắt đô thị tuyến 2A(Cát Linh-Hà Đông), dự án tuyến đƣờng sắt đô thị số 3(Nhổn-ga Hà Nội), dự án cầu Thanh trì, cầu Nhật Tân, tuyến đƣờng trên cao vành đai 3….các dự án đƣợc huy động từ nguồn ODA của nhiều nƣớc, tổ chức khác nhau: ngân hàng Thế giới-WB, của chính phủ Nhật Bản, Chính phủ Pháp, ngân hàng Phát triển Châu Á-ADB….Trong đó dự án Phát triển giao thông đô thị đƣợc đầu tƣ từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới(WB), dự án đã hoàn thành cơ bản đƣa vào khai thác, góp phần cải thiện hệ thống giao thông trên tuyến đƣờng vành đai II(đoạn Nhật Tân-Cầu Giấy), tạo thuận lợi kết nối khu vực trung tâm Thủ đô hƣờng đi Cầu Nhật Tân - sân bay Nội Bài là trục đƣờng góp phần phát triển khu vực phái bắc sông Hồng theo quy hoạch Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, thực trạng quá trình triển khai công tác quản lý các dự án đầu tƣ xây dựng phát triển giao thông đô thị cho thấy còn có nhiều tồn tại hạn chế, bất cập làm chậm tiến độ dự án, thất thoát lãng phí, tăng kính phí đầu tƣ…, giảm hiệu quả đầu tƣ của các dự án so với mục tiêu đầu tƣ dự án đã đề ra. Theo dự báo, trong thời gian tới nhu cầu vốn cho đầu tƣ phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đô thị còn rất lớn mới có thể đáp ứng việc cải thiện hệ thống giao thông đô thị Hà Nội nhằm giảm ùn tắc giao thông nhƣ hiện nay.
Dự kiến thời gian tới, thành phố Hà Nội đang tiếp tục giao đơn vị nghiên cứu đề xuất đầu tƣ tiếp tuyến BRT Cầu Giấy-Nhật Tân-Nội Bài bằng nguồn vốn vay của ngân hàng Thế Giới. Trong bối cảnh nền kinh tế đã có chuyển biến tích cực nhƣng vẫn tiềm ẩn nhiều khó khăn thách thức, nguồn vốn ngân sách cũng nhƣ vốn vay ODA đầu tƣ cho phát triển hạ tầng giao thông nói chung, cho hạ tầng giao 1 thông đô thị Hà Nội nói riêng đang có xu thế cắt giảm và chuyển đổi hình thức tín dụng kém ƣu đãi hơn, do đó việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay đầu tƣ lĩnh vực này càng cần phải hết sức coi trọng. Từ thực trạng phân tích nêu trên, cho thấy việc nâng cao hiệu quả việc quản lý sử dụng nguồn vốn vay ODA đầu tƣ cho các dự án hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội nói chung, nguồn vốn vay ODA từ ngân hàng Thế giới-WB nói riêng là hết sức cần thiết và cấp bách. Xuất phát từ những nhận định đó, tác giả đã lựa chọn đề tài làm luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế của mình là “Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới ”.
- Câu hỏi nghiên cứu của học viên đối với vấn đề nghiên cứu: + Thực trạng, những hạn chế và tồn tại trong công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới ở Sở GTVT thành phố Hà Nội. + Giải pháp nào để tăng cƣờng cho công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới ở Thành phố Hà Nội. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 2. Mục đích nghiên cứu: Đề xuất một số giải pháp để tăng cƣờng công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới trong giai đoạn tiếp theo ở Thành phố Hà Nội 2.
Nhiệm vụ nghiên cứu: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị từ nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới. - Đánh giá thực trạng công tác quản lý dự án đầu tƣ phát triển hạ tầng giao thông đô thị trong những năm vừa qua ở Sở GTVT thành phố Hà Nội. Những kết quả đạt đƣợc, những tồn tại và nguyên nhân. 2 - Đề xuất một số giải pháp để tăng cƣờng công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới trong giai đoạn tiếp theo ở Thành phố Hà Nội.
- Đề xuất một số giải pháp để tăng cƣờng công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới ở thành phố Hà Nội trong giai đoạn tiếp theo. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: * Đối tượng nghiên cứu : Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội bằng nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới. * Phạm vi nghiên cứu : - Nội dung nghiên cứu : Công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị đƣợc đầu tƣ từ nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới - Về không gian : Luận văn nghiên cứu về công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị đƣợc đầu tƣ từ nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới tại Sở Giao thông vận tải Hà Nội(Đơn vị quản lý dự án là Ban Quản lý dự án Đầu tư phát triển giao thông đô thị Hà Nội). - Về thời gian : Luận văn sẽ tập trung nghiên cứu, phân tích thực trạng công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn ODA trong giai đoạn thực hiện dự án đến nay(năm 2011 đến năm 2016).
Phƣơng pháp nghiên cứu: a. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: - Nghiên cứu tài liệu, phân tích tổng hợp - Phƣơng pháp so sánh b. Phương pháp nghiên cứu thực trạng: - Xác định mục tiêu - Tổ chức thu thập,tổng hợp số liệu thứ cấp từ cơ quan, đơn vị liên quan, thống kê, mô tả. - Kết luận và nhận định các tồn tại bất cập, xu hƣớng thực tiễn 5.
Kết cấu của luận văn: 3 Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế giới. Chƣơng 4: Một số giải pháp tăng cƣờng công tác quản lý dự án đầu tƣ xây dựng hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội từ nguồn vốn ODA của ngân hàng Thế Giới. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐÔ THỊ TỪ NGUỒN VỐN ODA CỦA NGÂN HÀNG THẾ GIỚI 1.
Tổng quan nghiên cứu về quản lý dự án đầu tƣ xây dựng từ nguồn vốn ODA Quản lý dự án đầu tƣ xây dựng công trình từ nguồn vốn ODA cũng đã đƣợc nhiều tác giả nghiên cứu, có những nghiên cứu về nâng cao hiệu quản lý nguồn vốn ODA đối với đầu tƣ xây dựng. Vì vậy đây là vấn đề sâu và khá phức tạp, tác giả sẽ vận dụng và kế thừa các công trình trƣớc đó để sử dụng cho luận văn của mình. Tác giả có tham khảo một số bài báo, một số nghiên cứu đề tài liên quan đã đƣợc phổ biến, giới thiệu cụ thể một số tài liệu sau: - Luận văn Thạc sĩ quản lý kinh tế “Quản lý nhà nước về vốn ODA của Thành phố Hà Nội” của Trịnh Minh Đức (2015) đã nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về vốn ODA của Thành phố Hà Nội thông qua khoản vốn vay ODA giai đoạn 2011-2015, luận văn đã làm rõ một số vấn đề lý luận về công tác quản lý Nhà nƣớc đối với vốn ODA tại thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2015, nêu rõ những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân của những kết quả và hạn chế đó. Đề xuất giải pháp có tính tham khảo nhằm tăng cƣờng quản lý Nhà nƣớc đối với vốn ODA của Thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
- Luận văn Thạc sĩ quản lý Kinh tế “Quản lý vốn ODA cho phát triển cơ sở hạ tầng tại Ban quản lý dự án Phát triển nông thôn tổng hợp các tỉnh miền Trung” của Trần Thanh Trúc (2015) đã nghiên cứu cơ sở lý luận, nội dung công tác quản lý vốn ODA, trên cơ sở thực trạng từ năm 2008-2014 từ đó đánh giá công tác quản lý, đƣa ra một số bài học kinh nghiệm và giải pháp để đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác quản lý vốn ODA cho phát triển cơ sở hạ tầng tại Ban quản lý dự án Phát triển nông thôn tổng hợp các tỉnh miền Trung giai đoạn 2015-2018. 5 Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã có những đóng góp lý luận và thực tiễn về công tác quản lý nguồn vốn ODA, đã phân tích thực trạng công tác quản lý nguồn vốn ODA nhƣ phân bổ nguồn vốn ODA cho các lĩnh vực, đánh giá hiệu quả công tác quản lý vốn, có đề ra một số giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý nguồn vốn ODA nói chung nhƣ về cơ chế chính sách của Nhà nƣớc, các hạt động của cơ quan quản lý nhà nƣớc về quản lý đầu tƣ xây dựng. Để công tác quản lý vốn ODA hiệu quả trong quản lý đầu tƣ xây dựng thì công tác quản lý dự án hết sức quan trọng, quyết định một phần không nhỏ để đảm bảo hiệu sử dụng vốn đầu tƣ. Dự án đầu tƣ xây dựng công trình giao thông đô thị Hà Nội có những đặc thù riêng, công tác quản lý đầu tƣ xây dựng dự án cũng có những đặc thù khó khăn riêng.
Công trình ảnh hƣởng lớn đến nhiều lĩnh vực và góp phần phát triển kinh tế xã hội. Thời gian qua và trong thời gian tới công trình giao thông đô thị Hà Nội vẫn tiếp tục đƣợc quan tâm đầu tƣ lớn từ nguồn ODA.