phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nƣớc Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. 3 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG BẰNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Kể từ sau Đại hội VI cho đến nay, Đảng ta thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trƣờng, có sự quản lý của Nhà nƣớc theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa, hay gọi tắt là nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Trong nền kinh tế này, vai trò của Nhà nƣớc là đặc biệt quan trọng, không thể thiếu và không thể thay thế, chính vì vậy, việc nghiên cứu quản lý nhà nƣớc nói chung, quản lý nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ bằng vốn ngân sách nhà nƣớc nói riêng là một vấn đề cấp thiết và đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
Do đó, từ trƣớc đến nay đã có nhiều tài liệu, tƣ liệu, công trình nghiên cứu khoa học về vấn đề này, tiêu biểu có một số tài liệu, công trình sau: 1) Sử Đình Thành (2010), Giáo trình đầu tƣ công, Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, NXB Thống kê, Hà Nội, tập trung vào các vấn đề lý luận cơ bản về tài chính công, nhƣ: lý luận về đầu tƣ công và quản lý đầu tƣ công; nguồn vốn đầu tƣ công; quản lý và kế hoạch hóa đầu tƣ công; kết quả và hiệu quả đầu tƣ công; phƣơng pháp lập dự án đầu tƣ công; thẩm định dự án đầu tƣ công và đấu thầu công; 2) Luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công của tác giả Trần Nguyệt Hà, với đề tài “Hoàn thiện quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội”, năm 2009. Trong luận văn, tác giả đã khái quát những cơ sở lý luận của đề tài, cụ thể là: khái niệm, vai trò, đặc điểm, sự cần thiết của vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc; mục đích, yêu cầu, nội dung quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản và các nhân tố ảnh hƣởng đến việc hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc. Tiếp theo, tác giả đã phân tích và đánh giá một cách khoa học thực trạng quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trên 4 địa bàn thành phố Hà Nội trong những năm trƣớc 2009. Từ việc khái quát lý luận và phân tích thực tiễn, tác giả đã tiến hành đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trong những năm tiếp theo.
3) Đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội,”, luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công, năm 2011, của Nguyễn Thị Thu Hƣơng. Trong công trình này, tác giả đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về quản lý nhà nƣớc đối với đầu tƣ xây dựng cơ bản nhƣ khái niệm, vai trò, chức năng, cơ cấu, nội dung, phƣơng thức,. Sau đó, dựa trên lý luận, tác giả đã tiến hành phân tích và đánh giá thực trạng đầu tƣ xây dựng bằng ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Sóc Sơn trong giai đoạn 2005 – 2009. Trên cơ sở lý luận và thực trạng đó, tác giả đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm đảm bảo chất lƣợng quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng các công trình bằng ngân sách nhà nƣớc của huyện Sóc Sơn trong giai đoạn tiếp theo.
4) Luận văn thạc sĩ kinh tế chính trị của Đặng Ngọc Viễn Mỹ với đề tài “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bản tỉnh Ninh Bình” năm 2014. Trong luận văn này, tác giả đã trình bày khái quát một số vấn đề lý luận chung về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc nhƣ khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò, sự cần thiết của quản lý nhà nƣớc về vốn đối với các dự án đầu tƣ bằng ngân sách nhà nƣớc; từ đó, tác giả tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng quản lý của tỉnh Nình Bình làm cơ sở để đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng cƣờng công tác quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn tiếp theo. 5) Luận văn thạc sỹ quản lý hành chính công với đề tài “Quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện (từ thực tiễn huyện Đông Anh)”, của tác giả Tô Quang Thiện năm 2011. Trên cơ sở lý luận đã trình bày, tác giả đã tiến hành phân tích thực trạng quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Đông Anh, đồng thời cũng đánh giá khách quan những kết quả đã đạt đƣợc trong giai đoạn 2007 – 5 2010.
Từ đó tác giả cũng đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đối với vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội trong giai đoạn tiếp theo. 6) Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh của tác giả Nguyễn Đắc Tuấn với đề tài “Quản lý nhà nước các dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Long Biên, Hà Nội”, năm 2012. Trong đề tài này, tác giả đã phân tích cơ sở lý luận của đề tài: khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò của quản lý nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. Lấy đó làm cơ sở để tiến hành phân tích và đánh giá thực trạng quản lý các dự án từ ngân sách nhà trƣớc trên địa bàn quận Long Biên trong những năm trƣớc 2012; đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng và hiệu quả quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ từ ngân sách trong giai đoạn tiếp theo.
Tóm lại, các công trình khoa học nói trên đã nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn ở mốt số địa phƣơng, và chỉ có 1 công trình nghiên cứu quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ NSNN trên địa bàn huyện Đông Anh, song công trình này lại đƣợc thực hiện từ trƣớc năm 2010. Kể từ năm 2011 đến nay, quản lý nhà nƣớc nói chung, huyện Đông Anh nói riêng đã có nhiều thay đổi cả về mặt lý luận, cơ chế, chính sách, thực tiễn hoạt động và cũng chƣa có công trình nào nghiên cứu chuyên biệt về quản lý các dự án đầu tƣ xây dựng bằng vốn NSNN trên địa bàn huyện Đông Anh, Hà Nội dƣới góc độ của chuyên ngành quản lý kinh tế. Do đó, đề tài “Quản lý các dự án đầu tư xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Đông Anh, Hà Nội” đƣợc nghiên cứu sẽ phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Đông Anh, Hà Nội giai đoạn 2011 – 2015, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đối với các dự án đầu tƣ xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn Huyện đến năm 2020. Những vấn đề cơ bản về quản lý nhà nƣớc các dự án đầu tƣ xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc 1.
Một số khái niệm liên quan 1. Quản lý nhà nước Quản lý là sự tác động có chủ đích, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý và khách thể của quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt đƣợc mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trƣờng. Quản lý nhà nƣớc là một lĩnh vực quản lý đặc biệt, đó là loại quản lý gắn liền trực tiếp với hệ thống các cơ quan thuộc bộ máy quyền lực nhà nƣớc với việc sử dụng quyền lực nhà nƣớc. Quản lý nhà nƣớc là một phạm trù rộng, đó là: việc sử dụng quyền lực nhà nƣớc một cách toàn diện, bao gồm cả lập pháp, hành pháp và tƣ pháp để quản lý mọi vấn đề của xã hội.
Ngân sách nhà nước NSNN thể hiện các mối quan hệ kinh tế giữa nhà nƣớc và các chủ thể khác trong xã hội, là sự vận động của các nguồn tài chính gắn với quá trình tạo lập, sử dụng quĩ tiền tệ tập trung của nhà nƣớc phát sinh khi nhà nƣớc có tham gia vào quá trình phân phối các nguồn tài chính quốc gia. NSNN là nguồn tài chính cơ bản để hình thành, phân phối, sử dụng quĩ tiền tệ tập trung của nhà nƣớc, là nguồn lực để nuôi sống bộ máy nhà nƣớc, vừa là công cụ hữu hiệu để Nhà nƣớc điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội. NSNN đƣợc coi là tấm gƣơng phản ánh các hoạt động kinh tế của nhà nƣớc, bên cạnh đó nó còn phản ánh thái độ, quan điểm, cách thức mà nhà nƣớc giải quyết các vấn đề xã hội. Có rất nhiều định nghĩa về NSNN.
Theo từ điển bách khoa Việt Nam tập 3, nhà xuất bản Từ điển Bách khoa Hà Nội, năm 2003, ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu chi của nhà nƣớc trong dự toán đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nƣớc.