phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý đội ngũ giảng viên Chƣơng 2: Thực trạng đội ngũ giảng viên của trƣờng Đại học Nông-Lâm Bắc Giang trong giai đoạn hiện nay. Chƣơng 3: Các giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên trƣờng Đại học Nông-Lâm Bắc Giang. Cuối luận văn là phần danh mục tài kiệu tham khảo và phụ lục. -4- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN 1.
Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề Ngay từ những ngày đầu tiên của Nhà nƣớc Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Bác Hồ đã rất quan tâm đến phát triển sự nghiệp giáo dục, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến việc quản lý đội ngũ nhà giáo. Trong chiến lƣợc phát triển giáo dục Việt Nam, ngành Giáo dục – Đào tạo đã rất coi trọng đến công tác quản lý đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc học. Mấy năm gần đây, có nhiều bài viết của nhiều tác giả đã đề cập đến vấn đề quản lý đội ngũ nhà giáo, vai trò của đội ngũ nhà giáo cũng nhƣ những yêu cầu về chất lƣợng của đội ngũ trong công tác đào tạo thế hệ trẻ và đã đƣa ra một số giải pháp để thực hiện công tác quản lý đội ngũ nhà giáo. Có thể thấy, ở nhiều cơ sở giáo dục đã có những tác giả của các luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục nhƣ: Nguyễn Minh Quang, Võ Hào, Lê Quốc Băng, Phan Quang Vinh, Trƣơng Thị Lan, Lê Thị Việt Anh ., đã đề cập đến công tác quản lý đội ngũ giảng viên trong các trƣờng từ phổ thông đến cao đẳng, đại học.
Song các đề tài khoa học của các tác giả nói trên đều mang tính đặc thù ở từng cơ sở giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục. Riêng ở Trƣờng Đại học Nông-Lâm Bắc Giang cho đến nay theo những tài liệu mà chúng tôi bao quát đƣợc chỉ có các đánh giá chủ yếu dựa trên thực tiễn và kinh nghiệm, mà chƣa có tác giả nào đề cập đến công tác quản lý đội ngũ giảng viên một cách đầy đủ và có hệ thống. Qua tìm hiểu, phân tích đánh giá việc quản lý đội ngũ giảng viên trên cơ sở lý luận khoa học, trong luận văn này chúng tôi mong muốn sẽ đƣa ra một hệ thống các giải pháp phù hợp với đặc điểm tình hình của Trƣờng Đại học Nông-Lâm Bắc Giang trƣớc yêu cầu mới và nhiệm vụ mới trong giai đoạn hiện nay. -5- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Những khái niệm chủ yếu đƣợc sử dụng trong đề tài 1. Khái niệm quản lý Khái niệm quản lý đã xuất hiện từ lâu và ngày càng hoàn thiện cùng với lịch sử hình thành và phát triển của xã hội loài ngƣời. Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm quản lý. Dƣới đây là một số quan niệm chủ yếu.
Theo Đại Bách khoa toàn thƣ Liên Xô: "quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (xã hội, sinh vật, kỹ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chƣơng trình, mục đích hoạt động" [45,tr. Theo Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý là những tác động có định hƣớng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tƣợng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định" [41,tr. Còn theo Trần Kiểm: "Quản lý là nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều ngƣời, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội. Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ƣu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất " [37,tr.
Xét với tƣ cách là một hành động, theo Vũ Ngọc Hải: "Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý tới đối tƣợng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra" [28,tr. Xét theo chức năng quản lý, hoạt động quản lý thƣờng đƣợc định nghĩa: "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra". Tiếp cận trên phƣơng diện hoạt động của một tổ chức, theo Mạc Văn Trang: "Quản lý là một quá trình chủ thể (quản lý) tác động đến đối tƣợng (quản -6- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý) một cách có chủ đích, có tổ chức dựa trên các nguồn lực và những điều kiện có thể có, nhằm đạt đƣợc mục đích đã xác định" [42,tr. Tóm lại, có thể hiểu "quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người, phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý" [36,tr.
Nhƣ vậy, cần phải hiểu khái niệm quản lý bao hàm những khía cạnh sau: - Đối tƣợng tác động của quản lý là một hệ thống hoàn chỉnh. Nó đƣợc cấu tạo liên kết hữu cơ từ nhiều yếu tố, theo một quy luật nhất định; phù hợp với điều kiện khách quan. Đối tƣợng (khách thể quản lý) trả lời câu hỏi: "quản lý ai?", "quản lý cái gì? ", "quản lý việc gì ? ", "quản lý nhƣ thế nào?" .Do đó, khách thể vừa có thể là ngƣời, là tổ chức; vừa có thể là vật thể; vừa có thể là sự việc. một cá nhân, một sự việc, một nhà trƣờng, một doanh nghiệp.
cho đến một Quốc gia, một khối liên minh hay cả hành tinh cũng đều là những đối tƣợng của quản lý. - Hệ thống quản lý gồm có 2 phân hệ. Đó là sự liên kết giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Câu hỏi "Ai quản lý ?" xác định chủ thể quản lý.
Chủ thể quản lý có thể là ngƣời hoặc tổ chức do con ngƣời lập nên. - Tác động của quản lý thƣờng mang tính chất tổng hợp, hệ thống tác động quản lý gồm nhiều giải pháp khác nhau nhằm đƣa hệ thống tiếp cận mục tiêu. - Cơ sở của quản lý là các quy luật khách quan và điều kiện thực tiễn của môi trƣờng. - Mục tiêu cuối cùng của quản lý là "tạo ra, tăng thêm và bảo vệ lợi ích của con người".
Thực chất của quản lý là quản lý con ngƣời, vì con ngƣời, do con ngƣời và nhờ con ngƣời. Khái niệm đội ngũ giảng viên 1. Khái niệm giảng viên Tại điều 70 Luật giáo dục của nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 đã đƣa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về Nhà giáo và những tiêu chuẩn của một Nhà giáo : -7- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường hoặc các cơ sở giáo dục khác.
Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: a) Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt; b) Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ; c)Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp; d) Lý lịch bản thân rõ ràng. Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên". Nhƣ vậy, có thể hiểu giảng viên là những ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy giáo dục trong các trƣờng ĐH & CĐ. Khái niệm đội ngũ Nói đến đội ngũ, từ điển Bách khoa Việt nam đã định nghĩa : "Đội ngũ là khối đông ngƣời cùng chức năng hoặc nghề nghiệp thành lực lƣợng" [45,tr.
Hoặc: "Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông ngƣời cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lƣợng hoạt động trong một hệ thống (Tổ chức)" [46,tr. Ví dụ : Đội ngũ của trƣờng học bao gồm : + Cán bộ quản lý các cấp trong trƣờng học; + Nhà giáo (giảng viên, giáo viên); + Nhân viên phục vụ các hoạt động giáo dục trong trƣờng học; Từ đó ta có thể hiểu hơn về đội ngũ: + Đó là sự gắn kết những cá thể với nhau, hoạt động qua sự phân công, hợp tác lao động. + Là những ngƣời có chung mục đích, lợi ích và ràng buộc với nhau bằng trách nhiệm pháp lý. Khái niệm đội ngũ giảng viên -8- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đội ngũ giảng viên là một tập hợp những ngƣời làm nghề dạy học giáo dục bậc Đại học, đƣợc tổ chức thành một lực lƣợng, cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó.
Họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của pháp luật, thể chế xã hội. Nói cách khác theo nghĩa hẹp, đội ngũ giảng viên là những thầy cô giáo, những ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các trƣờng ĐH & CĐ. Theo quyết định số 538/TCCP-TC ngày 19/12/1995 của Ban TCCB Chính phủ (nay là Bộ nội vụ), đội ngũ giảng viên các trƣờng ĐH & CĐ đƣợc xếp ở 3 ngạch : giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp. Vị trí vai trò của đội ngũ giảng viên trong nhà trƣờng Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến giáo dục nói chung và ngƣời thầy giáo nói riêng.
Đây là nhân tố hết sức quan trọng và là nhân tố quyết định cho sự nghiệp phát triển giáo dục ở nƣớc ta. Ngay từ những năm đầu hoà bình mới lập lại ở miền Bắc, tại lớp đào tạo hƣớng dẫn viên các trại hè cấp I ngày 12 tháng 6 năm 1956, Bác Hồ đã nói: "Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang, vì “nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục". Trong lần về thăm Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà nội ngày 21 tháng 10 năm 1964, Bác đã nói về tầm quan trọng của ngƣời thầy giáo và phẩm chất ngƣời thầy giáo trong sự nghiệp giáo dục. Bác nói: "Thầy cũng nhƣ trò, cán bộ cũng nhƣ nhân viên, phải thật thà yêu nghề mình, thật thà yêu trƣờng mình.
Có gì vẻ vang hơn là đào tạo những thế hệ sau này tích cực xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Ngƣời thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là ngƣời vẻ vang nhất.