phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông Na Dương, tỉnh Lạng Sơn. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông Na Dương, tỉnh Lạng Sơn.
4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong xu thế phát triển và hội nhập như ngày nay, hơn bao giờ hết giáo dục đang đứng trước những cơ hội lớn để có thể khẳng định vai trò và vị thế của mình trong sự phát triển chung của đất nước và của toàn nhân loại. Tuy nhiên, để có thể thực hiện được vai trò lớn lao có tính quyết định của đất nước, giáo dục đã và đang phải cải cách, đổi mới để có thể làm tròn được trách nhiệm mà Đảng và nhân dân giao phó. Trong sự cải cách và đổi mới nói trên, nhiều nhà khoa học với nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục và đào tạo đã đưa ra những nhận định và giải pháp để các nhà quản lý giáo dục có cái nhìn sâu sắc hơn, toàn diện hơn về nền giáo dục nước nhà, từ đó có những đổi mới về tư duy, về cách làm trong công việc của mình nhằm nâng cao chất lượng dạy học của các nhà trường.
Trong nhà trường THPT, để thực hiện được nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục, người hiệu trưởng phải thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý của mình, trong đó nhiệm vụ trọng tâm là quản lý hoạt động dạy học. Hiện nay, ở Việt Nam đã có nhiều tác giả với các công trình nghiên cứu về giáo dục và quản lý giáo dục, quản lý hoạt động dạy học, các công trình nghiên cứu đó đã có những đóng góp to lớn về mặt lý luận. Có thể kể đến là các công trình nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Phạm Minh Hạc, Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Đức Chính, Đặng Xuân Hải… Trong các luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục hiện nay, đã có một số đề tài nghiên cứu về công tác quản lý trong nhà trường THPT nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Các nghiên cứu đó rất có ý nghĩa về mặt lý luận và thực 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tiễn giúp cho các nhà quản lý có cái nhìn đa chiều hơn để lựa chọn những giải pháp tốt nhất phù hợp với đơn vị mình quản lý.
Tuy nhiên có rất ít đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học. Các đề tài này cũng đã đề xuất được những giải pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của cơ sở giáo dục mà tác giả đó nghiên cứu. Về vấn đề quản lý hoạt động dạy học trong cơ sở giáo dục, đã có một số tác giả nghiên cứu trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ ngành QLGD chẳng hạn như tác giả Vũ Thanh Lam với đề tài “Quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học phổ thông Hồng Quang thành phố Hải Dương trong bối cảnh hiện nay”, tác giả Trần Văn Trường với đề tài “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng ở trường THPT Bình Độ tỉnh Lạng Sơn”,. Trong nghiên cứu của mình, các tác giả đã đưa ra một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học để nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của cơ sở giáo dục.
Tuy nhiên, ở mỗi cơ sở giáo dục lại có những đặc thù riêng và mỗi nhà quản lý lại có những cách nhìn, cách vận dụng riêng để có thể nâng cao được chất lượng giáo dục của cơ sở mình quản lý. Ở trường THPT Na Dương tỉnh Lạng Sơn chưa có bài viết, công trình nghiên cứu nào đề cập đến quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Đây chính lý do mà tác giả tiến hành nghiên cứu để đưa ra biện pháp cụ thể trong quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THPT Na Dương tỉnh Lạng Sơn. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Quản lý Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hội của lao động.Mác đã chỉ ra bản chất quản lý là một hoạt động lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người. Đó là một loại hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đạt một mục tiêu chung. Hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lí tùy theo quan điểm và cách tiếp cận.Taylor cho rằng: “Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.Koontz thì lại khẳng định rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức). Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất,…” [12, tr.
- Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung” [4, tr. 176] và Công tác quản lý lãnh đạo một tổ chức xét cho cùng là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau: Quản và Lý. “Quản” gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ thống ở trạng thái ổn định, quá trình “Lý” gồm việc sửa sang sắp xếp, đổi mới đưa vào thế “phát triển”. - Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục đích của tổ chức” [18, tr.
- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động (nói chung là khách thể quản lý ) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [16, tr. Tóm lại, một cách khái quát có thể hiểu: Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tổ chức, thông qua công cụ và phương pháp quản lý nhằm làm cho tổ chức đó vận hành thuận lợi và đạt được mục tiêu đã đề ra. Quá trình tác động đó thể hiện qua mô hình dưới đây [34, tr. 8]: Công cụ quản lý Chủ thể Khách thể Mục tiêu quản lý quản lý quản lý Phương pháp quản lý Sơ đồ 1.
Mô hình về quản lý Quản lý có 4 chức năng cơ bản, đó là: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch, kiểm tra việc thực hiện. Bốn chức năng này có quan hệ mật thiết với nhau thể hiện qua mô hình sau: Kế hoạch Tổ chức thực hiện Kiểm tra Lãnh đạo, chỉ đạo Sơ đồ 1. Mô hình quan hệ giữa các chức năng quản lý - Lập kế hoạch là một chức năng quản lý, nó có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. Có 3 nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa: + Xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng) đối với tổ chức.
+ Xác định và đảm bảo về các nguồn lực của tổ chức để đạt được mục tiêu. + Quyết định những hoạt động cần thiết để đạt được mục tiêu đó. - Tổ chức thực hiện Khi người quản lý lập xong kế hoạch, họ cần phải chuyển hóa những ý tưởng khá trừu tượng ấy thành hiện thực. Một tổ chức lành mạnh sẽ có ý nghĩa quyết định đối với sự chuyển hóa như thế.
Xét về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho ta thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn lực và nhân lực thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của người quản lý sử dụng các nguồn lực này sao cho có hiệu quả và có kết quả. Quá trình tổ chức sẽ lôi cuốn việc hình thành, xây dựng các bộ phận, các phòng ban cùng các công việc của chúng. Và sau đó là vấn đề nhân sự, cán bộ sẽ tiếp nối ngay sau các chức năng kế hoạch hóa và tổ chức.
- Chỉ đạo tổ chức thực hiện kế hoạch Sau khi kế hoạch đã được lập, có tổ chức thì phải có người đứng ra lãnh đạo và dẫn dắt tổ chức - lãnh đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác, động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức. Hiển nhiên việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi việc lập kế hoạch và thiết kế bộ máy đã hoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết định tới hai chức năng kia. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Thanh tra, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch: Là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá nhân, một nhóm hoặc một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết. Một kết quả hoạt động phải phù hợp với những chi phí bỏ ra, nếu không tương ứng thì phải tiến hành những hoạt động điều chỉnh, uốn nắn.
Đó cũng là quá trình tự điều chỉnh diễn ra có tính chu kỳ như sau: + Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động + Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với chuẩn mực đã đặt ra + Người quản lý tiến hành điều chỉnh những sai lệch + Người quản lý hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần.