Quản Lý Đào Tạo Nghề Nhằm Giảm Nghèo Đa Chiều Tại Thành Phố Thái Nguyên

Quản lý đào tạo nghề tại Thái Nguyên góp phần giảm nghèo đa chiều, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững cho cộng đồng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Quỳnh Chi
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Đào Tạo Nghề Giúp Giảm Nghèo Đa Chiều Tại Thành Phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ NHẰM GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều
• 1.1.1. Khái niệm, vai trò, nguyên tắc quản lý đào tạo nghề
• 1.1.1.1. Khái niệm
• 1.1.1.2. Vai trò quản lý đào tạo nghề
• 1.1.1.3. Nguyên tắc quản lý đào tạo nghề
• 1.1.2. Khái niệm nghèo đa chiều
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.2.2. Tổng hợp và phân tích thông tin
• 2.2.3. Hệ thống chỉ tiêu phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ NHẰM GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
• 3.1. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên thành phố Thái Nguyên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội thành phố Thái Nguyên
• 3.1.3. Tình hình nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 3.2. Thực trạng quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 3.2.1. Kế hoạch đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều
• 3.2.2. Thực hiện đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều
• 3.2.3. Thanh tra, kiểm tra đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp
• 3.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều
• 3.2.4.1. Các yếu tố chủ quan
• 3.2.4.2. Các yếu tố khách quan
• 3.2.5. Đánh giá về quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 3.2.5.1. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ NHẰM GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
• 4.1. Định hướng, mục tiêu quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.2. Một số giải pháp tăng cường quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 4.2.1. Tăng cường các chương trình đào tạo nghề cho người lao động thuộc hộ nghèo và cận nghèo đa chiều
• 4.2.2. Tăng cường nhận thức đối với người học nghề
• 4.2.3. Giải pháp đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp
• 4.2.4. Giải quyết việc làm cho người học sau khi tốt nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Đào Tạo Nghề Giảm Nghèo Thái Nguyên

Lý thuyết vốn con người của Becker (1975) khẳng định đào tạo nghề nâng cao năng suất lao động và là công cụ hiệu quả giảm nghèo. Mối liên hệ này thể hiện rõ ở cả cấp độ vi mô và vĩ mô, thông qua thu nhập và trình độ giáo dục. Đào tạo nghề mở ra cơ hội việc làm mới, cải thiện thu nhập. Krueger (1983) cho rằng nghèo đói xuất phát từ việc thiếu trình độ, kỹ năng, và nguồn lực tài chính. Do đó, đào tạo nghề không chỉ tăng năng suất mà còn trang bị kỹ năng cần thiết để người lao động tham gia vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, công tác giảm nghèo đa chiều Thái Nguyên hiện nay chủ yếu dựa vào chính sách nhà nước, chưa phát huy tính tự chủ của người dân trong việc thoát nghèo. Còn nhiều hạn chế trong đào tạo nghề cho người lao động, hỗ trợ tìm kiếm việc làm, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Việc nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề sẽ thúc đẩy xã hội phát triển, tăng năng suất, tạo việc làm, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, việc đưa khoa học kỹ thuật vào đời sống là yếu tố then chốt để cải thiện cuộc sống người dân, đặc biệt là ở khu vực nông thôn.

1.1. Vai Trò của Đào Tạo Nghề trong Giảm Nghèo Đa Chiều

Đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng cho người lao động, giúp họ có khả năng tìm kiếm việc làm và tăng thu nhập. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người thuộc hộ nghèo và cận nghèo, những người thường thiếu cơ hội tiếp cận với giáo dục và đào tạo chính quy. Đào tạo nghề giúp họ có được những kỹ năng cụ thể, phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và tạo ra thu nhập bền vững. Việc làm và thu nhập ổn định giúp họ cải thiện cuộc sống, thoát khỏi tình trạng nghèo đa chiều.

1.2. Thực Trạng Đào Tạo Nghề Cho Người Nghèo tại Thái Nguyên

Mặc dù có những nỗ lực trong việc đào tạo nghề cho người nghèo tại Thái Nguyên, vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Số lượng người nghèo được tiếp cận với các chương trình đào tạo nghề còn hạn chế, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa. Chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động, dẫn đến việc nhiều người sau khi tốt nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm. Cần có những giải pháp để mở rộng phạm vi tiếp cận của các chương trình đào tạo nghề, nâng cao chất lượng đào tạo và tăng cường kết nối giữa các cơ sở đào tạo nghề với doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra cho người học.

II. Vấn Đề Hạn Chế Quản Lý Đào Tạo Nghề Giảm Nghèo Thái Nguyên

Nghiên cứu này sẽ tập trung làm rõ mối quan hệ giữa lao động qua đào tạo nghề và vấn đề giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên. Luận văn sẽ phân tích thực trạng quản lý đào tạo nghề và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả của công tác này, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Mục tiêu chính là phân tích thực trạng quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, từ đó đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Luận văn sẽ hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều, phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý này trên địa bàn thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2019-2021, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

2.1. Thiếu Đồng Bộ Chính Sách Đào Tạo Nghề Thái Nguyên

Mặc dù có các chính sách đào tạo nghề Thái Nguyên, nhưng sự phối hợp giữa các ban ngành liên quan còn chưa đồng bộ. Điều này dẫn đến tình trạng chồng chéo trong quản lý và phân bổ nguồn lực, làm giảm hiệu quả của các chương trình đào tạo. Việc thiếu sự kết nối giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp cũng gây khó khăn cho việc xác định nhu cầu của thị trường lao động, dẫn đến việc đào tạo những ngành nghề không phù hợp với thực tế. Do đó, cần có sự điều chỉnh và bổ sung để các chính sách đào tạo nghề trở nên đồng bộ và hiệu quả hơn.

2.2. Nguồn Lực Đầu Tư Cho Đào Tạo Nghề Còn Hạn Chế

Nguồn lực đầu tư cho đào tạo nghề Thái Nguyên, đặc biệt là cho các đối tượng thuộc hộ nghèo và cận nghèo, còn hạn chế. Điều này thể hiện ở việc thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại và đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao. Việc thiếu kinh phí cũng ảnh hưởng đến việc xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và đặc thù của từng địa phương. Do đó, cần tăng cường đầu tư cho đào tạo nghề, đặc biệt là cho các cơ sở đào tạo nghề ở vùng sâu, vùng xa và cho các chương trình đào tạo nghề dành cho người nghèo.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Đào Tạo Nghề Thái Nguyên

Để nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo nghề và góp phần vào công cuộc giảm nghèo đa chiều tại Thái Nguyên, cần tập trung vào các giải pháp toàn diện. Trước hết, cần tăng cường phối hợp giữa các ban ngành liên quan để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của các chính sách đào tạo nghề. Tiếp theo, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên của các cơ sở đào tạo nghề. Đồng thời, cần tăng cường kết nối giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra cho người học. Việc hỗ trợ người học sau khi tốt nghiệp, như cung cấp thông tin việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp, cũng rất quan trọng để giúp họ có được việc làm ổn định và cải thiện thu nhập.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Chương Trình Đào Tạo Nghề

Cần rà soát và cập nhật các chương trình đào tạo nghề, đảm bảo phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và trình độ của người học. Chú trọng đào tạo các kỹ năng mềm, kỹ năng làm việc nhóm và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, giúp người học có khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động. Tăng cường thực hành và thực tập tại doanh nghiệp, giúp người học có cơ hội cọ xát với thực tế và nâng cao tay nghề. Xây dựng các chương trình đào tạo nghề ngắn hạn, linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng và từng địa phương.

3.2. Tăng Cường Kết Nối Giữa Cơ Sở Đào Tạo và Doanh Nghiệp

Xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo và đánh giá chất lượng đào tạo. Tổ chức các hội thảo, diễn đàn để các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp có cơ hội trao đổi thông tin và chia sẻ kinh nghiệm. Tạo điều kiện cho người học được thực tập tại doanh nghiệp và có cơ hội được tuyển dụng sau khi tốt nghiệp. Khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào việc đào tạo nghề và hỗ trợ người học.

IV. Ứng Dụng Đánh Giá Hiệu Quả Đào Tạo Nghề Tại Thái Nguyên

Việc đánh giá tác động đào tạo nghề là vô cùng quan trọng để xác định hiệu quả của các chương trình đào tạo và đưa ra những điều chỉnh phù hợp. Cần đánh giá tác động của đào tạo nghề đến khả năng tìm kiếm việc làm, thu nhập và chất lượng cuộc sống của người học. Sử dụng các phương pháp định lượng và định tính để thu thập thông tin và phân tích dữ liệu. Đồng thời, cần thu thập ý kiến phản hồi từ người học, doanh nghiệp và các bên liên quan để có được cái nhìn toàn diện về hiệu quả của đào tạo nghề. Kết quả đánh giá tác động đào tạo nghề sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng các chính sách đào tạo nghề hiệu quả hơn.

4.1. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Đào Tạo Nghề

Sử dụng phương pháp so sánh trước và sau khi đào tạo để đánh giá sự thay đổi về kiến thức, kỹ năng, thái độ và thu nhập của người học. Sử dụng phương pháp so sánh giữa nhóm người được đào tạo và nhóm người không được đào tạo để đánh giá tác động của đào tạo nghề đến khả năng tìm kiếm việc làm và thu nhập. Sử dụng các phương pháp thống kê để phân tích dữ liệu và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đào tạo nghề. Kết hợp các phương pháp định lượng và định tính để có được cái nhìn toàn diện về hiệu quả đào tạo nghề.

4.2. Dữ Liệu và Công Cụ Đánh Giá Đào Tạo Nghề

Thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau, bao gồm: hồ sơ đăng ký đào tạo, kết quả kiểm tra, phỏng vấn người học, phỏng vấn doanh nghiệp và các báo cáo thống kê. Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu, như: phần mềm thống kê, bảng tính và các công cụ trực quan hóa dữ liệu. Xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả đào tạo nghề, bao gồm: tỷ lệ tốt nghiệp, tỷ lệ có việc làm, mức lương trung bình và sự hài lòng của người học và doanh nghiệp. Đảm bảo tính chính xác và tin cậy của dữ liệu và kết quả đánh giá.

V. Chính Sách Ưu Tiên Hỗ Trợ Đào Tạo Nghề Người Nghèo TN

Để hỗ trợ đào tạo nghề cho người nghèo Thái Nguyên, cần có các chính sách ưu tiên và hỗ trợ đặc biệt. Cung cấp học bổng, trợ cấp sinh hoạt và các khoản vay ưu đãi cho người học thuộc hộ nghèo và cận nghèo. Miễn giảm học phí và các khoản phí khác cho người học thuộc diện chính sách. Xây dựng các chương trình đào tạo nghề miễn phí hoặc chi phí thấp dành riêng cho người nghèo. Tạo điều kiện thuận lợi cho người nghèo tiếp cận với thông tin về các chương trình đào tạo nghề. Đảm bảo quyền lợi và cơ hội bình đẳng cho người nghèo trong quá trình đào tạo nghề.

5.1. Cơ Chế Tài Chính Hỗ Trợ Đào Tạo Nghề

Xây dựng cơ chế tài chính minh bạch và hiệu quả để hỗ trợ đào tạo nghề. Tăng cường nguồn lực tài chính cho đào tạo nghề từ ngân sách nhà nước, các tổ chức quốc tế và các doanh nghiệp. Đa dạng hóa các nguồn tài chính cho đào tạo nghề. Sử dụng hiệu quả các nguồn tài chính cho đào tạo nghề. Đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong việc phân bổ và sử dụng các nguồn tài chính.

5.2. Quy Định Pháp Luật Về Đào Tạo Nghề Cho Người Nghèo

Ban hành các quy định pháp luật rõ ràng và cụ thể về đào tạo nghề cho người nghèo. Quy định về tiêu chuẩn chất lượng đào tạo, quyền lợi và nghĩa vụ của người học và các cơ sở đào tạo nghề. Xây dựng cơ chế giám sát và kiểm tra việc thực hiện các quy định pháp luật. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đào tạo nghề. Đảm bảo tính pháp lý và bền vững của các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề.

VI. Tương Lai Phát Triển Đào Tạo Nghề Bền Vững ở Thái Nguyên

Để đảm bảo sự phát triển đào tạo nghề bền vững tại Thái Nguyên, cần có tầm nhìn dài hạn và các giải pháp đồng bộ. Tập trung vào đào tạo các ngành nghề có tiềm năng phát triển và phù hợp với xu hướng của thị trường lao động. Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào quá trình đào tạo nghề. Xây dựng hệ thống đào tạo nghề mở và linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người dân. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đào tạo nghề. Xây dựng thương hiệu đào tạo nghề của Thái Nguyên.

6.1. Mô Hình Đào Tạo Nghề Tiên Tiến và Hiệu Quả

Nghiên cứu và áp dụng các mô hình đào tạo nghề tiên tiến và hiệu quả từ các quốc gia và vùng lãnh thổ phát triển. Xây dựng các mô hình đào tạo nghề phù hợp với điều kiện thực tế của Thái Nguyên. Đánh giá và điều chỉnh các mô hình đào tạo nghề để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững. Chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức về các mô hình đào tạo nghề thành công.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Lao Động Sau Đào Tạo

Tập trung đào tạo các kỹ năng cần thiết cho thị trường lao động, như kỹ năng mềm, kỹ năng ngoại ngữ và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin. Xây dựng chương trình đào tạo đáp ứng yêu cầu của các tiêu chuẩn quốc tế. Tạo điều kiện cho người học được tham gia các kỳ thi và chứng chỉ nghề quốc tế. Xây dựng mạng lưới kết nối giữa người học và các nhà tuyển dụng. Hỗ trợ người học khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, giảm nghèo đa chiều trở thành một trong những mục tiêu trọng tâm của các chính sách phát triển bền vững. Thành phố Thái Nguyên, với tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 1,0% năm 2019 xuống còn 0,56% năm 2021, đang đối mặt với thách thức nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân thông qua các giải pháp đào tạo nghề. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố Thái Nguyên trong giai đoạn 2019-2021, với mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý đào tạo nghề. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các đối tượng liên quan đến đào tạo nghề thuộc hộ nghèo và cận nghèo đa chiều, với dữ liệu sơ cấp thu thập từ tháng 3 đến tháng 4 năm 2022 và số liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề, từ đó thúc đẩy tăng năng suất lao động, cải thiện thu nhập và giảm nghèo bền vững trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đang tác động mạnh mẽ đến thị trường lao động địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết vốn con người của Becker (1975), khẳng định đào tạo nghề là công cụ nâng cao năng suất lao động và giảm nghèo. Lý thuyết của Krueger (1983) bổ sung rằng nghèo đói xuất phát từ thiếu trình độ tay nghề và nguồn lực tài chính, do đó đào tạo nghề giúp tăng thu nhập cho người lao động. Khái niệm quản lý đào tạo nghề được hiểu là sự tác động có tổ chức của Nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp dạy nghề, duy trì trật tự và đáp ứng nhu cầu xã hội. Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 định nghĩa đào tạo nghề là hoạt động trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết để người học có thể tìm hoặc tự tạo việc làm. Khái niệm nghèo đa chiều được xây dựng dựa trên phương pháp Alkire & Foster (2011), đo lường thiếu hụt về y tế, giáo dục, điều kiện sống, việc làm và tiếp cận thông tin, phù hợp với chuẩn nghèo đa chiều của Việt Nam theo Nghị định số 07/2021/NĐ-CP. Quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều được hiểu là việc sử dụng các biện pháp quản lý để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho các hộ nghèo đa chiều, giúp họ cải thiện thu nhập và đáp ứng các nhu cầu xã hội cơ bản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp thu thập số liệu thứ cấp và sơ cấp. Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo, chương trình, đề án của UBND thành phố Thái Nguyên và các cơ quan liên quan trong giai đoạn 2019-2021. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tiếp và phỏng vấn 567 người gồm 96 giáo viên giảng dạy nghề, 230 học viên thuộc hộ nghèo và cận nghèo đa chiều đang học, và 241 học viên đã tốt nghiệp. Mẫu được xác định bằng công thức Slovin với sai số 5-10% tùy nhóm đối tượng. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu quản lý đào tạo nghề qua các năm, và tổng quan tài liệu để hệ thống hóa cơ sở lý luận. Các chỉ tiêu phân tích gồm tỷ lệ tuyển sinh, tỷ lệ chương trình đào tạo đạt chuẩn, chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư cơ sở vật chất, tỷ lệ vi phạm trong đào tạo, và tác động của đào tạo nghề đến giảm nghèo đa chiều như tỷ lệ hộ thoát nghèo và tỷ lệ lao động có việc làm mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề tăng nhẹ: Tỷ lệ lao động qua đào tạo trên địa bàn thành phố Thái Nguyên tăng từ 75,3% năm 2019 lên 77,1% năm 2021, cho thấy sự cải thiện trong công tác đào tạo nghề. Tỷ lệ học viên thuộc hộ nghèo và cận nghèo đa chiều tham gia đào tạo nghề chiếm khoảng 40% tổng số học viên.

2. Hiệu quả đào tạo nghề trong giảm nghèo đa chiều: Sau đào tạo, có tới 89% học viên thuộc hộ nghèo đa chiều tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 1,0% năm 2019 xuống còn 0,56% năm 2021. Tỷ lệ tăng thu nhập của học viên sau đào tạo đạt trên 90% tại các huyện Đại Từ và Phú Bình.

3. Chất lượng nguồn nhân lực và cơ sở vật chất được cải thiện: Tỷ lệ chương trình đào tạo đạt chuẩn tăng lên trên 85%, đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao chiếm trên 70%. Đầu tư cơ sở vật chất mới chiếm khoảng 30% tổng nguồn lực đầu tư cho giáo dục nghề nghiệp, giúp nâng cao chất lượng đào tạo thực hành.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đào tạo nghề: Cơ chế chính sách địa phương, sự chủ động của người học, điều kiện kinh tế xã hội và sự phát triển khoa học công nghệ được đánh giá là những nhân tố quan trọng. Áp lực từ nguồn nhân lực và nhu cầu thị trường lao động cũng tác động mạnh đến hiệu quả quản lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quản lý đào tạo nghề tại thành phố Thái Nguyên đã góp phần tích cực vào giảm nghèo đa chiều, phù hợp với lý thuyết vốn con người và các nghiên cứu trước đây. Việc tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đồng thời với giảm tỷ lệ hộ nghèo minh chứng cho hiệu quả của các chính sách đào tạo nghề gắn với thị trường lao động. So sánh với các địa phương như Cao Bằng và Sơn La, Thái Nguyên có sự đầu tư đồng bộ hơn về cơ sở vật chất và chương trình đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho người học tiếp cận công nghệ mới. Tuy nhiên, vẫn tồn tại hạn chế về tính chủ động của người học và sự phối hợp giữa các cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, ảnh hưởng đến khả năng giải quyết việc làm sau đào tạo. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ lao động qua đào tạo và tỷ lệ hộ nghèo qua các năm, bảng đánh giá chất lượng chương trình đào tạo và biểu đồ phân tích các yếu tố ảnh hưởng theo thang điểm Likert.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền và tuyển sinh: Đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp với trường THCS, THPT và các tổ chức xã hội nhằm nâng cao nhận thức và thu hút người lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo đa chiều tham gia đào tạo nghề. Mục tiêu tăng tỷ lệ tuyển sinh đối tượng này lên trên 50% trong vòng 3 năm tới.

2. Cập nhật và đổi mới chương trình đào tạo: Thường xuyên rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo nghề theo nhu cầu thực tế của thị trường lao động và xu hướng công nghệ mới, đặc biệt trong các ngành công nghiệp và dịch vụ hiện đại. Chủ thể thực hiện là các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phối hợp với doanh nghiệp, hoàn thành trong vòng 2 năm.

3. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm và quản lý cho giáo viên và cán bộ quản lý đào tạo nghề. Mục tiêu đạt trên 80% giáo viên đạt chuẩn trong 3 năm tới.

4. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và hỗ trợ việc làm: Xây dựng mạng lưới liên kết chặt chẽ giữa các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để tạo điều kiện giới thiệu việc làm, hỗ trợ khởi nghiệp cho học viên sau đào tạo. Đồng thời, phát triển các chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật cho người học tự tạo việc làm. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do UBND thành phố và các phòng ban liên quan chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý giáo dục nghề nghiệp: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách đào tạo nghề phù hợp với mục tiêu giảm nghèo đa chiều, giúp nâng cao hiệu quả quản lý.

2. Cán bộ phòng Lao động - Thương binh và Xã hội: Tài liệu giúp đánh giá và triển khai các chương trình đào tạo nghề gắn với hỗ trợ việc làm, góp phần giảm nghèo bền vững trên địa bàn.

3. Giảng viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp: Tham khảo để cải tiến chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng giảng dạy và quản lý, đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

4. Sinh viên, học viên nghiên cứu về quản lý kinh tế và phát triển xã hội: Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo quý giá về mối quan hệ giữa đào tạo nghề và giảm nghèo đa chiều, cũng như phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều là gì?
   Là việc sử dụng các biện pháp quản lý có tổ chức để nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho người lao động thuộc hộ nghèo đa chiều, giúp họ cải thiện kỹ năng, tăng thu nhập và đáp ứng các nhu cầu xã hội cơ bản.

2. Tại sao giảm nghèo đa chiều cần kết hợp đào tạo nghề?
   Đào tạo nghề giúp người lao động nâng cao năng lực, tìm kiếm việc làm hoặc tự tạo việc làm, từ đó cải thiện thu nhập và giảm thiếu hụt các chỉ tiêu cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, góp phần giảm nghèo bền vững.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đào tạo nghề?
   Bao gồm cơ chế chính sách địa phương, sự chủ động của người học, điều kiện kinh tế xã hội, sự phát triển khoa học công nghệ và áp lực từ thị trường lao động.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng đào tạo nghề?
   Cần đổi mới chương trình đào tạo theo nhu cầu thị trường, nâng cao trình độ giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất hiện đại và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để đảm bảo việc làm cho học viên.

5. Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề tại Thái Nguyên hiện nay ra sao?
   Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề trên địa bàn thành phố Thái Nguyên đã tăng từ 75,3% năm 2019 lên 77,1% năm 2021, cho thấy sự cải thiện trong công tác đào tạo nghề.

Kết luận

• Quản lý đào tạo nghề tại thành phố Thái Nguyên đã góp phần tích cực vào giảm nghèo đa chiều, với tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 1,0% xuống 0,56% trong giai đoạn 2019-2021.
• Tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề tăng nhẹ, đạt 77,1% năm 2021, đồng thời chất lượng chương trình và đội ngũ giáo viên được nâng cao.
• Các yếu tố chủ quan và khách quan như chính sách, sự chủ động của người học, điều kiện kinh tế xã hội và công nghệ ảnh hưởng rõ nét đến hiệu quả quản lý đào tạo nghề.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm tăng cường tuyển sinh, đổi mới chương trình, nâng cao chất lượng đội ngũ và hợp tác doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo nghề.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nhà quản lý và cơ sở đào tạo nghề trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần giảm nghèo bền vững trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo nghề trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ NHẰM GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU 1. Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo nghề nhằm giảm nghèo đa chiều 1. Khái niệm, vai trò, nguyên tắc quản lý đào tạo nghề 1. Khái niệm Theo từ điển Tiếng Việt (2007): Đào tạo là “làm cho trở thành người có năng lực, có khả năng làm việc theo những tiêu chuẩn nhất định.” Đào tạo là khái niệm có nội hàm rộng, đó chính là huấn luyện, bồi dưỡng, rèn luyện cho một người từ chưa hiểu biết thành hiểu biết, từ chưa có năng lực làm việc thành có năng lực, từ người năng lực chưa hoàn chỉnh thành người phát triển đầy đủ năng lực, phẩm chất để làm việc.

Khái niệm đào tạo nghiên cứu trong luận văn này được hiểu theo phạm vi hẹp hơn đó là đào tạo nghề hay còn gọi là dạy nghề và được quy định tại Luật giáo dục và Luật dạy nghề. Theo luật Giáo dục số 43/2019/QH14 (2019): Đào tạo nghề là một bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân, đào tạo nghề là một khái niệm mà phạm trù của nó nằm trong khái niệm đào tạo; đào tạo nghề nhằm đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo. Đào tạo nghề bao gồm: đào tạo trình độ sơ cấp, trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng, và các trình độ đào tạo nghề khác. Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp số 74/2014/QH13 (2014): Đào tạo nghề - dạy nghề là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn tất khóa học.

Trong quá trình đào tạo cần chú ý đào tạo cả ba lĩnh vực: kiến thức, kỹ năng, thái độ: đồng thời phải hướng dẫn cho người học khả năng tự tìm việc, tự tạo việc làm và tự trao đổi chuyên môn để có thể thích ứng với sự tiến bộ nhanh của khoa học công nghệ. Từ các cách tiếp cận trên cho thấy, đào tạo nghề là quá trình cung cấp 6 cho người học những kiến thức, kỹ năng, thái độ cần thiết của một nghề cụ thể và những kỹ năng hội nhập trong môi trường doanh nghiệp để có thể thực hiện tất cả các nhiệm vụ liên quan đến công việc được giao hoặc tự tạo việc làm trong phạm vi nghề nghiệp đó. Theo Nguyễn Thị Hằng (2013) cho rằng: Quản lý nhà nước về dạy nghề là sự tác động, điều chỉnh thường xuyên của Nhà nước bằng quyền lực nhà nước đối với toàn bộ hoạt động dạy nghề của một quốc gia nhằm định hướng, thiết lập trật tự kỷ cương của hoạt động dạy nghề, hướng đến mục tiêu và yêu cầu của sự phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Từ các khái niệm trên ta có thể hiểu quản lý hoạt động đào tạo nghề như sau: Quản lý về đào tạo nghề là sự tác động có tổ chức và điều hành bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động dạy nghề, do các cơ quan quản lý dạy nghề của nhà nước từ trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng, nhiệm vụ do Nhà nước ủy quyền nhằm phát triển sự nghiệp dạy nghề, duy trì trật tự, kỷ cương, thỏa mãn nhu cầu được đào tạo nghề của lao động xã hội và thực hiện mục tiêu phát triển sự nghiệp dạy nghề.

Vai trò quản lý đào tạo nghề Nâng cao chất lượng lao động: Hiện nay khi xã hội ngày càng phát triển thì xã hội cũng đòi hỏi tay nghề người lao động ngày càng phải được nâng lên theo hướng hiện đại hóa. Chính vì vậy, thông qua việc đào tạo người lao động được học hỏi, trao đổi và nâng cao chất lượng tay nghề nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội (Bùi Thanh Hà, 2014). Nâng cao chất lượng đào tạo. Thông qua hoạt động quản lý, các mặt của đào tạo sẽ được kiểm tra xem xét đánh giá: về cơ sở vật chất, chuyên môn giáo viên… sẽ được xem xét một cách kỹ lưỡng.

Với những kiến thức, hoặc cơ sở vật chất không còn phù hợp sẽ cần phải thay đổi. Người dạy học cũng cập nhật thêm nội dung giảng dạy nhằm đáp ứng tốt hơn của thị trường lao động (Nguyễn Thị Hằng, 2013). Đáp ứng số lượng lao động cần thiết cho thị trường lao động. Khi kinh tế 7 phát triển, nó cũng đòi hỏi theo một lực lượng lao động mới đáp ứng tốt cho công việc được yêu cầu.

Qua đào tạo, người lao động được đào tạo chuyên môn đáp ứng một cách cơ bản những yêu cầu từ phía thị trường lao động. Điều này sẽ tránh được tình trạng thiếu hụt lao động hoặc chất lượng lao động không phù hợp cho sự phát triển của xã hội (Phạm Minh Hiền, 2012). Góp phần xóa đói giảm nghèo. Những đối tượng sau khi được đào tạo có thêm cơ hội việc làm.

Đã có nhiều lao động tìm được việc làm mới ngay tại địa phương, cũng có những lao động tìm kiếm cơ hội việc làm ở nước ngoài. Điều này sẽ giúp nâng cao được thu nhập của chính bản thân của người lao động cũng như gia đình của họ, góp phần xóa đói giảm nghèo (Nguyễn Xuân Mai, 2010). Nguyên tắc quản lý đào tạo nghề Việc quản lý đào tạo nghề được thực hiện theo hai nguyên tắc cơ bản như sau: Một là, nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành và quản lý theo lãnh thổ. Quản lý theo ngành là quản lý của một cơ quan hành chính nhà nước đối với toàn ngành trên phạm vi cả nước trên những mặt kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học, kỹ thuật… nhằm đảm bảo sự thống nhất của ngành trong tổng thể nền kinh tế quốc dân và trong toàn xã hội để khai thác hợp lý nhất mọi tiềm năng và đạt được năng suất và hiệu quả tối ưu (Nguyễn Thị Hằng, 2013).

Quản lý theo ngành là hoạt động quản lý các đơn vị, tổ chức kinh tế, văn hóa, xã hội có cùng cơ cấu kinh tế - kỹ thuật hoặc hoạt động với mục đích giống nhau nhằm làm cho hoạt động của các tổ chức, đơn vị này phát triển một cách đồng bộ, nhịp nhàng, đáp ứng được với yêu cầu của Nhà nước và nhu cầu của xã hội (Nguyễn Thị Hằng, 2013). Quản lý theo ngành là liên hiệp hoặc thống nhất các đơn vị kinh tế, văn hóa, xã hội cùng một cơ cấu kinh tế, kỹ thuật như sản xuất ra cùng một sản phẩm hoặc hoạt động cùng một mục đích giống nhau (Nguyễn Thị Hằng, 2013). 8 Thứ hai: nguyên tắc tập trung dân chủ: đây là nguyên tắc đòi hỏi trong quá trình triển khai quản lý, chỉ đạo cần tuân thủ những quy định chung của cấp trên về chủ trương, đường lối, phát triển sự nghiệp dạy nghề, đòi hỏi cơ sở phải tuân thủ hành lang pháp lý đã quy định nhưng tuyệt đối không áp đặt, cần tạo điều kiện cho cơ sở phát huy quyền chủ động, sáng tạo của họ (Phan Minh Hiền, 2012). Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý nhà nước về dạy nghề là nhà nước thống nhất, tập trung quản lý về chế độ, chính sách dạy nghề, về mục tiêu, nội dung, quy chế văn bằng… Tuy nhiên, tạo điều kiện cho cơ sở chủ động, sáng tạo trong việc triển khai các hoạt động đào tạo nghề và quản lý dạy nghề cụ thể, tránh việc ôm đồm hoặc buông lỏng trên cơ sở phân cấp, phân quyền về quản lý dạy nghề rõ ràng bằng một hành lang pháp lý hợp lý, đồng bộ.

Đối với cơ sở, phát huy quyền làm chủ của tập thể, đồng thời đề cao trách nhiệm cá nhân theo chế độ thủ trưởng đối với quản lý nhà nước. Dân chủ hóa giáo dục là tư tưởng lớn, tuy nhiên việc dựa vào các văn bản pháp luật, pháp quy để đảm bảo quyền và nghĩa vụ đối với mọi đối tượng tham gia hoạt động dạy nghề là điều cần nắm chắc khi triển khai nguyên tắc tập trung dân chủ (Phan Minh Hiền, 2012). Với nguyên tắc này sẽ phát huy được quyền chủ động của các cơ sở giáo dục dựa trên hành lang pháp lý được quy định bởi Luật Giáo dục, Luật dạy nghề và những văn bản pháp quy trong hoạt động quản lý dạy nghề, đồng thời nâng cao tinh thần cá nhân phụ trách, tập thể lãnh đạo và phát huy dân chủ của tập thể theo quy chế dân chủ cơ sở (Phan Minh Hiền, 2012). Khái niệm nghèo đa chiều Phương pháp đo lường nghèo đa chiều AF của Sabina Alkire và James Foster (2011) được nhiều quốc gia nghiên cứu áp dụng cho phù hợp với bối cảnh cụ thể của quốc gia mình.

Phương pháp này là một khung lý thuyết chung về các chiều, các chỉ số về các nhu cầu cơ bản của con người, ngưỡng thiếu hụt, 9 phương pháp tổng hợp, tính toán và phân tích nghèo đa chiều. Để áp dụng phương pháp này, các quốc gia cần phải căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội cũng như các chính sách cụ thể để xây dựng các chiều cũng như chỉ số đo lường sự thiếu hụt của người dân. Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN) (2008): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng.

Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh”. Vấn đề nghèo đa chiều có thể đo bằng tiêu chí thu nhập và các tiêu chí phi thu nhập. Sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng là những nội dung được quan tâm trong khái niệm nghèo đa chiều. Thiếu đi sự tham gia và tiếng nói về kinh tế, xã hội hay chính trị sẽ đẩy các cá nhân đến tình trạng bị loại trừ, không được thụ hưởng các lợi ích phát triển kinh tế - xã hội, do vậy bị tước đi các quyền con người cơ bản.

Tuy nhiên, chuẩn nghèo đa chiều có thể là một chỉ số không liên quan đến mức thu nhập mà bao gồm các khía cạnh khác liên quan đến sự thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản.