PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cần thiết của đề tài Quản lý Chi phí dự án xây dựng là một nội dung quan trọng trong quản lý xây dựng (trong quản lý xây dựng có rất nhiều hoạt động như quản lý đầu tư, quản lý tiến độ, quản lý chất lượng, …. Mỗi giai đoạn phát triển của nền kinh tế lại đặt ra những yêu cầu quản lý phù hợp với nó, trong đó quản lý Chi phí xây dựng từ khu vực Nhà nước là một nội dung phức tạp, khó khăn nhất, đồng thời cũng là yếu tố có tác động mạnh nhất và nhạy cảm nhất đối với thực tế đời sống xã hội. Từ khi Đảng và Nhà nước ta thực hiện công cuộc đổi mới và đưa nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng Xã hội Chủ nghĩa thì trách nhiệm và lợi ích của mỗi bên tham gia thị trường đã trở nên rõ rệt.
Đảng và Nhà nước đã tích cực đổi mới và ban hành các cơ chế về quản lý đầu tư và xây dựng trong đó có các quy định về quản lý giá, Chi phí xây dựng sao cho việc quản lý chúng cũng từng bước được quản lý theo cơ chế thị trường, phù hợp với quy luật cung cầu. Vì vậy trong thời gian qua cơ chế chính sách về quản lý Chi phí dự án xây dựng đã đạt được những kết quả khả quan phù hợp với điều kiện mới của đất nước và phù hợp với xu thế của thời đại. Bên cạnh những kết quả đạt được, trong thời gian qua công tác quản lý Chi phí xây dựng từ khu vực Nhà nước còn nhiều vấn đề hạn chế, đó là vấn đề định giá Chi phí xây dựng và quản lý Chi phí xây dựng vẫn còn nhiều bất cập, lúng túng, Chi phí xây dựng được lập trong các hồ sơ dự án, hồ sơ thiết kế kỹ thuật nói chung còn chưa đạt được so với yêu cầu của công tác quản lý: giá cả xây dựng trong đấu thầu xây dựng công trình cũng đang là vấn đề nổi cộm, so với trình độ của các nước trong khu vực và trên thế giới. Ở nước ta hiện nay, cùng với sự đổi mới cơ chế quản lý xây dựng, cơ chế quản lý Chi phí xây dựng trong thời gian qua cũng đã có những đổi mới, bước đầu phát huy tác dụng trong việc quản lý các hoạt động xây dựng hướng tới nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước.
Nhà nước đã ban hành các quy định, hướng dẫn và kiểm tra về việc lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng nhằm bảo đảm sử 2 dụng hiệu quả vốn, tránh lãng phí thất thoát vốn đầu tư xây dựng, đồng thời đã chủ động phân cấp quản lý phù hợp với nguồn vốn đầu tư xây dựng công trình, giảm dần sự can thiệp trực tiếp của nhà nước, tạo sự chủ động cho các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng đối với việc quản lý chí phí đầu tư xây dựng công trình. Mặc dù đã có những đổi mới rất thuận lợi và cơ bản, việc thực hiện quản lý Chi phí xây dựng công trình cho thấy còn có những hạn chế trong công tác định giá xây dựng. Đặc biệt trong thời gian vừa qua, khi lạm phát tăng cao, giá cả vật liệu xây dựng biến động lớn, giá xây dựng vượt hạn mức kinh phí đã duyệt, hàng loạt công trình trên toàn quốc phải dừng thi công chờ điều chỉnh giá, nhà nước đưa ra một số biện pháp để xử lý tình huống, nhưng rất khó thực hiện trong thực tiễn. Tình trạng các công trình xây dựng thường xuyên phải điều chính tổng mức đầu tư, dự toán và phát sinh chi phí trong quá trình thực hiện còn khá phổ biến, đặc biệt là các công trình xây dựng có vốn đầu tư từ khu vực kinh tế nhà nước (vốn nhà nước).
Có nhiều nguyên nhân liên quan đến tình trạng trên, có một nguyên nhân cơ bản nhất là công tác định giá xây dựng công trình thực hiện không tốt, không theo biến động giá của thị trường. Trong bối cảnh hiện nay thì Đảng và Nhà nước đang thực hiện chính sách phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhằm xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại. Do đó xây dựng ngày càng phát triển và số lượng các công trình xây dựng sẽ ngày càng tăng. Vấn đề quản lý Chi phí xây dựng càng trở nên quan trọng.
Làm thể nào để quản lý tốt, quản lý đúng theo pháp luật và làm thế nào để nâng cao chất lượng quản lý Chi phí xây dựng khi nguồn vốn đầu tư từ khu vực nhà nước trong tổng số vốn đầu tư toàn xã hội dành cho đầu tư xây dựng ngày càng tăng và chiếm tỷ trọng lớn? Xuất phát từ thực tế trên tác giả chọn đề tài “Quản lý chi phí dự án xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại Thành phố Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang” thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản trị kinh doanh. Mục tiêu nghiên cứu 2.1 Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp tăng cường quản lý chi phí dự án xây dựng tại Thành phố Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang.2 Mục tiêu cụ thể Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chi phí dự án xây dựng. Phân tích thực trạng quản lý chi phí dự án xây dựng đánh giá những ưu và nhược điểm. Đề xuất các giải pháp quản lý chi phí dự án xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại Thành Phố Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang.
Đối tượng nghiên cứu Quản lý chi phí dự án xây dựng công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước và thực tiễn tại Ban Quản lý dự án và Phát triển quỹ đất thành phố Mỹ Tho. Phạm vi nghiên cứu 4.1 Phạm vi về không gian địa điểm Đề tài được tiến hành tại Ban Quản lý dự án và Phát triển quỹ đất Thành phố Mỹ Tho, Tỉnh Tiền Giang.2 Phạm vi về thời gian Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2017 - 2019. Các giải pháp đề xuất cho giai đoạn 2020-2025. Câu hỏi nghiên cứu Những câu hỏi đặt ra cần phải trả lời khi nghiên cứu: Câu hỏi 1: Thực trạng quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại Thành phố Mỹ Tho như thế nào? Câu hỏi 2: Những nhân tố nào ảnh hưởng đến quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng các công trình tại Thành phố Mỹ Tho? Câu hỏi 3: Giải pháp nào tăng cường quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại Thành phố Mỹ Tho? 4 6.
Phương pháp nghiên cứu Luận văn chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính thông qua các phương pháp nghiên cứu: Phương pháp thu thập thông tin (thứ cấp, sơ cấp). Phương pháp tổng hợp, thống kê, so sánh và phân tích. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ DỰ ÁN XÂY DỰNG TẠI THÀNH PHỐ MỸ THO, TỈNH TIỀN GIANG 1.1 Sơ lược về dự án xây dựng 1.1 Khái niệm về dự án và dự án xây dựng Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn ISO 9000:2015 đã đưa ra định nghĩa về dự án như sau: “Dự án là quá trình duy nhất bao gồm tập hợp các hoạt động được điều phối và kiểm soát có thời gian bắt đầu và kết thúc, được thực hiện để đạt được mục tiêu phù hợp với các yêu cầu cụ thể, bao gồm cả những ràng buộc về thời gian, chi phí và nguồn lực.4, Điều 3 Thuật ngữ và định nghĩa). Dự án xây dựng là tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những đối tượng nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định.
[10] Dự án xây dựng phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản như phải tuân thủ các quy định và thủ tục đầu tư của các cơ quan chức năng và tổ chức quốc tế, thiết kế dựa vào kỹ thuật phân tích lợi ích - chi phí phù hợp với môi trường đầu tư dự án, đảm bảo tính khả thi dựa trên sự phân tích đúng đắn các môi trường liên quan đến hoạt động đầu tư, đảm bảo hiệu quả tài chính, hiệu quả kinh tế - xã hội. [11] Quản lý dự án xây dựng là quản lý Nhà nước về quá trình đầu tư và xây dựng từ bước xác định dự án xây dựng để thực hiện đầu tư và cả quá trình đưa dự án vào khai thác, sử dụng đạt mục tiêu đã định. [16] Vốn nhà nước bao gồm vốn ngân sách nhà nước; công trái quốc gia, trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ; vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nhiệp; vốn tín dụng đầu tư phát triển Nhà nước; vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh; vốn vay được bảo đảm bằng tài sản của Nhà nước; vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; giá trị quyền sử dụng đất. [16] 6 Khu vực Nhà nước là khu vực mà bộ máy quản lý Nhà nước thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn được giao để quản lý vốn Nhà nước đầu tư xây dựng vào các lĩnh vực được Nhà nước lập ra được Quốc Hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua.
Người có thẩm quyền là người quyết định phê duyệt dự án hoặc người quyết định mua sắm theo quy định của pháp luật. Trường hợp lựa chọn nhà đầu tư, người có thẩm quyền là người đứng đầu cơ quan nhà nước có thẳm quyền theo quy định của pháp luật. [16] Chủ đầu tư là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ sở hữu vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực hiện dự án. [16] Vốn đầu tư được quyết toán là toàn bộ chi phí hợp pháp đã được thực hiện trong quá trình đầu tư để đưa dự án vào khai thác sử dụng.
Chi phí hợp pháp là chi phí theo đúng hợp đồng đã ký kết, đảm bảo đúng chế độ quản lý chi phí đầu tư xây dựng của Nhà nước và được kiểm toán khi có yêu cầu của Người có thẩm quyền.