Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục với đề tài "Quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Vương Kim Thành, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Thái Văn Thành, tại Trường Đại học Vinh (bảo vệ năm 2023). Luận án thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục, mã số 9.14 (mã số đào tạo theo quy định hiện hành là 9140114).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra yêu cầu cải cách quản lý và nâng cao chất lượng đào tạo trong giáo dục đại học. Định hướng này được thể chế hóa trong Luật Giáo dục năm 2019, Nghị quyết số 29-NQ/TW (năm 2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, cùng các văn kiện của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII với mục tiêu đưa giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực vào năm 2030.

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo viên tiểu học giữ vai trò nền tảng cho cấp học đầu tiên. Các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam đã tiếp cận nhiều mô hình quản lý chất lượng như TQM, ISO, ABET và AUN-QA. Tuy nhiên, công tác quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học thực tế vẫn bộc lộ hạn chế trong việc xây dựng chiến lược, phát triển đội ngũ giảng viên, tổ chức hoạt động đảm bảo chất lượng, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Mô hình AUN-QA (ASEAN University Network - Quality Assurance) của Mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á được đánh giá là bộ tiêu chuẩn phù hợp với định hướng khu vực, song việc nghiên cứu cơ sở lý luận và áp dụng thực tiễn mô hình này vào quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học ở Việt Nam vẫn còn những vấn đề chưa được làm rõ.

Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án đề xuất các giải pháp quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, đáp ứng yêu cầu của xã hội và hội nhập quốc tế.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu

  • Khách thể nghiên cứu: Chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học.
  • Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA.

Giả thuyết khoa học

Nếu chỉ ra được thực trạng và đề ra những giải pháp khoa học để quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA cho các trường đại học có đào tạo giáo viên tiểu học ở Việt Nam, với những nguyên tắc, quy trình quản lý chất lượng phù hợp, gắn với kết quả đào tạo và lợi ích của người học, thì sẽ nâng cao được hiệu quả quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và hội nhập quốc tế.

Nhiệm vụ nghiên cứu

  1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA.
  2. Khảo sát thực trạng quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA ở các cơ sở đào tạo.
  3. Đề xuất một số giải pháp quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA.
  4. Thử nghiệm một giải pháp để kiểm chứng hiệu quả và tính khả thi của các giải pháp được đề xuất.

Phạm vi nghiên cứu

  • Về nội dung: Tập trung vào cơ sở lý luận và thực trạng quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận bộ tiêu chuẩn AUN-QA cấp chương trình đào tạo. Dựa trên thực tiễn giáo dục Việt Nam, Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đặc điểm năng lực sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học và điều kiện của các trường đại học, luận án tập trung vào các tiêu chuẩn cốt lõi của AUN-QA phiên bản 3.0.
  • Về không gian: Khảo sát tại 5 cơ sở đào tạo đại học đại diện cho các mô hình trường khác nhau:
    1. Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (đại diện trường trọng điểm/đại học lớn);
    2. Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng (đại diện đại học vùng);
    3. Trường Đại học Vinh (nơi tác giả học tập);
    4. Trường Đại học Hà Tĩnh (đại diện trường đại học địa phương);
    5. Trường Đại học Quảng Bình (nơi tác giả công tác, đồng thời là địa bàn triển khai thử nghiệm giải pháp).
  • Về thời gian: Dữ liệu và số liệu thống kê được thu thập, phân tích trong giai đoạn từ năm học 2017-2018 đến năm học 2021-2022.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến chất lượng đào tạo, quản lý chất lượng đào tạo giáo viên và mô hình đảm bảo chất lượng AUN-QA:

TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
                    Lê Minh Hiệp (2018), Dương Minh Thành (2018)

Các hướng nghiên cứu chính đã được tác giả điểm lại

  1. Quan niệm về chất lượng giáo dục đại học:

    • Cheng và Tam (1997): Định nghĩa chất lượng đào tạo là đặc trưng của một loạt yếu tố đầu vào, quá trình và đầu ra nhằm thỏa mãn nhu cầu người học và xã hội.
    • Harvey & Green (1993): Phân loại chất lượng theo năm góc độ: sự xuất sắc, sự hoàn hảo, sự phù hợp với mục tiêu, sự đáng giá về chi phí và sự chuyển đổi về chất.
    • Sallis (2002): Tiếp cận chất lượng theo nghĩa tương đối và tuyệt đối, gắn liền với lý thuyết Quản lý chất lượng tổng thể (TQM).
    • Nguyễn Đức Chính (2002, 2007): Tổng hợp 6 quan niệm về chất lượng đại học (đầu vào, đầu ra, giá trị gia tăng, giá trị học thuật, văn hóa tổ chức, kiểm toán) và xác định quản lý chất lượng trong giáo dục dựa trên bộ chuẩn gồm tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ báo và quy trình thực hiện.
    • Trần Khánh Đức (2013, 2014): Xem xét chất lượng đào tạo là sự tương thích của người tốt nghiệp với thị trường lao động và phân tích kinh nghiệm quản lý chất lượng của Hoa Kỳ, Thái Lan, Hàn Quốc.

  2. Chất lượng và quản lý đào tạo giáo viên:

    • Bill (2002-2006): So sánh hệ thống đào tạo giáo viên ban đầu (ITE) tại Anh, Hoa Kỳ, Úc; chỉ ra sự tương đồng về mục tiêu đảm bảo chất lượng nhưng khác biệt về quy trình thực hiện và khung khái niệm (NCATE tại Hoa Kỳ).
    • Michalak (2008): Phân tích mối tương quan giữa đào tạo chuyên môn giảng dạy và rèn luyện kỹ năng nghề của giáo viên, ủng hộ mô hình đào tạo giáo viên tại các trường đại học.
    • Harris & Sass (2011): Đo lường tác động của giáo dục đại học chính quy và bồi dưỡng nghiệp vụ tại chức đến năng lực thúc đẩy thành tích người học của giáo viên.
    • Sivone Ruevaibounthavy (2015): Khảo sát thực trạng và đề xuất 6 giải pháp quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tại các trường đại học ở Lào.
    • Nguyễn Hải Thập và cộng sự (2016), Phạm Hồng Quang (2015): Nghiên cứu cơ sở lý luận và nguyên tắc phát triển chương trình đào tạo giáo viên đáp ứng đổi mới giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực sư phạm.
    • Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2011): Khảo cứu mô hình đào tạo giáo viên chất lượng cao (mô hình 3+1 và 4+1) trong đại học đa ngành tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

  3. Nghiên cứu áp dụng bộ tiêu chuẩn AUN-QA:

    • Dai & Marquet (2013): Phân tích thống kê kết quả đánh giá 4 chương trình đào tạo tại Việt Nam theo AUN-QA năm 2009 và 2011, chú trọng tiêu chí ứng dụng công nghệ thông tin.
    • Phan Hùng Thư (2020): Nghiên cứu quản lý chương trình đào tạo giáo viên trung học phổ thông theo tiếp cận AUN-QA.
    • Vũ Thị Minh Nghĩa (2018), Cao Thị Châu Thủy (2017), Lê Minh Hiệp (2018): Khảo sát thực trạng quản lý đào tạo và phát triển chương trình theo bộ tiêu chuẩn đánh giá cấp chương trình của AUN-QA tại các trường đại học đa ngành.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trước đây chủ yếu dừng lại ở việc áp dụng AUN-QA cho các chương trình đào tạo bậc trung học phổ thông hoặc các khối ngành khoa học cơ bản, kinh tế, kỹ thuật. Chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và chuyên sâu về quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA cấp chương trình đào tạo, gắn với đặc thù lao động sư phạm đa môn của giáo viên tiểu học và bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khái niệm công cụ

  • Giáo viên tiểu học: Là nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong các trường tiểu học và cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục tiểu học. Đặc điểm lao động của giáo viên tiểu học mang tính bao quát, toàn diện, trực tiếp hình thành nhân cách, kỹ năng nền tảng và phương pháp tư duy cho học sinh.
  • Chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học: Được xác định trên cơ sở quan niệm "chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu" và sự thỏa mãn yêu cầu của các bên liên quan (người học, nhà tuyển dụng, xã hội). Chất lượng thể hiện qua mức độ người tốt nghiệp đáp ứng Chuẩn đầu ra (CĐR), chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và Chương trình GDPT 2018.
  • Mô hình AUN-QA cấp chương trình đào tạo (Phiên bản 3.0): Mô hình vận hành theo tiếp cận Giáo dục dựa trên đầu ra (Outcome-Based Education - OBE) và nguyên lý tương thích có định hướng (Constructive Alignment). Bộ tiêu chuẩn gồm 11 tiêu chuẩn và 50 tiêu chí, được cấu trúc theo chu trình đầu vào - quá trình - đầu ra:
Nhóm thành tố Tiêu chuẩn theo AUN-QA (Phiên bản 3.0) Số tiêu chí
Quá trình & Định hướng Tiêu chuẩn 1: Kết quả học tập mong đợi (Chuẩn đầu ra) 03
Tiêu chuẩn 2: Bản mô tả chương trình đào tạo 03
Tiêu chuẩn 3: Cấu trúc và nội dung chương trình 03
Tiêu chuẩn 4: Phương thức dạy và học 03
Tiêu chuẩn 5: Kiểm tra, đánh giá sinh viên 05
Nguồn lực đầu vào Tiêu chuẩn 6: Chất lượng đội ngũ giảng viên 07
Tiêu chuẩn 7: Chất lượng đội ngũ cán bộ hỗ trợ 05
Tiêu chuẩn 8: Chất lượng sinh viên và hoạt động hỗ trợ sinh viên 05
Tiêu chuẩn 9: Cơ sở vật chất và trang thiết bị 05
Cải tiến & Đầu ra Tiêu chuẩn 10: Nâng cao chất lượng 06
Tiêu chuẩn 11: Đầu ra (kết quả học tập, tỷ lệ tốt nghiệp, việc làm...) 05
Tổng cộng 11 tiêu chuẩn 50 tiêu chí

Ghi chú về phiên bản: Mặc dù AUN-QA đã ban hành phiên bản 4.0 (gồm 8 tiêu chuẩn), nhưng phiên bản này mới áp dụng bắt buộc từ ngày 01/10/2022. Tại thời điểm thu thập dữ liệu (2017-2022), các trường đại học tại Việt Nam đều sử dụng phiên bản 3.0, do đó luận án lựa chọn phiên bản 3.0 để làm khung đối sánh và phân tích.

Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

HỆ THỐNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • Nguồn tư liệu và dữ liệu: Báo cáo tự đánh giá, chương trình đào tạo, hồ sơ quản lý giảng dạy, phiếu điều tra từ 5 trường đại học khảo sát (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, Trường ĐH Sư phạm - ĐH Đà Nẵng, Trường Sư phạm - Trường ĐH Vinh, Trường ĐH Hà Tĩnh, Trường ĐH Quảng Bình).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA

Chương 1 thiết lập khung lý thuyết cho toàn bộ đề tài:

  1. Lao động sư phạm của giáo viên tiểu học: Phân tích các đặc điểm của lao động sư phạm tiểu học gồm: đối tượng học sinh đang trong giai đoạn chuyển giao tâm lý, nội dung dạy học tích hợp nhiều môn học, phương pháp dạy học gắn liền với hoạt động trải nghiệm và vai trò giáo viên chủ nhiệm trong phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.
  2. Nội dung quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo AUN-QA: Phân định rõ 8 nội dung quản lý cốt lõi tương ứng với mô hình AUN-QA:
    • Quản lý xây dựng và rà soát chuẩn đầu ra;
    • Quản lý phát triển cấu trúc, nội dung chương trình đào tạo;
    • Quản lý hoạt động giảng dạy và học tập;
    • Quản lý phát triển chuyên môn đội ngũ giảng viên và cán bộ hỗ trợ;
    • Quản lý tuyển sinh, quá trình học tập và dịch vụ hỗ trợ sinh viên;
    • Quản lý các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, học liệu và tài chính;
    • Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo chuẩn đầu ra;
    • Quản lý dữ liệu đầu ra và mức độ thỏa mãn của các bên liên quan.
  3. Các yếu tố ảnh hưởng: Hệ thống hóa các yếu tố khách quan (chủ trương, chính sách quản lý nhà nước, nhu cầu thị trường lao động, nguồn lực đầu tư, sự phát triển khoa học công nghệ) và các yếu tố chủ quan (nhận thức và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý, trình độ giảng viên, động cơ học tập của sinh viên, văn hóa chất lượng của cơ sở đào tạo).

Chương 2: Thực trạng quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA

Chương 2 trình bày kết quả khảo sát thực trạng tại 5 trường đại học đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học:

Tên cơ sở đào tạo được khảo sát Phân loại cơ sở Đặc điểm mẫu khảo sát
Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường ĐHSP Hà Nội Trường đại học sư phạm trọng điểm Cơ sở đào tạo lâu năm, chuẩn đầu ra và CTĐT cập nhật thường xuyên
Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường ĐHSP (ĐH Đà Nẵng) Trường đại học thành viên đại học vùng Đào tạo cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên, áp dụng kiểm định AUN-QA
Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường Sư phạm (Trường ĐH Vinh) Đại học đa ngành, có truyền thống sư phạm Thực hiện mô hình trường trực thuộc trường đại học, đào tạo GV quy mô lớn
Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường ĐH Hà Tĩnh Trường đại học công lập địa phương Phục vụ trực tiếp nhu cầu nhân lực địa phương, quy mô lớp học vừa phải
Khoa Sư phạm - Trường ĐH Quảng Bình Trường đại học công lập địa phương Nơi thực hiện khảo sát chi tiết và tổ chức thử nghiệm giải pháp quản lý

Kết quả khảo sát thực trạng chất lượng và quản lý chất lượng

  1. Chuẩn đầu ra và phát triển chương trình đào tạo: Các trường đều ban hành chuẩn đầu ra theo quy định của Bộ GD&ĐT. Tuy nhiên, mức độ đối sánh chuẩn đầu ra với các chuẩn quốc tế trong khu vực Đông Nam Á chưa đồng đều; việc tham vấn ý kiến nhà tuyển dụng (trường tiểu học, Phòng GD&ĐT) trong thiết kế CĐR còn mang tính thời điểm, chưa có quy trình rà soát định kỳ khép kín theo chu trình AUN-QA.
  2. Phương thức dạy học và kiểm tra đánh giá: Việc chuyển đổi từ phương pháp dạy học truyền thống sang dạy học lấy người học làm trung tâm, ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp dạy học tích hợp có chuyển biến tích cực nhưng chưa đồng bộ giữa các giảng viên. Công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập còn chú trọng đánh giá kiến thức cuối kỳ, hình thức đánh giá quá trình và đánh giá kỹ năng nghề sư phạm theo chuẩn đầu ra chưa thật sự đa dạng.
  3. Đội ngũ giảng viên và cán bộ hỗ trợ: Trình độ đội ngũ đạt chuẩn theo quy định (thạc sĩ, tiến sĩ), song năng lực nghiên cứu khoa học sư phạm, năng lực ngoại ngữ và hiểu biết sâu về kỹ thuật viết chuẩn đầu ra theo thang đo Bloom và kiểm định AUN-QA còn có khoảng cách giữa các trường trọng điểm và trường địa phương.
  4. Cơ sở vật chất và dịch vụ hỗ trợ sinh viên: Phòng thực hành rèn luyện nghiệp vụ sư phạm, phòng học đa phương tiện và nguồn học liệu điện tử phục vụ riêng cho ngành Giáo dục Tiểu học ở một số đơn vị còn thiếu thốn, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu dạy học thực hành theo Chương trình GDPT 2018.

Đánh giá nguyên nhân hạn chế

  • Nguyên nhân khách quan: Kinh phí đầu tư cho công tác đảm bảo chất lượng còn hạn hẹp; cơ chế tự chủ đại học của các cơ sở đào tạo giáo viên chưa đầy đủ; hệ thống văn bản hướng dẫn cụ thể về kiểm định chương trình sư phạm theo chuẩn quốc tế còn thiếu.
  • Nguyên nhân chủ quan: Nhận thức của một bộ phận cán bộ quản lý và giảng viên về đảm bảo chất lượng theo tiếp cận AUN-QA còn xem nặng tính hình thức (đối phó với kiểm định hơn là cải tiến chất lượng liên tục); thiếu bộ công cụ đo lường mức độ đạt chuẩn đầu ra chi tiết của từng học phần.

Chương 3: Giải pháp quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA

Dựa trên cơ sở lý luận và thực trạng, luận án đề xuất hệ thống 6 giải pháp đồng bộ theo 5 nguyên tắc: bảo đảm tính mục tiêu, tính thực tiễn, tính hệ thống, tính hiệu quả và tính khả thi.

HỆ THỐNG 6 GIẢI PHÁP QUẢN LÝ ĐỀ XUẤT
                 theo tiếp cận AUN-QA (cơ sở vật chất, hệ thống thông tin ĐBCL bên trong)

Kết quả khảo sát sự cần thiết và tính khả thi

Khảo sát lấy ý kiến của cán bộ quản lý, giảng viên và chuyên gia cho thấy cả 6 giải pháp đều được đánh giá ở mức "Rất cần thiết" và "Khả thi cao", với điểm trung bình đánh giá sự cần thiết dao động từ 4.35 đến 4.78 trên thang đo 5 điểm.

Kết quả thử nghiệm sư phạm

Luận án tiến hành thử nghiệm giải pháp "Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA" tại Trường Đại học Quảng Bình, chia thành hai nhóm: Nhóm Thực nghiệm (TN) và Nhóm Đối chứng (ĐC).

  • Trước thử nghiệm: Kết quả khảo sát trình độ ban đầu về kiến thức và kỹ năng xây dựng chuẩn đầu ra, thiết kế đề cương bài giảng và đánh giá sinh viên theo AUN-QA giữa nhóm TN và nhóm ĐC có sự tương đương (không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê).
  • Sau thử nghiệm: Phân tích tần số ($F$), tần suất ($f_i$) và tần suất tích lũy ($f_i^\uparrow$) cho thấy nhóm TN có sự tiến bộ vượt bậc so với nhóm ĐC ở cả điểm kiến thức chuyên môn về AUN-QA và kỹ năng thực hành xây dựng ma trận chuẩn đầu ra, thiết kế đề thi/rubric đánh giá theo kết quả học tập mong đợi.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

  1. Hệ thống hóa và làm sáng tỏ các khái niệm, thành tố, nội dung và quy trình quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận bộ tiêu chuẩn AUN-QA (phiên bản 3.0) cấp chương trình đào tạo trong điều kiện giáo dục đại học Việt Nam.
  2. Xác định rõ mối tương quan giữa các tiêu chuẩn của AUN-QA với các yêu cầu đặc thù của chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và Chương trình GDPT 2018, hình thành khung lý thuyết phù hợp cho việc vận hành hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ ở các khoa đào tạo giáo viên tiểu học.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

  1. Cung cấp bức tranh thực trạng khách quan, toàn diện về công tác quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học tại 5 cơ sở giáo dục đại học đại diện cho các vùng miền và quy mô khác nhau ở Việt Nam trong giai đoạn 2017-2022.
  2. Đề xuất hệ thống 6 giải pháp quản lý có cơ sở khoa học, tính đồng bộ và tính khả thi cao. Kết quả thử nghiệm sư phạm khẳng định giải pháp bồi dưỡng năng lực giảng viên theo AUN-QA mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện năng lực thiết kế và thực thi chương trình đào tạo.
  3. Các giải pháp quản lý được xây dựng không chỉ áp dụng cho ngành Giáo dục Tiểu học mà còn có thể tham khảo, vận dụng cho công tác quản lý chất lượng đào tạo giáo viên các ngành học khác trong các trường đại học sư phạm.

Khuyến nghị của luận án

  • Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách về kiểm định chương trình đào tạo sư phạm tiệm cận chuẩn khu vực; tăng cường đầu tư nguồn lực và kinh phí cho các cơ sở đào tạo giáo viên nâng cấp cơ sở vật chất, phòng thực hành nghiệp vụ.
  • Đối với các cơ sở giáo dục đại học: Tăng cường phân cấp quản lý chuyên môn cho khoa Sư phạm/Giáo dục Tiểu học; xây dựng văn hóa chất lượng; định kỳ rà soát, cải tiến chương trình đào tạo với sự tham gia của các bên liên quan; đẩy mạnh bồi dưỡng giảng viên về phương pháp đo lường chuẩn đầu ra.
  • Đối với các trường tiểu học (bên sử dụng lao động): Phối hợp chặt chẽ với các trường đại học sư phạm trong việc tiếp nhận sinh viên kiến tập, thực tập sư phạm; tích cực phản hồi thông tin về mức độ đáp ứng công việc của sinh viên tốt nghiệp để làm căn cứ cải tiến chương trình đào tạo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Do điều kiện nguồn lực và thời gian nghiên cứu, luận án chỉ tiến hành thực nghiệm đối với 01 giải pháp (Giải pháp 4: Bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên) tại Trường Đại học Quảng Bình, chưa tổ chức thực nghiệm đồng thời cả 6 giải pháp trên toàn bộ 5 trường đại học khảo sát.
    • Bộ tiêu chuẩn tiếp cận trong luận án là phiên bản AUN-QA 3.0 (phổ biến trong giai đoạn thu thập dữ liệu 2017-2022). Hiện nay, AUN-QA đã chuyển đổi sang áp dụng bắt buộc phiên bản 4.0 với cấu trúc tinh gọn hơn (8 tiêu chuẩn).
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Nghiên cứu cập nhật, chuyển đổi mô hình quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học tương thích với Bộ tiêu chuẩn AUN-QA phiên bản 4.0.
    • Triển khai thử nghiệm diện rộng các giải pháp về phát triển hệ thống điều kiện đảm bảo và cải tiến công tác đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại các trường đại học sư phạm trên phạm vi toàn quốc.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho nhiều đối tượng:

  1. Cán bộ quản lý giáo dục đại học (Ban Giám hiệu, Trưởng khoa Sư phạm, Trưởng phòng Đảm bảo chất lượng): Tham khảo mô hình quản lý chương trình theo 11 tiêu chuẩn AUN-QA v3.0, quy trình rà soát chuẩn đầu ra và 6 nhóm giải pháp quản lý để chuẩn bị hồ sơ tự đánh giá và kiểm định chất lượng cấp chương trình.
  2. Giảng viên ngành Giáo dục Tiểu học: Tham khảo kỹ thuật xây dựng ma trận tương thích có định hướng giữa chuẩn đầu ra học phần với phương thức giảng dạy và phương pháp kiểm tra đánh giá bằng tiêu chí định lượng (rubric).
  3. Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa mô hình kiểm định quốc tế với đặc thù đào tạo ngành sư phạm tại Việt Nam, cùng hệ thống công cụ khảo sát và xử lý số liệu thống kê sư phạm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao luận án lại chọn bộ tiêu chuẩn AUN-QA phiên bản 3.0 thay vì phiên bản 4.0?

Bộ tiêu chuẩn AUN-QA phiên bản 4.0 (gồm 8 tiêu chuẩn) được ban hành nhưng chỉ bắt buộc áp dụng từ ngày 01/10/2022. Quá trình thu thập dữ liệu thực trạng của luận án được tiến hành trong giai đoạn từ năm học 2017-2018 đến 2021-2022, thời điểm mà tất cả các trường đại học tại Việt Nam đều đang sử dụng bộ tiêu chuẩn phiên bản 3.0 (gồm 11 tiêu chuẩn, 50 tiêu chí) để thực hiện công tác đảm bảo và đánh giá chất lượng. Do đó, việc lựa chọn phiên bản 3.0 đảm bảo tính chính xác và nhất quán về mặt dữ liệu thực tế.

2. Nghiên cứu thực trạng được tiến hành tại những trường đại học nào?

Khảo sát thực trạng được thực hiện tại 5 cơ sở đào tạo:

  • Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội;
  • Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường Đại học Sư phạm (Đại học Đà Nẵng);
  • Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường Sư phạm (Trường Đại học Vinh);
  • Khoa Giáo dục Tiểu học - Trường Đại học Hà Tĩnh;
  • Khoa Sư phạm - Trường Đại học Quảng Bình.

3. Luận án đề xuất bao nhiêu giải pháp quản lý chất lượng và giải pháp nào đã được thử nghiệm sư phạm?

Luận án đề xuất hệ thống gồm 6 giải pháp quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA. Trong đó, tác giả đã tiến hành thử nghiệm sư phạm giải pháp: "Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA" tại Trường Đại học Quảng Bình với hai nhóm thực nghiệm và đối chứng.

4. Mối tương thích có định hướng (Constructive Alignment) theo tiếp cận AUN-QA trong luận án được hiểu như thế nào?

Theo tiếp cận AUN-QA, mối tương thích có định hướng đòi hỏi ba thành tố cốt lõi trong chương trình đào tạo phải đồng bộ và hỗ trợ lẫn nhau một cách trực tiếp:

  1. Xác định kết quả học tập mong đợi (Chuẩn đầu ra) có thể quan sát và đo lường được;
  2. Thiết kế phương pháp dạy và học phù hợp nhằm giúp người học chủ động kiến tạo kiến thức để đạt được chuẩn đầu ra đó;
  3. Thiết kế công cụ và hoạt động kiểm tra đánh giá phản ánh chính xác mức độ người học đạt được kết quả học tập mong đợi đã cam kết.

Kết luận

Luận án "Quản lý chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học theo tiếp cận AUN-QA" của tác giả Vương Kim Thành là công trình nghiên cứu chuyên khảo thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục. Bằng việc kết hợp phương pháp luận nghiên cứu định tính và định lượng, luận án đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận, đánh giá sâu sắc thực trạng quản lý đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học tại 5 trường đại học ở Việt Nam giai đoạn 2017-2022 theo khung chuẩn AUN-QA. Hệ thống 6 giải pháp quản lý do luận án đề xuất có tính khoa học, tính hệ thống và đã được kiểm chứng tính khả thi qua khảo sát chuyên gia cùng thử nghiệm sư phạm thực tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở tài liệu và mô hình ứng dụng hữu ích cho công tác đảm bảo chất lượng và kiểm định chương trình đào tạo giáo viên tại các cơ sở giáo dục đại học hiện nay.