Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ TẠI TRƯỜNG MẦM NON THEO TIẾP CẬN THAM GIA 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về chăm sóc trẻ mầm non Hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non được đề cập trong một số công trình nghiên cứu như: Tào Thị Hồng Vân (2008) với luận văn“Chăm sóc sức khỏe trẻ mẫu giáo trong trường mầm non - đề xuất giải pháp can thiệp” [43] đã tiếp cận một cách tổng thể và toàn diện về mục tiêu chăm sóc sức khỏe, chỉ ra thực trạng chăm sóc sức khỏe cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non nông thôn hiện nay còn nhiều bất cập trong đó kể đến các bệnh lý mà trẻ thưởng gặp chủ yếu là hô hấp và thực trạng thiếu trầm trọng về cơ sở vật chất liên quan đến y tế của trường. Luận văn cũng chỉ ra các giải pháp để khắc phục hiện trạng trên.
Phạm Thị Hoa (2018) với đề tài “Một số biện pháp can thiệp sớm tình trạng suy dinh dưỡng cho trẻ từ 18 đến 36 tháng ở trường mầm non” đã chỉ ra qua đợt cân đo trẻ đầu năm cho thấy tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng nhẹ cân và thấp còi chiếm chiếm tỉ lệ khá cao khoảng 20%. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra suy dinh dưỡng trong đó có thể là các yếu tố nguy cơ như: Do yếu tố di truyền, trẻ đẻ non, đẻ thấp cân, gia đình đông con, gia đình kinh tế khó khăn, trẻ hay ốm đau bệnh tật… Bên cạnh đó, trẻ mới đến lớp, qua tìm hiểu thực tế, tác giả thấy nhiều trẻ khi ở nhà, phụ huynh chưa chú ý đến chế độ ăn uống phù hợp cho con, kiến thức hiểu biết của phụ huynh về chế độ dinh dưỡng hợp lý còn hạn hẹp. Để khắc phục tình trạng trên tác giả đề xuất 5 giải pháp để cải thiện tình trạng trên và có khảo nghiệm tính khả thi của giái pháp thì hầu hết đều mang tính khả thi cao [20]. 5 Lại Ngọc Phượng (2019) với nghiên cứu về “Công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc CS-GD trẻ 5 tuổi ở các trường MN công lập huyện Bình Chánh, TP.
Hồ Chí Minh” đã cho thấy đa số GV đã nhận thức được tầm quan trọng, ý nghĩa của việc giáo dục kĩ năng giải quyết vấn đề cho trẻ đối với sự phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Tuy nhiên, GV còn hiểu biết mơ hồ, chưa nhận thức sâu sắc dẫn đến các biện pháp còn mang tính chất chung chung, đôi khi quan tâm đến kết quả hoạt động hơn là quá trình hoạt động mang lại cho trẻ. Nghiên cứu cũng đã đề xuất một số biện pháp nhằm giáo dục kĩ năng giải quyết vấn đề ở trẻ 5-6 tuổi trong chương trình hoạt động ở trường mầm non dựa trên việc tìm hiểu cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn và các nguyên tắc xây dựng biện pháp giáo dục kĩ năng giải quyết vấn đề cho trẻ [36]. Nguyễn Bá Minh với bài “Hoạt động chăm sóc GD trẻ mầm non được đổi mới toàn diện, tích hợp” đã khẳng định vị trí của GDMN trong hệ thống giáo dục; dành 1 điều quy định chính sách phát triển GDMN.
Những kết quả đạt được ở giai đoạn này là minh chứng rõ nét nhất cho nỗ lực bền bỉ của Bộ GD&ĐT trong việc nâng cao chất lượng nuôi dạy tại các cơ sở GDMN. Chương trình GDMN đã được chỉnh sửa, bổ sung tạo điều kiện cho các cơ sở GDMN chủ động phát triển chương trình giáo dục nhà trường. Hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ em mầm non được đổi mới theo hướng toàn diện, tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm; với phương châm học bằng chơi, chơi mà học [31]. Nguyễn Thị Thanh Huyền (2020) trong nghiên cứu: “Tăng cường bồi dưỡng cảm xúc cho giáo viên mầm non trong chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non” đã chỉ ra lý luận về cảm xúc tích cực và cách thức bồi dưỡng cảm xúc tích cực cho giáo viên mầm non trong chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non.
Nhận diện được vai trò, yêu cầu về biểu hiện cảm xúc tích cực của người giáo viên mầm non, đánh giá được thực trạng cảm xúc của người giáo viên mầm non trong chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non, bước đầu có kỹ năng bồi dưỡng cảm xúc tích cực của người giáo viên mầm non trong thực tiễn hoạt động 6 chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non [23]. Về cơ bản, các công trình trên đã đề cập đến các nghiên cứu về chăm sóc trẻ liên quan đến chế độ dinh dưỡng được quan tâm nhiều hơn, và ngoài ra các nghiên cứu về phối hợp các bên trong chăm sóc trẻ đã chỉ ra vai trò của nhà trường, phụ huynh trong việc và các nghiên cứu đã chỉ ra vai trò của đổi mới toàn diện cũng như phát triển cảm xúc cho giáo viên mầm non để phát triển trẻ mầm non. Ngoài ra còn có những biện pháp mang tính thực thi cao và có những đóng góp nhất định đối với sự phát triển của GDMN. Tuy nhiên, những công trình đi sâu về công tác chắm sóc trẻ trên định hướng kết hợp các bên tham gia hiện nay vẫn chưa có đề tài nghiên cứu.
Các nghiên cứu về quản lý chăm sóc trẻ mầm non Phan Đình Nhuế (2013) trong luận văn "Quản lý hoạt động phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục trẻ ở các trường THPT Nguyễn Du thành phố Thái Bình" [34] đã chỉ ra giáo dục trẻ tại các trường THPT cần phải có sự kết hợp của nhà trường, gia đình, xã hội. Ngoài ra đề tài cũng đưa ra quy trình quản lý hoạt động phối hợp này cần thực hiện qua các bước xác định mục tiêu, xây dựng và thực hiện kế hoạch, kiểm tra và đánh giá. Nhưng đề tài chỉ dừng lại ở lứa tuổi dành cho trẻ ở các trường THPT, lứa tuổi đã có ý thức tự chăm sóc bản thân nhưng vẫn cần sự kết hợp của nhiều thành phần tham gia. Vũ Thanh Quyên (2015) trong luận văn Quản lý phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ đã chỉ ra công tác quản lý sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ ở trường mầm non thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh trong những năm qua.
Cụ thể đó là quản lý việc lập kế hoạch, phân công, tổ chức thực hiện sự phối hợp nhà trường - gia đình đã gắn kết, liên lạc giữa nhà trường-gia đình đã góp phần nâng cao chất lượng CS, GD học sinh. Đề tài nghiên cứu về vấn đề phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong cả hai khía cạnh là chăm sóc và giáo dục trẻ 7 tại các tường mầm non trong cả hệ thống trường công lập và tư thục [38]. Theo Lê Thị Thu Ba ( 2016) trong “Quản lý chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ ở các trường mầm non tư thục thành phố Hồ Chí Minh” [1], đã đưa ra tại một số quận huyện của Tp.Hồ Chí Minh có những đặc điểm riêng về kinh tế- xã hội- giáo dục. Tại một số quận huyện tại Tp.
Hồ Chí Minh vừa tạo ra những thuận lợi vừa gây ra những khó khăn cho việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ ở các trường Mầm non tư thực. Trong điều kiện đó, những năm qua, Hiệu trưởng các trường Mầm non tư thực trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã có một số giải pháp để nâng cao chất lượng Cơ sở giáo dục trẻ của trường mình. Tuy nhiên, các giải pháp này còn mang tính kinh nghiệm, thiếu đồng bộ, chưa hiệu quả. Vì vậy chất lượng chăm sóc - giáo dục trẻ ở các trường Mầm non tư thực còn chưa cao như mong muốn.
Để nâng cao chất lượng chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ cần có một hệ thống giải pháp quản lý chất lượng có cơ sở khoa học, phù hợp với thực tiễn và có tính khả thi. Nguyễn Thu Hà (2016) với Luận văn “Quản lý hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc trẻ theo hướng phát triển kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở các trường mầm non quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội” [17] đã chỉ ra thực trạng về quản lý hoạt động nuôi dưỡng chăm sóc trẻ theo hướng phát triển kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ở các trường mầm non quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội và các giải pháp để quản lý hoạt động này hiệu quả hơn trên địa bàn nghiên cứu. Triệu Thị Hằng (2016) với luận văn “Quản lý hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ tại trường mầm non Hoa Hồng quận Đống Đa thành phố Hà Nội” trong bối cảnh hiện nay” đã chỉ ra những tồn tại của một trường mầm non tư thực trên địa bàn thành phố Hà Nội trong khâu quản lý hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ nằm ở khía cạnh về việc thực hiện chưa theo kế hoạch đã đề ra nguyên nhân chủ yếu do thiếu nhân sự, cơ sở vật chất [19]. Ngô Thị Kim Cúc (2018), trong luận văn “Quản lí giáo dục hành vi văn 8 hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trường mầm non Quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội” đã chỉ ra lí luận về giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giao theo hướng tiếp cận tham gia và kết quả nghiên cứu thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trường MN quận Tây Hồ, Thành phố Hà Nội cho rằng việc quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo ngoài trách nhiệm chính là nhà trường thì cần có sự tham gia của gia đình và cộng đồng.
Đặc biệt luận văn cũng chỉ ra sự tham gia của phụ huynh đóng vai trò quan trọng thứ 2 sau GV mầm non cho hoạt động giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ [11]. Nguyễn Thị Ngọc Xương (2019) đã nghiên cứu về “Thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập quận 11, thành phố Hồ Chí Minh” và đưa ra kết luận khảo sát cho thấy cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh trẻ nhận thức tương đối đầy đủ về ý nghĩa và tầm quan trọng của hoạt động quản lý phối hợp giữa nhà trường và gia đình, đồng thời đã chú trọng đến công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ.