Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học theo định hướng giáo dục STEM cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ: Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học STEM cho giáo viên THCS thành phố Bắc Kạn

• Tác giả: Nguyễn Gia Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Phí Thị Hiếu
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học theo định hướng giáo dục STEM cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan bồi dưỡng năng lực dạy học STEM cấp THCS Bắc Kạn

Giáo dục STEM là phương thức giáo dục tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Mô hình này giúp học sinh vận dụng lý thuyết vào giải quyết vấn đề thực tiễn. Tại thành phố Bắc Kạn, việc phát triển giáo dục STEM tại cấp trung học cơ sở đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Đội ngũ giáo viên giữ vai trò nòng cốt quyết định chất lượng đổi mới giảng dạy. Công tác bồi dưỡng giáo viên vì vậy đòi hỏi sự quản lý khoa học, chặt chẽ và liên tục. Người cán bộ quản lý cần nắm vững cấu trúc năng lực nghề nghiệp của nhà giáo. Cấu trúc này bao gồm kiến thức liên môn, kỹ năng xây dựng bài giảng và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm. Việc bồi dưỡng đúng hướng giúp chuẩn hóa chuyên môn và nâng cao tính chủ động của thầy cô. Nhiều trường THCS trên địa bàn đã bắt đầu triển khai các chuyên đề STEM sinh động. Tuy nhiên, hiệu quả công tác này phụ thuộc trực tiếp vào năng lực điều hành của ban giám hiệu. Quản lý bồi dưỡng bài bản sẽ tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới. Đây là bước đi chiến lược nhằm nâng cao dân trí và chất lượng giáo dục vùng cao.

1.1. Khái niệm và mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học STEM

Bồi dưỡng năng lực dạy học STEM là hoạt động trang bị kiến thức chuyên sâu cho giáo viên. Quá trình này giúp nâng cao kỹ năng sư phạm tích hợp. Mục tiêu chính là hình thành tư duy liên môn khoa học và công nghệ. Giáo viên được rèn luyện phương pháp thiết kế bài học dựa trên tình huống thực tế. Hoạt động này tạo cơ hội cho nhà giáo cập nhật kỹ thuật giảng dạy tiên tiến. Qua đó, thầy cô tự tin tổ chức các dự án nghiên cứu khoa học. Người học sẽ phát huy tối đa tinh thần sáng tạo và tính chủ động. Mục tiêu bồi dưỡng còn gắn với việc đáp ứng chuẩn nghề nghiệp giáo viên. Kết quả đạt được là sự chuyển biến mạnh mẽ trong phương pháp giảng dạy tại nhà trường.

1.2. Cấu trúc năng lực dạy học STEM của giáo viên THCS

Cấu trúc năng lực dạy học STEM bao gồm bốn thành tố cơ bản. Thành tố thứ nhất là kiến thức tổng quan về định hướng giáo dục STEM. Giáo viên cần hiểu sâu mối liên hệ giữa các môn học tự nhiên. Thành tố thứ hai là kỹ năng xác định và xây dựng chủ đề bài học. Thầy cô phải chọn lọc nội dung thực tế gần gũi với học sinh. Thành tố thứ ba là kỹ năng tổ chức và điều hành hoạt động dạy học. Giáo viên cần làm chủ các phương pháp dạy học theo dự án. Thành tố thứ tư là năng lực kiểm tra và đánh giá học sinh. Cán bộ quản lý căn cứ vào khung này để xây dựng nội dung bồi dưỡng phù hợp.

II. Thực trạng năng lực dạy học STEM của giáo viên THCS Bắc Kạn

Thành phố Bắc Kạn hiện có sáu trường trung học cơ sở công lập. Đội ngũ giáo dục gồm mười ba cán bộ quản lý và một trăm bốn mươi tám giáo viên. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp hàng năm đạt mức cao trên chín mươi tám phần trăm. Tuy nhiên, công tác triển khai giáo dục STEM vẫn bộc lộ nhiều rào cản lớn. Một bộ phận giáo viên lớn tuổi gặp khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ. Đa số thầy cô được đào tạo theo mô hình đơn môn truyền thống. Do đó, việc tích hợp kiến thức liên môn đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn. Công tác bồi dưỡng hiện nay còn mang tính lý thuyết và thiếu thực hành. Một số trường tổ chức nghiên cứu khoa học kỹ thuật chưa đạt hiệu quả cao. Sản phẩm dự thi của học sinh đôi khi chỉ mang tính hình thức đối phó. Nguồn cơ sở vật chất và thiết bị thí nghiệm tại địa phương còn thiếu thốn. Kinh phí dành cho các hoạt động trải nghiệm khoa học vẫn còn hạn hẹp. Sự phối hợp giữa ban giám hiệu và tổ chuyên môn chưa thực sự đồng bộ. Những tồn tại này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học toàn diện.

2.1. Thực trạng nhận thức và kỹ năng STEM của đội ngũ giáo viên

Nhận thức của cán bộ và giáo viên về giáo dục STEM có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều thầy cô thể hiện tinh thần sẵn sàng học hỏi mô hình mới. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết chuyên sâu về STEM vẫn chưa đồng đều. Kỹ năng thiết kế kế hoạch bài dạy tích hợp còn nhiều hạn chế. Giáo viên gặp lúng túng khi xây dựng các tình huống thực tiễn gắn với bài học. Khả năng hướng dẫn học sinh chế tạo sản phẩm khoa học chưa cao. Một số giáo viên vẫn giữ thói quen truyền thụ kiến thức một chiều. Hoạt động kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực chưa được vận dụng linh hoạt. Việc sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường chưa diễn ra thường xuyên.

2.2. Hạn chế trong công tác quản lý và cơ sở vật chất kỹ thuật

Công tác quản lý bồi dưỡng còn mang tính hành chính hóa. Việc khảo sát nhu cầu bồi dưỡng chưa sát với thực tế từng trường. Kế hoạch bồi dưỡng đôi lúc còn trùng lặp và thiếu tính liên tục. Ban giám hiệu chưa xây dựng được cơ chế khuyến khích giáo viên tự học. Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất là một điểm nghẽn lớn. Phòng thực hành bộ môn tại các trường THCS còn thiếu trang thiết bị chuẩn. Đồ dùng dạy học STEM chủ yếu dựa vào nguồn tự chế đơn giản. Nguồn kinh phí hỗ trợ mua sắm vật liệu tiêu hao còn rất eo hẹp. Khâu kiểm tra và đánh giá sau bồi dưỡng chưa thực sự nghiêm túc. Những khó khăn này làm giảm động lực đổi mới của nhà giáo.

III. Giải pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học STEM hiệu quả

Nâng cao năng lực dạy học STEM đòi hỏi hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ. Phòng Giáo dục và Đào tạo cần lập kế hoạch bồi dưỡng sát thực tiễn. Nội dung đào tạo phải tập trung vào kỹ năng xây dựng bài học tích hợp. Cán bộ quản lý cần đa dạng hóa các hình thức tập huấn chuyên đề. Nhà trường nên kết hợp bồi dưỡng trực tiếp với tự học qua mạng. Mô hình sinh hoạt tổ chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học cần được đẩy mạnh. Giáo viên cùng nhau soạn thảo, thực nghiệm và đánh giá từng tiết dạy STEM. Ban giám hiệu cần đầu tư nâng cấp phòng thực hành khoa học. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa để mua sắm thiết bị là giải pháp cần thiết. Nhà trường cũng cần xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực giáo viên rõ ràng. Cơ chế thi đua khen thưởng kịp thời sẽ tạo động lực lớn cho đội ngũ. Ngoài ra, việc tăng cường giao lưu học tập giữa các trường là hướng đi đúng đắn. Giáo viên có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy thực tế.

3.1. Đổi mới nội dung và hình thức bồi dưỡng chuyên môn STEM

Nội dung bồi dưỡng cần chuyển từ lý thuyết sang thực hành chế tạo. Đội ngũ giáo viên cần được hướng dẫn quy trình thiết kế bài giảng 5E. Các buổi sinh hoạt chuyên môn tập trung giải quyết bài toán thực tiễn địa phương. Hình thức bồi dưỡng cần kết hợp linh hoạt giữa trực tiếp và trực tuyến. Khóa học từ xa giúp thầy cô chủ động thời gian nghiên cứu tài liệu. Hình thức cố vấn chuyên môn từ các chuyên gia giàu kinh nghiệm mang lại hiệu quả cao. Giáo viên được hướng dẫn trực tiếp cách tổ chức câu lạc bộ khoa học. Việc tổ chức các ngày hội STEM tại trường tạo sân chơi bổ ích. Đây là giải pháp hữu hiệu thúc đẩy sự sáng tạo của người dạy.

3.2. Hoàn thiện chính sách kiểm tra và đầu tư cơ sở vật chất

Ban giám hiệu cần xây dựng bộ tiêu chí kiểm tra năng lực STEM chuẩn xác. Công tác kiểm tra phải hướng đến hỗ trợ thay vì áp đặt xử phạt. Việc khảo sát sự tiến bộ của giáo viên sau bồi dưỡng là việc làm thường xuyên. Nhà trường cần chủ động bố trí nguồn kinh phí thích hợp cho phòng thí nghiệm. Việc trang bị các dụng cụ đo đạc, linh kiện điện tử và vật liệu tái chế cần được ưu tiên. Cán bộ quản lý nên vận động phụ huynh và doanh nghiệp địa phương chung tay hỗ trợ. Chế độ khen thưởng kịp thời đối với giáo viên đạt thành tích cao là rất quan trọng. Những chính sách này sẽ củng cố niềm tin và lòng say mê nghề nghiệp.

IV. Đánh giá ứng dụng bồi dưỡng năng lực dạy học STEM tại Bắc Kạn

Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học STEM là giải pháp mang tính đột phá lâu dài. Hoạt động này tạo chuyển biến tích cực trong chất lượng giáo dục cấp trung học cơ sở tại thành phố Bắc Kạn. Đội ngũ giáo viên ngày càng chủ động tiếp cận các kỹ thuật dạy học hiện đại. Thầy cô tự tin chuyển dịch từ phương pháp thuyết giảng sang hướng dẫn thực hành. Học sinh được kích thích tư duy sáng tạo thông qua các sản phẩm khoa học cụ thể. Không khí học tập tại các nhà trường trở nên sôi nổi và hứng khởi hơn. Kết quả khảo sát thực tế chứng minh tính đúng đắn của các giải pháp đề xuất. Khi công tác quản lý được thực hiện bài bản, chất lượng chuyên môn tăng rõ rệt. Các mô hình bồi dưỡng hiệu quả cần được nhân rộng trên toàn tỉnh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng giữ vai trò then chốt. Đổi mới giáo dục STEM mở ra triển vọng tươi sáng cho thế hệ trẻ vùng cao. Đây là nền tảng vững chắc để giáo dục địa phương hội nhập với sự phát triển chung của đất nước.

4.1. Khả năng ứng dụng và nhân rộng giải pháp tại các cơ sở giáo dục

Các giải pháp quản lý bồi dưỡng có tính ứng dụng thực tiễn rất cao. Toàn bộ sáu trường THCS tại thành phố Bắc Kạn đều có thể áp dụng ngay. Khung quản lý này phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất thực tế của địa phương. Quy trình bồi dưỡng có thể linh hoạt điều chỉnh theo từng đối tượng giáo viên. Các trường vùng lân cận cũng có thể tham khảo mô hình để nâng cao năng lực giáo viên. Việc nhân rộng giải pháp giúp tối ưu hóa chi phí đào tạo. Sự liên kết giữa các tổ chuyên môn liên trường sẽ được củng cố. Tính khả thi của giải pháp đã được khẳng định qua các thử nghiệm sư phạm.

4.2. Khuyến nghị phát triển bền vững năng lực giáo viên THCS

Để duy trì hiệu quả lâu dài, các cấp quản lý cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp. Sở Giáo dục và Đào tạo cần tăng cường chỉ đạo chuyên môn định kỳ. Phòng Giáo dục cần phân bổ ngân sách ổn định cho các hoạt động sáng tạo khoa học. Ban giám hiệu các trường cần tạo điều kiện tối đa cho giáo viên tham gia tập huấn. Thầy cô cần duy trì tinh thần tự học và chủ động nghiên cứu tài liệu. Sự động viên kịp thời sẽ khích lệ tinh thần đổi mới sáng tạo trong từng tiết dạy. Nhà trường nên mở rộng hợp tác với các trường đại học sư phạm lân cận. Hướng đi này giúp cập nhật liên tục các tri thức giáo dục hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đòi hỏi giáo dục phải đào tạo nguồn nhân lực có tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề liên ngành. Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại Việt Nam đã quy định dạy học theo định hướng giáo dục STEM là nội dung bắt buộc ở các cấp học. Tuy nhiên, tại các trường trung học cơ sở thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn, phương pháp giảng dạy chủ yếu vẫn nặng về truyền thụ kiến thức lý thuyết một chiều. Giáo viên dành ít thời gian tổ chức cho học sinh vận dụng bài học vào thực tế đời sống, trong khi học sinh còn thiếu kỹ năng hợp tác và thực hành.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục STEM với năng lực tổ chức còn nhiều hạn chế của đội ngũ nhà giáo địa phương. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý và đề xuất hệ thống biện pháp bồi dưỡng năng lực dạy học STEM cho giáo viên trung học cơ sở. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 6 trường trung học cơ sở trực thuộc thành phố Bắc Kạn gồm: Huyền Tụng, Dương Quang, Xuất Hóa, Nông Thượng, Bắc Kạn và Đức Xuân, với số liệu thống kê thu thập từ năm 2020 đến tháng 4 năm 2021. Khách thể nghiên cứu bao quát 161 cán bộ quản lý và giáo viên, phục vụ 2.893 học sinh phân bổ trong 72 lớp học, nơi tỷ lệ tốt nghiệp trung học cơ sở hàng năm đạt trên 98%. Công trình có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục thực chất và cung cấp quy trình quản lý bồi dưỡng chuẩn hóa cho các trường học miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự tích hợp giữa lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và thuyết học tập kiến tạo liên môn. Về mặt quản lý, luận văn vận dụng quan điểm hệ thống của các nhà khoa học giáo dục như Trần Bá Hoành và Trần Kiểm, xác định quản lý bồi dưỡng là chu trình tác động có định hướng gồm 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra, đánh giá. Về mặt sư phạm, tác giả kế thừa mô hình dạy học theo dự án của William H. Kilpatrick và lý thuyết học tập trải nghiệm của Célestin Freinet, coi hoạt động học tập là quá trình học sinh trực tiếp tìm tòi, giải quyết tình huống thực tế và tạo ra sản phẩm hữu hình.

Khung nghiên cứu vận hành xung quanh 5 khái niệm công cụ then chốt: Quản lý giáo dục; Bồi dưỡng giáo viên; Năng lực dạy học; Giáo dục STEM; và Năng lực dạy học theo định hướng giáo dục STEM. Giáo dục STEM được tiếp cận theo hướng tích hợp liên môn từ 4 lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học. Cấu trúc năng lực dạy học STEM của giáo viên trung học cơ sở gồm 4 nhóm kỹ năng thành phần: xác định và thiết kế chủ đề bài học; lập kế hoạch dạy học theo quy trình kỹ thuật; tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo; và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh qua các tiêu chí chuẩn mực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khách quan khoa học. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu khảo sát điều tra an-két, kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và quan sát chuyên môn tại nhà trường. Trên tổng thể 161 nhân sự quản lý và giảng dạy, đề tài tiến hành khảo sát thực tế trên cỡ mẫu gồm 98 người, bao gồm 13 cán bộ quản lý (đạt tỷ lệ 100% đội ngũ quản lý) và 85 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 6 trường trung học cơ sở trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm bao quát cả các trường thuận lợi ở khu vực trung tâm và các trường nhiều khó khăn ở vùng ven thành phố Bắc Kạn. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học là để xử lý định lượng điểm trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định mức độ tương quan giữa nhận thức và hành động, từ đó lượng hóa chính xác thực trạng và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Toàn bộ dữ liệu khảo sát thực địa được thu thập và phân tích trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến tháng 4 năm 2021, đảm bảo tính thời sự và bám sát tiến độ triển khai chương trình giáo dục mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực trạng bồi dưỡng năng lực dạy học STEM tại các trường trung học cơ sở thành phố Bắc Kạn đã làm nổi bật 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, trình độ đào tạo của đội ngũ đạt mức chuẩn hóa cao nhưng năng lực dạy học STEM thực tế còn nhiều hạn chế. Cụ thể, 100% cán bộ quản lý và giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo, trong đó 146 trên tổng số 148 giáo viên có trình độ đại học (đạt 98,65%), 2 giáo viên đạt trình độ thạc sĩ (chiếm 1,35%), và 13 trên 13 cán bộ quản lý có trình độ đại học (đạt 100%). Dẫu vậy, đa số giáo viên chưa từng được tập huấn bài bản về thiết kế kỹ thuật liên môn, dẫn tới tâm lý lúng túng khi tổ chức bài dạy.

Thứ hai, nội dung và hình thức bồi dưỡng còn nặng về lý thuyết hàn lâm. Các lớp bồi dưỡng tập trung ngắn hạn mang tính truyền thụ một chiều vẫn chiếm ưu thế, trong khi các hình thức hiệu quả cao như sinh hoạt tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học, thi sáng kiến kinh nghiệm STEM hay hội thảo chuyên đề chỉ chiếm dưới 25% tổng thời lượng bồi dưỡng trong năm học.

Thứ ba, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ giáo dục STEM vô cùng thiếu thốn. Toàn bộ 6 trên 6 trường trung học cơ sở đều chưa có phòng học STEM chuyên biệt đạt chuẩn 3 không gian. Tỷ lệ trang thiết bị và vật tư đáp ứng các dự án chế tạo kỹ thuật chỉ đạt khoảng 30% so với nhu cầu tối thiểu.

Thứ tư, công tác kiểm tra, đánh giá sau bồi dưỡng còn mang tính hình thức. Trên 70% giáo viên thừa nhận gặp khó khăn khi xây dựng bảng tiêu chí rubric để đánh giá quá trình hoạt động nhóm và chất lượng sản phẩm sáng tạo của học sinh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ khối lượng kiến thức chương trình hiện hành còn nặng về thi cử và các cấp quản lý chưa đầu tư đúng mức cho hoạt động bồi dưỡng chuyên sâu. Bên cạnh đó, ngân sách dành cho trang thiết bị dạy học thực hành tại địa phương miền núi còn eo hẹp. Về mặt chủ quan, một bộ phận cán bộ quản lý chưa thực sự linh hoạt trong khâu chỉ đạo chuyên môn.

Khi so sánh với các nghiên cứu tương đồng, như nghiên cứu của Dương Thị Hiền năm 2020 tại thành phố Móng Cái hay nghiên cứu của Lê Anh Tuấn năm 2020 tại huyện Việt Yên, kết quả tại Bắc Kạn có sự tương đồng về sự thiếu hụt trang thiết bị và kỹ năng tích hợp của giáo viên. Tuy nhiên, tại Bắc Kạn, do tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm tỷ trọng lớn, các em thường rụt rè và thiếu kỹ năng làm việc nhóm, đòi hỏi chương trình bồi dưỡng giáo viên phải chú trọng hơn vào phương pháp sư phạm tương tác và hướng dẫn trải nghiệm thực hành.

Để dữ liệu nghiên cứu được truyền tải hiệu quả, kết quả thực trạng có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột so sánh mức độ chênh lệch giữa nhận thức lý thuyết và năng lực thao tác thực tế của giáo viên. Đồng thời, việc sử dụng bảng ma trận đối chiếu mức độ cần thiết và tính khả thi sẽ làm nổi bật tính cấp bách của các giải pháp quản lý can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, luận văn đề xuất 4 giải pháp quản lý đồng bộ và khả thi nhằm phát triển năng lực dạy học STEM cho giáo viên trung học cơ sở:

Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý và giáo viên về giáo dục STEM. Chủ thể thực hiện là Hiệu trưởng các trường phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo Thành phố Bắc Kạn. Hành động cụ thể là tổ chức các đợt sinh hoạt chuyên đề, tọa đàm khoa học với mục tiêu đạt 100% cán bộ quản lý và giáo viên hoàn thành nội dung quán triệt nhận thức trong giai đoạn từ Quý 3 năm 2021 đến Quý 1 năm 2022.

Giải pháp 2: Xây dựng chương trình bồi dưỡng sát với năng lực và nhu cầu của giáo viên. Chủ thể chịu trách nhiệm là Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và Tổ trưởng chuyên môn. Nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, phân loại năng lực của 85 giáo viên, thiết kế chương trình tập trung vào quy trình 4 bước lập kế hoạch bài học STEM và kỹ thuật xây dựng phiếu rubric đánh giá. Thời gian triển khai định kỳ vào tháng 8 và tháng 9 hàng năm.

Giải pháp 3: Đảm bảo cơ sở vật chất, tài chính và huy động các nguồn lực xã hội hóa. Hiệu trưởng chủ trì chỉ đạo cải tạo các phòng thí nghiệm Lý - Hóa - Sinh hiện có thành phòng học STEM đáp ứng 3 không gian chức năng: dạy học, sáng chế và lưu trữ. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2023, toàn bộ 6 trên 6 trường trung học cơ sở có phòng thực hành STEM cơ bản với mức đầu tư xã hội hóa từ 50 đến 100 triệu đồng mỗi trường.

Giải pháp 4: Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và thúc đẩy tinh thần tự bồi dưỡng thường xuyên. Ban giám hiệu thiết lập cơ chế giám sát giờ dạy thực tế và khen thưởng kịp thời các sáng kiến STEM chất lượng. Mục tiêu đặt ra là mỗi giáo viên xây dựng và giảng dạy thành công tối thiểu 2 chủ đề STEM trong 1 năm học, thực hiện liên tục trong lộ trình 2021 đến 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, cán bộ quản lý giáo dục bao gồm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo. Nhóm đối tượng này có thể khai thác trực tiếp chu trình quản lý 4 chức năng để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nhà giáo khoa học, khắc phục hoàn toàn tình trạng tập huấn hình thức.

Thứ hai, giáo viên trung học cơ sở giảng dạy các môn Khoa học tự nhiên, Toán học, Công nghệ và Tin học. Giáo viên có thể vận dụng ngay quy trình 4 bước thiết kế bài học kỹ thuật và bảng tiêu chí rubric 4 mức độ để biên soạn giáo án tích hợp, tạo hứng thú học tập cho học sinh.

Thứ ba, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục. Dữ liệu thực chứng thu thập từ 98 cán bộ quản lý và giáo viên tại 6 trường trung học cơ sở vùng cao là nguồn tài liệu thứ cấp chuẩn xác phục vụ việc so sánh, đối chiếu và phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

Thứ tư, các trường đại học sư phạm và trung tâm bồi dưỡng nhà giáo. Căn cứ vào thực trạng kỹ năng của 148 giáo viên trung học cơ sở, các giảng viên đại học có thể điều chỉnh cấu trúc giáo trình bồi dưỡng thường xuyên, bổ sung các học phần thực hành chế tạo nhằm đáp ứng tốt Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Năng lực dạy học theo định hướng giáo dục STEM của giáo viên gồm những thành phần cốt lõi nào? Trả lời: Cấu trúc năng lực này bao gồm 4 nhóm chính: Kỹ năng xác định và thiết kế chủ đề bài học STEM gắn với thực tiễn; Kỹ năng lập kế hoạch dạy học theo quy trình kỹ thuật; Năng lực tổ chức các hoạt động trải nghiệm khám phá; và Năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh thông qua bảng tiêu chí rubric định lượng.

Câu hỏi 2: Khảo sát thực trạng trong đề tài được tiến hành trên quy mô mẫu như thế nào? Trả lời: Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát trực tiếp 98 người, bao gồm 13 cán bộ quản lý và 85 giáo viên tại 6 trường trung học cơ sở thuộc thành phố Bắc Kạn. Mẫu khảo sát đại diện đầy đủ cho tổng số 161 nhân sự trong khu vực, với dữ liệu thực địa thu thập từ năm 2020 đến tháng 4 năm 2021, đảm bảo độ tin cậy khoa học.

Câu hỏi 3: Rào cản lớn nhất của giáo viên trung học cơ sở miền núi khi triển khai dạy học STEM là gì? Trả lời: Khó khăn lớn nhất nằm ở kỹ năng tích hợp liên môn và thiết kế công cụ đánh giá sản phẩm. Dù 146 trên 148 giáo viên tại địa bàn đạt trình độ đại học, trên 70% giáo viên vẫn lúng túng khi kết nối kiến thức vào đời sống và chưa quen với việc đánh giá sự tiến bộ theo tiến trình của học sinh.

Câu hỏi 4: Một phòng học STEM chuẩn trong nhà trường cần đáp ứng những chức năng cơ bản nào? Trả lời: Phòng học STEM cần tích hợp đồng bộ 3 không gian chức năng: Không gian tổ chức hoạt động dạy học tương tác; Không gian lưu trữ học liệu, thiết bị; và Không gian sáng chế, chế tạo mô hình thực tế. Các trường có thể linh hoạt cải tạo các phòng thí nghiệm bộ môn sẵn có để tối ưu hóa nguồn lực kinh phí.

Câu hỏi 5: Quy trình lập kế hoạch một bài dạy học STEM chuẩn hóa gồm những bước nào? Trả lời: Kế hoạch bài dạy STEM được cấu trúc chặt chẽ qua 4 bước: Bước 1 là lựa chọn nội dung bài học gắn với bối cảnh thực tế; Bước 2 là xác định vấn đề cần giải quyết; Bước 3 là xác định tiêu chí của giải pháp hoặc sản phẩm chế tạo; Bước 4 là thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động dạy học tích cực.

Kết luận

Luận văn Thạc sĩ Quản lý giáo dục của tác giả Nguyễn Gia Hùng đã giải quyết trọn vẹn các nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra thông qua 5 kết luận cốt lõi:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học STEM cho giáo viên trung học cơ sở bám sát Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Đánh giá khách quan thực trạng tại 6 trường trung học cơ sở thành phố Bắc Kạn, làm rõ khoảng trống giữa tỷ lệ 100% bằng cấp đạt chuẩn với năng lực thực hành liên môn còn yếu.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ từ nâng cao nhận thức, khảo sát nhu cầu, đầu tư phòng học STEM 3 không gian đến đổi mới khâu kiểm tra đánh giá.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2021 đến 2025 với chỉ tiêu bắt buộc mỗi giáo viên thực hiện tối thiểu 2 chủ đề STEM trong 1 năm học.
• Kêu gọi hành động: Các cơ quan quản lý giáo dục và lãnh đạo nhà trường cần khẩn trương đưa các giải pháp vào kế hoạch năm học, tạo đòn bẩy đột phá cho chất lượng giáo dục vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và khuyến ngh , Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, đề tài có cấu trúc gồm 3 Chương Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học theo đ nh hướng giáo dục STEM cho giáo viên ở trường trung học cơ sở Chƣơng 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học theo đ nh hướng giáo dục STEM cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn Chƣơng 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học theo đ nh hướng giáo dục STEM cho giáo viên ở các trường trung học cơ sở Thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG GIÁO DỤC STEM CHO GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Trong các thập niên cuối thế kỷ , kết quả của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ đã tạo ra những bước phát triển mới. Kinh tế thế giới chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức.

u thế hội nhập, toàn cầu hóa đặt ra cho các Quốc gia những cơ hội và nhiều thách thức trong đó thách thức lớn nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Để xây dựng nền giáo dục Việt Nam phát triển, công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên trở thành một vấn đề cực kỳ quan trọng. Đội ngũ giáo viên có sứ mệnh, nhiệm vụ đặc biệt cao cả, họ là bộ phận lao động tinh hoa, họ trực tiếp thúc đẩy sự phát triển xã hội theo hướng bền vững. Khi nói về tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên trong bối cảnh giáo dục đi vào thế kỷ I, Tiến sĩ Raja Joy Singh, nhà giáo dục nổi tiếng ở Ấn Độ, chuyên gia giáo dục nhiều năm của UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương có lời bình: ''Giáo viên giữ vai trò quyết định trong quá trình giáo dục và đặc biệt trong việc định hướng lại giáo dục.

Những công nghệ thành đạt, nói chính xác là những công nghệ thông tin (giáo dục từ xa) sử dụng trình độ nghề nghiệp và phong cách của những giáo viên giỏi nhất"[9]. Tác giả Dutto cho rằng bồi dưỡng giáo viên phải bắt đầu từ một kế hoạch của Quốc gia đến các đ a phương, từng trường học và kế hoạch cá nhân của mỗi giáo viên. Kế hoạch xác đ nh rõ mục tiêu, nội dung, thời gian và mô mình bồi dưỡng thống nhất giữa trung ương và đ a phương với các trường học [15]. Tác giả Michei Develay (2006) đã nhấn mạnh đào tạo giáo viên bao gồm nhiều vấn đề như: quan niệm, nội dung, phương thức đào tạo, t nh chất và bản sắc nghề nghiệp.

Đó là nghiên cứu góp phần đào tạo, bồi dưỡng giáo viên ngày càng tốt hơn [23]. Đặc biệt trong thời kỳ cách mạng công nghệ 4.0 với sự bùng nổ của công nghệ và khoa học, xã hội đứng trước những thách thức lớn về nhiều mặt như biến đổi kh hậu, cạn kiệt tài nguyên để đáp ứng được yêu cầu xã hội nhiều nước trên thế giới coi trọng bồi dưỡng năng lực dạy học theo đ nh hướng giáo dục STEM. 6 Giáo sư Steven Chu, người đoạt giải Nobel Vật lý, phát biểu tại Đại học SUSTECH, ngày 16 tháng 10 năm 2016.