ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGÔ DOÃN LẬP TÌM HIỂU MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP LUẬN XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KHUNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ FEA CHO HAWAII LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Hà Nội – 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGÔ DOÃN LẬP TÌM HIỂU MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP LUẬN XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KHUNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ FEA CHO HAWAII Ngành: Công nghệ thông tin Chuyên ngành: Quản lý hệ thống thông tin Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Nguyễn Ái Việt Hà Nội – 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến các thầy cô trong Viện CNTT – ĐH Quốc Gia Hà Nội đã đóng góp ý kiến, nhận xét và quan tâm chỉ bảo, giúp đỡ tận tình trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy giáo, TS. Nguyễn Ái Việt đã trực tiếp hƣớng dẫn, định hƣớng chuyên môn, quan tâm giúp đỡ tận tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình công tác cũng nhƣ thực hiện luận văn.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn thầy giáo, TS Lê Quang Minh đã nhiệt tình quan tâm, động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian vừa qua. Nhân đây tôi xin gửi lời cảm ơn đến anh Đoàn Hữu Hậu, anh Nguyễn Đức Thiện và chị Đỗ Thị Thanh Thùy đã cung cấp tài liệu cũng nhƣ đóng góp định hƣớng cho đề tài này. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc đến gia đình đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành tốt mọi công việc trong quá trình thực hiện luận văn. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn của mình tới bạn bè và đồng nghiệp, luôn quan tâm, chia sẻ, động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhƣng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy cô và bạn bè. Học viên Ngô Doãn Lập LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Thầy hƣớng dẫn và những ngƣời tôi đã cảm ơn. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất cứ công trình nào.
Hà Nội, ngày 20 tháng 05 năm 2013 Tác giả Ngô Doãn Lập LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TÓM TẮT Mục tiêu nghiên cứu của luận văn này là tìm hiểu một số phƣơng pháp luận xây dựng Kiến trúc Tổng Thể và kinh nghiệm xây dựng kiến trúc Tổng thể trên thế giới, cụ thể tại luận văn này là Kiến trúc Tổng thể Hawaii, từ đó đƣa ra một số đề xuất cho việc xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại nƣớc ta. Phần đầu của luận văn trình bày các khái niệm cơ bản về Kiến trúc Tổng thể và khung kiến trúc từ đó làm nổi bật sự cần thiết của việc xây dựng quy hoạch tổng thể để phát triển của bất kỳ cơ quan tổ chức hay doanh nghiệp nào. Phần tiếp theo trình bày các phƣơng pháp chính xây dựng kiến trúc Tổng thể trên thế giới nói chung và phƣơng pháp xây dựng Kiến trúc Tổng thể đang đƣợc áp dụng với một số dự án tại Việt Nam. Phần tiếp theo trình bày kết quả tìm hiểu Kiến trúc Tổng thể của bang Hawaii (Mỹ) đƣợc xây dựng tuân thủ theo Kiến trúc Tổng thể liên bang Mỹ.
Phần cuối cùng đƣa ra một số tóm tắt, đề xuất khi xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Chƣơng 1.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài .2 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. GIỚI THIỆU VỀ KIẾN TRÚC TỔNG THỂ .1 Khái niệm về Kiến trúc Tổng thể .2 Phƣơng pháp luận xây dựng kiến trúc .3 Kiến trúc hiện tại và kiến trúc tƣơng lai (Present/Current/As Is and Future/To Be Architectures) .4 Tầm quan trọng của kiến trúc Tổng thể. CÁC PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ.1 Khung kiến trúc Zachman .2 Khung kiến trúc TOGAF .1 Phƣơng pháp phát triển kiến trúc (Architecture Development Method – AMD) .2 Tập hợp các tài liệu kiến trúc (Enterprise Continuum) .3 Tập hợp các nguồn tài nguyên cơ sở (Resource Base) .3 Khung kiến trúc Tổng thể liên bang Mỹ (Federal Enterprise Architecture – FEA) .2 Tiếp cận chung về Kiến trúc Tổng thể Liên bang .3 Các mô hình tham chiếu hợp nhất .1 Cách nhìn theo Chức năng .2 Cách nhìn theo Hoạt động .3 Cách nhìn theo Quan hệ .4 Xây dựng Kiến trúc Tổng thể theo mô hình 3-3-3.
KIẾN TRÚC TỔNG THỂ CỦA HAWAII .1 Phƣơng pháp luận xây dựng kiến trúc tổng thể tại Hawaii .2 Tóm tắt hiện trạng Kiến trúc Tổng thể tại Hawaii .3 Tóm tắt mục tiêu và chiến lƣợc thực thi Kiến trúc Tổng thể tại Hawaii 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Kiến trúc nghiệp vụ .1 Kiến trúc Nghiệp vụ hiện tại .2 Kiến trúc Nghiệp vụ tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển .5 Kiến trúc Thông tin.1 Kiến trúc Thông tin hiện tại .2 Kiến trúc Thông tin tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển .6 Kiến trúc Giải pháp.1 Kiến trúc Giải pháp hiện tại .2 Kiến trúc Giải pháp tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển .7 Kiến trúc Công nghệ .1 Kiến trúc Công nghệ hiện tại .2 Kiến trúc Công nghệ tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT KHI XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ KẾT LUẬN .1 Bài học rút ra từ việc xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể trên thế giới 51 5.2 Một số kiến nghị và đề xuất khi xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại Việt Nam .1 Các vấn đề liên quan đến phƣơng pháp luận .2 Vấn đề liên quan đến nghiệp vụ .3 Các vấn đề liên quan đến công nghệ, kỹ thuật .4 Các vấn đề liên quan đến quản lý. 52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ TỪ VIẾT TẮT Architecture Kiến trúc COOP - Continuity Of Operations Plan Kế hoạch hành động liên tục CNTT Công nghệ thông tin CNTT&TT Công nghệ thông tin và truyền thông Enterprise Xí nghiệp, Doanh nghiệp, Tổ chức, Cơ quan EA – Enterprise Architecture Kiến trúc tổng thể FEA – Federal Enterprise Architecture Kiến trúc tổng thể liên bang IT – Information Technology Công nghệ thông tin IRM - Information Resource Quản lý tài nguyên thông tin Management LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 Các mức độ phạm vi của kiến trúc và tác động .1 Ánh xạ kiến trúc Tổng thể Hawaii với các mô hình tham chiếu FEA 28 Bảng 4.2 Tóm tắt hiện trạng kiến trúc Tổng thể Hawaii .3 Tóm tắt mục tiêu và chiến lƣợc thực hiện kiến trúc Tổng thể tại Hawaii .4 Hiện trạng kiến trúc thông tin tại Hawaii .5 Tóm tắt hiện trạng kiến trúc giải pháp của Hawaii.
40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1 Quy trình xây dựng kiến trúc tổng thể .2 Khái niệm khung và kiến trúc [6, pp.3 Thành phần, giao diện và chuẩn [6, pp.4 Kiến trúc hiện tại và tƣơng lai [6, pp.1 Khung kiến trúc Zachman [9] .2 Khung kiến trúc TOGAF [12] .3 Phƣơng pháp phát triển kiến trúc TOGAF .4 Tập hợp các tài liệu kiến trúc .5 Mô hình tham chiếu kỹ thuật của TOGAF .6 Một cách tiếp cần đảm bảo luồng thông tin thông suốt .7 Tiếp cận chung về Kiến trúc Tổng thể Liên bang .8 Các kết quả chính cần đạt đƣợc theo Tiếp cận chung .9 Tám yếu tố cơ bản .10 Các tiểu kiến trúc .11 Các mô hình tham chiếu theo Tiếp cận chung .12 Mô hình tham chiếu hiệu năng .13 Mô hình tham chiếu nghiệp vụ .14 Mô hình tham chiếu dịch vụ.15 Mô hình tham chiếu kỹ thuật .16 Mô hình tham chiếu dữ liệu .17 Mô hình 3-3-3 – Chức năng .18 Mô hình 3-3-3 - Hoạt động .19 Mô hình 3-3-3 - Quan hệ.20 Mô hình 3-3-3 - Tổng hợp trên khối Rubix .21 Mô hình 3-3-3 - Mặt phẳng Chức năng Hoạt động .22 Mô hình 3-3-3 - Mặt phẳng Chức năng Quan hệ .23 Mô hình 3-3-3 Mặt phẳng Hoạt động Quan hệ .1 Ƣu tiên triển khai các thành phần trong kiến trúc Tổng thể Hawaii.2 Bức tranh toàn cảnh về kiến trúc tổng thể tƣơng lai tại Hawaii .3 Kiến trúc nghiệp vụ hiện tại của Hawaii .4 Kiến trúc nghiệp vụ tƣơng lai của Hawaii .5 Mô hình tham chiếu nghiệp vụ tại Hawaii .6 Mô hình tham chiếu dịch vụ tại Hawaii .7 Mô hình tham chiếu hiệu năng tại Hawaii .8 Kiến trúc thông tin tƣơng lai tại Hawaii .9 Các thành phần của kiến trúc thông tin tƣơng lai tại Hawaii. 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.10 Cách thức giao tiếp công dân tƣơng lai.11 Kiến trúc giải pháp tƣơng lai tại Hawaii .12 Hiện trạng kiến trúc công nghệ tại Hawaii .13 Các miền kiến trúc công nghệ tƣơng lai của Hawaii .1 Kiến trúc hạ tầng Hawaii.2 Kiến trúc mạng OneNet của Hawaii .3 Mô hình điện toán đám mây cho công dân .4 Mô hình truyền thông thống nhất tại Hawaii .5 Cộng tác nhƣ một dịch vụ .6 Các dịch vụ tích hợp và phát triển phần mềm.7 Kiến trúc bảo mật của đám mây lai. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Chƣơng 1.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài Ngày nay, công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) đã và đang làm biến đổi sâu sắc đời sống, kinh tế, văn hoá xã hội của mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Việc ứng dụng CNTT tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp đang đƣợc đẩy mạnh hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên bất kỳ một tổ chức, hệ thống nào khi phát triển tự phát đến một quy mô nhất định cũng gặp một số vấn đề nảy sinh nhƣ [5]: Hệ thống thông tin càng ngày càng phức tạp, tốn kém, khó điều hành. Chi phí và mức độ phức tạp của hệ thống tăng theo cấp lũy thừa. Mức độ hệ thống thông tin đáp ứng nhu cầu của tổ chức càng ngày càng kém đi.