Tổ chức hoạt động với đồ vật phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 24-36 tháng

Tổng hợp các biện pháp tổ chức hoạt động với đồ vật nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong môi trường mầm non.

• Trường học: Không có thông tin
• Chuyên ngành: Giáo dục mầm non
• Đề tài: Tổ chức hoạt động với đồ vật theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Không có thông tin

Tóm tắt

I. Khái niệm về hoạt động với đồ vật cho trẻ 24 36 tháng

Hoạt động với đồ vật là một phương pháp giáo dục quan trọng trong mầm non, giúp trẻ phát triển toàn diện. Đối với trẻ 24-36 tháng tuổi, hoạt động này tập trung vào việc phát huy tính tích cực nhận thức thông qua tương tác trực tiếp với các vật dụng. Giai đoạn này là thời kỳ vàng để phát triển kỹ năng nhận thức, vận động tinh và xã hội cho trẻ. Các hoạt động với đồ vật giúp trẻ khám phá thế giới xung quanh, hiểu biết về mối quan hệ giữa các sự vật, và phát triển tư duy logic. Phương pháp này không chỉ làm phong phú kiến thức mà còn xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhân cách của trẻ.

1.1. Định nghĩa tính tích cực nhận thức

Tính tích cực nhận thức là khả năng trẻ chủ động tham gia, quan sát, thực hành và suy nghĩ trong quá trình học tập. Với trẻ 24-36 tháng, tính chất này biểu hiện qua sự tò mò, ham khám phá, và thực hành liên tục. Trẻ không chỉ nhận thụ thông tin mà còn chủ động tìm tòi, thử nghiệm để hiểu rõ hơn về các đồ vật xung quanh.

1.2. Đặc điểm sinh lý và tâm lý của trẻ 24 36 tháng

Giai đoạn 24-36 tháng là lứa tuổi nước ngoài em bé, trẻ có khả năng vận động tốt hơn, ngôn ngữ phát triển nhanh và sự tò mò rất cao. Trẻ bắt đầu hình thành những khái niệm cơ bản, hiểu quan hệ nhân quả và thích hoạt động độc lập dưới sự hướng dẫn.

II. Mục đích và ý nghĩa tổ chức hoạt động với đồ vật

Mục đích chính của tổ chức hoạt động với đồ vật cho trẻ 24-36 tháng là phát triển tính tích cực nhận thức, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục mầm non. Hoạt động này giúp trẻ phát triển các kỹ năng tư duy, khám phá, và giải quyết vấn đề. Ý nghĩa sâu sắc bao gồm việc xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc, phát triển vận động tinh, khám phá quy luật tự nhiên, và hình thành các hành vi xã hội tích cực. Thông qua các hoạt động này, trẻ học cách tương tác với môi trường, phát triển khả năng giải quyết vấn đề, và xây dựng lòng tự tin trong các tình huống mới.

2.1. Phát triển kỹ năng nhận thức

Hoạt động với đồ vật giúp trẻ 24-36 tháng phát triển các kỹ năng nhận thức quan trọng như phân loại, so sánh, tìm kiếm mẫu và hiểu mối quan hệ nhân quả. Trẻ học cách quan sát chi tiết, đặt câu hỏi và thử nghiệm để tìm hiểu thế giới.

2.2. Tạo nền tảng phát triển toàn diện

Ngoài phát triển nhận thức, hoạt động với đồ vật còn hỗ trợ phát triển vận động tinh (xí cua, khắc khoái), xã hội (hợp tác, chia sẻ) và cảm xúc (sự hài lòng, kiên nhẫn). Điều này tạo nền tảng mạnh mẽ cho sự phát triển toàn diện của trẻ.

III. Nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động

Nội dung tổ chức hoạt động với đồ vật cho trẻ 24-36 tháng bao gồm các hoạt động như: xếp chồng, sắp xếp theo kích thước/màu sắc, ghép hình, chơi với đồ chơi kéo, nhân vật hành động, và khám phá các vật liệu tự nhiên. Các hoạt động này được chọn lựa dựa trên mục tiêu phát triển và đặc điểm lứa tuổi. Phương pháp tổ chức bao gồm cách tiếp cận trực quan, thực hành liên tục, khuyến khích khám phá độc lập và hỗ trợ khi cần. Giáo viên nên tạo môi trường an toàn, hấp dẫn, cung cấp sự hướng dẫn phù hợp nhưng không can thiệp quá mức, để trẻ có cơ hội khám phá bằng cách riêng của mình.

3.1. Các loại hoạt động với đồ vật phù hợp

Với trẻ 24-36 tháng, nên tổ chức các hoạt động như: xếp chồng khối, sắp xếp theo màu sắc, ghép hình cơ bản, chơi với đồ chơi có bánh xe, và khám phá vật liệu tự nhiên (cát, đá, lá). Các hoạt động này phù hợp với khả năng vận động và nhận thức đang phát triển.

3.2. Kỹ thuật hướng dẫn hiệu quả

Giáo viên nên mô phỏng hành động, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, khuyến khích khám phá, và tôn trọng tốc độ riêng của trẻ. Điều quan trọng là lắng nghe feedback từ trẻ, không gây áp lực, và tạo không khí vui vẻ, thoải mái trong suốt hoạt động.

IV. Biện pháp tổ chức và áp dụng thực tiễn

Để tổ chức hoạt động với đồ vật hiệu quả cho trẻ 24-36 tháng, các nhà giáo dục cần áp dụng những biện pháp cụ thể và khoa học. Đầu tiên, lập kế hoạch chi tiết cho từng hoạt động, xác định rõ mục tiêu, nội dung, và phương pháp. Thứ hai, bổ sung đồ dùng đa dạng từ các nguyên vật liệu sẵn có trong thiên nhiên (gỗ, đá, hạt, lá), không chỉ từ đồ chơi thương mại. Thứ ba, tạo môi trường hấp dẫn với không gian sạch sẽ, an toàn, ánh sáng tốt, và sắp xếp đồ vật hợp lý. Cuối cùng, phối hợp linh hoạt các phương pháp, kết hợp hoạt động cá nhân, nhóm nhỏ, và nhóm lớn để tối ưu hóa hiệu quả giáo dục.

4.1. Lập kế hoạch và chuẩn bị tài liệu

Kế hoạch hoạt động cần xác định rõ tuổi tác, mục tiêu cụ thể, danh sách đồ vật cần thiết, thời gian, và cách đánh giá. Giáo viên nên chuẩn bị đủ tài liệu, đảm bảo an toàn và vệ sinh. Thực hiện khảo sát để hiểu nhu cầu và sở thích của trẻ trước khi bắt đầu.

4.2. Thiết lập môi trường học tập tối ưu

Môi trường học tập cho trẻ 24-36 tháng phải an toàn, với không gian riêng cho các hoạt động khác nhau. Sắp xếp đồ vật ở độ cao phù hợp, sử dụng màu sắc thu hút, và duy trì sạch sẽ. Tạo không khí thoải mái, khuyến khích khám phá, và hỗ trợ trẻ cảm thấy tự tin.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VỚI ĐỒ VẬT THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẬN THỨC CHO TRẺ 24-36 THÁNG Ở TRƯỜNG MẦM NON 1.Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới HĐVĐV chính là hoạt động chủ đạo của trẻ nhà trẻ đã được đề cập đến trong nhiều công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước. Với các công trình nghiên cứu về HĐVĐV của các tác giả nước ngoài (phần đông là các nhà nghiên cứu người Nga), có thể tổng hợp thành các vấn đề sau: Ý nghĩa của Hoạt động với đồ vật với lứa tuổi nhà trẻ Trong các công trình nghiên cứu của các tác giả như A.Xorokina đã khẳng định HĐVĐV là “ một trong những thành tựu quan trọng nhất của tuổi nhà trẻ” và phương tiện hữu hiệu nhất để giáo dục nhân cách cho trẻ nhà trẻ chính là thông qua HĐVĐV. Phân loại hành động cơ bản trong Hoạt động với đồ vật và đặc điểm của Hoạt động với đồ vật Công trình nghiên cứu của V.Mukhina đã làm rõ đặc điểm HĐVĐ, các giai đoạn phát triển HĐVĐ, mối liên hệ giữa hành động với đồ vật, đồ chơi của trẻ.

Những vấn đề đó được thể hiện trong tài liệu “Tâm lý học Mầm non” do L.Venghe chủ biên. Trong tài liệu, tác giả đã sử dụng rộng rãi các công trình nghiên cứu của L. [11] Bác sĩ- nhà giáo dục người Ý-Maria Montessori cho rằng giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi có ý nghĩa quyết định cho cuộc đời mỗi đứa trẻ sau này. Montessori, quá trình nhạy cảm của trẻ được phân chia làm 5 thời kỳ.

Trong đó, có 3 thời kỳ đáng chú ý là: Thời kỳ phát cảm về cảm giác (từ 2 đến 24 tháng) - Thời kỳ phát cảm về vận động (từ 18 tháng đến 3 tuổi) - Thời kỳ phát cảm tri giác các đồ vật nhỏ (2 đến 3 tuổi).[9] Như vậy, theo cách phân chia của M.Montessori, giai đoạn từ 18 tháng đến 3 tuổi là thời kỳ phát cảm về cảm giác và đối tượng hoạt động để phát triển là đồ vật (bộ học cụ đặc thù của Montessori). 5 Sự hướng dẫn của người lớn và đồ dùng, đồ chơi phục vụ Hoạt động với đồ vật Tác giả A.Xorokia đã đề cao sự hướng dẫn của người lớn và môi trường đồ dùng đồ chơi, đó là những điều kiện không thể thiếu khi tổ chức HĐVĐV cho trẻ. Trong một số trang web về lứa tuổi Toddler, có nêu lên một số cách chế tạo đồ dùng đồ chơi đơn giản cho trẻ nhà trẻ. Nội dung và phương pháp hướng dẫn Hoạt động với đồ vật A.Xorokina đã đưa ra một số nội dung cụ thể trong HĐVĐV của trẻ như: Làm quen tên gọi, công dụng, hình dạng, màu sắc, vật liệu, kích thước của đồ vật.

Tác giả cũng đã gợi ý cho người lớn một số biện pháp hướng dẫn trẻ làm quen với các đồ vật. Trong tài liệu “Giáo dục trẻ nhà trẻ” được dịch từ sách tiếng Nga của G.Grigorieva chủ biên cũng đề cập đến những điều cần chú ý khi tổ chức HĐVĐV cho trẻ trong phần “Giáo dục trẻ ấu nhi qua các hoạt động”. Tài liệu “ Nhà trẻ Bromley-Heath” là một công trình nghiên cứu của nhiều tác giả viết về một nhà trẻ ở Boston-Mỹ. Người đọc có thể tìm thấy những nội dung, biện pháp hướng dẫn trẻ chơi, hoạt động với đồ vật - đồ chơi, những gợi ý cho việc tổ chức, trang bị môi trường đồ vật, đồ chơi cho trẻ hoạt động được viết ở Chương 5 “Chơi với trẻ, dạy, học và tài liệu”.

Sau nhiều năm biên soạn, sản phẩm khoa học này đã được chỉnh lý bởi hai triết gia nổi tiếng của Mỹ là Patricia Marks Greenfeld, Ph.D và Edward Tronick, Ph. [2] Trang web về Sensory có giới thiệu một số bài tập, trò chơi giúp phát triển cảm giác cho trẻ NT. Thông qua con đường trải nghiệm bằng các giác quan, trẻ khám phá được màu sắc, hình dáng của đồ vật, đồ chơi và mối liên hệ giữa các đồ vật với nhau. Ở Việt Nam Chương trình Giáo dục mầm non hướng tới mục tiêu phát triển nhận thức cho trẻ 24-36 tháng tuổi qua việc luyện tập và phối hợp các giác quan để giúp trẻ nhận biết thế giới xung quanh.

Chương trình còn đưa ra một số nội dung cụ thể phát triển nhận thức cho trẻ như: Nhận biết một số màu cơ bản, kích thước, hình dạng, số lượng, vị trí không gian; Nội dung được giáo dục trong các hoạt động chơi - tập có chủ định, hoạt động với đồ vật,. Từ những cơ sở trên cho thấy việc phát triển khả năng nhận biết, phân biệt màu sắc cho trẻ 24-36 tháng tuổi chính là phát triển nhận thức cho trẻ. Trẻ có thể học biết về màu sắc qua thế giới xung quanh đặc biệt là thế giới đồ vật và trong chính hoạt động với đồ vật. [1] [7] 6 Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Mỹ Hà 2013 đã cho thấy kết quả khảo sát thực trạng nhận biết, phân biệt màu sắc, kích thước của đồ vật thông qua hoạt động với đồ vật của trẻ 18-24 tháng tại một số trường mầm non thành phố Hồ Chí Minh còn thấp chiếm tỷ lệ rất cao.

[6] Thực tế cho thấy giáo viên chỉ dạy về màu sắc cho trẻ qua các bài tập trong hoạt động với đồ vật cách ngẫu nhiên mà chưa sắp xếp các bài tập theo hệ thống nhằm phát triển khả năng nhận biết, phân biệt màu sắc trong hoạt động với đồ vật. Việc rèn luyện các giác quan, cụ thể là rèn luyện thị giác cho trẻ qua các bài tập nhận biết, phân biệt màu sắc trong hoạt động với đồ vật của giáo viên chưa thực sự được chú trọng để giúp quá trình nhận biết, phân biệt màu sắc của trẻ được dễ dàng và hiệu quả hơn. Từ những lý do trên, đề tài “Thiết kế hệ thống bài tập phát triển khả năng nhận biết, phân biệt màu sắc cho trẻ 24-36 tháng trong hoạt động với đồ vật” được xác lập nghiên cứu nhằm phát triển khả năng nhận biết, phân biệt màu sắc cho trẻ. Tổ chức hột động với đồ vật theo hướng phát huy TTCNT cho trẻ được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm.

Các tác giả đã chỉ ra được tầm quan trọng của việc tổ chức các hoạt động với đồ vật nhằm phát huy TTCNT cho trẻ 24-36 tháng tuổi giúp trẻ luôn hứng thú với các hoạt động nhà giáo dục đưa ra. Tuy nhiên, chưa có tác giả nào đi sâu và nghiên cứu vấn đề này. Vì vậy, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài “Tổ chức hoạt động với đồ vật nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho trẻ 24-36 tháng tuổi” này với mong muốn có thể tổ chức nhiều HĐVĐV nhằm phát huy TTCNT một cách toàn diện cho trẻ 34-36 tháng ở trường mầm non. Một số khái niệm có liên quan đến đề tài 1.

Khái niệm hoạt động với đồ vật Bước sang tuổi nhà trẻ, đồ vật không chỉ là cái để chơi mà còn chứa đựng bên trong một chức năng nhất định và phương thức sử dụng chúng. Qua quá trình trẻ hoạt động với đồ vật, trẻ lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội ẩn chứa bên trong các đồ vật. Hoạt động này của trẻ được gọi là HĐVĐV. [8] Hay nói cách khác, HĐVĐV là quá trình trẻ tiếp xúc với đồ vật – đồ chơi trong cuộc sống hàng ngày và qua đó trẻ lĩnh hội được những kinh nghiệm lịch sử - xã hội được củng cố vào trong các đồ vật.

HĐVĐV là một trong những hoạt động cơ bản của trẻ ở trường mầm non và đó là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổi nhà trẻ. Những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của 7 loài người ẩn chứa trong các đồ vật, đồ chơi mà trẻ tiếp xúc dần dần được bộc lộ trong quá trình trẻ hoạt động với chúng. Như vậy, HĐVĐV của trẻ diễn ra bằng 2 con đường: Con đường tự nhiên (tự phát) là khi trẻ thoả mãn nhu cầu hoạt động của mình bằng cách tự chơi với đồ vật, đồ chơi xung quanh trẻ sau nhiều lần trẻ dần dần tích luỹ được kiến thức, kinh nghiệm. Bằng con đường này trẻ rút ra bài học không phải dễ dàng và nhanh chóng.

Đôi khi trẻ hoạt động nhiều lần nhưng không thể đạt đến kết quả đúng. Con đường có tác động của giáo dục (tự giác) là khi trẻ HĐVĐV dưới sự tổ chức, hướng dẫn của người lớn. Bằng con đường tự giác, dưới tác động của giáo dục đứa trẻ sẽ rút ngắn được thời gian để nhanh chóng chiếm lĩnh kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người. Trong các tài liệu hầu như chỉ đề cập đến những thao tác, hành động, tầm quan trọng khi trẻ tiếp xúc với đồ vật và qua đó trẻ tiếp thu được kinh nghiệm lịch sử xã hội của loài người chứ chưa đưa ra một khái niệm cụ thể về HĐVĐV.

Theo chúng tôi, HĐVĐV là quá trình trẻ thao tác với đồ vật nhằm thỏa mãn nhu cầu khám phá đồ vật của trẻ, qua đó giúp trẻ lĩnh hội được các đặc điểm, chức năng, phương thức sử dụng chúng bằng con đường tự phát và tự giác. Tính tích cực Theo từ điển Tiếng việt (Hoàng Phê - chủ biên), tính tích cực gồm 3 nghĩa: + Một là, có ý nghĩa, có tác dụng khẳng định, thúc đẩy sự phát triển,trái với tiêu cực. + Hai là, tính chủ động, có những hoạt động nhằm tạo ra những biến đổi theo phương hướng phát triển. + Ba là, hăng hái nhiệt tình với công việc, với nhiệm vụ.

Tính tích cực là một phẩm chất vốn có của con người trong đời sống xã hội. Nó được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau: Dưới góc độ triết học, C.Ănghen cho rằng: Tính tích cực là đặc tính chung của mọi sinh vật sống, là sự vận động của sinh vật sống. Tính tích cực không chỉ là nguồn gốc duy trì hay biến đổi các mối quan hệ có ý nghĩa sống còn của sinh vật sống với thế giới xung quanh mà còn mang đến cho sinh vật sống khả năng tự điều chỉnh thích nghi với thế giới xung quanh ấy.Lênin cho rằng: Tính tích cực là thái độ cải tạo của chủ thể đối tượng xung quanh, là khả năng của con người đối với tổ chức cuộc sống, điều chỉnh các nhu cầu năng lực của họ qua các mối quan hệ xã hội. Như vậy, Tính tích cực có nguồn gốc từ yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài, yếu tố bên trong là yếu tố giữ vai trò quyết định.

Tính tích cực là thái độ cải tạo và biến đổi khách thể của chủ thể và có vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra thế giới hiện thực khách quan, biến đổi và cải tạo nó.