Mô Đun 2: Phương Pháp Dạy Học và Giáo Dục Phát Triển Năng Lực Học Sinh Trung Học Cơ Sở Môn Tin Học

Chuyên khảo giáo dục phân tích Mô đun 2 sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất năng lực học sinh trung học, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Lê Đức Long
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tin học
• Đề tài: Phương Pháp Dạy Học Phát Triển Năng Lực Học Sinh Trung Học Cơ Sở Môn Tin Học
• Loại tài liệu: tài liệu hướng dẫn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔ ĐUN
• 1.1. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ MÔ ĐUN
• 1.2. YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA MÔ ĐUN
• 1.3. NỘI DUNG CHÍNH
• 1.4. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
• 1.4.1. Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (5 ngày)
• 1.4.2. Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (7 ngày)
• 1.4.3. Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng trực tiếp (3 ngày)
• 1.5. TÀI LIỆU ĐỌC
• 2. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC
• 2.1. Khái quát về dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Phẩm chất và năng lực trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực
• 2.3. Dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực
• 2.4. Xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực
• 2.5. Phương pháp dạy học và giáo dục
• 2.6. Xu hướng hiện đại về phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
• 2.7. Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại
• 3. CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG MÔN TIN HỌC
• 3.1. Môn Tin học trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018
• 3.2. Đặc điểm của môn Tin học
• 3.3. Mục tiêu, yêu cầu cần đạt của môn Tin học. Định hướng về phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Tin học
• 3.4. Quan hệ giữa yêu cầu cần đạt với nội dung dạy học, phương pháp, kĩ thuật dạy học trong môn Tin học
• 3.5. Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Tin học
• 3.5.1. Dạy học dựa trên dự án
• 3.5.2. Dạy học giải quyết vấn đề
• 3.5.3. Dạy học thực hành. Dạy học thông qua trò chơi
• 3.5.4. Kĩ thuật khăn trải bàn
• 3.5.5. Kĩ thuật KWL và KWLH
• 4. LỰA CHỌN, SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC MỘT CHỦ ĐỀ TRONG MÔN TIN HỌC
• 4.1. Chiến lược dạy học, giáo dục chủ đề, bài học
• 4.2. Cơ sở lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở. Quan điểm xây dựng chương trình tổng thể và chương trình môn học
• 4.3. Căn cứ vào mục tiêu dạy học và yêu cầu cần đạt. Một số gợi ý cho việc lựa chọn nội dung dạy học
• 4.4. Một số gợi ý lựa chọn phương pháp, kĩ thuật dạy học
• 4.5. Quy trình lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề/bài học - QUY TRÌNH 5 BƯỚC
• 4.6. Đánh giá việc lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề/bài học
• 5. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MINH HOẠ
• 5.1. MẪU KẾ HOẠCH HỖ TRỢ ĐỒNG NGHIỆP
• 5.2. KHUNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY
• 6. ĐÁNH GIÁ KHOÁ HỌC
• 7. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh môn Tin học

Phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh trung học cơ sở môn Tin học là một trong những yếu tố quan trọng trong giáo dục hiện đại. Mục tiêu chính của phương pháp này là giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai. Theo tài liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh.

1.1. Tầm quan trọng của phương pháp dạy học trong giáo dục

Phương pháp dạy học không chỉ là công cụ truyền đạt kiến thức mà còn là phương tiện phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Việc áp dụng các phương pháp dạy học phù hợp sẽ giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phương pháp dạy học

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp dạy học, bao gồm đặc điểm của học sinh, nội dung môn học và môi trường học tập. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp giáo viên lựa chọn phương pháp phù hợp nhất.

II. Những thách thức trong việc phát triển năng lực học sinh môn Tin học

Việc phát triển năng lực học sinh trong môn Tin học gặp nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và công nghệ. Ngoài ra, sự khác biệt trong năng lực tiếp thu của học sinh cũng là một yếu tố cần được xem xét. Theo nghiên cứu, nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và công nghệ

Nhiều trường học vẫn chưa có đủ trang thiết bị cần thiết để giảng dạy môn Tin học. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hành và tiếp cận công nghệ của học sinh.

2.2. Sự khác biệt trong năng lực học sinh

Mỗi học sinh có một tốc độ học tập và phong cách học khác nhau. Việc áp dụng một phương pháp dạy học duy nhất có thể không đáp ứng được nhu cầu của tất cả học sinh.

III. Phương pháp dạy học hiệu quả trong môn Tin học

Để phát triển năng lực học sinh, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Một số phương pháp như dạy học dựa trên dự án, dạy học giải quyết vấn đề và dạy học thực hành đã được chứng minh là hiệu quả trong việc nâng cao năng lực học sinh. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng thực hành.

3.1. Dạy học dựa trên dự án

Phương pháp dạy học dựa trên dự án khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động thực tế, từ đó phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

3.2. Dạy học giải quyết vấn đề

Phương pháp này giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và khả năng phân tích thông tin. Học sinh sẽ được khuyến khích tìm ra giải pháp cho các vấn đề thực tiễn.

3.3. Dạy học thực hành

Dạy học thực hành giúp học sinh áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp dạy học trong môn Tin học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại trong môn Tin học đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai. Nhiều trường học đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong kết quả học tập của học sinh sau khi áp dụng các phương pháp này.

4.1. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả phương pháp dạy học

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động học tập tích cực có kết quả học tập cao hơn so với những học sinh chỉ học lý thuyết.

4.2. Ví dụ thực tiễn từ các trường học

Nhiều trường học đã áp dụng thành công các phương pháp dạy học hiện đại, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh.

V. Kết luận và tương lai của phương pháp dạy học môn Tin học

Phương pháp dạy học phát triển năng lực học sinh môn Tin học đang ngày càng được chú trọng. Tương lai của giáo dục sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại và hiệu quả. Việc liên tục cập nhật và cải tiến phương pháp dạy học sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.1. Tầm nhìn tương lai của giáo dục Tin học

Giáo dục Tin học sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ. Các phương pháp dạy học sẽ ngày càng đa dạng và phong phú hơn.

5.2. Khuyến khích sự đổi mới trong phương pháp dạy học

Giáo viên cần được khuyến khích đổi mới phương pháp dạy học để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM CHƯƠNG TRÌNH ETEP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN PHỔ THÔNG CỐT CÁN (Bồi dưỡng trực tiếp) MÔ ĐUN 2 SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ MÔN TIN HỌC Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 1 2 MỤC LỤC KÍ HIỆU VIẾT TẮT. 6 ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔ ĐUN. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ MÔ ĐUN. YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA MÔ ĐUN.

NỘI DUNG CHÍNH. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG. Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (5 ngày). Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (7 ngày).

Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng trực tiếp (3 ngày). TÀI LIỆU ĐỌC. 44 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC. Khái quát về dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực.

Phẩm chất và năng lực trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực. Dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực. Xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực.

Phương pháp dạy học và giáo dục. Xu hướng hiện đại về phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực. Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại. 58 CÁC PPDH PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG MÔN TIN HỌC.

Môn Tin học trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Đặc điểm của môn Tin học. Mục tiêu, yêu cầu cần đạt của môn Tin học. Định hướng về phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Tin học.

Quan hệ giữa yêu cầu cần đạt với nội dung dạy học, phương pháp, kĩ thuật dạy học trong môn Tin học. Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Tin học. Dạy học dựa trên dự án. Dạy học giải quyết vấn đề.

Dạy học thực hành. Dạy học thông qua trò chơi. Kĩ thuật khăn trải bàn. Kĩ thuật KWL và KWLH.

122 LỰA CHỌN, SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC MỘT CHỦ ĐỀ TRONG MÔN TIN HỌC. Chiến lược dạy học, giáo dục chủ đề, bài học. Cơ sở lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở. Quan điểm xây dựng chương trình tổng thể và chương trình môn học.

Căn cứ vào mục tiêu dạy học và yêu cầu cần đạt. Một số gợi ý cho việc lựa chọn nội dung dạy học. Một số gợi ý lựa chọn phương pháp, kĩ thuật dạy học. Quy trình lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề/bài học- QUY TRÌNH 5 BƯỚC.

Đánh giá việc lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học một chủ đề/bài học. KẾ HOẠCH BÀI DẠY MINH HOẠ. MẪU KẾ HOẠCH HỖ TRỢ ĐỒNG NGHIỆP. KHUNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY.

182 ĐÁNH GIÁ KHOÁ HỌC. 185 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 186 4 BAN BIÊN SOẠN TÀI LIỆU 1. Lê Đức Long - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 2.

Nguyễn Thị Ngọc Hoa - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 3. Nguyễn Viết Hưng - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 4. Nguyễn Trần Phi Phượng - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 5. Nguyễn Văn Điển - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 6.

Trần Xuân Sang – Trường Đại học Vinh 7. Trần Văn Hưng - Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng 8. Lê Thanh Hiếu - Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế CỘNG TÁC VIÊN 1. Nguyễn Thị Thiên Lý - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 2.

Hồ Diệu Khuôn - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 3. Huỳnh Phạm Thanh Trúc - Trường Trung học Thực hành - Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 4. Phạm Hữu Trí - Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh 5 KÍ HIỆU VIẾT TẮT Kí hiệu/Viết tắt Ý nghĩa/Tên đầy đủ BCV Báo cáo viên CNTT Công nghệ thông tin CNTT&TT Công nghệ thông tin và Truyền thông CS Computer Science CT Chương trình DL Digital Literacy GD Giáo dục GDPT Giáo dục phổ thông GV Giáo viên GVPT Giáo viên phổ thông GVSPCC Giảng viên sư phạm chủ chốt HĐGD Hoạt động giáo dục HS Học sinh HV Học viên ICT Information and Communication Technology KHDH Kế hoạch dạy học KTDH Kĩ thuật dạy học NL Năng lực PC Phẩm chất PP, KTDH Phương pháp, kĩ thuật dạy học PPDH Phương pháp dạy học SGK Sách giáo khoa STEM Science, Technology, Engineering and Mathematics THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TNKQ Trắc nghiệm khách quan YCCĐ Yêu cầu cần đạt 6 CHÚ GIẢI THUẬT NGỮ Thuật ngữ/ Giải thích Khái niệm Cấp (học) Phân chia thành 3 cấp học trong CT GDPT, đó là: tiểu học, THCS và THPT. Chiến lược dạy học Trong giáo dục, có thể hiểu chiến lược dạy học, giáo dục của GV bao gồm quan điểm về dạy học, giáo dục và kế hoạch tổng quát về sự phối hợp, vận dụng phù hợp các biện pháp, phương tiện, điều kiện… nhằm định hướng thực hiện và hoàn thành hiệu quả nhất các mục tiêu dạy học, giáo dục cụ thể phù hợp với bối cảnh giáo dục trong sự chủ động của người GV.

Chương trình môn Văn bản xác định vị trí, vai trò môn học và HĐGD trong thực học và hoạt động hiện mục tiêu GDPT, mục tiêu và YCCĐ, nội dung GD cốt lõi giáo dục của môn học và HĐGD ở mỗi lớp học hoặc cấp học đối với tất cả HS trên phạm vi toàn quốc, định hướng KHDH môn học và HĐGD ở mỗi lớp và mỗi cấp học, phương pháp và hình thức tổ chức GD, đánh giá kết quả GD của môn học và HĐGD. Giáo dục STEM Mô hình GD dựa trên cách tiếp cận liên môn, giúp HS áp dụng các kiến thức khoa học, công nghệ, kĩ thuật và toán học vào giải quyết một số vấn đề thực tiễn trong bối cảnh cụ thể. Kế hoạch dạy học Bản mô tả chi tiết một cách có hệ thống về mục tiêu và tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học về một chủ đề/bài học cụ thể của GV. Trong tài liệu này, thuật ngữ “kế hoạch dạy học” được dùng thay cho “giáo án” hoặc “kế hoạch bài dạy”.

Khối lớp (học) Phân chia thành 12 khối lớp của 3 cấp học. Trong đó, cấp tiểu học gồm 5 khối lớp từ 1 đến 5, cấp THCS gồm 4 khối lớp từ 6 đến 9 và cấp THPT gồm 3 khối lớp từ 10 đến 12. Môn học và hoạt Môn học mà mọi HS đều phải học và HĐGD mà mọi HS đều động giáo dục bắt phải tham gia. buộc 7 ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔ ĐUN 1.

GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ MÔ ĐUN Mô đun 2 “Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở môn Tin học” được triển khai nhằm bồi dưỡng, nâng cao NL lựa chọn, sử dụng phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển PC, NL của HS cho GV môn Tin học ở THCS. Hoàn thành mô đun này, không những thầy cô tổ chức được hoạt động dạy học môn Tin học theo các yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 mà còn đáp ứng được các tiêu chí của tiêu chuẩn Phát triển chuyên môn, nghiệp vụ đối với GV theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT, ngày 22/8/2018 của Bộ Trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông. Mô đun này bao gồm các nội dung chính: - Tìm hiểu các xu hướng hiện đại về phương pháp, kĩ thuật dạy học và giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, NL học sinh THCS; - Lựa chọn, sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp nhằm phát triển PC, NL học sinh THCS môn Tin học trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018; - Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với học sinh THCS. Số tiết mô đun: 40 tiết (gồm 16 tiết lí thuyết và 24 tiết thực hành) Tài liệu đọc trong mô đun được xây dựng theo định hướng tổ chức hoạt động bồi dưỡng kết hợp (trực tuyến và trực tiếp), cụ thể: - Giai đoạn trực tuyến 1: 5 ngày - Giai đoạn trực tiếp: 3 ngày; - Giai đoạn trực tuyến 2: 7 ngày.

Để đạt được hiệu quả bồi dưỡng, người học cần phải tham gia đầy đủ các hoạt động dạy học trực tuyến và trực tiếp. Đồng thời, phải tự tăng cường khả năng tự học, tự nghiên cứu, tự trao đổi thảo luận với đồng nghiệp để hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Tự đánh giá được sự phát triển của NL bản thân về nghiệp vụ trước và sau khi tham gia bồi dưỡng theo nội dung mô đun. 8 Mô đun 2 “Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở môn Tin học” được tiến hành bồi dưỡng bằng hình thức hiện đại.

Hi vọng thầy cô sẽ được trải nghiệm một mô đun thật lí thú với nhiều cảm xúc và ấn tượng tích cực. YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA MÔ ĐUN - Phân tích được những vấn đề chung về phương pháp, kĩ thuật dạy học và giáo dục phát triển PC, NL học sinh THCS; - Lựa chọn, sử dụng được các PP, KTDH và giáo dục phù hợp nhằm phát triển PC, NL học sinh trong môn Tin học trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018; - Lựa chọn, xây dựng được các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh THCS; - Hỗ trợ đồng nghiệp phát triển về kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học và giáo dục theo hướng phát triển PC, NL học sinh ở trường THCS. NỘI DUNG CHÍNH - Tìm hiểu các xu hướng hiện đại về PP, KTDH và giáo dục nhằm phát triển PC, NL học sinh THCS; - Lựa chọn, sử dụng các PP, KTDH phù hợp nhằm phát triển PC, NL học sinh trong môn Tin học trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018; - Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh THCS. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG 4.

Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (5 ngày) A.