phần mở đầu, kết luận, và danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn đƣợc chia làm 03 chƣơng, 7 tiết. 10 Chƣơng 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHONG TRÀO THI ĐUA QUYẾT THẮNG Ở SƢ ĐOÀN 3, QUÂN KHU 1 HIỆN NAY THEO TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH 1. Một số khái niệm và nội dung phong trào Thi đua Quyết thắng theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh 1. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước * Vai trò của thi đua yêu nước Một là, thi đua góp phần phát huy tinh thần yêu nước của mỗi người, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa Yêu nƣớc đƣợc hiểu là tình cảm thiêng liêng của ngƣời Việt Nam gắn liền với thức về tổ quốc, niềm tự hào dân tộc.
Yêu nƣớc là thƣớc đo về đạo đức của cá nhân, gia đình, dòng họ, các tầng lớp nhân dân trong xã hội. Điểm xuất phát, cái nôi, cội nguồn của l ng yêu nƣớc chính là tình yêu quê hƣơng, nơi chôn rau cắt rốn của mỗi con ngƣời, không gian sinh tồn của mỗi cộng đồng, quốc gia dân tộc. Đối với dân tộc Việt Nam, truyền thống yêu nƣớc là nhân tố quan trọng hàng đầu trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Sức mạnh của lòng yêu nƣớc không ngừng phát triển suốt chiều dài lịch sử, là nền tảng, cơ sở để Đảng ta tập hợp lực lƣợng cách mạng.
Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, thi đua sẽ khơi dậy, phát huy sức mạnh tinh thần yêu nƣớc của mỗi ngƣời, mọi ngƣời Việt Nam vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thi đua yêu nƣớc là một hiện tƣợng lịch sử xã hội, có tầm quan trọng đặc biệt trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, cũng nhƣ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, thể hiện bản chất của chế độ xã hội mới, giải pháp hàng đầu thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, ngoại giao… Trong mọi giai đoạn cách mạng không thể thiếu phong trào thi đua yêu nƣớc. Càng khó khăn, càng cần phải tổ chức các phong trào thi đua yêu nƣớc, bởi thi đua là biện pháp quan trọng thúc đẩy sự phát triển, động lực xây dựng con ngƣời mới xã hội chủ nghĩa.
11 Hồ Chí Minh cho rằng thi đua là cách tốt nhất giúp mọi ngƣời tiến bộ, thi đua để cải tạo con ngƣời. Muốn phong trào thi đua yêu nƣớc phát triển rộng khắp, giành đƣợc nhiều thắng lợi phải dựa vào lực lƣợng và tinh thần của nhân dân, động viên nhân dân hăng hái thi đua, từ đó lấy phong trào thi đua là trƣờng học thực tiễn xây dựng con ngƣời mới xã hội chủ nghĩa. Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của cách mạng xã hội chủ nghĩa là vì sự tiến bộ của con ngƣời. Quá trình lãnh đạo cách mạng, Ngƣời luôn quan tâm đến phong trào thi đua yêu nƣớc, coi đó là nội dung quan trọng, giải pháp hàng đầu để xây dựng con ngƣời mới xã hội chủ nghĩa.
Ngƣời khẳng định: “Chiến sĩ thi đua là những ngƣời mới, những ngƣời luôn luôn cố gắng thực hành cần kiệm liêm chính, là những ngƣời tôi trung của nhân dân, con hiếu của Tổ quốc” [28, tr. Hai là, thi đua yêu nước phát huy tính tích cực của mọi người, góp phần nâng cao năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả trên tất cả các mặt công tác Bản chất tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về thi đua là nhằm khơi dậy, phát huy hành động cách mạng, làm cho tinh thần yêu nƣớc của tất cả mọi ngƣời, thực hiện tốt hơn những công việc hàng ngày, vì mục tiêu độc lập dân tộc, tự do, hạnh phúc cho con ngƣời Việt Nam. Theo Hồ Chí Minh, “thi đua” không phải là “ganh đua”, bất chấp mọi mánh khóe để đạt đƣợc kết quả; thi đua là hình thức tổ chức thu hút, tập hợp đông đảo mọi ngƣời, quần chúng nhân dân tham gia và cùng nhau tiến bộ. Thi đua nhằm nâng cao năng xuất, chất lƣợng, hiệu quả lao động, cũng nhƣ chất lƣợng, hiệu quả các mặt công tác, phát huy trí tuệ của mọi cá nhân.
Thực tế trong các phong trào thi đua xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng miền Nam đã có rất nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nhiều tấm gƣơng lao động chiến đấu quên mình… tạo ra nguồn động lực quan trọng, nhờ đó đƣa miền Bắc vƣợt qua khó khăn trở ngại, hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965). Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh trên cả hai miền Nam - Bắc, Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi nhân dân cả nƣớc hăng hái tham gia phong trào thi đua yêu nƣớc, huy động sức ngƣời, sức của, chiến đấu bảo vệ nền độc lập tự do. 12 Ngƣời nhấn mạnh: “Hãy đẩy mạnh phong trào thi đua “Mỗi ngƣời làm việc bằng hai”, kiên quyết vƣợt mọi khó khăn, ra sức xây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hết lòng ủng hộ cuộc đấu tranh yêu nƣớc của đồng bào miền Nam!” [35, tr. Hƣởng ứng lời kêu gọi chống Mỹ thiêng liêng của Ngƣời, cả nƣớc dấy lên những phong trào thi đua sôi nổi nhƣ: “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lƣợc”, “tay cầy, tay súng”, “tay búa, tay súng”, “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một ngƣời”.
Nhƣ vậy, qua các phong trào thi đua yêu nƣớc đã phát huy tính tích cực của mọi ngƣời, nâng cao năng suất lao động, cũng nhƣ chất lƣợng, hiệu quả các mặt công tác, phẩm chất đạo đức, trí tuệ của mọi ngƣời đƣợc phát huy, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu cách mạng đề ra. * Mục đích của thi đua yêu nước Một là, nhằm thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Sinh thời, Hồ Chí Minh khẳng định: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nƣớc ta đƣợc hoàn toàn độc lập, dân ta đƣợc hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đƣợc học hành” [36, tr. Thực chất, mục đích đó là khát vọng thực hiện độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, khát vọng giải phóng toàn diện con ngƣời. Đây cũng chính là mục đích duy nhất, cuối cùng của các phong trào thi đua yêu nƣớc.
Mọi tƣ tƣởng, quan điểm, hoạt động của Hồ Chí Minh đều nhằm hƣớng về mục đích cao cả ấy. Thi đua yêu nƣớc với tƣ cách là động lực to lớn để động viên mọi lực lƣợng hăng hái, tích cực, quyết tâm chiến đấu, sản xuất, thực hiện thành công độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Thi đua là yêu nƣớc, yêu nƣớc gắn liền với độc lập dân tộc, gắn liền với chế độ xã hội chủ nghĩa. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, có rất nhiều phong trào thi đua đƣợc phát động với các mục tiêu, biện pháp phù hợp với từng nhiệm vụ động viên sức ngƣời, sức của cho công cuộc thống nhất Tổ quốc.
Thi đua đều hƣớng đến, nhằm thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đảng ta cũng luôn khẳng định phải giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ 13 nghĩa xã hội, thi đua yêu nƣớc là một trong những hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu này. Bằng cách thúc đẩy tinh thần yêu nƣớc và trách nhiệm với đất nƣớc, thi đua giúp toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đoàn kết, nỗ lực phấn đấu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phấn đấu cho mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Hai là, nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ cụ thể của cách mạng đặt ra trong từng giai đoạn Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, khi phát động phong trào thi đua, Hồ Chí Minh luôn căn cứ vào tình hình cụ thể từng giai đoạn cách mạng, ra chỉ tiêu thi đua cụ thể, thiết thực, có tính khả thi.
Khi cả nƣớc thực hiện nhiệm vụ kháng chiến - kiến quốc, thi đua yêu nƣớc có mục đích là: “diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm”. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang trên đà phát triển, ta giành đƣợc thế chủ động, thực dân Pháp bị đẩy vào thế bị động, Ngƣời xác định: “Hiện nay, kháng chiến đã đến thời kỳ đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công, thì phong trào Thi đua ái quốc cũng phải nhằm vào mục đích ấy” [27, tr. Trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và chống Mỹ ở miền Nam, mục đích của thi đua yêu nƣớc đƣợc Hồ Chí Minh xác định mỗi ngƣời làm việc bằng hai, kiên quyết vƣợt khó khăn, gian khổ, ra sức xây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, hết lòng ủng hộ cuộc đấu tranh của đồng bào miền Nam. Ba là, nhằm động viên cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân tham gia đông đảo, tạo động lực thúc đẩy cách mạng phát triển Thi đua là biện pháp quan trọng thúc đẩy phong trào cách mạng của quần chúng thực hiện thắng lợi mục tiêu cách mạng đã đề ra.
Hồ Chí Minh cho rằng: “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, thắng lợi của cách mạng là do sự phấn đấu, hy sinh và trí thông minh, sáng tạo của hàng triệu nhân dân, nhất là công nhân, nông dân và những ngƣời trí thức cách mạng” [35, tr. Đồng thời, để nâng cao tính tích cực, tự giác của nhân dân phải tổ chức các phong trào thi đua yêu nƣớc. Chính qua các phong trào thi đua yêu nƣớc mới động viên 14 đƣợc mọi cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng, phát huy cao độ truyền thống yêu nƣớc, củng cố niềm tin mãnh liệt vào chiến thắng, tạo sự thống nhất về tƣ tƣởng, tích cực chiến đấu, lao động, sản xuất… Hồ Chí Minh là ngƣời khởi xƣớng, xong cũng là tấm gƣơng tiêu biểu của phong trào thi đua yêu nƣớc. Ngƣời đã biến tiềm năng sáng tạo và tinh thần yêu nƣớc của nhân dân thành động lực cách mạng to lớn, thông qua các phong trào thi đua.
Đây là tƣ tƣởng chủ đạo trong phƣơng pháp vận động quần chúng đƣợc Hồ Chí Minh thực hiện xuyên suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lƣợc. * Nội dung thi đua yêu nước Hồ Chí Minh để lại những quan điểm, nội dung thi đua vừa rộng lớn, vừa sâu sắc: “Thi đua phải là toàn dân, toàn diện”, “mọi ngƣời đều thi đua, mọi việc đều có thi đua” [27, tr.