phần mở đầu và kết luận, luân văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về phát triển vận tải hành khách nội địa bằng đƣờng hàng không trong nền kinh tế thị trƣờng. Chƣơng 2: Phân tích thực trạng phát triển vận tải hành khách nội địa của hãng Hàng không quốc gia Việt Nam hiện nay. Chƣơng 3: Giải pháp phát triển vận tải hành khách nội địa của hãng Hàng không quốc gia Việt Nam trong những năm tới. 5 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG ĐƢỜNG HÀNG KHÔNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG 1.1 KHÁI QUÁT VỀ VẬN TẢI VÀ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG ĐƢỜNG HÀNG KHÔNG 1.1 Khái niệm vận tải và vận tải hành khách bằng đƣờng hàng không 1.1 Khái niệm vận tải Trong xã hội có rất nhiều ngành sản xuất phục vụ cho cuộc sống con ngƣời, mỗi ngành, mỗi lĩnh vực đóng vai trò và tầm quan trọng riêng.
Chúng ta khó có thể khẳng định đƣợc ngành sản xuất nào quan trọng hơn ngành sản xuất nào vì rằng cuộc sống của con ngƣời và sự phát triển của xã hội ra sao khi thiếu vắng đi một lĩnh vực sản xuất nào đó. Nhìn chung, các ngành sản xuất, các lĩnh vực sản xuất trên một góc độ nào đó thì chúng ta có thể tồn tại một cách độc lập nhƣng đi sâu vào nghiên cứu thì chúng ta luôn có mối quan hệ mật thiết lẫn nhau, cùng bổ trợ cho nhau. Ngành sản xuất vận tải là một sự cần thiết nhất định trong sự tồn tại và phát triển của xã hội. Khi nghiên cứu kinh tế ngƣời ta đã đƣa ra nhiều khái niệm về vận tải, mỗi khái niệm xem xét một góc độ hay một nội dung nào đó.
Trên góc độ không gian, ngƣời ta cho rằng: Vận tải là một hoạt động nhằm thay đổi vị trí của hàng hóa và hành khách trong không gian, sự thay đổi vị trí này sẽ thỏa mãn nhu cầu của hành khách và chủ hàng. Tuy nhiên các hoạt động này thƣờng có sử dụng bằng một loại phƣơng tiện vận tải nào đó chẳng hạn ô tô, máy bay, tàu hỏa.hay các súc vật có khả năng nhƣ ngựa, trâu, bò. Trên góc độ kỹ thuật của hoạt động thì vận tải sẽ xuất hiện khi có sự kết hợp và sử dụng phƣơng tiện chuyên chở, tuyến đƣờng, ga, cảng, thiết bị động lực, đối tƣợng vận chuyển, khi đó vận tải sẽ thực hiện đƣợc một khoảng cách nào đó. Trên góc độ xem xét về mặt kinh tế thì vận tải là một hoạt động tìm kiếm lợi nhuận từ việc bán sản phẩm phục vụ của mình, vận tải sử dụng hệ thống giá cả 6 riêng, tuy nhiên quy luật cung cầu, quy luật giá trị vẫn chi phối mạnh đến hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm vận tải.
Trên góc độ xem xét về công nghệ sản xuất thì ngƣời ta cho rằng vận tải là một quá trình thực hiện một số giai đoạn theo một trình tự và nội dung nhất định, bao gồm: - Giai đoạn chuẩn bị. - Giai đoạn bố trí phƣơng tiện vận chuyển và nhận hàng (khách). - Giai đoạn xếp hàng (khỏch) lên phƣơng tiện. - Giai đoạn lập đoàn phƣơng tiện.
- Giai đoạn vận chuyển. - Giai đoạn nhận phƣơng tiện tại nơi đến. - Giai đoạn giải thể đoàn phƣơng tiện. - Giai đoạn dỡ hàng (đƣa khách rời khỏi phƣơng tiện).
- Giai đoạn đƣa phƣơng tiện chạy rỗng đến nơi nhận hàng (khách) tiếp theo. Về nguyên tắc thì quá trình vận tải luôn thực hiện đầy đủ các giai đoạn ở trên theo trình tự từ trên xuống dƣới. Tuy nhiên, tùy thuộc vào phƣơng tiện vận tải là gì mà quá trình vận tải có thể bỏ qua hoặc tiến hành đồng thời một vài giai đoạn ở trên. Mỗi giai đoạn chứa đựng nhiều nội dung cụ thể, chiếm một khoảng thời gian nhất định trong toàn bộ thời gian của quá trình vận tải.2 Khái niệm vận tải hành khách bằng đƣờng hàng không Năm 1903 tại Mỹ, anh em nhà Wright đã chế tạo đƣợc máy bay 2 tầng, cánh gỗ động cơ xăng 12HP và hai ông đƣợc coi là những ngƣời đầu tiên trong lịch sử đã phát minh ra máy bay.
Ngày 25/8/1919, chuyến bay thƣơng mại quốc tế đầu tiên theo hành trình quốc tế xuất phát từ London đến Paris đƣợc thực hiện. Sau chiến tranh thế giới lần thứ II, công nghiệp hàng không và ngành vận chuyển hàng không dân dụng phát triển nhanh chóng. Từ các loại máy bay động cơ cánh quạt bay tốc độ chậm, sức tải nhỏ đã đƣợc thay thế bằng các loại máy bay phản lực khổng lồ bay với vận tốc siêu thanh, khả năng chở khách lớn và đặc biệt giá trị cao tới hàng trăm triệu USD nhƣ ATR-72, Fokker-70, Boieng 767, 777, 727, 7E7, Airbus 320, 321, 340, đặc biệt là sự 7 xuất hiện của máy bay thƣơng mại khổng lồ Boeing 747 và hiện đại nhất là A380. Các máy bay có tải trọng lớn đang dần chiếm ƣu thế trong vận tải hàng không dân dụng.
Con đƣờng phát triển của ngành hàng không thế giới đang rộng mở. Vận tải hàng không là ngành vận tải quan trọng của vận tải quốc tế. Đó là một hoạt động kinh tế có mục đích của con ngƣời, có kết hợp các yếu tố kinh tế - kỹ thuật nhằm chuyên chở bằng máy bay sao cho có hiệu quả nhất. Theo định nghiã của ICAO (Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế) thì : “Vận tải hành khách bằng đường hàng không giữa hai địa điểm nào đó là việc vận chuyển có hay ở dạng tiềm năng đối với hành khách giữa các địa điểm này bằng dịch vụ hàng không thương mại”.
Trong khái niệm này có hai điểm cần lƣu ý: thứ nhất, hoạt động vận tải hàng không này chỉ áp dụng với các chuyến bay thƣơng mại; thứ hai, tại các địa điểm đó phải có đổ và/hoặc nhận hành khách. Vì vậy, tuỳ thuộc vào phân bố của các địa điểm đi và đến của hành khách có thể phân chia hoạt động vận tải hành khách bằng đƣờng hàng không thành hai loại : vận tải hành khách nội địa và vận tải hành khách quốc tế. Vận tải hành khách quốc tế bằng đường hàng không là hoạt động vận chuyển hành khách bằng dịch vụ hàng không thương mại giữa 2 địa điểm nào đó mà trong đó có ít nhất một địa điểm không nằm trên lãnh thổ của quốc gia mà nhà vận chuyển đăng ký. Ngược lại, vận tải hành khách nội địa bằng đường hàng không là hoạt động vận chuyển hành khách bằng dịch vụ hàng không thương mại giữa 2 địa điểm nếu cả 2 địa điểm này đều nằm trên lãnh thổ của quốc gia mà nhà vận chuyển đăng ký.2 Đặc điểm và vai trò của vận tải hành khách bằng đƣờng hàng không 1.1 Đặc điểm của vận tải hành khách bằng đƣờng hàng không Ngành hàng không là một ngành dịch vụ.
Dịch vụ chủ yếu của vận tải hàng không là dịch vụ vận chuyển hành khách. Bên cạnh đó cũng có nhiều dịch vụ khác nhƣ dịch vụ đặt giữ chỗ, giải trí trên máy bay, dịch vụ trƣớc trong và sau chuyến bay .Các dịch vụ này thƣờng đƣợc bán trọn gói cho khách hàng. Giá cƣớc đối với hành khách sử dụng dịch vụ vận tải hàng không cao hơn so với các loại hình vận tải khác do chi phí trang thiết bị, chi phí sân bay, chi phí khấu hao máy bay, chi phí dịch vụ,…cao. 8 Tuyến đƣờng trong vận tải hàng không là không trung và hầu nhƣ là đƣờng thẳng, không phụ thuộc vào địa hì nh mặt đất một nƣớc, không phải đầu tƣ xây dựng.
Tuyến đƣờng trong vận tải hàng không đƣợc hình thành trong không gian, căn cứ và định hƣớng là chính, cho nên có thể nói khoảng cách giữa 2 điểm vận tải chính là khoảng cách giữa hai điểm đó. Tuy nhiên, việc hình thành các đƣờng bay trực tiếp nối liền giữa hai sân bay cũng phụ thuộc ít nhiều vào điều kiện địa lý, đặc thù khí tƣợng của từng vùng, nhƣng cơ bản, tuyến đƣờng di chuyển của máy bay là tƣơng đối thẳng nên không kể đến sự thay đổi độ cao của máy bay trong quá trình di chuyển. Thông thƣờng, đƣờng hàng không bao giờ cũng ngắn hơn vận tải đƣờng sắt và đƣờng ô tô khoảng 20% và 30% so với vận tải đƣờng sông. Tốc độ vận tải hàng không cao: hơn 27 lần so với vận tải đƣờng biển, 10 lần so với vận tải đƣờng bộ, 8 lần so với vận tải đƣờng sắt.
Cho nên thời gian vận tải ngắn. Đây là yếu tố quyết định tính cạnh tranh cho vận tải hàng không. Do tuyến đƣờng hoạt động trong vận tải hàng không là không trung cộng với tốc độ là rất lớn nên phạm vi hoạt động của vận tải hàng không cực kỳ rộng. Phạm vi không chỉ bó hẹp trong một nƣớc hoặc một khu vực nhất định nào đó mà là toàn thế giới.
Vận tải hàng không cũng là phƣơng thức vận tải an toàn hơn cả so với các phƣơng thức vận tải khác, có hệ thống trang thiết bị hiện đại nhất, máy bay thƣờng bay trên tầng điện li nên ít chịu ảnh hƣởng của thời tiết (trừ lúc hạ và cất cánh). Vận tải hàng không đòi hỏi rất khắt khe về công nghệ kỹ thuật, độ chính xác tuyệt đối trong điều hành bay. Trong vận tải hàng không luôn sử dụng những công nghệ hiện đại nhất, các công nghệ ứng dụng trong ngành luôn đổi mới. Đổi mới công nghệ sẽ làm giảm mức tiêu thụ nhiên liệu, an toàn hơn, khả năng chuyên chở sẽ lớn hơn.
Mức dịch vụ hàng không cung cấp cũng cao hơn hẳn so với các phƣơng thức vận tải khác. Khách hàng phải trả tiền trƣớc khi nhận đƣợc dịch vụ vận chuyển của hãng hàng không. Mặc dù số vụ tai nạn thấp hơn vận tải đƣờng bộ, đƣờng biển nhiều nhƣng mức độ về mất an toàn, an ninh có tỷ lệ cao, tai nạn hàng không rất thảm khốc. 9 Vận tải hàng không đòi hỏi sự đầu tƣ lớn về cơ sở vật chất hạ tầng kỹ thuật cho sân bay, máy bay, đội ngũ nhân lực cũng nhƣ hoà nhập vào hệ thống kiểm soát không lƣu…Do vậy, các nƣớc đang phát triển, các nƣớc nghèo gặp rất nhiều khó khăn đối với sự phát triển vận tải hàng không, do thiếu vốn để mua máy bay, xây dựng sân bay, kho bãi hàng hoá, mua sắm trang thiết bị và công nghệ hiện đại, do đó khó có thể tạo ra đƣợc một sân chơi bình đẳng với các nƣớc có tiềm lực kinh tế mạnh, khoa học công nghệ phát triển.
Vận tải hành khách bằng đƣờng hàng không là một ngành kinh doanh trong lĩnh vực hàng không với sản phẩm chính là dịch vụ vận chuyển hành khách.