LỜI MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong xu thế chung, những năm gần đây, Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới.Điều này mở ra cho các doanh nghiệpViệt Nam nhiều cơ hội to lớn, nhƣng đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều thách thức khó khăn.Đứng trƣớc những cơ hội và thách thức do kinh doanh trong môi trƣờng cạnh tranh quốc tế và đa văn hóa, các doanh nghiệp cần phải hoạch định đƣợc chiến lƣợc thích ứng.Trong hoạch định chiến lƣợc, việc xây dựng lợi thế tƣơng đối (comparative advantage) hay lợi thế so sánh - lợi thế cạnh tranh (competitive advantage) có vai trò hết sức quan trọng, quyết định sự thành công và phát triển bền vững của doanh nghiệp.Tạo dựng lợi thế cạnh tranh có thể từ nhiều yếu tố.Tuy nhiên chúng ta biết rằng quá trình phát triển "vũ khí cạnh tranh" của doanh nghiệp gắn liền với sự phát triển của phƣơng pháp quản lý điển hình ở các giai đoạn khác nhau.Các nhà kinh tế học đã khái quát thành 3 giai đoạn quan trọng: i) Giai đoạn 60-70, thời kỳ hậu thế chiến; ii) giai đoạn 80-90: cạnh tranh quốc tế; iii) từ năm 2000 trở lại đây: toàn cầu hóa kinh tế.Nếu nhƣ ở giai đoạn 1 (thời kỳ hậu thế chiến), áp lực từ cạnh tranh và nhất là từ ngƣời tiêu dùng đã làm cho hiệu quả trở thành một thứ vũ khí cạnh tranh quan trọng và công nghệ sản xuất trở thành chìa khóa; Phƣơng pháp quản lý áp dụng phổ biến là phƣơng pháp quản lý theo mục tiêu (MBO - Management By Objectives).Ở giai đoạn 2 (cạnh tranh quốc tế), bên cạnh vấn đề hiệu quả đó là vấn đề chất lƣợng và vũ khí của các doanh nghiệp là quản lý chất lƣợng toàn bộ (TQM - Total Quanlity Management), phƣơng pháp quản lý đƣợc vận dụng trong các doanh nghiệp ở giai đoạn này là quản lý theo quá trình (MBP - Management By Process) thay vì phƣơng pháp MBO.Giai đoạn 3 (thời kỳ toàn cầu hóa kinh tế), khi có sự giao lƣu hàng hóa trên phạm vi toàn cầu, sự chênh lệch về chất lƣợng không còn tạo nên lợi thế cạnh tranh 1 nữa mà thay vào đó là điều kiện cần thiết để có thể tham gia thị trƣờng toàn cầu.Sự lựa chọn sản phẩm không chỉ dựa vào yếu tố chất lƣợng và giá cả mà là từ xuất xứ.Và Thƣơng hiệu trở thành một thứ vũ khí mới - phƣơng pháp quản lý mới là phƣơng pháp quản lý bằng giá trị hay quản lý bằng triết lý (MBV - Managenmet by values). Mặc dù đã đƣợc nghiên cứu từ lâu (1986 bởi Ken Blanchard), nhƣng mãi gần đây lý thuyết về công cụ văn hóa doanh nghiệp: phƣơng pháp quản lý bằng giá trị hay quản lý bằng triết lý (MBV) mới đƣợc áp dụng rộng rãi trên thế giới, đặc biệt là ở các nƣớc phát triển. Với những phân tích ở trên cho thấy, văn hóa doanh nghiệp đã trở thành nguồn lực và công cụ quản lý hữu hiệu trong thời đại ngày nay - thời đại của toàn cầu hóa kinh tế. Công ty Thông Di động (Vietnam Mobile Telecom Services Company- VMS) với thƣơng hiệu MobiFone là doanh nghiệp đầu tiên khai thác dịch vụ thông tin di động công nghệ GSM900/1800.Các lĩnh vực hoạt động của MobiFone bao gồm: tổ chức thiết kế xây dựng, phát triển mạng lƣới và triển khai cung cấp dịch vụ mới về thông tin di động.Trải qua 20 năm hình thành và phát triển MobiFone luôn luôn đƣợc khách hàng yêu mến là lựa chọn hàng đầu khi sử dụng các dịch vụ viễn thông di động.Là một doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực có yêu cầu cao về công nghệ hiện đại cũng nhƣ dịch vụ chăm sóc khách hàng.Trong những năm gần đây, trƣớc sức ép hội nhập, cạnh tranh của thị trƣờng nhƣng MobiFone vẫn luôn giữ đƣợc vị trí đứng đầu với lƣợng thuê bao lớn và những khách hàng trung thành của mình.Để có đƣợc thành quả đó, Ban lãnh đạo của công ty đã có những giải pháp thích hợp: cải thiện chất lƣợng dịch vụ, đầu tƣ cải tiến trang thiết bị công nghệ, đƣa ra chiến lƣợc kinh doanh phù hợp… Bên cạnh đó Văn hóa doanh nghiệp cũng là một yếu tố đƣợc ban lãnh đạo công ty rất quan tâm và chú trọng.Trong quá trình 2 xây dựng và phát triển Văn hóa doanh nghiệp, MobiFone đã đạt đƣợc rất nhiều thành công giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tuy nhiên thì cũng còn tồn tại một số hạn chế.Trƣớc sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghệ di động, sự đòi hỏi yêu cầu cao của khách hàng về chất lƣợng dịch vụ, quá trình hội nhập sâu rộng của nền kinh tế thì vai trò của Văn hóa doanh nghiệp ngày càng trở nên quan trọng và cần thiết để doanh nghiệp phát triển một cách bền vững.Trong bối cảnh đó, nghiên cứu để phát triển Văn hóa doanh nghiệp nhằm phát huy tối đa sức mạnh cạnh tranh, phát triển bền vững cũng nhƣ hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu của doanh nghiệp là một yêu cầu cần thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn.Qua quá trình tìm hiểu và nghiên cứu để đề xuất một số giải pháp, định hƣớng phù hợp nhằm tiếp tục xây dựng và phát triển Văn hóa doanh nghiệp của MobiFone phát huy hiệu quả tối đa.Tình hình nghiên cứu 2.Tình hình nghiên cứu trên thế giới : Cuốn sách „„Văn hóa doanh nghiệp và sự lãnh đạo‟‟của Edgar Schein.Cuốn sách giới thiệu tổng quan về văn hóa doanh nghiệp, cùng với đó là phân tích vai trò của ngƣời lãnh đạo đối với việc xây dựng và hình thành văn hóa doanh nghiệp.Tuy ngƣời lãnh đạo có vai trò rất quan trọng đến quá trình hình thành và phát triển văn hóa doanh nghiệp nhƣng cũng còn nhiều yếu tố khác ảnh hƣởng đến văn hóa doanh nghiệp : văn hóa dân tộc, ngành nghề kinh doanh, lịch sử phát triển… Ngoài ra tác giả cũng lấy nhiều ví dụ, kinh nghiệm của các doanh nghiệp của Hoa Kỳ và Tây Âu cho nên khi tiếp cận thì có những đặc điểm khác biệt về văn hóa, tƣ duy với các doanh nghiệp Việt Nam Cuốn sách „„Quản lý xuyên văn hóa: Bảy chìa khóa để kinh Charlene M.Solomon & doanh trên quan điểm toàn cầu‟‟ của hai tác giả 3 Michael S.Schell mô tả 7 cách ứng xử dễ nhận ra trong môi trƣờng làm việc đa văn hóa, đồng thời cho biết chúng mang ý nghĩa gì, làm cách nào để giải thích chúng, và quan trọng hơn hết, là đối phó lại chúng nhƣ thế nào.Nhƣ vậy hai tác giả chủ yếu đề cập đến việc làm thế nào để hòa hợp trong môi trƣờng đa văn hóa- văn hóa dân tộc.
Cuốn sách „„Bản sắc văn hóa doanh nghiệp‟‟của tác giả David H.Maiter: tác giả cuốn sách đã đƣa ra kết quả của những cuộc nghiên cứu cùng với những dữ liệu và chứng cứ dựa trên những nhân tố đƣa đến sự thành công về tài chính.Tác giả đã khảo sát 139 văn phòng của 29 công ty trên 15 quốc gia kinh doanh trên 15 mặt hàng và dịch vụ khác nhau, và ông đã đƣa ra một câu hỏi đơn giản: Quan điểm của công nhân có tƣơng quan với sự thành công về tài chính hay không? Tác giả mới đƣa ra những quan điểm liên quan đến tài chính và cách quản lý của đội ngũ cấp cao cũng nhƣ sự đồng nhất quan điểm của ngƣời lao động về với công ty về mặt tài chính.Văn hóa doanh nghiệp chƣa đƣợc tác giả đề cập đến và có những nghiên cứu cụ thể hơn. Cuốn sách „„Triết lý kinh doanh thực tiễn‟‟ của tác giả Matsushita Konosuke- ngƣời sáng lập tập đoàn Matsushita, nay là Panasonic.Cuốn sách giúp chúng ta tìm câu trả lời cho câu hỏi: Doanh nghiệp tồn tại vì cái gì? Kinh doanh với mục đích gì và theo cách nào? Và tác giả đã triển khai một quan niệm kinh doanh và nhân sinh quan thực tế, hiệu quả trong cuốn Triết lý kinh doanh thực tiễn.Đó là việc tuân theo quy luật của tự nhiên và xã hội, với sứ mệnh căn bản của mọi ngƣời.Đồng thời tác giả cũng cung cấp cho chúng ta một cách toàn diện và hệ thống nhất những gì cần làm, nên làm, hạn chế làm và tích cực phát huy để thành công trên thƣơng trƣờng.Những bí quyết, chia sẻ về lợi nhuận, phƣơng châm kinh doanh, đức tính kinh doanh (nhƣ: tự tin, lạc quan, chuyên nghiệp, linh hoạt, sáng tạo.) cũng đƣợc tác giả Matsushita Konosuke gửi gắm một cách chân thành và đầy 4 đủ, giúp độc giả nếu đang có ý định khởi nghiệp hoặc còn đang vƣớng mắc với vô số các vấn đề thƣờng gặp trong kinh doanh sẽ thêm yên tâm bƣớc tiếp con đƣờng mà mình đã lựa chọn.Nhƣ vậy tác giả mới tiếp cận và đƣa ra một yếu tố- triết lý kinh doanh- một nhân tố rất quan trọng trong văn hóa doanh nghiệp.Tuy nhiên ngƣời đọc chƣa có cái nhìn tổng quát về văn hóa doanh nghiệp sau khi đọc cuốn sách này. Cuốn sách „„ Quản lý bằng giá trị- Làm thế nào để đƣa các giá trị vào quản lý để đạt đƣợc những thành công xuất sắc‟‟ của hai tác giả Ken Blanchard, Micheal O‟ Connor.Cuốn sách miêu tả cách các công ty đạt đƣợc những thành công to lớn - thành công đó không đƣợc đo bằng doanh số hay lợi nhuận, mà bằng chất lƣợng cuộc sống của nhân viên và chất lƣợng phục vụ khách hàng.Tác giả cho rằng Quản lý bằng giá trị (MBV) mang lại nhiều thành công mà các tổ chức thực hiện quá trình nhận đƣợc.Những tổ chức đó đã phát triển các tuyên cáo sứ mệnh và giá trị điều hành rõ ràng và đã truyền đạt các giá trị đó trong toàn công ty của họ; toàn bộ cuộc hành trình của họ là việc quản lý bằng các giá trị đó.Các tuyên cáo sứ mệnh và các giá trị điều hành là một trong những yếu tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp.Và tác giả đã chứng minh đƣợc vai trò, tác dụng của các triết lý đó trong quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp Các công trình nghiên cứu này đã đề cập đến vấn đề văn hóa khá sâu sắc và toàn diện, trong đó các tác giảnh ấn mạnh đến những ảnh hƣ ởng của sự giao thoa giữa các nền văn hóa tới doanh nghiệp, đặc biệt là các tác giảnày đều cho rằng xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp là yếu tố quan trọng nhất để doanh nghiệp tồn tại và khẳng định mình trong môi trƣờng đầy cạnh tranh và thử thách.Tình hình nghiên cứu trong nước: Đề tài nghiên cứu khoa học: “ Nhân cách và văn hóa kinh doanh ở Việt Nam trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế” do PGS.TS Phùng Xuân Nhạ chủ nhiệm năm 2010.