Luận Văn Thạc Sĩ: Phát Triển Tư Duy Phản Biện Cho Học Sinh Lớp 2 Qua Dạy Học Toán

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued cải thiện năng lực tư duy phản biện cho học sinh thông qua dạy học một số chủ đề toán lớp 2, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Khánh Phương
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Việt Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý Luận Và Phương Pháp Dạy Học Bộ Môn Toán
• Đề tài: Phát Triển Tư Duy Phản Biện Cho Học Sinh Thông Qua Dạy Học Một Số Chủ Đề Toán Lớp 2
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4.2. Khách thể nghiên cứu
• 0.5. Vấn đề nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết khoa học
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Năng lực và dạy học phát triển năng lực
• 1.1.1. Quan điểm tâm lý học về năng lực
• 1.1.2. Phân loại năng lực
• 1.1.3. Cấu trúc của năng lực
• 1.1.4. Dạy học và sự hình thành, phát triển năng lực ở người học
• 1.1.5. Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực
• 1.2. Một số vấn đề chung về tư duy
• 1.2.1. Khái niệm tư duy
• 1.2.2. Đặc điểm của tư duy
• 1.2.3. Các giai đoạn của quá trình tư duy
• 1.2.4. Các thao tác tư duy cơ bản
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Khảo sát thực trạng dạy học phát triển tư duy phản biện ở học sinh Tiểu học trong dạy học Toán lớp 2
• 1.5. So sánh chương trình môn Toán lớp 2 của Bộ Giáo dục và chương trình Toán lớp 2 của bộ sách EnVision Math
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY PHẢN BIỆN TRONG DẠY HỌC MỘT SỐ CHỦ ĐỀ TOÁN LỚP 2
• 2.1. Một số tình huống dạy học điển hình trong môn Toán nhằm phát triển tư duy phản biện cho học sinh
• 2.2. Dạy học khái niệm, định nghĩa
• 2.3. Dạy học quy tắc, phương pháp giải toán
• 2.4. Dạy học thực hành, luyện tập
• 2.5. Một số kĩ thuật dạy học nhằm phát triển tư duy phản biện cho học sinh
• 2.5.1. Phương pháp dạy học theo nhóm
• 2.5.2. Phương pháp đặt câu hỏi
• 2.5.3. Kĩ thuật dạy học thử - sai
• 2.6. Một số lưu ý khi dạy học phát triển tư duy phản biện cho học sinh
• 2.6.1. Việc dạy học phát triển tư duy của giáo viên
• 2.6.2. Việc sử dụng các kĩ thuật nhằm phát triển hành vi của học sinh
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm
• 3.3. Tổ chức thực nghiệm
• 3.4. Đối tượng thực nghiệm
• 3.5. Phương pháp và tiến trình thực nghiệm
• 3.6. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.6.1. Đánh giá định lượng
• 3.6.2. Đánh giá định tính
• 3.7. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tư Duy Phản Biện Cho Học Sinh Lớp 2

Phát triển tư duy phản biện cho học sinh lớp 2 là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Tư duy phản biện không chỉ giúp học sinh giải quyết vấn đề mà còn hình thành khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Việc dạy học toán là một trong những phương pháp hiệu quả để phát triển tư duy này. Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, việc tích hợp tư duy phản biện vào chương trình học toán lớp 2 là cần thiết để chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong tương lai.

1.1. Tư Duy Phản Biện Là Gì

Tư duy phản biện là khả năng phân tích, đánh giá và đưa ra quyết định dựa trên lý lẽ và chứng cứ. Đối với học sinh lớp 2, việc phát triển tư duy phản biện giúp các em nhận thức rõ hơn về thế giới xung quanh và hình thành những kỹ năng cần thiết cho việc học tập và cuộc sống.

1.2. Tại Sao Cần Phát Triển Tư Duy Phản Biện Cho Học Sinh

Việc phát triển tư duy phản biện cho học sinh lớp 2 không chỉ giúp các em giải quyết vấn đề mà còn nâng cao khả năng tư duy logic và sáng tạo. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà khả năng tư duy độc lập được đánh giá cao.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Triển Tư Duy Phản Biện

Mặc dù việc phát triển tư duy phản biện cho học sinh lớp 2 là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về phương pháp giảng dạy và tài liệu hỗ trợ. Ngoài ra, nhiều giáo viên vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của tư duy phản biện trong dạy học toán.

2.1. Thiếu Tài Liệu Hỗ Trợ Dạy Học

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để phát triển tư duy phản biện cho học sinh. Việc thiếu tài liệu hỗ trợ có thể dẫn đến việc dạy học không hiệu quả và không đạt được mục tiêu đề ra.

2.2. Nhận Thức Của Giáo Viên Về Tư Duy Phản Biện

Một số giáo viên vẫn chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của tư duy phản biện trong dạy học. Điều này có thể ảnh hưởng đến cách thức giảng dạy và khả năng phát triển tư duy phản biện cho học sinh.

III. Phương Pháp Dạy Học Để Phát Triển Tư Duy Phản Biện

Để phát triển tư duy phản biện cho học sinh lớp 2, cần áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn khuyến khích các em tư duy độc lập và sáng tạo. Một số phương pháp tiêu biểu bao gồm dạy học theo nhóm, đặt câu hỏi mở và sử dụng các tình huống thực tế.

3.1. Dạy Học Theo Nhóm

Phương pháp dạy học theo nhóm khuyến khích học sinh làm việc cùng nhau để giải quyết vấn đề. Điều này không chỉ giúp các em học hỏi từ nhau mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác.

3.2. Đặt Câu Hỏi Mở

Đặt câu hỏi mở trong quá trình dạy học giúp học sinh phát triển tư duy phản biện. Những câu hỏi này khuyến khích các em suy nghĩ sâu sắc hơn và đưa ra các ý kiến cá nhân.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tư Duy Phản Biện Trong Dạy Học Toán

Việc ứng dụng tư duy phản biện trong dạy học toán lớp 2 không chỉ giúp học sinh giải quyết các bài toán mà còn phát triển khả năng tư duy logic. Các hoạt động thực tiễn như giải quyết bài toán thực tế, tham gia các trò chơi toán học và thảo luận nhóm là những cách hiệu quả để phát triển tư duy phản biện.

4.1. Giải Quyết Bài Toán Thực Tế

Giải quyết các bài toán thực tế giúp học sinh áp dụng kiến thức toán học vào cuộc sống hàng ngày. Điều này không chỉ giúp các em hiểu rõ hơn về toán học mà còn phát triển tư duy phản biện.

4.2. Tham Gia Các Trò Chơi Toán Học

Các trò chơi toán học không chỉ giúp học sinh học tập một cách vui vẻ mà còn khuyến khích các em tư duy sáng tạo và phản biện. Những trò chơi này thường yêu cầu học sinh phải suy nghĩ và đưa ra quyết định nhanh chóng.

V. Kết Luận Về Phát Triển Tư Duy Phản Biện Cho Học Sinh Lớp 2

Phát triển tư duy phản biện cho học sinh lớp 2 là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả sẽ giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Tương lai của giáo dục sẽ phụ thuộc vào khả năng phát triển tư duy phản biện cho thế hệ trẻ.

5.1. Tương Lai Của Tư Duy Phản Biện Trong Giáo Dục

Tư duy phản biện sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong giáo dục, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng. Việc phát triển tư duy phản biện cho học sinh sẽ giúp các em trở thành những công dân toàn cầu có khả năng giải quyết vấn đề.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cải thiện trong việc dạy học để phát triển tư duy phản biện cho học sinh. Điều này bao gồm việc đào tạo giáo viên, phát triển tài liệu học tập và tạo ra môi trường học tập tích cực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, việc chuyển đổi từ phương pháp truyền thụ kiến thức thụ động sang phát triển phẩm chất và năng lực cho người học trở thành nhiệm vụ trọng tâm của nền giáo dục Việt Nam. Tư duy phản biện là một trong những thành tố cốt lõi tạo nên năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo. Tuy nhiên, tại các trường tiểu học hiện nay, hoạt động rèn luyện tư duy phản biện cho học sinh lớp 2 (độ tuổi 7 đến 8 tuổi) phần lớn mới chỉ diễn ra tự phát theo cảm tính của từng giáo viên, chưa được định hình thành quy trình dạy học rõ ràng. Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Toán của tác giả Hoàng Khánh Phương, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Phạm Việt Hùng tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2019, đã đi sâu giải quyết vấn đề cấp thiết này.

Mục tiêu chính của đề tài là xây dựng hệ thống biện pháp sư phạm nhằm phát triển năng lực tư duy phản biện cho học sinh thông qua việc giảng dạy các chủ đề môn Toán lớp 2. Khách thể nghiên cứu là quá trình dạy học môn Toán lớp 2 với phạm vi khảo sát gồm 35 giáo viên tiểu học tại Hà Nội và tổ chức thực nghiệm trực tiếp trên 3 lớp học với quy mô gần 90 học sinh tại Trường Phổ thông Liên cấp Olympia trong năm học 2018 - 2019. Luận văn đã phân tích, đối chiếu hệ thống yêu cầu cần đạt của Bộ Giáo dục và Đào tạo với chương trình EnVision Math của Nhà xuất bản Pearson. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp quy trình 4 bước dạy học khái niệm và kỹ thuật thiết kế bài toán mở, giúp nâng tỷ lệ học sinh biết tự phát hiện lỗi sai và tự tin bảo vệ lập luận toán học từ dưới 48% lên mức vượt trội sau quá trình can thiệp sư phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng dựa trên lý thuyết phát triển nhận thức của Jean Piaget và mô hình tảng băng về cấu trúc năng lực của Đại học Giáo dục. Theo lý thuyết của Jean Piaget, trẻ em từ 7 đến 8 tuổi bước vào giai đoạn thao tác cụ thể, tư duy gắn liền với hành động trực quan trên đồ vật nhưng đã bắt đầu hình thành khả năng phân tích, so sánh và đối chiếu các sự vật hiện tượng. Nghiên cứu kế thừa quan điểm đặt câu hỏi đàm thoại của Socrates cùng các lý thuyết tư duy phản biện hiện đại của Paul, Scriven và Lipman với cốt lõi là thái độ hoài nghi tích cực. Khung đánh giá năng lực phản biện trong môn Toán được cấu trúc thành 2 nhóm chỉ báo rõ rệt: nhóm kỹ năng gồm 10 thành tố (nhận diện vấn đề, diễn giải, phân tích, liên hệ, đánh giá, lập luận, suy luận, tổng hợp, tự điều chỉnh, vận dụng) và nhóm thái độ gồm 9 tiêu chí (tôn trọng, khiêm tốn, tự tin, trung thực, cởi mở, đồng cảm, khách quan, thận trọng, linh hoạt).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khoa học vững chắc:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát thực trạng trên 35 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy môn Toán tiểu học tại các trường thuộc thành phố Hà Nội; tổ chức thực nghiệm sư phạm trên đối tượng 88 học sinh thuộc 3 lớp 2A1, 2A2, 2A3 tại Trường Phổ thông Liên cấp Olympia theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện có nhóm đối chứng.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý phiếu khảo sát, so sánh điểm số và phân tích tỷ lệ phần trăm câu trả lời đạt yêu cầu giữa bài kiểm tra đầu vào và bài kiểm tra đầu ra. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là để định lượng hóa chính xác sự chuyển biến về năng lực lập luận, nhận diện lỗi sai và tính toán của học sinh trước và sau khi áp dụng các biện pháp can thiệp sư phạm.
• Tiến trình nghiên cứu: Được thực hiện trong thời gian 12 tháng từ tháng 6 năm 2018 đến tháng 6 năm 2019, bao gồm các giai đoạn: nghiên cứu lý luận, điều tra thực trạng, thiết kế kế hoạch bài dạy thực nghiệm và kiểm định kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả khảo sát thực trạng trên 35 giáo viên tiểu học đã cung cấp các số liệu thực tế quan trọng:

• Nhận thức của giáo viên: Có 94% giáo viên đồng ý cần rèn luyện tư duy phản biện cho học sinh ngay từ bậc tiểu học và 77% khẳng định học sinh lớp 2 hoàn toàn đủ khả năng tiếp nhận phương pháp học tập phát triển tư duy.
• Mức độ biểu hiện ở học sinh: Khoảng 48% giáo viên nhận thấy tư duy phản biện đã có biểu hiện rõ nét ở lứa tuổi 7 đến 8 tuổi, trong khi 52% còn lại cho rằng kỹ năng này còn tiềm ẩn và chưa thực sự bộc lộ rõ ràng trong các giờ học truyền thống.
• Các rào cản sư phạm: Có 83% giáo viên gặp trở ngại do tốn nhiều thời gian chuẩn bị kế hoạch bài dạy; 80% khó khăn vì trình độ học sinh trong một lớp có độ phân hóa lớn; 77% cảm thấy khung chương trình còn gò bó và 51% thừa nhận chưa được đào tạo, tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy học tư duy phản biện.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm: Dữ liệu bài kiểm tra định lượng cho thấy sự tiến bộ rõ rệt: tỷ lệ học sinh giải thích đúng nguyên nhân sai sót trong phép tính cộng trừ có nhớ tăng từ 41,2% lên 82,5%; tỷ lệ học sinh phân biệt chính xác dữ kiện thừa hoặc thiếu trong bài toán có lời văn tăng từ 35,6% lên 78,4%.

Thảo luận kết quả

Khi mô hình hóa dữ liệu thông qua biểu đồ hình cột so sánh kết quả kiểm tra đầu vào và đầu ra, sự khác biệt giữa hai giai đoạn thể hiện rất rõ nét. Trong phương pháp dạy học truyền thống, học sinh thường tiếp thu thụ động và chỉ tập trung tìm ra đáp số cuối cùng mà bỏ qua việc kiểm tra tính logic của các bước tính. Ngược lại, khi giáo viên tổ chức dạy học bằng các tình huống có vấn đề và sử dụng kỹ thuật đặt câu hỏi Socratic, học sinh được khuyến khích xem xét bài toán dưới nhiều góc độ. Các bảng phân tích bài tập thực tế chứng minh học sinh lớp 2 hoàn toàn có thể chỉ ra lỗi sai của bạn khi thực hiện phép tính cộng 257 + 349 = 506 là do quên cộng số nhớ ở hàng chục. So sánh với các công trình nghiên cứu cùng chuyên ngành, luận văn khẳng định rằng việc dạy học khái niệm theo con đường quy nạp 4 bước giúp học sinh hiểu sâu bản chất các khái niệm như hình lập phương hay sức chứa, đồng thời hình thành thói quen phản biện văn minh, biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến trái chiều của bạn bè.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp sư phạm trọng tâm nhằm nâng cao từ 25% đến 30% hiệu quả phát triển tư duy phản biện cho học sinh lớp 2:

• Chuẩn hóa quy trình dạy học khái niệm 4 bước: Giáo viên tổ chức giờ học theo tiến trình quy nạp gồm: giới thiệu ví dụ trực quan, hướng dẫn học sinh so sánh đặc điểm chung, gọi tên và phát biểu định nghĩa, củng cố bằng ví dụ và phản ví dụ. Giải pháp này giúp 100% học sinh nắm vững bản chất kiến thức toán học.
• Đa dạng hóa các dạng bài tập toán có vấn đề: Tăng cường đưa vào các tiết học 35 phút các dạng bài tập trắc nghiệm đúng sai, bài toán tìm và sửa lỗi sai, bài toán 2 câu hỏi và bài toán thừa hoặc thiếu thông tin nhằm kích thích thái độ hoài nghi tích cực.
• Vận dụng các kỹ thuật dạy học tích cực: Giáo viên triển khai thường xuyên kỹ thuật đặt câu hỏi Socratic, kỹ thuật khăn trải bàn và phương pháp thử - sai trong các hoạt động thảo luận nhóm từ 4 đến 6 học sinh.
• Tổ chức tập huấn chuyên môn định kỳ: Ban giám hiệu các trường tiểu học phối hợp với tổ bộ môn tổ chức tối thiểu 2 chuyên đề bồi dưỡng mỗi năm học về kỹ năng dạy học phát triển tư duy phản biện cho 100% giáo viên dạy môn Toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Giáo viên tiểu học đang trực tiếp giảng dạy: Tham khảo giáo án mẫu, hệ thống bài tập tình huống và kỹ thuật đặt câu hỏi gợi mở để áp dụng trực tiếp vào các tiết dạy Toán 35 đến 40 phút hàng ngày.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và hiệu trưởng: Vận dụng bảng 10 chỉ báo kỹ năng và 9 chỉ báo thái độ làm bộ tiêu chí chuẩn để đánh giá giờ dạy và định hướng đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục: Kế thừa khung lý thuyết, công cụ bảng hỏi khảo sát 35 giáo viên và tiến trình thực nghiệm sư phạm để mở rộng đề tài nghiên cứu lên các khối lớp 3, 4, 5.
• Phụ huynh học sinh và các trung tâm kỹ năng: Ứng dụng phương pháp gợi mở và đối thoại phản biện trong sinh hoạt gia đình để rèn luyện cho trẻ 7 đến 8 tuổi tính tự lập, khả năng lập luận và thói quen tự kiểm tra kết quả học tập.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh lớp 2 mới 7 đến 8 tuổi liệu có quá nhỏ để rèn luyện tư duy phản biện không?

Nghiên cứu khẳng định lớp 2 là thời điểm vàng để bắt đầu hình thành tư duy phản biện. Kết quả khảo sát thực tế cho thấy 77% giáo viên đồng tình với nhận định này vì ở giai đoạn thao tác cụ thể, trẻ bắt đầu biết so sánh, phân tích trực quan và có nhu cầu giải thích các sự vật xung quanh.

Giáo viên nên bắt đầu rèn luyện tư duy phản biện trong môn Toán từ đâu?

Giáo viên nên bắt đầu từ việc đổi mới hệ thống câu hỏi trong các bài toán quen thuộc. Thay vì chỉ hỏi kết quả đúng hay sai, giáo viên hãy áp dụng câu hỏi Socratic như: Vì sao em chọn đáp án này? hay Bạn làm phép tính này sai ở bước nào?.

Những dạng toán nào phát triển tư duy phản biện hiệu quả nhất cho lớp 2?

Có 3 dạng toán nổi bật mang lại hiệu quả cao: dạng toán tìm lỗi sai và sửa lại cho đúng trong các phép tính cộng trừ nhân chia, dạng bài toán chứa dữ kiện thừa hoặc thiếu thông tin, và dạng bài toán yêu cầu tìm nhiều cách giải khác nhau cho cùng một vấn đề.

Áp dụng dạy học phản biện có làm quá tải thời gian tiết học 35 phút không?

Khảo sát cho thấy 83% giáo viên lo ngại về quỹ thời gian. Tuy nhiên, khi lồng ghép thông qua các hoạt động ngắn từ 5 đến 7 phút như thảo luận nhóm đôi hoặc trò chơi tìm lỗi sai, giáo viên hoàn toàn bảo đảm tiến độ bài giảng mà vẫn kích hoạt tư duy học sinh.

Tiêu chí nào được dùng để đánh giá năng lực tư duy phản biện của học sinh?

Việc đánh giá dựa trên khung tiêu chí gồm 2 nhóm: nhóm kỹ năng thể hiện qua khả năng nhận diện vấn đề, lập luận logic và tự sửa sai; nhóm thái độ thể hiện qua sự tự tin, trung thực, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của bạn bè trong giờ học.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về tư duy phản biện và khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của việc rèn luyện năng lực này cho học sinh lớp 2.
• Số liệu khảo sát 35 giáo viên đã làm sáng tỏ thực trạng dạy học và chỉ ra những rào cản chính về thời gian, chương trình và phương pháp sư phạm.
• Đề xuất thành công 4 nhóm biện pháp dạy học khả thi, tập trung vào quy trình dạy học khái niệm và thiết kế bài toán có vấn đề.
• Kết quả thực nghiệm trên gần 90 học sinh tại Trường Phổ thông Liên cấp Olympia chứng minh tính hiệu quả cao, giúp tỷ lệ học sinh lập luận và giải thích toán học chính xác tăng trên 40%.
• Các cơ sở giáo dục tiểu học cần đưa nội dung này vào kế hoạch sinh hoạt chuyên môn định kỳ trong năm học 2023 - 2024. Hãy tải ngay toàn văn luận văn để tham khảo chi tiết hệ thống giáo án thực nghiệm và giải pháp phát triển năng lực tư duy toán học cho học sinh!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Năng lực và dạy học phát triển năng lực 1. Quan điểm tâm lý học về năng lực Theo [15], “năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có hiệu quả; hay nói cách khác, năng lực là khả năng vận dụng các kiến thức, kỹ năng, thái độ, niềm tin, giá trị… vào việc thực hiện các nhiệm vụ trong những hoàn cảnh cụ thể của thực tiễn”.

[15] Về bản chất, năng lực là thuộc tính tâm lý của riêng từng người, phản ánh các quan hệ tác động vào khách thể bởi chủ thể. Khác với tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, năng lực là đặc điểm tâm lý ở người mà có thể tạo thành các điều kiện quy định tốc độ, chiều sâu, cường độ của việc lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo. Phân loại năng lực Năng lực chung là năng lực cần thiết cho nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau như năng lực học tập, giao tiếp… Năng lực chuyên biệt là sự kết hợp độc đáo thuộc tính chuyên biệt đáp ứng yêu cầu của một lĩnh vực hoạt động chuyên môn và là điều kiện cho hoạt động này đạt kết quả tốt. Cấu trúc của năng lực Cấu trúc của năng lực gồm ba phần: Thứ nhất, tri thức, kỹ năng, kỹ xảo tương ứng với hoạt động.

Thứ hai, năng lực được hình thành dựa trên hoạt động. Thứ ba, động cơ, hứng thú tạo ra xu hướng hoạt động. Cấu trúc của năng lực được mô hình hóa dưới dạng tảng băng. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Mô hình tảng băng về cấu trúc năng lực 1. Làm Hành vi (quan sát được) 2. Suy nghĩ Kiến thức, kỹ năng, thái độ, chuẩn giá trị, niềm tin 3. Mong muốn Động cơ, nét nhân cách, tư chất (nguồn: giáo trình môn Tổ chức hoạt động dạy học phát triển năng lực, Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội) 1.

Dạy học và sự hình thành, phát triển năng lực ở người học Sự phát triển năng lực ở từng người phụ thuộc vào điều kiện kinh tế - xã hội của cộng đồng mà chủ thể sống trong đó. Để có thể hình thành và phát triển năng lực ở người học, người học cần được tiếp xúc với tri thức, với thế giới đối tượng, từ đó có thể biến những năng lực của nhân loại thành năng lực của chính mình. Bởi vậy, năng lực của mỗi người được hình thành và phát triển thông qua dạy học và giáo dục. Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực Theo [5], phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp. Những định hướng chung mang tính tổng quát về đổi mới phương pháp dạy học theo chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là: Cần phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (thông qua sách giáo khoa, lắng nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin, .