Luận văn thạc sĩ về lãnh đạo phát triển nông nghiệp tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997-2009

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của đảng bộ tỉnh Hải Dương trong phát triển nông nghiệp giai đoạn 1997-2009, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Trần Việt Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Đăng Tri
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Tỉnh Hải Dương Từ Năm 1997 Đến Năm 2009
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG NHỮNG NĂM 1997 - 2000
• 1.1. Tình hình kinh tế nông nghiệp tỉnh Hải Dương trước năm 1997
• 1.2. Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo phát triển nông nghiệp trong những năm 1997 - 2000
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH HẢI DƯƠNG LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2009
• 2.1. Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo, chỉ đạo phát triển nông nghiệp giai đoạn 2001 - 2005
• 2.2. Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo đẩy mạnh phát triển nông nghiệp từ năm 2006 đến năm 2009
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT CHUNG VÀ CÁC KINH NGHIỆM CHỦ YẾU
• 3.1. Nhận xét chung
• 3.2. Thành tựu và nguyên nhân
• 3.3. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.4. Những kinh nghiệm chủ yếu và một số vấn đề đặt ra
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển nông nghiệp Hải Dương giai đoạn 1997 2009

Giai đoạn từ năm 1997 đến 2009, nông nghiệp tỉnh Hải Dương đã trải qua nhiều biến đổi quan trọng. Sau khi tái lập tỉnh, Đảng bộ tỉnh đã có những chủ trương đúng đắn nhằm phát triển nông nghiệp, nâng cao đời sống người dân. Nông nghiệp không chỉ là ngành sản xuất chính mà còn là nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Các chính sách phát triển nông nghiệp đã được triển khai đồng bộ, từ đầu tư cơ sở hạ tầng đến hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân.

1.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội tỉnh Hải Dương

Hải Dương có vị trí địa lý thuận lợi, nằm giữa vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Điều kiện tự nhiên như đất đai màu mỡ, khí hậu nhiệt đới gió mùa đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tỉnh có nhiều tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao, giúp phát triển các loại cây trồng đa dạng.

1.2. Thực trạng nông nghiệp trước năm 1997

Trước năm 1997, nông nghiệp Hải Dương gặp nhiều khó khăn do cơ sở hạ tầng yếu kém và chính sách chưa đồng bộ. Sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào phương pháp truyền thống, năng suất thấp. Tuy nhiên, với sự tái lập tỉnh, cơ hội phát triển đã mở ra, tạo động lực cho sự chuyển mình của ngành nông nghiệp.

II. Những thách thức trong phát triển nông nghiệp Hải Dương 1997 2009

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng nông nghiệp Hải Dương cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và sự cạnh tranh từ thị trường đã ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất còn hạn chế, dẫn đến năng suất chưa đạt yêu cầu.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến mùa màng và năng suất cây trồng. Nông dân gặp khó khăn trong việc dự đoán thời tiết, dẫn đến thiệt hại về kinh tế. Cần có các biện pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu tác động này.

2.2. Sự cạnh tranh từ thị trường và áp lực hội nhập

Hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho nông sản Hải Dương. Nông sản địa phương phải đối mặt với hàng hóa nhập khẩu giá rẻ, đòi hỏi phải nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm để tồn tại và phát triển.

III. Phương pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại Hải Dương

Để phát triển nông nghiệp bền vững, Hải Dương đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp. Các chính sách hỗ trợ nông dân, đầu tư vào công nghệ và cải cách cơ chế quản lý đã được thực hiện. Đặc biệt, việc phát triển hợp tác xã nông nghiệp đã giúp nông dân liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật sản xuất

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các chương trình đào tạo kỹ thuật cho nông dân được triển khai, giúp họ tiếp cận với các phương pháp canh tác hiện đại.

3.2. Phát triển hợp tác xã nông nghiệp

Hợp tác xã nông nghiệp đã trở thành mô hình hiệu quả trong việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các hợp tác xã giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm.

IV. Kết quả đạt được trong phát triển nông nghiệp Hải Dương 1997 2009

Giai đoạn 1997-2009, nông nghiệp Hải Dương đã có những bước tiến đáng kể. Sản lượng nông sản tăng trưởng ổn định, đời sống người dân được cải thiện. Các sản phẩm nông nghiệp chủ lực như vải thiều, gạo, rau màu đã khẳng định được thương hiệu trên thị trường.

4.1. Tăng trưởng sản lượng nông sản

Sản lượng nông sản của Hải Dương đã tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt là các loại cây trồng chủ lực. Việc áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.2. Cải thiện đời sống người dân nông thôn

Nhờ vào sự phát triển nông nghiệp, đời sống của người dân nông thôn đã được cải thiện rõ rệt. Thu nhập bình quân đầu người tăng lên, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo trong khu vực nông thôn.

V. Kết luận và triển vọng phát triển nông nghiệp Hải Dương

Kết thúc giai đoạn 2009, nông nghiệp Hải Dương đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, để phát triển bền vững trong tương lai, cần tiếp tục cải cách và đổi mới. Việc áp dụng công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thị trường sẽ là những yếu tố quyết định cho sự phát triển nông nghiệp Hải Dương.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững cần tập trung vào việc bảo vệ môi trường, sử dụng tài nguyên hiệu quả và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các chính sách hỗ trợ nông dân cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển.

5.2. Tương lai của nông nghiệp Hải Dương

Nông nghiệp Hải Dương có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Việc khai thác tốt các nguồn lực và phát huy thế mạnh địa phương sẽ giúp nông nghiệp tỉnh tiếp tục phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Hải Dương, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc Việt Nam, có diện tích tự nhiên khoảng 165.400 ha với 54,3% đất nông nghiệp và dân số hơn 1,6 triệu người, trong đó 86% cư dân sống ở nông thôn và chủ yếu làm nông nghiệp. Từ năm 1997 đến năm 2009, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nông nghiệp Hải Dương đã trải qua quá trình chuyển đổi và phát triển mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ quá trình lãnh đạo, chỉ đạo phát triển nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh trong giai đoạn này, đánh giá thành tựu, hạn chế và rút ra kinh nghiệm thực tiễn để thúc đẩy phát triển bền vững nông nghiệp Hải Dương trong tương lai.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chủ trương, biện pháp lãnh đạo phát triển nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2009, với trọng tâm là các giai đoạn 1997-2000 và 2001-2009. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH). Các chỉ số quan trọng như tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân đạt khoảng 5%/năm, sản lượng lương thực bình quân đầu người tăng từ 466 kg năm 1996 lên 505 kg năm 2000, và tỷ trọng chăn nuôi trong cơ cấu nông nghiệp tăng lên rõ rệt đã phản ánh sự phát triển tích cực của ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo của Đảng trong phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết CNH-HĐH nông nghiệp: Nhấn mạnh việc chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển sản xuất hàng hóa và liên kết với công nghiệp chế biến, dịch vụ để nâng cao hiệu quả kinh tế.

2. Lý thuyết quản lý kinh tế tập trung và phân cấp: Phân tích vai trò của Đảng bộ tỉnh trong việc xây dựng chủ trương, chính sách phù hợp với điều kiện địa phương, đồng thời phối hợp với các cấp chính quyền và tổ chức kinh tế để thực hiện hiệu quả các kế hoạch phát triển.

Các khái niệm chính bao gồm: chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, phát triển kinh tế hợp tác xã (HTX), kinh tế trang trại, và phát triển kinh tế nông thôn đa dạng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với các phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê và so sánh số liệu. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Các nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hải Dương, các báo cáo tổng kết hàng năm của UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Niên giám thống kê tỉnh Hải Dương giai đoạn 1997-2009.
• Tư liệu từ các sách, tạp chí chuyên ngành về chính sách phát triển nông nghiệp.
• Khảo sát thực tế tại một số địa phương trong tỉnh.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các văn bản chính sách, số liệu thống kê và các báo cáo liên quan trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là chọn lọc các tài liệu tiêu biểu, có tính đại diện cao cho từng giai đoạn phát triển. Phân tích số liệu được thực hiện bằng cách so sánh các chỉ tiêu kinh tế qua các năm, đánh giá sự chuyển dịch cơ cấu và hiệu quả sản xuất. Timeline nghiên cứu tập trung vào hai giai đoạn chính: 1997-2000 và 2001-2009, nhằm phản ánh rõ nét quá trình lãnh đạo và phát triển nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế nông nghiệp ổn định: Giá trị sản xuất nông nghiệp tăng bình quân khoảng 5%/năm trong giai đoạn 1997-2000, với sản lượng lương thực bình quân đầu người tăng từ 466 kg năm 1996 lên 505 kg năm 2000. Tỷ trọng chăn nuôi trong cơ cấu nông nghiệp tăng từ 24% lên 31%, phản ánh sự chuyển dịch tích cực trong cơ cấu sản xuất.

2. Chuyển dịch cơ cấu cây trồng và vật nuôi: Diện tích cây ăn quả tăng trung bình 5,17%/năm, trong khi diện tích cây lương thực giảm nhẹ 0,55%/năm. Đặc biệt, cây vải thiều được mở rộng, mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 3 lần so với trồng lúa. Đàn lợn tăng 4%, đàn gia cầm tăng 8,1%, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành chăn nuôi.

3. Phát triển kinh tế hợp tác xã và dịch vụ nông nghiệp: Tỷ lệ HTX chuyển đổi theo Luật HTX đạt 99,2%, với doanh thu bình quân mỗi HTX đạt 325 triệu đồng/năm. Các HTX dịch vụ thủy nông, giống cây con, bảo vệ thực vật hoạt động hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4. Cơ sở hạ tầng và công tác thủy lợi được cải thiện: Hệ thống thủy lợi đảm bảo tưới chủ động cho 82% diện tích canh tác, cơ giới hóa khâu làm đất đạt 50%, xay xát 100% gạo, góp phần nâng cao năng suất và giảm tổn thất sau thu hoạch.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng ổn định của nông nghiệp Hải Dương trong giai đoạn 1997-2009 có thể giải thích bởi sự lãnh đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng bộ tỉnh trong việc vận dụng các chủ trương, chính sách của Trung ương phù hợp với điều kiện địa phương. Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng đa dạng hóa và phát triển kinh tế hàng hóa đã nâng cao hiệu quả sử dụng đất và thu nhập của người dân. So với một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, Hải Dương có tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tương đối tích cực, đặc biệt trong phát triển cây ăn quả và chăn nuôi.

Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng cây lương thực vẫn chiếm khoảng 70% trong cơ cấu trồng trọt năm 2000, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào cây lúa truyền thống. Hạn chế này phản ánh sự cần thiết đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, mở rộng vùng chuyên canh và phát triển các mô hình sản xuất quy mô lớn hơn. Ngoài ra, mặc dù HTX đã được đổi mới và hoạt động hiệu quả hơn, nhưng vẫn còn nhiều HTX yếu kém, cần tiếp tục củng cố và nâng cao năng lực quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp, bảng so sánh cơ cấu cây trồng và vật nuôi qua các năm, cũng như biểu đồ doanh thu và số lượng HTX chuyển đổi theo Luật HTX để minh họa rõ nét các xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa: Đẩy mạnh phát triển các vùng chuyên canh cây ăn quả, cây công nghiệp và chăn nuôi tập trung, nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích. Chủ thể thực hiện là các cấp chính quyền địa phương phối hợp với ngành nông nghiệp, thời gian thực hiện trong 3-5 năm tới.

2. Phát triển và củng cố kinh tế hợp tác xã, trang trại quy mô lớn: Hỗ trợ HTX nâng cao năng lực quản lý, mở rộng dịch vụ cung ứng vật tư, giống, kỹ thuật; khuyến khích thành lập các trang trại ứng dụng công nghệ cao. Chủ thể là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng các tổ chức kinh tế, thực hiện liên tục trong giai đoạn 2024-2028.

3. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và cơ giới hóa trong sản xuất: Tăng cường chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hỗ trợ đầu tư máy móc thiết bị, áp dụng công nghệ sinh học để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Chủ thể là các viện nghiên cứu, trung tâm khuyến nông phối hợp với địa phương, triển khai trong 2-4 năm tới.

4. Hoàn thiện cơ sở hạ tầng nông nghiệp và thủy lợi: Đầu tư nâng cấp hệ thống kênh mương, thủy lợi, giao thông nông thôn để đảm bảo tưới tiêu chủ động, thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa. Chủ thể là UBND tỉnh và các sở ngành liên quan, ưu tiên thực hiện trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng các chính sách phát triển nông nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế nông nghiệp.

2. Các nhà nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành lịch sử Đảng và kinh tế nông nghiệp: Tài liệu chi tiết về quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hải Dương, giúp hiểu rõ hơn về vai trò của Đảng trong phát triển kinh tế nông nghiệp qua các giai đoạn lịch sử.

3. Lãnh đạo và cán bộ ngành nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tham khảo các kinh nghiệm, bài học thực tiễn trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển nông nghiệp, từ đó áp dụng vào công tác quản lý và triển khai các chương trình phát triển.

4. Người dân và các chủ trang trại, HTX nông nghiệp: Hiểu rõ hơn về chính sách, xu hướng phát triển nông nghiệp địa phương, từ đó có định hướng sản xuất phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh tế và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Đảng bộ tỉnh Hải Dương đã áp dụng những chính sách nào để phát triển nông nghiệp trong giai đoạn 1997-2009?
   Đảng bộ tỉnh đã vận dụng các nghị quyết Trung ương về CNH-HĐH nông nghiệp, tập trung chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển kinh tế hợp tác xã, đầu tư cơ sở hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ. Ví dụ, Nghị quyết số 05/NQ-TU về chương trình phát triển nông nghiệp đến năm 2000 đã đề ra các giải pháp cụ thể về chuyển dịch cơ cấu và phát triển vùng chuyên canh.

2. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp của Hải Dương trong giai đoạn này ra sao?
   Giá trị sản xuất nông nghiệp tăng bình quân khoảng 5%/năm trong giai đoạn 1997-2000, với sản lượng lương thực bình quân đầu người tăng từ 466 kg lên 505 kg. Đây là mức tăng trưởng ổn định, phản ánh sự phát triển tích cực của ngành.

3. Vai trò của kinh tế hợp tác xã trong phát triển nông nghiệp tỉnh như thế nào?
   Kinh tế HTX được đổi mới theo Luật HTX, với tỷ lệ chuyển đổi đạt 99,2%, doanh thu bình quân mỗi HTX đạt 325 triệu đồng/năm. HTX cung cấp dịch vụ thủy nông, giống cây con, bảo vệ thực vật, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất hàng hóa.

4. Những khó khăn chính trong phát triển nông nghiệp Hải Dương là gì?
   Tốc độ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp còn chậm, tỷ trọng cây lương thực vẫn cao, trình độ ứng dụng khoa học công nghệ chưa đồng đều, nhiều HTX còn yếu kém, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ. Ngoài ra, biến động thời tiết và dịch bệnh cũng ảnh hưởng đến sản xuất.

5. Luận văn có đề xuất giải pháp gì để phát triển nông nghiệp bền vững?
   Luận văn đề xuất tăng cường chuyển dịch cơ cấu cây trồng, phát triển HTX và trang trại quy mô lớn, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện cơ sở hạ tầng thủy lợi và giao thông nông thôn. Các giải pháp này nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho người dân và phát triển nông nghiệp bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống và toàn diện phân tích quá trình lãnh đạo phát triển nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hải Dương từ 1997 đến 2009, làm rõ thành tựu và hạn chế trong giai đoạn này.
• Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân đạt khoảng 5%/năm, với sự chuyển dịch tích cực trong cơ cấu cây trồng và vật nuôi.
• Kinh tế hợp tác xã được đổi mới, hoạt động hiệu quả hơn, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.
• Cơ sở hạ tầng thủy lợi và dịch vụ nông nghiệp được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.
• Đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững, tập trung vào chuyển dịch cơ cấu, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển HTX và hoàn thiện cơ sở hạ tầng.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2024-2028, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả thực hiện để điều chỉnh chính sách phù hợp. Các nhà quản lý, nghiên cứu và người dân nên phối hợp chặt chẽ để phát huy tối đa tiềm năng nông nghiệp tỉnh Hải Dương, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao đời sống nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG NHỮNG 1997 - 2000 1. Tình hình kinh tế nông nghiệp Hải Dương trước năm 1997 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương * Điều kiện tự nhiên Về vị trí địa lý: Hải Dương là tỉnh nằm giữa Đồng bằng Bắc Bộ, trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Từ ngàn xưa nơi đây đã là lá chắn cửa ngõ phía Đông của kinh thành Thăng Long.

Trải qua bao biến thiên của lịch sử, đất và người Hải Dương luôn kiên cường trong đấu tranh, cần cù và sáng tạo trong lao động, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam. Hải Dương tiếp giáp với 6 tỉnh: phía Bắc giáp các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang và Quảng Ninh; phía Tây giáp tỉnh Hưng Yên; phía Nam giáp tỉnh Thái Bình; phía Đông giáp thành phố Hải Phòng. Trên địa bàn, nhiều trục giao thông quốc gia quan trọng chạy qua với chất lượng tốt như: đường 5, đường 18, đường 183,… thuận lợi cho việc giao lưu, trao đổi với bên ngoài. Hải Dương nằm giữa khu vực tam giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và là điểm trung chuyển giữa thành phố Cảng Hải Phòng và Thủ đô Hà Nội, cách Hải Phòng 45 km về phía đông và cách Hà Nội 57 km về phía tây.

Phía bắc của tỉnh có hơn 20 km quốc lộ 18 chạy qua, nối sân bay quốc tế Nội Bài với cảng Cái Lân (Quảng Ninh); đường sắt Hà Nội – Hải Phòng, Kép – Bãi Cháy đi qua Hải Dương, tạo điều kiện giao lưu hàng hóa từ vùng Bắc Bộ ra biển và giao lưu với các nước trong khu vực và trên thế giới. Về điều kiện địa hình: 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Do cấu trúc địa hình nghiêng và thấp dần từ tây sang đông nam. Toàn tỉnh Hải Dương được chia ra làm hai vùng chính: Vùng đồng bằng chiếm khoảng 89% diện tích đất tự nhiên do sự bồi đắp phù sa của hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình, có độ cao trung bình 3 - 4 m, đất đai bằng phẳng, màu mỡ phù hợp với việc trồng cây lương thực, cây thực phẩm và cây công nghiệp ngắn ngày. Vùng đồi núi chiếm khoảng 11% diện tích đất tự nhiên gồm 13 xã thuộc huyện Chí Linh và 18 xã của huyện Kinh Môn, chủ yếu là đồi núi thấp, phù hợp xây dựng các cơ sở công nghiệp, du lịch, trồng cây ăn quả, cây lấy gỗ và cây công nghiệp.

Với địa hình này, Hải Dương có khả năng phát triển mạnh và đa dạng các ngành sản xuất, nhất là sản phẩm nông, lâm nghiệp. Về tài nguyên thiên nhiên: Khí hậu: Tỉnh nằm trong vùng khí hậu mang tính chất nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa đông bắc (từ tháng 10 đến tháng 3, 4 năm sau) và gió nồm đông nam (tháng 5 đến tháng 9). Thời kỳ chuyển tiếp giữa hai mùa (tháng 5, tháng 6) thường xuất hiện 1 đến 2 đợt gió Lào nóng, khô. Khí hậu Hải Dương khá ẩm, trị số ẩm tương đối trung bình hàng năm giao động từ 80 – 90%.

Lượng mưa bình quân hàng năm từ 1.700 mm, mưa nhiều tập trung vào các tháng 6, 7, 8. Nhiệt độ bình quân năm là 23,3 oC, tổng bức xạ khoảng 100 kcal/cm2/năm, số giờ nắng trung bình 1. Nhìn chung, điều kiện khí hậu của tỉnh thuận lợi cho sự phát triển hệ sinh thái động thực vật cũng như các hoạt động sản xuất, dịch vụ và du lịch. Đặc biệt, vụ đông thích hợp trồng một số loại cây rau màu thực phẩm vụ đông, phục vụ nguyên liệu cho công nghiệp chế biến rau xuất khẩu.

Đồng thời với nhiệt độ thay đổi trong năm, độ ẩm lớn, cũng là điều kiện để 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phát sinh các loại dịch bệnh, sâu bệnh gây hại cho cây trồng, vật nuôi, ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Tài nguyên đất: Năm 2009, diện tích tự nhiên của tỉnh là 165.400 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 54,3%; đất lâm nghiệp chiếm 5,3%; đất chuyên dùng chiếm 17%, đất ở chiếm 8,4%. Theo các tài liệu thổ nhưỡng hiện có, đất Hải Dương gồm 2 nhóm chính: Nhóm đất đồng bằng có diện tích khoảng 147.900 ha chiếm 89% diện tích đất tự nhiên trong tỉnh, chủ yếu là phù sa sông Thái Bình có xen kẽ phần nhỏ phù sa sông Hồng, thuận tiện cho việc thâm canh và sản xuất nhiều loại cây trồng cho năng suất cao. Trên một số diện tích đất canh tác thuộc các huyện Tứ Kỳ, Gia Lộc, Nam Sách, Kinh Môn, Kim Thành,… đã trồng luân canh được 3 – 4 vụ trong một năm, do vậy nâng hệ số quay vòng đất của tỉnh từ 2 đến 4 lần hiện nay lên 2,7 – 2,8 lần trong các năm tới là hướng khai thác có hiệu quả nguồn đất đang sử dụng.

Nhóm đất đồi núi có diện tích 18.320 ha chiếm khoảng 11% diện tích tự nhiên trong tỉnh, phân bố ở phía đông bắc tỉnh, thuộc hai huyện Chí Linh và Kinh Môn. Nhóm đất này nghèo dinh dưỡng, tầng mặt mỏng, nghèo mùn, độ phì thấp, chủ yếu phù hợp trồng các loại cây lấy gỗ, cây ăn quả như: vải thiều, dứa; cây công nghiệp như lạc, chè,. Tài nguyên nước: Hệ thống sông ngòi của Hải Dương khá dày đặc, bao gồm hệ thống sông Thái Bình, sông Luộc, các sông trục Bắc Hưng Hải và An Kim Hải, có khả năng bồi đắp phù sa đồng ruộng, cung cấp nguồn nước cho nhu cầu sản xuất của các ngành, đồng thời cũng là những tuyến giao thông thủy, tạo điều kiện cho việc giao lưu hàng hóa trong tỉnh, cũng như giữa Hải Dương với các tỉnh khác trong vùng. Tuy nhiên, sông ngòi thường gây nên úng lụt, rất khó khăn trong việc phòng chống lụt và ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất, đời sống dân sinh.

11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Cùng với nguồn nước mặt khá phong phú, trữ lượng nước ngầm của Hải Dương cũng khá dồi dào. Lượng nước ngầm tại các giếng khoan có thể khai thác từ 30 – 50 m3/ngày đêm. Nguồn nước ngầm nằm chủ yếu trong tầng chứa nước lỗ hổng Plutôxen, hàm lượng Cl dưới 200 mg/lít. Tầng khai thác phổ biến ở độ sâu trung bình từ 40 – 120 m.

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh cũng đã phát hiện một số tầng nước ngầm có độ sâu từ 250 – 350 m, nhiều nơi có chất lượng nước tốt, trữ lượng lớn, là tiềm năng cung cấp nước ổn định phục vụ sản xuất và sinh hoạt của nhân dân. Tài nguyên khoáng sản: Hải Dương có tiềm năng về khoáng sản phi kim loại, gồm các loại đá vôi, đất sét, cao lanh, than đá, than bùn, bô xít thủy ngân, cung cấp cho nhu cầu sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ, xi măng, gạch chịu lửa và hóa chất, chủ yếu phân bố ở khu vực đông bắc thuộc hai huyện Chí Linh và Kinh Môn. Đất đá vôi có trữ lượng 200 triệu tấn, có thể sản xuất 4 – 5 triệu tấn xi măng/năm. Cao lanh có trữ lượng 40 vạn tấn, đất sét 8 triệu tấn, quặng bô xít Lỗ Sơn trữ lượng 151 ngàn tấn cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp đá mài.

Hiện đã xác định được quặng thủy ngân Trại Gạo (Chí Linh) hàm lượng 10 – 30 gram/tấn, trữ lượng 110 tấn, vào loại mỏ trung bình của thế giới. Ngoài ra ở nhiều lòng sông trong tỉnh còn có khối lượng cát lớn, đang được khai thác cho nhu cầu xây dựng và san lấp. Có thể nói Hải Dương là một tỉnh đồng bằng có điều kiện tự nhiên khá điển hình và thuận lợi cho việc phát triển các ngành kinh tế nhất là đa dạng các mô hình sản xuất trong nông nghiệp. Đảng bộ và các cấp lãnh đạo trong tỉnh cần có những chủ trương, chính sách và có những biện pháp cụ thể hữu hiệu để khai thác tốt các điều kiện tự nhiên đi vào phục vụ đời sống sản xuất và sinh hoạt của nhân dân.

* Điều kiện kinh tế - xã hội: 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Hải Dương là một vùng đất văn hiến, giàu truyền thống anh hùng, yêu nước và cách mạng. Từ khi có Đảng lãnh đạo, Đảng bộ và nhân dân trong tỉnh đã lập được nhiều chiến công xuất sắc trong các cuộc kháng chiến cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Bước vào thời kỳ đổi mới, nhân dân Hải Dương dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đã kết hợp lao động, sản xuất và trưởng thành đạt được nhiều thành tựu lớn lao, đưa Hải Dương tiến nhanh, tiến kịp với bối cảnh đi lên của cả nước. Về truyền thống lịch sử: Không chỉ nổi danh với “Lò tiến sĩ xứ Đông”, Hải Dương còn là mảnh đất quật cường, giàu truyền thống chống giặc ngoại xâm, có thời là một trong “tứ trấn” bảo vệ kinh thành Thăng Long, Hải Dương đã trải qua mọi biến động của lịch sử đất nước.

Lịch sử của tỉnh cũng là lịch sử của những chiến công hào hùng. Năm 905, Khúc Thừa Dụ, người làng Cúc Bồ (Ninh Giang) đã lãnh đạo nhân dân lật đổ chính quyền cai trị của phong kiến phương Bắc, giành chính quyền tự chủ cho dân tộc. Trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, Hải Dương đi vào lịch sử dân tộc với những truyền thống lịch sử hào hùng còn vang dấu ấn của một Vạn Kiếp tiêu diệt quá nửa quân Mông – Nguyên. Năm 1873, quân Pháp bắt đầu xâm lược Hải Dương, nhưng đã phải thua chạy trước sự chống trả quyết liệt của nhân dân Hải Dương, phải 10 năm sau (1883), quân Pháp mới quay lại và chiếm đóng Hải Dương.

Phong trào kháng chiến chống Pháp phát triển rầm rộ, lan rộng trong toàn tỉnh. Đầu thế kỷ XX, phong trào yêu nước theo xu hướng dân chủ tư sản dấy lên mạnh mẽ ở Hải Dương. Điển hình là phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục (1905 - 1907); phong trào đòi thả cụ Phan Bội Châu, để tang cụ Phan Chu Trinh (1925 - 1926). Từ năm 1930, dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng, nhân dân Hải Dương đã kiên cường bất khuất cùng cả nước đấu tranh giành chính quyền (1930 - 1945) và tiến hành hai cuộc kháng 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đi đến thắng lợi cuối cùng.

Trải qua các thời kỳ lịch sử, Hải Dương đã đóng góp xứng đáng vào công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc.