Luận văn: Phát triển năng lực VDKT Hóa 11 qua bài tập thực tiễn Nitơ-Photpho

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức Hóa học 11 chương Nitơ-Photpho qua hệ thống bài tập thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thị Tuyển Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Sửu
• Trường học: Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
• Đề tài: Phát triển năng lực vận dụng kiến thức thông qua dạy học bài tập thực tiễn chương Nitơ-Photpho Hóa học 11 Trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ Sư phạm
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của Năng lực vận dụng kiến thức Hóa 11

Năng lực vận dụng kiến thức là khả năng của học sinh trong việc áp dụng các kiến thức lý thuyết vào các tình huống thực tế. Trong chương Nitơ-Photpho của Hóa học 11, đây là một yếu tố cực kỳ quan trọng giúp học sinh hiểu sâu sắc và vận dụng hiệu quả các khái niệm về hóa học. Phát triển năng lực này không chỉ giúp học sinh đạt điểm cao mà còn trang bị cho các em khả năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống. Việc nắm vững kiến thức về Nitơ và Photpho là nền tảng quan trọng vì hai nguyên tố này có ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp, công nghiệp và đời sống hàng ngày.

1.1. Định nghĩa năng lực vận dụng kiến thức

Năng lực vận dụng kiến thức là khả năng chuyển đổi các kiến thức học được thành hành động cụ thể, giải quyết các bài toán thực tiễn. Đây là sự kết hợp giữa kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh, giúp các em không chỉ nhớ lý thuyết mà còn biết cách áp dụng nó vào các tình huống cụ thể.

1.2. Ý nghĩa của việc phát triển năng lực vận dụng

Phát triển năng lực vận dụng giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề. Qua chương Nitơ-Photpho, học sinh có thể ứng dụng kiến thức để hiểu các quy trình sản xuất phân bón, cấu trúc các hợp chất hóa học trong tự nhiên.

II. Cấu trúc kiến thức về Nitơ và Photpho trong Hóa học 11

Chương Nitơ-Photpho trong Hóa học 11 bao gồm các nội dung chính: tính chất của nguyên tố Nitơ và Photpho, các hợp chất quan trọng như amoniac (NH₃), axit nitric (HNO₃), axit photphoric (H₃PO₄), và các ứng dụng thực tiễn của chúng. Phát triển năng lực vận dụng erlenmeyer đòi hỏi học sinh phải hiểu rõ mối liên hệ giữa các khái niệm này. Cấu trúc bài học được thiết kế để từ kiến thức cơ bản về cấu tạo nguyên tử, học sinh dần tiến tới hiểu các phương trình hóa học, tính chất hóa học và cuối cùng là ứng dụng thực tế của các hợp chất này trong công nghiệp và nông nghiệp.

2.1. Kiến thức cơ bản về Nitơ

Nitơ (N) là nguyên tố không kim loại, ở dạng khí ở điều kiện bình thường. Học sinh cần hiểu tính không hoạt động của N₂, các hợp chất quan trọng như amoniac và axit nitric. Nắm vững các phương trình hóa học liên quan là bước đầu để vận dụng kiến thức vào thực tế.

2.2. Kiến thức cơ bản về Photpho

Photpho (P) tồn tại ở nhiều dạng đồng phân khác nhau. Học sinh phải nắm các tính chất hóa học của photpho trắng và photpho đỏ, các hợp chất như H₃PO₄, H₃PO₃, P₂O₅. Hiểu rõ mối quan hệ giữa cấu trúc và tính chất giúp vận dụng kiến thức hiệu quả hơn.

III. Phương pháp dạy học và bài tập thực tiễn

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại như dạy học qua bài tập thực tiễn, học tập hợp tác và giải quyết vấn đề. Bài tập thực tiễn về Nitơ-Photpho có thể bao gồm: tính toán nồng độ trong sản xuất phân bón, phân tích thành phần amoniac trong các loại phân hóa học, hoặc mô phỏng các quá trình công nghiệp. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Việc sử dụng hệ thống bài tập đa dạng từ cơ bản đến nâng cao là chìa khóa để nâng cao chất lượng dạy học.

3.1. Bài tập thực tiễn liên quan đến Nitơ

Bài tập thực tiễn về Nitơ bao gồm: tính toán hiệu suất trong sản xuất amoniac, phân tích mẫu phân bón chứa nitơ, hoặc tìm hiểu quy trình Haber-Bosch. Những bài tập này giúp học sinh vận dụng kiến thức về cân bằng hóa học, tính toán lượng chất vào công nghiệp thực tế.

3.2. Bài tập thực tiễn liên quan đến Photpho

Các bài tập thực tiễn về Photpho có thể bao gồm: tính toán hàm lượng photpho trong phân bón, phân tích quá trình oxíhóa photpho, hoặc nghiên cứu ứng dụng của axit photphoric. Những hoạt động này phát triển năng lực phân tích, suy luận lôgic và khả năng kết nối lý thuyết với thực tế.

IV. Đánh giá và nâng cao hiệu quả phát triển năng lực

Đánh giá năng lực vận dụng kiến thức cần được thực hiện thường xuyên thông qua nhiều hình thức khác nhau như bài kiểm tra trắc nghiệm, tự luận, bài tập thực hành, và các dự án nhóm. Để nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực hiệu quả, giáo viên cần: (1) thiết kế bài tập có mục đích rõ ràng, (2) cung cấp phản hồi kịp thời cho học sinh, (3) khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh, (4) tích hợp công nghệ vào quá trình dạy học. Việc vận dụng kiến thức về Nitơ-Photpho vào giải quyết các vấn đề thực tiễn là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ phát triển năng lực của học sinh. Một hệ thống đánh giá toàn diện sẽ giúp học sinh nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu và có động lực để cải thiện.

4.1. Các hình thức đánh giá năng lực vận dụng

Đánh giá năng lực có thể thực hiện qua: (1) bài kiểm tra có nội dung liên quan đến tình huống thực tế, (2) bài tập vận dụng từ kiến thức vào các bài toán cụ thể, (3) dự án nhóm yêu cầu học sinh tìm hiểu các ứng dụng công nghiệp của Nitơ-Photpho, (4) bài trình bày về các khám phá hoặc cải tiến liên quan đến lĩnh vực này.

4.2. Chiến lược cải thiện và phát triển năng lực liên tục

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức bền vững, giáo viên nên: (1) thiết kế hệ thống bài tập tăng dần độ khó, (2) tạo môi trường học tập hỗ trợ sự thử nghiệm, (3) khuyến khích tư duy phản biện thông qua các câu hỏi mở, (4) kết nối kiến thức với các lĩnh vực khác như môi trường, y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 23 CHUONG 2. PHAT TRIEN NANG LỰC VẬN DỤNG KIÊN THUC THONG QUA IIE THONG BAI TAP TIIVC TIEN CHƯƠNG NITƠŒ PHOTPHO HOA HOC 11 TRUNG HOC PHO THONG. Phân tích nội dung cầu trúc chương trình chuong nito- photpho. Mụe tiêu cơ bán của chương nitơ- photpho.Câầu trúc nội dung chương nitơ- photpho.Đặc điểm nội dung vả phương pháp dạy học chương Nitơ - photpho.

Xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn chương NiLz- photpho để phát triển năng lực vận dụng kiến thức chơ học sinh THPT. Nguyên tắc tuyển chọn và xây dựng bài tập hoá học để phát triển năng. lực vận dụng kiến thức cho học sinh THPT. Quy trình xây đựng bài tập hoá học để phát triển năng lực vận đụng kiến thức cho học sinh THPT - 28 2.

Các dạng bải tập hóa học điển hình có thể phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh TIIPT 31 2.4 Hệ thẳng bài tập định hưởng phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh chương Nitơ- photpho hóa học II.3 St dụng bài lập hóa học để phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh.1 Yêu cầu ching về việc sử đụng bài tập hóa học để phát triển năng lực cho IIS 54 ĐANH MỤC HÌNH Tỉnh 2. Sơ đã ác bài học chương Nito- Photpho Hình 2. Hình vẽ mô tả thí nghiệm điều chế và thu khí Xã trong PTN. Thí nghiệm về tính tan của khí A trong nước Hình 3.

Hình vẽ mồ lễ thí nghiệm tổng hợp NH;¿ Hình 2. Hình vẽ mô tả thí nghiệm khí NH; cháy trong oxi. Hình về mô tả thí nghiệm điển ché NH, Tình 3. Hình vẽ mô (ä phương pháp thu khi.

Sơ đề tổng hợp NH; trong công nghiệp. co cover Tĩnh 2. Sơ đề thiết bị tông hợp INO; trong công nghiệp. Hinh vẽ mô tả diễu chế và thu khí tỉnh khiết.

[inh vé mé ta digu ché va thu khi tinh khiét LINO3. Hình vẽ mồ tả thi nghiệm điển chế và thu khi Nạ trong PTN Hình 2. So dé téng hop NH, trong công nghiệp. thị biểu diễn đường lũy tích bài KT số 2.Đồ thị biểu điễn đường lũy tích bài KT số L Hình 3.Pê thị phân loại kết quả học tập của HS ( Bài KT số 2} Tinh 3.D thị phần loại kết quả học tập của 115 ( Bài KT số 1).

Lý do chọn để tài Hiện nay nên kinh tế nước ta dang chuyển dẫn tir bao cap sang kinh tế thị trường với sự quán lý của nhà nước; Việt Nam đã gia nhập WTO, đó là cơ hột nhưng cũng là thách thúc lớn đôi hỏi nguồn nhân lực phái đáp ủng được yêu cầu của công cuộc hiện đại hóa đát nước và hội nhập quốc tế Thực trạng của giáo dục (GD) nước la hiện nay chưa đáp ứng kịp với sự chuyển đối của đât nước. Vì vậy nên GD của chúng ta cần phải đổi mới căn bản toàn diện từ mục tiểu, nội dung, phương pháp dạy học (PPIDH) và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lục. GD phổ thông nước ta đang thực hiện đổi mới với bước chuyển từ chương trình GD tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, từ chỗ quan tâm đến việc học sinh (H8) hoc được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận đụng được cái gì qua việc hoc. Để đảm bão dược diễu đó, cân có sự chuyển PPDH theo lỏi "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình: thành năng lực và phẩm chất cho H8, Đông thời phái chuyên cách danh giá kết quả GD từ nặng về kiếm tra trí nhớ sang kiếm tra, đánh giá năng lực van dung kiến thức (NLVDKET), năng lực giải quyết vân đề (GQVĐ) của HS, coi trọng cả kiêm tra đánh giả kết quả học tập với kiểm tra đảnh giá trong quả trình bọc tập dễ có thẻ tác động, kịp thời nhằm nàng cao chất lượng của các hoạt dộng DH vá GD ở trưởng phổ thông Luật GD qui định: "Phương pháp (PP) GIÓ phổ thông phải phái buy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HW; phù hợp với đặc điểm của từng lớp bạc, môn hạc; bồi dưỡng PT bự học, khả năng làm việc theo nhóm; rên luyện kỹ năng VDKT vào thực tiền; tác dộng đến tình cảm, diem lại niềm vui, búng thú học tập cho HS".

Trong, dạy học hỏa học (DHHH), có thể nâng cao chất lượng DH và phát triển NLVDKT cửa H8 bằng nhiều biện pháp và PP khác nhau. Trong dó sử dụng, bải tập hóa học (BTHT]) với tư cách là một PEDII, có tác đụng rất lớn trong việc GD, rèn huyện và phát triển NLVDKT cho HS. Mặt khác, BTHH cũng là công cụ để đánh giá xuức độ rằm vững kiến thức, kỹ rồng hóa hoe va su phat wd các NI, chưng, chuyên biệt của HS. Với dặc thủ lá một môn Khoa học Tự nhiên, trong dó có sự kết hợp giữa thực nhiệm và lý thuyết, Iióa học là mên học đòi hỏi người học phải có khả năng tự +khám phá, tìm tòi, phát triển, lĩnh hội và vận đựng trí thức.

Trong quá trình dạy học, người GV sit dung hop lý các FFDH tích cục sẽ phát huy được khâ nắng vận dụng, 1.Thực trạng sử dụng bài tập hoá học thực Liễn vả phát triển năng lực vận dung kiến thức cho học sinh ở một số trường THPT huyện Thường Tín. Diều tra thực trạng trong dạy học hóa hạc việc sử dụng bài tập hóa học và phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh ở một số trường THPT huyện Thưởng Tín, Ứng Hòa. Đánh giá kết quả điều tra 2 Tiểu kết chương 1 23 CHUONG 2. PHAT TRIEN NANG LỰC VẬN DỤNG KIÊN THUC THONG QUA IIE THONG BAI TAP TIIVC TIEN CHƯƠNG NITƠŒ PHOTPHO HOA HOC 11 TRUNG HOC PHO THONG.

Phân tích nội dung cầu trúc chương trình chuong nito- photpho. Mụe tiêu cơ bán của chương nitơ- photpho.Câầu trúc nội dung chương nitơ- photpho.Đặc điểm nội dung vả phương pháp dạy học chương Nitơ - photpho. Xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn chương NiLz- photpho để phát triển năng lực vận dụng kiến thức chơ học sinh THPT. Nguyên tắc tuyển chọn và xây dựng bài tập hoá học để phát triển năng.

lực vận dụng kiến thức cho học sinh THPT. Quy trình xây đựng bài tập hoá học để phát triển năng lực vận đụng kiến thức cho học sinh THPT - 28 2. Các dạng bải tập hóa học điển hình có thể phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh TIIPT 31 2.4 Hệ thẳng bài tập định hưởng phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh chương Nitơ- photpho hóa học II.3 St dụng bài lập hóa học để phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh.1 Yêu cầu ching về việc sử đụng bài tập hóa học để phát triển năng lực cho IIS 54 DANH MỤC BẰNG Bảng 2. Các tiêu chỉ và mức độ đánh gia NILVDKT 65 Bang 2.

Bang kiểm quan sát dánh giá XLVDKT trong DHHH THPT.Thiếu Lự đánh giá sự phát triển NLVDKT của H8.1 Đối tượng và địa bân thự nghiệm sử phạm.2 Kết quả bài kiếm tra trước táo động của các lớp đổi chúng- thực nghiêm86 Bang 3.3 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra [rước lác động của trường THPT Lý Tử Tân và Trường THPT Ủng Hòa B thuộc thánh phổ Hà Nội. Két qua các bài kiểm tra tại hai trường TNSP - 87 Bang 3.5 Bảng tổng hop diễm các bài kiểm tra tại hai trường TNSE.6, Phan phối tin suất qua các bái kiểm tra.7 Phân phổi tân suất lũy tích qua các bài tra - - 88 Bang 3.Phân loại kết quả hợc tập của học sinh qua các bài kiểm tra. Giả trị các tham số đặc trung của bài kiểm tra 2.10-Téng hợp kết quả đánh giả NL VDKT của học sinh Trường THPT Lý Tử Tân.11 Tổng hợp kết quả đánh giả NL VDKT của [IS trường THPT Ứng Hòa B 9L 1.Thực trạng sử dụng bài tập hoá học thực Liễn vả phát triển năng lực vận dung kiến thức cho học sinh ở một số trường THPT huyện Thường Tín. Diều tra thực trạng trong dạy học hóa hạc việc sử dụng bài tập hóa học và phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh ở một số trường THPT huyện Thưởng Tín, Ứng Hòa.

Đánh giá kết quả điều tra 2 Tiểu kết chương 1 23 CHUONG 2. PHAT TRIEN NANG LỰC VẬN DỤNG KIÊN THUC THONG QUA IIE THONG BAI TAP TIIVC TIEN CHƯƠNG NITƠŒ PHOTPHO HOA HOC 11 TRUNG HOC PHO THONG. Phân tích nội dung cầu trúc chương trình chuong nito- photpho. Mụe tiêu cơ bán của chương nitơ- photpho.Câầu trúc nội dung chương nitơ- photpho.Đặc điểm nội dung vả phương pháp dạy học chương Nitơ - photpho.

Xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn chương NiLz- photpho để phát triển năng lực vận dụng kiến thức chơ học sinh THPT. Nguyên tắc tuyển chọn và xây dựng bài tập hoá học để phát triển năng. lực vận dụng kiến thức cho học sinh THPT. Quy trình xây đựng bài tập hoá học để phát triển năng lực vận đụng kiến thức cho học sinh THPT - 28 2.

Các dạng bải tập hóa học điển hình có thể phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh TIIPT 31 2.4 Hệ thẳng bài tập định hưởng phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh chương Nitơ- photpho hóa học II.3 St dụng bài lập hóa học để phát triển năng lực vận dựng kiến thức cho học sinh.1 Yêu cầu ching về việc sử đụng bài tập hóa học để phát triển năng lực cho IIS 54 3. Nhận xét, đánh giá thực nghiệm sư phạm. 92 Tiểu kết chương 3. - - 94 KET LUAN VA KHUYEN NGHI.

" TÀI LIỆU THAM KHẢO. vi DANH MỤC BẰNG Bảng 2. Các tiêu chỉ và mức độ đánh gia NILVDKT 65 Bang 2. Bang kiểm quan sát dánh giá XLVDKT trong DHHH THPT.Thiếu Lự đánh giá sự phát triển NLVDKT của H8.1 Đối tượng và địa bân thự nghiệm sử phạm.2 Kết quả bài kiếm tra trước táo động của các lớp đổi chúng- thực nghiêm86 Bang 3.3 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra [rước lác động của trường THPT Lý Tử Tân và Trường THPT Ủng Hòa B thuộc thánh phổ Hà Nội.

Két qua các bài kiểm tra tại hai trường TNSP - 87 Bang 3.5 Bảng tổng hop diễm các bài kiểm tra tại hai trường TNSE.6, Phan phối tin suất qua các bái kiểm tra.7 Phân phổi tân suất lũy tích qua các bài tra - - 88 Bang 3.Phân loại kết quả hợc tập của học sinh qua các bài kiểm tra. Giả trị các tham số đặc trung của bài kiểm tra 2.10-Téng hợp kết quả đánh giả NL VDKT của học sinh Trường THPT Lý Tử Tân.11 Tổng hợp kết quả đánh giả NL VDKT của [IS trường THPT Ứng Hòa B 9L 2.