Nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề tại thành phố Hà Nội

Khám phá luận văn thạc sĩ về nguồn lực đất đai và vai trò trong phát triển làng nghề tại thành phố Hà Nội. Tìm hiểu các giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thế Hóa
• Người hướng dẫn: PGS, TS Trương Tuấn Hiểu
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Nguồn Lực Đất Đai Cho Phát Triển Làng Nghề Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUỒN LỰC ĐẤT ĐAI CHO PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 1.1. Những vấn đề chung về nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề
• 1.2. Thực trạng huy động và sử dụng nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề Thành phố Hà Nội
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP KHAI THÁC, SỬ DỤNG HIỆU QUẢ NGUỒN LỰC ĐẤT ĐAI CHO PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI
• 2.1. Quan điểm khai thác, sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề ở Hà Nội
• 2.2. Giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề ở Thủ đô Hà Nội
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội

Nghiên cứu về nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề tại Hà Nội là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Đất đai không chỉ là tài nguyên quý giá mà còn là yếu tố quyết định trong việc hình thành và phát triển các ngành nghề truyền thống. Hà Nội, với 350 làng nghề, chiếm khoảng 67% số làng nghề của cả nước, có tiềm năng lớn trong việc phát triển kinh tế thông qua việc khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy việc sử dụng đất đai vẫn còn nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả phát triển chưa đạt như mong muốn. Các vấn đề như thiếu mặt bằng sản xuất, đội ngũ lao động tay nghề cao, và cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ đang cản trở sự phát triển bền vững của làng nghề. Để khắc phục tình trạng này, cần có những chính sách phát triển kinh tế hợp lý, nhằm tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực đất đai.

1.1 Những vấn đề chung về nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề

Đất đai là một trong những nguồn lực quan trọng nhất cho sự phát triển làng nghề. Theo quy định, để được công nhận làng nghề, ít nhất 30% hộ dân phải tham gia vào các hoạt động sản xuất. Hà Nội hiện có 277 làng nghề đạt tiêu chuẩn, trong đó có 244 làng nghề truyền thống. Các ngành nghề truyền thống như mây tre đan, chế biến nông sản thực phẩm, và thêu ren đang phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Việc quản lý đất đai còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng lãng phí và hiệu quả sử dụng thấp. Cần có những giải pháp cụ thể để khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của làng nghề.

1.2 Thực trạng huy động và sử dụng nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề thành phố Hà Nội

Thực trạng sử dụng nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề tại Hà Nội cho thấy nhiều vấn đề cần giải quyết. Mặc dù có quỹ đất lớn sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, việc quản lý và sử dụng đất đai vẫn chưa hiệu quả. Nhiều làng nghề thiếu mặt bằng sản xuất tập trung, dẫn đến việc sản xuất manh mún, không hiệu quả. Hơn nữa, việc thiếu đội ngũ lao động có tay nghề cao và nguồn vốn đầu tư cho công nghệ cũng là những rào cản lớn. Để phát triển bền vững, cần có chính sách hỗ trợ từ chính quyền, nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo điều kiện thuận lợi cho các làng nghề phát triển. Việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa cũng cần được chú trọng trong quá trình này.

II. Quan điểm và giải pháp khai thác sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề thành phố Hà Nội trong thời gian tới

Để khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề, cần có những quan điểm và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần xác định rõ vai trò của đất đai trong phát triển kinh tế - xã hội, từ đó xây dựng các chính sách phù hợp. Việc quy hoạch sử dụng đất cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, nhằm tạo ra mặt bằng sản xuất cho các làng nghề. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo nghề, nâng cao tay nghề cho lao động tại các làng nghề. Bên cạnh đó, việc phát triển các sản phẩm địa phương cũng cần được chú trọng, nhằm tạo ra thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội để đảm bảo sự phát triển bền vững cho các làng nghề.

2.1 Quan điểm khai thác sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề ở Hà Nội

Quan điểm khai thác nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề cần dựa trên nguyên tắc phát triển bền vững. Cần xác định rõ mục tiêu phát triển kinh tế gắn liền với bảo tồn văn hóa và môi trường. Việc sử dụng đất đai cần được thực hiện một cách tiết kiệm và hiệu quả, tránh lãng phí. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào làng nghề, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và hộ gia đình tham gia vào sản xuất. Sự tham gia của cộng đồng cũng rất quan trọng trong việc quản lý và sử dụng nguồn lực đất đai.

2.2 Giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề ở Thủ đô Hà Nội

Để sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước tiên, cần hoàn thiện hệ thống quy hoạch sử dụng đất, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi. Thứ hai, cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai, đặc biệt là trong việc cấp phép và giải phóng mặt bằng. Thứ ba, cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cho các làng nghề, nhằm giúp họ đầu tư vào công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Cuối cùng, việc phát triển các sản phẩm địa phương cần được chú trọng, nhằm tạo ra thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững cho các làng nghề.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn lực đất đai đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt đối với các làng nghề truyền thống tại Thành phố Hà Nội. Với diện tích tự nhiên 3.344,6 km² và hơn 350 làng nghề, chiếm khoảng 67% số làng nghề cả nước, Hà Nội là trung tâm nghề thủ công lớn nhất Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển làng nghề vẫn chưa tương xứng với tiềm năng do nhiều khó khăn như thiếu mặt bằng sản xuất tập trung, hạn chế về vốn và công nghệ, cũng như ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng huy động và sử dụng nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề tại Hà Nội từ năm 2000 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai trong bối cảnh điều chỉnh địa giới hành chính năm 2008. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quy hoạch, chính sách phát triển làng nghề, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Theo số liệu, thu nhập bình quân của các hộ sản xuất nghề đạt 24 triệu đồng/người/năm, cao hơn 1,3 lần so với thu nhập bình quân chung của làng và gấp 4 lần so với hộ thuần nông, cho thấy vai trò kinh tế thiết thực của làng nghề trong đời sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của đất đai trong sản xuất và phát triển kinh tế. Lý thuyết kinh tế chính trị học về địa tô được vận dụng để phân tích giá trị và vai trò của đất đai trong nền kinh tế thị trường, bao gồm các khái niệm địa tô chênh lệch, địa tô tuyệt đối và địa tô độc quyền. Ngoài ra, khái niệm nguồn lực đất đai được hiểu là hệ thống các yếu tố tự nhiên và tài chính liên quan đến đất đai, vừa là tư liệu sản xuất vừa là nguồn lực tài chính quan trọng trong phát triển làng nghề. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa quản lý nhà nước, quy hoạch sử dụng đất, và hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai trong phát triển làng nghề truyền thống.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: (1) Nguồn lực đất đai với vai trò tư liệu sản xuất, (2) Nguồn lực tài chính từ đất đai dưới hình thức thu tiền sử dụng đất, thuế đất, và (3) Quản lý, quy hoạch đất đai phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các mối quan hệ kinh tế - xã hội liên quan đến đất đai và làng nghề. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học, phân tích - tổng hợp, thống kê so sánh được áp dụng để xử lý số liệu thu thập từ các báo cáo của ngành, khảo sát thực tế tại các huyện ngoại thành Hà Nội như Thanh Oai, Hoài Đức, Thường Tín, Chương Mỹ. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 300.000 lao động thường xuyên trong các làng nghề, với dữ liệu thu thập từ năm 2000 đến 2013, tập trung vào các chỉ số như diện tích đất sử dụng, thu nhập bình quân, số lượng cụm công nghiệp làng nghề, và nguồn thu ngân sách từ đất đai. Phương pháp chuyên gia được sử dụng để đánh giá các chính sách và đề xuất giải pháp. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2000 đến 2013, bao gồm giai đoạn trước và sau điều chỉnh địa giới hành chính năm 2008 nhằm đánh giá tác động của chính sách mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và phân bố làng nghề: Hà Nội có 277 làng nghề được công nhận, trong đó 244 làng nghề truyền thống, tập trung chủ yếu ở các huyện ngoại thành như Thanh Oai (51 làng), Thường Tín (44 làng), Phú Xuyên (39 làng). Ngành mây tre đan chiếm 30% số làng nghề, tiếp theo là chế biến nông sản thực phẩm (15,88%) và thêu ren (10%). Số hộ tham gia sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tại các làng nghề chiếm từ 30% đến 70%, với hơn 300.000 lao động thường xuyên.

2. Hiệu quả sử dụng đất đai: Diện tích đất nông nghiệp chiếm 57,6% tổng diện tích tự nhiên của Hà Nội (khoảng 192.720 ha), trong khi đất phi nông nghiệp chiếm 39,2%. Tuy nhiên, diện tích đất dành cho sản xuất tại các làng nghề chỉ đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu thực tế. Các cụm công nghiệp làng nghề được quy hoạch với tổng diện tích 1.295 ha, nhưng nhiều cụm có quy mô nhỏ, dưới 1 ha, chưa đáp ứng được nhu cầu mở rộng sản xuất.

3. Nguồn lực tài chính từ đất đai: Thu tiền sử dụng đất tăng mạnh từ 762 tỷ đồng năm 2005 lên 5.243 tỷ đồng năm 2010, kế hoạch năm 2013 là 10.670 tỷ đồng. Thuế đất cũng tăng bình quân hơn 16%/năm trong giai đoạn 2000-2010. Tuy nhiên, thu tiền cho thuê đất chiếm chưa đến 1% tổng nguồn thu từ đất đai do nhiều hộ sản xuất sử dụng đất ở làm mặt bằng sản xuất.

4. Hạn chế và tồn tại: Mật độ dân số cao (2.013 người/km²), giá đất tăng cao, quy hoạch đất đai còn dàn trải, nhiều dự án treo, đất sử dụng không đúng mục đích, và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại các làng nghề. Tỷ lệ nhà xưởng kiên cố chỉ chiếm 10-30%, còn lại là tạm bợ. Hệ thống xử lý nước thải chỉ có 2/41 cụm công nghiệp làng nghề được đầu tư xây dựng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do quỹ đất hạn chế, giá đất cao, và sự phát triển nhanh của đô thị hóa gây áp lực lớn lên việc sử dụng đất cho làng nghề. So với các nghiên cứu trước năm 2008, kết quả nghiên cứu này cập nhật hơn về tác động của điều chỉnh địa giới hành chính, cho thấy quỹ đất tăng lên nhưng vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Việc quy hoạch các cụm công nghiệp làng nghề còn nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ, làm giảm khả năng mở rộng sản xuất và xử lý ô nhiễm môi trường. So sánh với các địa phương khác, Hà Nội có lợi thế về số lượng làng nghề và nguồn lực lao động, nhưng cũng đối mặt với thách thức lớn về quản lý đất đai và bảo vệ môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thu tiền sử dụng đất qua các năm, bảng phân bố số lượng làng nghề theo huyện và ngành nghề, cũng như biểu đồ tỷ lệ sử dụng đất cho sản xuất so với nhu cầu thực tế. Bảng so sánh tỷ lệ nhà xưởng kiên cố và tạm bợ tại các làng nghề cũng giúp minh họa rõ hơn thực trạng hạ tầng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch đồng bộ và phù hợp: Cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cho làng nghề theo hướng tập trung, mở rộng các cụm công nghiệp làng nghề với diện tích tối thiểu 5 ha/cụm để đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, do Sở Xây dựng và UBND các huyện chủ trì.

2. Đẩy mạnh đầu tư hạ tầng kỹ thuật và môi trường: Ưu tiên đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải, cải thiện giao thông nội bộ và cấp điện, nước sạch tại các cụm công nghiệp làng nghề. Mục tiêu nâng tỷ lệ nhà xưởng kiên cố lên trên 50% trong 5 năm tới, do Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các địa phương thực hiện.

3. Hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư và sử dụng đất: Ban hành chính sách ưu đãi về giá thuê đất, hỗ trợ vốn cho các hộ sản xuất chuyển đổi sang cụm công nghiệp làng nghề, đồng thời tăng cường quản lý sau đấu giá để đảm bảo thu đủ tiền sử dụng đất. Thời gian triển khai trong 2 năm, do UBND Thành phố và Sở Tài nguyên Môi trường chủ trì.

4. Nâng cao năng lực quản lý và tuyên truyền: Tăng cường đào tạo cán bộ quản lý đất đai, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và sử dụng đất hiệu quả. Tổ chức các chương trình tuyên truyền, tập huấn định kỳ hàng năm, do Sở Tài nguyên Môi trường và các tổ chức xã hội thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và phát triển nông thôn: Giúp xây dựng chính sách, quy hoạch sử dụng đất phù hợp với phát triển làng nghề, nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lực đất đai.

2. Các nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế chính trị: Cung cấp tài liệu tham khảo về lý luận và thực tiễn quản lý nguồn lực đất đai trong phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt là lĩnh vực làng nghề truyền thống.

3. Doanh nghiệp và hộ sản xuất trong làng nghề: Hỗ trợ hiểu rõ về vai trò đất đai trong sản xuất, các chính sách liên quan đến đất đai, từ đó có kế hoạch đầu tư, mở rộng sản xuất hiệu quả.

4. Các tổ chức phi chính phủ và chuyên gia môi trường: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích về tác động môi trường của làng nghề, từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn lực đất đai có vai trò gì trong phát triển làng nghề?
   Nguồn lực đất đai vừa là tư liệu sản xuất tạo mặt bằng sản xuất, vừa là nguồn lực tài chính thông qua thu tiền sử dụng đất và thuế đất, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân.

2. Tại sao quỹ đất dành cho sản xuất tại các làng nghề còn hạn chế?
   Do mật độ dân số cao, giá đất tăng, quy hoạch chưa đồng bộ và nhiều dự án treo, dẫn đến diện tích đất sử dụng cho sản xuất chỉ đáp ứng khoảng 25-30% nhu cầu thực tế.

3. Các cụm công nghiệp làng nghề có vai trò như thế nào?
   Cụm công nghiệp làng nghề giúp tập trung sản xuất, tạo hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất, tuy nhiên hiện nay nhiều cụm có quy mô nhỏ và chưa hoàn thiện hạ tầng.

4. Thu tiền sử dụng đất và thuế đất ảnh hưởng thế nào đến phát triển làng nghề?
   Thu tiền sử dụng đất và thuế đất là nguồn lực tài chính quan trọng giúp ngân sách địa phương đầu tư hạ tầng, tuy nhiên cần quản lý chặt chẽ để tránh thất thoát và sử dụng hiệu quả.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai cho làng nghề?
   Cần quy hoạch đồng bộ, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, nâng cao năng lực quản lý và tuyên truyền bảo vệ môi trường, nhằm phát triển bền vững làng nghề.

Kết luận

• Nguồn lực đất đai là yếu tố quyết định trong phát triển làng nghề truyền thống tại Hà Nội, vừa là tư liệu sản xuất, vừa là nguồn lực tài chính quan trọng.
• Thực trạng sử dụng đất đai cho làng nghề còn nhiều hạn chế do quỹ đất hạn chế, quy hoạch chưa đồng bộ và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
• Thu tiền sử dụng đất và thuế đất tăng nhanh, góp phần quan trọng vào ngân sách phát triển hạ tầng làng nghề.
• Cần có các giải pháp đồng bộ về quy hoạch, đầu tư hạ tầng, chính sách và quản lý để khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo trong 3-5 năm tới nhằm phát triển bền vững các làng nghề, đồng thời kêu gọi sự phối hợp của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư.

Hãy áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho các làng nghề Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 2 chương, 4 tiết, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Luan van 10 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUỒN LỰC ĐẤT ĐAI CHO PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRÊN ĐỊA ÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1. Những vấn đề chung về nguồn lực đất đai cho phát triển làng nghề 1. Làng nghề và vai trò của làng nghề trong phát triển kinh tế - xã hội ở Thủ đô Hà Nội * Làng nghề: Theo quan điểm của Chính phủ và một số bộ, ngành liên quan khái niệm về nghề và các loại hình làng nghề như sau: Làng nghề là một hoặc nhiều cụm dân cư ấp, thôn, bản làng, buôn, phun sóc, hoặc các điểm dân cư tương tự trên địa bàn một xã, thị trấn có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất ra một hoặc nhiều loại sản phẩm khác nhau.

Để được công nhận làng nghề phải đạt được các tiêu chí: Có tối thiểu 30% tổng số hộ trên địa bàn tham gia các hoạt động ngành nghề nông thôn; hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định tối thiểu 2 năm tính đến thời điểm đề nghị công nhận; chấp hành tốt chính sách pháp luật của Nhà nước. * Làng nghề truyền thống: Là làng nghề có nghề truyền thống. Làng nghề truyền thống phải đạt tiêu chí làng nghề và có ít nhất 1 nghề truyền thống theo quy định tại Thông tư số 116/2006/TT-BNN. Đối với những làng chưa đạt tối thiểu 30% tổng số hộ và 2 năm sản xuất kinh doanh làng nghề ổn định nhưng có ít nhất 1 nghề truyền thống được công nhận theo quy định của Thông tư số 116/2006/TT-BNN thì cũng được công nhận làng nghề truyền thống.

Để được công nhận làng nghề truyền thống, các làng nghề phải đạt được những tiêu chuẩn: (1) Về thời gian: Là làng có nghề được hình thành trên 50 năm tính đến ngày làng được đề nghị xét danh hiệu làng nghề truyền thống; (2) Về kinh tế: Có giá trị sản xuất từ ngành nghề nông thôn của làng Luan van 11 chiếm tỷ trọng từ 50% trở lên so với tổng giá trị sản xuất của làng; (3) Về sử dụng lao động: Có tối thiểu 30% số hộ trên địa bàn tham gia hoạt động ngành nghề nông thôn; (4) Bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn lao động theo các quy định hiện hành; (5) Chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của Thành phố và địa phương; (6) Sản phẩm làm ra phải mang bản sắc văn hoá dân tộc, phải gắn với tên tuổi của làng; (7) Đối với những làng nghề chưa đáp ứng tiêu chuẩn của môi trường theo quy định tại điểm 4 vẫn được xem xét công nhận danh hiệu làng nghề truyền thống khi đã có các đề án, dự án nghiên cứu đánh giá tác động môi trường và đề ra các biện pháp xử lý khắc phục ô nhiễm môi trường. * Làng nghề mới: Là làng nghề được hình thành cùng với sự phát triển của nền kinh tế, chủ yếu do sự lan toả của làng nghề truyền thống, có những điều kiện nhất định để hình thành và phát triển. * Nghề truyền thống: Là nghề được hình thành từ lâu đời, tạo ra sản phẩm độc đáo có tính riêng biệt, được lưu truyền và phát triển đến ngày nay hoặc có nguy cơ bị mai một, thất truyền. Nghề được công nhận là nghề truyền thống phải đạt 3 tiêu chí: (1) Nghề đã xuất hiện tại địa phương từ 50 năm tính đến thời điểm công nhận; (2) Nghề tạo ra những sản phẩm mang bản sắc văn hoá dân tộc; (3) Nghề gắn với tên tuổi của 1 hay nhiều nghệ nhân hoặc tên tuổi làng nghề.

* Làng có nghề: Là làng được hình thành cùng với sự phát triển của nền kinh tế chủ yếu do sự lan toả của làng nghề truyền thống, có những điều kiện thuận lợi để phát triển. Trong đó làng có số hộ, số lao động sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ít nhất từ 10% trở lên. Với tiêu chí như trên, đến nay Thành phố Hà Nội đã công nhận 277 làng đạt tiêu chuẩn làng nghề chiếm 20,52% tổng số làng có nghề của Thành phố, trong đó có 244 làng nghề truyền thống. Huyện Thanh Oai có 51 làng, Luan van 12 Thường Tín có 44 làng, Phú Xuyên 39 làng, Chương Mỹ 33 làng, Ứng Hoà 20 làng, Ba Vì 14 làng, Quốc Oai 15 làng, Hoài Đức 12 làng, quận Hà Đông 6 làng, Phúc Thọ 5 làng, Gia Lâm 5 làng, thị xã Sơn Tây 2 làng, Sóc Sơn 2 làng, Từ Liêm 2 làng, Thanh Trì 2 làng, quận Long Biên 1 làng và Mê Linh 1 làng.

Phân theo ngành nghề gồm: Ngành mây tre đan có 83 làng, chiếm tới 30% số làng nghề; ngành nghề chế biến nông sản thực phẩm 44 làng, chiếm 15,88%; nghề thêu ren 28 làng; nghề dệt may 25 làng; nghề chế biến lâm sản 23 làng; nghề nón mũ lá 20 làng; nghề cơ kim khí 13 làng; nghề sơn mài - khảm trai 11 làng; nghề da giầy, khâu bóng 8 làng; nghề chạm điêu khắc 6 làng; nghề gốm sứ 3 làng; nghề đan tơ lưới 4 làng; nghề sinh vật cảnh 2 làng; nghề dát vàng bạc quý 1 làng và nghề khác 6 làng. Nghề có nhiều làng nghề nhất là: ngành nghề mây tre giang đan có 83 làng, trong đó huyện Chương Mỹ 29 làng, Phú Xuyên 11 làng, Quốc Oai 11 làng, Ứng Hoà 11 làng, Thanh Oai 8 làng. Ít nhất là ngành dát vàng, bạc quý (Gia Lâm) với 01 làng, rắn Lệ Mật (Long Biên) 01 làng. Quy mô làng nghề ngày càng phát triển, số hộ tham gia sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ tăng, số hộ thuần nông giảm dần.

Cơ cấu lao động ở nông thôn ngoại thành chuyển dịch nhanh sang làm công nghiệp và dịch vụ. Các huyện có nhiều hộ sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp là: Thanh Oai, Chương Mỹ, Hoài Đức, Thường Tín từ 13. Một số huyện có số hộ tham gia sản xuất tiểu thủ công nghiệp thấp hơn như Từ Liêm, Sóc Sơn, Thanh Trì, Đông Anh, Mê Linh, thị xã Sơn Tây từ 500 - 700 hộ. * Vai trò của làng nghề trong phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô Hà Nội Thứ nhất, tạo việc làm cho người lao động.

Các cơ sở sản xuất làng nghề từ các hộ gia đình đến các thành phần kinh tế trong làng nghề đã thu hút một số lượng lớn lao động trong sản xuất phi nông nghiệp, hạn chế số lao động di dời nông thôn ra thành thị tìm việc Luan van 13 làm. Ngành nghề đã thu hút từ 30 đến 70% số hộ và từ 50 đến 90% số lao động tham gia sản xuất nghề với trên 300.000 lao động thường xuyên. Ngoài ra còn thu hút hàng nghìn lao động nơi khác đến làm thuê như nghề gốm sứ Bát Tràng (Gia Lâm), làng dệt kim La Phù (Hoài Đức), đan cỏ tế xã Phú Túc, khảm trai xã Chuyên Mỹ (Phú Xuyên), Vân Hà, Liên Hà (Đông Anh), Liên Trung (Đan Phượng). Sự phát triển làng nghề kéo theo dịch vụ cung cấp nguyên vật liệu, chuyên chở, kinh doanh hàng hoá, phục vụ ăn uống cho các làng nghề tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

Cơ cấu lao động trong công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ đã chiếm từ 75 đến 85% trong tổng số lao động, lao động thuần nông chỉ còn từ 15 đến 25%. Ngoài ra các làng nghề góp phần giải quyết việc làm cho các lao động dôi dư trong quá trình đô thị hoá, từ đó đã góp phần phân công lại lực lượng lao động ở nông thôn. Thứ hai, góp phần tăng thu nhập, hạn chế tệ nạn xã hội, giữ gìn an ninh trật tự ở nông thôn. Nghề, làng nghề đã góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và khả năng tích luỹ của các hộ khu vực ngoại thành Thành phố.

Qua khảo sát ở các làng nghề cho thấy, thu nhập bình quân của các hộ sản xuất nghề là 24 triệu đồng/người/năm, gấp 1,3 lần so với thu nhập bình quân của cả làng và gấp 4 lần so với thu nhập của các hộ thuần nông. Đời sống nhân dân được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo ở các làng nghề thấp hơn nhiều so với tỷ lệ hộ nghèo của các hộ thuần nông. Số hộ nghèo có mức thu nhập dưới 320.000 đồng/người/tháng đã giảm từ 46. Thứ ba, hạn chế di dân tự do từ ngoại thành vào trung tâm Thành phố.

Quá trình phát triển kinh tế ở Thủ đô nhất là việc đô thị hoá gây sức ép về việc làm và thu nhập đã thúc đẩy người nông dân ngoại thành đi tìm việc Luan van 14 làm ở trung tâm Thành phố. Quá trình đó đã gây áp lực đối với các điều kiện dịch vụ, cơ sở hạ tầng xã hội ở Thành phố, gây khó khăn quản lý trật tự xã hội. Vì vậy, sự phát triển nghề, làng nghề hạn chế đáng kể hiện tượng di dân tự do từ ngoại thành vào trung tâm Thành phố.350 làng có nghề ở ngoại thành, người nông dân có thu nhập ổn định gắn bó với làng quê, đồng thời thu hút lao động các địa phương khác đến làm việc, góp phần xoá đói giảm nghèo. Thứ ba, phát huy nội lực địa phương, phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống.

Nghề, làng nghề phát triển tạo điều kiện khai thác thế mạnh của địa phương về nguồn lực (lao động, thiết bị máy móc, tiền vốn) để tập trung cho sản xuất kinh doanh theo quy mô hộ gia đình, tổ sản xuất, hợp tác xã, công ty TNHH. Trong quá trình phát triển sẽ tạo ra đội ngũ lao động có tay nghề cao, lớp nghệ nhân mới có trình độ để tiếp thu, ứng dụng những tiến bộ về công nghệ tiên tiến sản xuất ra những sản phẩm có giá trị cao, giá thành hạ, khả năng cạnh tranh thị trường lớn, đáp ứng dần với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Nghề, làng nghề phát triển kéo theo sự đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ở làng nghề như: đường giao thông được cải tạo, nâng cấp; thiết chế văn hoá ở cơ sở được quan tâm xây dựng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt về vật chất, tinh thần của nhân dân, đồng thời bảo tồn phát huy giá trị văn hoá ở các làng nghề của địa phương. Lịch sử phát triển các làng nghề truyền thống của Thành phố gắn với lịch sử phát triển văn hoá của dân tộc.