Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở khoa học của Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu. Chương 2: Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam giai đoạn 2007 đến 2015. Chương 4: Giải pháp phát triển bảo hiểm tín dụng xuất khẩu trong thời gian tới. 4 Chƣơng 1 : Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở khoa học của Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.
Tổng quan tình hình nghiên cứu. Liên quan tới luận văn, ở trong và ngoài nước đã có nhiều công trình nghiên cứu, sách, tạp chí mà tiêu biểu có thể kể đến các công trình sau: 1. Lê Nam Long (2008), Tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội. Đây là luận văn thạc sỹ của Lê Nam Long, bảo vệ năm 2008 tại hội đồng Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Luận văn phân tích một cách có hệ thống các hình thức tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu, các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của hoạt động này tại các ngân hàng thương mại. Luận văn cũng khẳng định tầm quan trọng của loại hình tín dụng này đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Trên cơ sở những phân tích về thực trạng tín dụng tài trợ của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam giai đoạn 2003 – 2007, tác giả đã đánh giá những kết quả đạt được cũng như những hạn chế và chỉ ra nguyên nhân của hạn chế đó. Các tiêu chí được sử dụng để đánh giá bao gồm: hình thức và phương thức cho vay, loại tiền cho vay, khách hàng vay và tình hình đảm bảo tiền vay.
Điểm hạn chế của luận văn là tác giả mới chỉ sử dụng những phương pháp truyền thống để nghiên cứu (phương pháp duy vật biện chứng; phương pháp duy vật lịch sử; phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp và phân tích). Đối tượng nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở hoạt động tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu của ngân hàng thương mại, mà chưa phân tích hoạt động tín dụng tài trợ 5 xuất nhập khẩu của Nhà nước, các công ty bảo hiểm cũng như các tổ chức cung cấp tín dụng xuất nhập khẩu. Trần Thị Thu Hiền (2013), Hoàn thiện hoạt động tín dụng xuất khẩu tại VDB, Trường Đại học Đà Nẵng, Đà Nẵng. Đây là luận văn thạc sỹ của Trần Thị Thu Hiền, bảo vệ năm 2013 tại trường Đại học Đà Nẵng.
Luận văn cung cấp những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động tín dụng xuất khẩu của nhà nước. Tại Việt Nam, đơn vị duy nhất thực hiện chức năng cấp vốn tín dụng xuất khẩu của Nhà nước là VDB. Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu truyền thống, như là: phương pháp tổng hợp, chứng minh, diễn giải, nghiên cứu lý thuyết và vận dụng các văn bản quy phạm pháp luật, phương pháp thống kê, phân tích số liệu, phương pháp so sánh, đối chiếu, suy luận. Trên cơ sở phân tích thực trạng hoạt động tín dụng xuất khẩu tại VDB trong giai đoạn 2006 đến 2011, tác giả đã rút ra những thành tựu mà hoạt động tín dụng xuất khẩu của Nhà nước mang lại.
Bên cạnh đó, cũng chỉ ra những tồn tại trọng hoạt động tín dụng xuất khẩu của Nhà nước, làm cơ sở cho việc đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động tín dụng xuất khẩu của Nhà nước tại VDB. Điểm hạn chế của luận văn là mới chỉ xem xét hoạt động tín dụng xuất khẩu của Nhà nước, mà chưa đề cập đến hoạt động tín dụng xuất khẩu của các ngân hàng, các công ty bảo hiểm và các tổ chức tín dụng xuất khẩu. Do đó, luận văn chưa đem lại một cái nhìn toàn diện về hoạt động của các tổ chức cung cấp bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam. Lê Thị Bích Huệ (2014), Pháp luật về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu ở Việt Nam, Khoa Luật – Đại học Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội.
Đây là luận văn thạc sỹ ngành Luật kinh tế của Lê Thị Bích Huệ, bảo vệ năm 2014 tại hội đồng Khoa Luật – Đại học Quốc Gia Hà Nội. Luận văn đã nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu và pháp luật bảo hiểm tín dụng xuất khẩu; đánh giá thực trạng về pháp luật bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam hiện nay từ đó đưa ra những kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luận về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu ở Việt Nam. Phương pháp được luận văn sử dụng để nghiên cứu là các phương pháp phổ biến để nghiên cứu luật học đặt trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đó là: Phương pháp phân tích và so sánh luật, phương pháp diễn dịch và phương pháp tổng hợp. Bên cạnh đó, luận văn khai thác tài liệu sẵn có là các bài viết, các kết quả nghiên cứu của các tác giả đã nghiên cứu trong những lĩnh vực có liên quan đến luận văn.
Điểm hạn chế của luận văn là mới chỉ nghiên cứu pháp luật về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, những phân tích về thực trạng hoạt động bảo hiểm tín dụng xuất khẩu tại Việt Nam còn khá sơ sài đồng thời chưa phân tích được nguyên nhân khiến cho loại hình bảo hiểm này chưa phát triển tại Việt Nam. Những kiến nghị mà luận văn đưa ra cũng chỉ mới dừng lại ở việc giúp hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến bảo hiểm tín dụng xuất khẩu, chưa đưa ra định hướng cũng như giải pháp giúp phát triển loại hình bảo hiểm này trong tương lai. Nguyễn Văn Tiến (2008), Cẩm nang Tài trợ thương mại quốc tế, Nxb Thống kê, Hà Nội. Cẩm nang trang bị những kiến thức cơ bản, toàn diện và chuyên sâu; có tính lý luận và thực tiễn về mộ lĩnh vực phức tạp như Thương mại quốc tế.
Cẩm nang được chia thành bốn phần lớn, bao gồm: Cơ sở tài trợ thương mại quốc tế, Nghiệp vụ thanh toán quốc tế, Nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối và Các nghiệp vụ tài trợ chuyên biệt. Phần 1 của cẩm nang tập trung trình bày về hợp đồng ngoại thương, chứng từ thương mại, chứng từ tài chính và điều kiện thương mại quốc tế. Trong số các chứng từ thương mại có chứng từ bảo hiểm hàng hóa. Tác giả đã cung cấp khái niệm cũng như giải thích thuật ngữ của bảo hiểm hàng hóa, đồng thời lý giải nguyên nhân phải mua bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu, các loại chứng từ bảo hiểm hàng hóa, nội dung và những lưu ý khi sử dụng chứng từ bảo hiểm hàng hóa.
Theo tác giả, bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu là biện pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả, bảo vệ và tạo tâm lý an toàn đối với nhà kinh doanh. Trong phần giới thiệu về các nghiệp vụ tài trợ chuyên biệt, tác giả đã giới thiệu về điều kiện để Ngân hàng Thương mại tài trợ ngoại thương và các loại tài trợ xuất khẩu ngắn hạn, các vấn đề về bảo lãnh ngân hàng và bao thanh toán. Theo tác giả, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu cũng là một hình thức của tài trợ thương mại quốc tế. Trong quyển cẩm nang này, tác giả đã giúp phân biệt bảo hiểm tín dụng xuất khẩu với hình thức bao thanh toán (Factoring).
Nhà xuất khẩu có thể bảo hiểm rủi ro tín dụng cho các khoản phải thu. Công ty bảo hiểm không cung cấp dịch vụ thu hộ tiền bán hàng, mà chỉ bồi thường cho nhà xuất khẩu khi các khoản phải thu đến hạn nhưng không thu được vì các nguyên nhân được quy trong hợp đồng bảo hiểm. Như vậy, công ty bảo hiểm sẽ đảm nhận việc thu hồi các khoản phải thu quá hạn. Để hạn chế rủi ro, công ty bảo hiểm thường chỉ bảo 8 hiểm một tỷ lệ phần trăm nhất định cho các khoản phải thu và tỷ lệ này phụ thuộc và hệ số tín nhiệm của người mua.Jones (2010), Trade Credit Insurance, The World Bank.
Đây là bài viết của tác giả Peter M.Jones, nằm trong loạt bài viết về sự hoạt động của ngành công nghiệp bảo hiểm, do World Bank phát động. Bài viết tương đối dễ hiểu, khái quát lại những kiến thức chung nhất về bảo hiểm tín dụng và thị trường bảo hiểm tín dụng. Tác giả đã đưa ra khái niệm về bảo hiểm tín dụng cũng như lịch sử phát triển của loại hình bảo hiểm này.Theo đó, bảo hiểm tín dụng xuất hiện lần đầu tiên tại các nước Tây Âu, vào thời gian giữa chiến tranh thế giới thứ nhất và thứ hai. Từ đó đến nay, bảo hiểm tín dụng phát triển tương đối nhanh với doanh thu phí lên tới hàng tỷ USD.
Trong bài viết, tác giả cũng giới thiệu phạm vi bảo hiểm của loại hình bảo hiểm này. Bảo hiểm tín dụng bảo hiểm cho các rủi ro thanh toán của các giao dịch thương mại quốc tế, các giao dịch thương mại nội địa; bảo hiểm cho các rủi ro liên quan tới chính trị.Jones cũng chia sẻ những lợi ích của bảo hiểm tín dụng cũng như nguyên tắc hoạt động của loại hình bảo hiểm này. Từ những phân tích của mình, tác giả giúp giải đáp câu hỏi: Các nhà cung ứng có nên tham gia loại hình bảo hiểm này không? Bên cạnh đó, tác giả cũng đưa ra những phân tích về hoạt động tái bảo hiểm liên quan tới bảo hiểm tín dụng, và sự so sánh giữa bảo hiểm tín dụng với hình thức thư tín dụng và hình thức bao thanh toán. Điểm hạn chế của bài viết này chính là việc tác giả mới chỉ dừng lại ở những phân tích khái quát về bảo hiểm tín dụng, chưa đi sâu vào phân tích bảo hiểm tín dụng xuất khẩu cũng như các thông tin về thị trường bảo hiểm tín dụng xuất khẩu.
Nippon Export and Investment Insurance (2011), Export Credit Insurance, Japan. Nippon Export and Investment Insurance (NEXI) là cơ quan Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu và Đầu tư của Nhật Bản. Bài viết về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu dài 28 trang, được đăng tải trên trang web chính thức của cơ quan này. Bài viết cung cấp những thông tin cơ bản về NEXI, khái niệm về bảo hiểm tín dụng xuất khẩu và đầu tư cũng như các rủi ro được bảo hiểm của loại hình bảo hiểm này.
Bên cạnh đó, bài viết cũng giúp cho người đọc hiểu về xu hướng phát triển của loại hình bảo hiểm tín dụng xuất khẩu ở Nhật Bản giai đoạn từ 1982 đến 2013, cung cấp số liệu về doanh thu phí bảo hiểm và số tiền bồi thường của loại hình bảo hiểm này của NEXI giai đoạn từ lúc hình thành đến năm 2013.