Luận án về lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp của đảng bộ tỉnh Hưng Yên giai đoạn 1997-2010

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận án đảng bộ tỉnh hưng yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Bộ Tỉnh Hưng Yên Lãnh Đạo Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Từ Năm 1997 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hưng Yên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Khái quát những vấn đề mà luận án kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần phải giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH HƯNG YÊN LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ 1997 ĐẾN NĂM 2000
• 2.1. Những yếu tố tác động tới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển kinh tế nông nghiệp
• 2.2. Chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên
• 2.3. Đảng bộ tỉnh Hưng Yên chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ TỈNH HƯNG YÊN LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên
• 3.2. Chỉ đạo thực hiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 4.1. Một số nhận xét
• 4.2. Một số kinh nghiệm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt tại Việt Nam, nơi có truyền thống sản xuất nông nghiệp lâu đời. Phát triển kinh tế nông nghiệp (KTNN) luôn được Đảng xác định là một trong những ngành mũi nhọn trong công cuộc đổi mới và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước. Nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố, tập trung vào sự lãnh đạo của Đảng trong phát triển KTNN, từ góc độ lịch sử, kinh tế học đến xã hội học. Các công trình này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình phát triển nông nghiệp mà còn đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Đặc biệt, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 1997-2010 đã có những đóng góp quan trọng trong việc phát triển KTNN, tạo ra những vùng sản xuất hàng hóa tập trung và nâng cao đời sống nông dân.

1.1. Các công trình nghiên cứu chung về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp

Nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện nhằm làm rõ các vấn đề liên quan đến kinh tế nông nghiệp và nông thôn. Các tác giả như Nguyễn Sinh Cúc, Nguyễn Văn Bích đã tổng kết và phân tích sự phát triển của nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, từ đó đưa ra những định hướng và giải pháp phát triển. Các công trình này không chỉ cung cấp thông tin về thực trạng nông nghiệp mà còn chỉ ra những thách thức mà ngành nông nghiệp đang phải đối mặt. Đặc biệt, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại hóa là một trong những nội dung quan trọng được nhấn mạnh. Những nghiên cứu này đã tạo nền tảng cho việc đánh giá và phân tích sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển KTNN giai đoạn 1997-2010.

II. Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ 1997 đến 2000

Giai đoạn 1997-2000, Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đã có những chủ trương và chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp. Các yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ trong giai đoạn này bao gồm sự chuyển biến trong nhận thức về vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội. Đảng bộ đã xác định rõ ràng các mục tiêu phát triển, từ đó triển khai các chương trình cụ thể nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Chính sách đầu tư nông nghiệp được chú trọng, với nhiều dự án được triển khai nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng và hỗ trợ nông dân. Kết quả là sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã có sự tăng trưởng đáng kể, góp phần nâng cao đời sống của người dân nông thôn.

2.1. Những yếu tố tác động tới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên

Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển KTNN giai đoạn 1997-2000 chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, bao gồm chính sách của Đảng và Nhà nước, cũng như tình hình thực tế của địa phương. Đảng bộ đã nhận thức rõ tầm quan trọng của nông nghiệp trong phát triển kinh tế và xã hội, từ đó đưa ra các chủ trương phù hợp. Việc cải cách nông nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp cũng được chú trọng, nhằm tạo điều kiện cho nông dân phát triển sản xuất. Những chính sách này đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đồng thời cải thiện đời sống của người dân.

III. Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp từ 2001 đến 2010

Giai đoạn 2001-2010, Đảng bộ tỉnh Hưng Yên tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp với nhiều chính sách và chương trình cụ thể. Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp được thực hiện mạnh mẽ, với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đảng bộ đã chỉ đạo thực hiện các biện pháp nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Kết quả là sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã có sự chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống của người dân nông thôn.

3.1. Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp

Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 2001-2010 đã được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Các chương trình hỗ trợ nông dân, khuyến khích ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất đã được thực hiện. Đặc biệt, việc phát triển nông sản Hưng Yên với các sản phẩm chủ lực như gạo, rau củ quả đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Những chính sách này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho tỉnh.

IV. Nhận xét và một số kinh nghiệm

Từ quá trình lãnh đạo phát triển KTNN giai đoạn 1997-2010, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho việc phát triển nông nghiệp trong tương lai. Sự chủ động, sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong việc vận dụng các chủ trương của Đảng vào thực tiễn địa phương là một trong những yếu tố quyết định đến thành công. Việc xây dựng các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, phát triển hợp tác xã nông nghiệp và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong phát triển KTNN. Những kinh nghiệm này có thể áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

4.1. Một số nhận xét

Quá trình phát triển KTNN của tỉnh Hưng Yên từ 1997 đến 2010 cho thấy sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đã có những đóng góp quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp còn chậm, quy mô sản xuất nhỏ lẻ. Những nhận xét này sẽ là cơ sở để Đảng bộ tỉnh Hưng Yên tiếp tục hoàn thiện các chính sách phát triển KTNN trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Nông nghiệp là ngành quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, nhất là ở một đất nước giàu truyền thống sản xuất nông nghiệp như ở Việt Nam. Phát triển KTNN luôn được Đảng xác định là một ngành quan trọng của sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước. Do vậy, việc nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng nói chung, của các đảng bộ địa phương nói riêng trong phát triển KTNN là một trong những vấn đề được nhiều nhà khoa học, các cơ quan quan tâm nghiên cứu.

Nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này đã được công bố trên các góc độ lịch sử, lịch sử Đảng, kinh tế học, lãnh đạo học, xã hội học., có thể khái quát và phân thành các nhóm công trình khoa học sau: 1. Nhóm công trình nghiên cứu chung về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp Nhóm công trình này khá phong phú, tiếp cận cả ở góc độ lịch sử, kinh tế, xã hội học, văn hóa. Đáng chú ý là những công trình sau: Nguyễn Sinh Cúc với cuốn Nông nghiệp, nông thôn thời kỳ đổi mới 1986- 2002 [18]. Tác giả đã nhìn nhận một cách khá toàn diện lịch sử phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, khắc họa toàn cảnh bức tranh về nông nghiệp, nông thôn Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

Từ phân tích thực trạng, tác giả đưa ra những định hướng và kiến nghị, giải pháp nhằm đưa nông nghiệp, nông thôn phát triển. Ban Biên tập Lịch sử nông nghiệp Việt Nam với cuốn Lịch sử nông nghiệp Việt Nam [4]. Tác giả tập trung vào những vấn đề: Những chặng đường phát triển lịch sử nông nghiệp của Việt Nam đã đi qua kể từ thời 7 tiền sử cho đến ngày nay; lịch sử phát triển các loại tài nguyên nông nghiệp; lịch sử các bộ phận hợp thành nền nông nghiệp Việt Nam; lịch sử phát triển các biện pháp kỹ thuật, phương thức canh tác trong nông nghiệp; lịch sử tổ chức, quản lý nông nghiệp qua các thời kỳ; những bài học rút ra được từ lịch sử phát triển KTNN Việt Nam và có những dự báo cho nông nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. Nguyễn Văn Bích với cuốn Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam sau hai mươi năm đổi mới - Quá khứ và hiện tại [12].

Tác giả đã tổng kết toàn diện sự phát triển của nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam trong thế kỷ XX, nhất là trong 20 năm đổi mới. Đồng thời, làm sáng tỏ nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn; về quan hệ sản xuất, cơ chế quản lý trong quá trình chuyển dịch cơ cấu KTNN hướng tới sản xuất hàng hóa, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường định hướng XHCN. Lê Nghiêm, Nguyễn Đình Nam với cuốn Kinh tế nông thôn [87]. Với 9 chương (tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội (KT-XH) nông thôn; KTNN; xây dựng công nghiệp nông thôn; kinh tế dịch vụ nông thôn; phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn; chính sách kinh tế - xã hội ở nông thôn; đời sống của cư dân nông nghiệp; môi trường sinh thái trong phát triển kinh tế nông thôn; hệ thống tổ chức quản lý cơ sở ở nông thôn) đã cung cấp những kiến thức cơ bản, có hệ thống về kinh tế nông thôn và gợi mở những vấn đề thực tiễn mà nông thôn Việt Nam đang đặt ra.

Nguyễn Đình Hợi với cuốn Kinh tế nông nghiệp [61]. Nội dung chính của cuốn sách tập trung vào tìm hiểu những vấn đề: Nông nghiệp nông thôn trong hệ thống kinh tế quốc dân; các hình thức tổ chức kinh tế trong nông nghiệp; quản lý và sử dụng các nguồn lực để phát triển KTNN nông thôn; cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn; vai trò của nhà nước với sự phát triển KTNN - nông thôn. 8 Bên cạnh những công trình nói trên, tác giả cũng đã cố gắng khảo cứu công trình của các tác giả nước ngoài viết về nông nghiệp Việt Nam, trong đó có cuốn sách “Economic refrom in Vietnam” (Cải cách kinh tế ở Việt Nam) của tác giả Keith Griffin. Nội dung của cuốn sách bao gồm 7 chương được viết bởi các tác giả và được lựa chọn từ các nhà nghiên cứu khác.

Trong 5 chương:“Vietnam’s Rural Economy: Performance and Prospects” (KTNN Việt Nam: thực trạng và triển vọng), tác giả Azizur RalmngalKhan đã cung cấp những kiến thức cơ bản và những số liệu cụ thể của nông nghiệp và nông thôn Việt Nam trong những năm 1990, bao gồm: Sự đóng góp của KTNN vào GDP; vai trò trung tâm của kinh tế nông thôn trong qua trình phát triển của Việt Nam; thực trạng nền KTNN Việt Nam thời kỳ đổi mới; tình trạng nghèo đói ở nông thôn; chính sách phát triển xóa đói giảm nghèo ở nông thôn. Viện Thông tin khoa học Xã hội, Nông thôn trong bước quá độ sang kinh tế thị trường (tập 1) [167]. Công trình tập trung nghiên cứu về đặc điểm biến đổi của xã hội nông thôn Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, nêu lên những đánh giá về thành tựu của công cuộc đổi mới, thực chất các vấn đề mới nảy sinh và chiến lược phát triển nông thôn Việt Nam. Bên cạnh đó, công trình còn đề cập kinh nghiệm cải cách nông nghiệp, nông thôn ở một số nước: Trung Quốc, Cu Ba….

Đây là công trình có giá trị để các nhà nghiên cứu có những đối sánh về chính sách phát triển KTNN giữa các nước xã hội chủ nghĩa, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý cho Việt Nam. Lê Quốc Sử, Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xu hướng phát triển kinh tế nông nghiệp Việt Nam theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ thế kỷ XX đến thế kỷ XXI của thời đại kinh tế tri thức [133]. Cuốn sách đã nêu ra những lý luận cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng 9 CNH, HĐH trong thời đại kinh tế tri thức; những mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp xưa và nay trên thế giới, đặc biệt là chủ trương của Đảng đối với kinh tế nông nghiệp từ năm 1975 đến năm 2001. Đây là cơ sở quan trọng để tác giả phân tích, đánh giá chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên và những kết quả đạt được trên địa bàn tỉnh.

Về vai trò của kinh tế trang trại trong nông nghiệp, nông thôn có công trình của Nguyễn Đình Hương: Thực trạng, giải pháp phát triển kinh tế trang trại trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa [70]. Công trình đã nêu lên những khó khăn trong quá trình phát triển kinh tế trang trại như: vấn đề tích tụ ruộng đất, đầu ra của nông sản. Do đó, để phát triển nền nông nghiệp bền vững, các tác giả nêu ra các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Việt Nam [15].

Cuốn sách đã phân tích sâu sắc, cụ thể con đường Việt Nam sẽ đi trong quá trình thực hiện mục tiêu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Đi theo con đường đó, Việt Nam sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn và thử thách nhưng với quyết tâm của toàn dân tộc, Việt Nam nhất định sẽ hoàn thành những mục tiêu đã đề ra. Đồng thời, tác giả cũng giải thích một cách thuyết phục lý do Việt Nam phải đi theo con đường đó mà không đi theo con đường mà các nước tư bản đã đi qua. Nguyễn Ngọc Hà với cuốn Đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (1986-2011) [58].

Tác giả đã trình bày có hệ thống quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế nông nghiệp. Trong đó, cuốn sách tập trung vào nội dung trung tâm là vấn đề lãnh đạo thực hiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp, giải phóng sức lao động, phát huy sự năng động, sáng tạo của người nông dân. Qua 10 đó, tác giả luận án thấy rõ hơn quá trình hình thành, phát triển chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển kinh tế nông nghiệp. Nguyễn Xuân Thảo, Góp phần phát triển bền vững nông thôn Việt Nam [136].

Cuốn sách đề cập đến nhiều vấn đề cơ bản, bức xúc của nông nghiệp, nông thôn như vấn đề sử dụng đất đai, an ninh lương thực, quy hoạch các vùng kinh tế, vấn đề việc làm ở nông thôn, lợi ích cho người lao động. Tác giả đi sâu phân tích và đóng góp ý kiến cho phương hướng phát triển của những lĩnh vực, chuyên ngành lớn của nông nghiệp như vấn đề phát triển cây công nghiệp, vùng nguyên liệu, nuôi trồng thủy sản. Nguyễn Kế Tuấn, Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam con đường và bước đi [162]. Tác giả đã đưa ra những giải pháp tiếp tục quá trình đổi mới, CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam, trong đó cần tập trung vào khâu như: Nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa, năng lực cạnh tranh của hàng hóa nông sản.

Nguyễn Văn Bích, Nông nghiệp nông thôn Việt Nam sau 20 năm đổi mới quá khứ và hiện tại [13]. Cuốn sách đã trình bày hệ thống, khoa học những chuyển biến của KTNN nông thôn Việt Nam sau 20 năm đổi mới. Bằng những số liệu cụ thể, tác giả đã đưa ra sự so sánh và đánh giá khách quan về kinh tế nông nghiệp Việt Nam trước và sau khi đổi mới, qua đó thấy được chủ trương đổi mới của Đảng trong lĩnh vực nông nghiệp là hoàn toàn đúng đắn. KTNN chuyển biến tích cực đã làm cho bộ mặt nông thôn Việt Nam có những thay đổi căn bản, đời sống của nông dân được cải thiện đáng kể.

Nguyễn Hữu Khải, Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Việt Nam và chương trình đẩy mạnh xuất khẩu nông sản [75]. Cuốn sách đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về nông nghiệp, nông thôn và các quan điểm của Đảng và Nhà nước về CNH, HĐH và đẩy mạnh xuất khẩu; 11 tìm hiểu mô hình CNH, HĐH đặc biệt là công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn của một số nước. Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn của Việt Nam; làm rõ mối quan hệ giữa CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn với xuất khẩu nông sản; phân tích và đánh giá về thực trạng CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Việt Nam và thực trạng xuất khẩu một số mặt hàng nông sản.