Luận án về lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp của đảng bộ tỉnh Hưng Yên giai đoạn 1997-2010

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt tại Việt Nam, nơi có truyền thống sản xuất nông nghiệp lâu đời. 173 trang · 2010.

• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Bộ Tỉnh Hưng Yên Lãnh Đạo Phát Triển Kinh Tế Nông Nghiệp Từ Năm 1997 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hưng Yên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Khái quát những vấn đề mà luận án kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã được công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần phải giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH HƯNG YÊN LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ 1997 ĐẾN NĂM 2000
• 2.1. Những yếu tố tác động tới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển kinh tế nông nghiệp
• 2.2. Chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên
• 2.3. Đảng bộ tỉnh Hưng Yên chỉ đạo phát triển kinh tế nông nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẢNG BỘ TỈNH HƯNG YÊN LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên
• 3.2. Chỉ đạo thực hiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 4.1. Một số nhận xét
• 4.2. Một số kinh nghiệm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt tại Việt Nam, nơi có truyền thống sản xuất nông nghiệp lâu đời. Phát triển kinh tế nông nghiệp (KTNN) luôn được Đảng xác định là một trong những ngành mũi nhọn trong công cuộc đổi mới và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước. Nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố, tập trung vào sự lãnh đạo của Đảng trong phát triển KTNN, từ góc độ lịch sử, kinh tế học đến xã hội học. Các công trình này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình phát triển nông nghiệp mà còn đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Đặc biệt, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 1997-2010 đã có những đóng góp quan trọng trong việc phát triển KTNN, tạo ra những vùng sản xuất hàng hóa tập trung và nâng cao đời sống nông dân.

1.1. Các công trình nghiên cứu chung về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp

Nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện nhằm làm rõ các vấn đề liên quan đến kinh tế nông nghiệp và nông thôn. Các tác giả như Nguyễn Sinh Cúc, Nguyễn Văn Bích đã tổng kết và phân tích sự phát triển của nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, từ đó đưa ra những định hướng và giải pháp phát triển. Các công trình này không chỉ cung cấp thông tin về thực trạng nông nghiệp mà còn chỉ ra những thách thức mà ngành nông nghiệp đang phải đối mặt. Đặc biệt, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại hóa là một trong những nội dung quan trọng được nhấn mạnh. Những nghiên cứu này đã tạo nền tảng cho việc đánh giá và phân tích sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển KTNN giai đoạn 1997-2010.

II. Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ 1997 đến 2000

Giai đoạn 1997-2000, Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đã có những chủ trương và chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp. Các yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ trong giai đoạn này bao gồm sự chuyển biến trong nhận thức về vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế - xã hội. Đảng bộ đã xác định rõ ràng các mục tiêu phát triển, từ đó triển khai các chương trình cụ thể nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Chính sách đầu tư nông nghiệp được chú trọng, với nhiều dự án được triển khai nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng và hỗ trợ nông dân. Kết quả là sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã có sự tăng trưởng đáng kể, góp phần nâng cao đời sống của người dân nông thôn.

2.1. Những yếu tố tác động tới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên

Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển KTNN giai đoạn 1997-2000 chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, bao gồm chính sách của Đảng và Nhà nước, cũng như tình hình thực tế của địa phương. Đảng bộ đã nhận thức rõ tầm quan trọng của nông nghiệp trong phát triển kinh tế và xã hội, từ đó đưa ra các chủ trương phù hợp. Việc cải cách nông nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp cũng được chú trọng, nhằm tạo điều kiện cho nông dân phát triển sản xuất. Những chính sách này đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, đồng thời cải thiện đời sống của người dân.

III. Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp từ 2001 đến 2010

Giai đoạn 2001-2010, Đảng bộ tỉnh Hưng Yên tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp với nhiều chính sách và chương trình cụ thể. Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp được thực hiện mạnh mẽ, với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đảng bộ đã chỉ đạo thực hiện các biện pháp nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng nông thôn, phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Kết quả là sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã có sự chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống của người dân nông thôn.

3.1. Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp

Chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 2001-2010 đã được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Các chương trình hỗ trợ nông dân, khuyến khích ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất đã được thực hiện. Đặc biệt, việc phát triển nông sản Hưng Yên với các sản phẩm chủ lực như gạo, rau củ quả đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Những chính sách này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho tỉnh.

IV. Nhận xét và một số kinh nghiệm

Từ quá trình lãnh đạo phát triển KTNN giai đoạn 1997-2010, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho việc phát triển nông nghiệp trong tương lai. Sự chủ động, sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong việc vận dụng các chủ trương của Đảng vào thực tiễn địa phương là một trong những yếu tố quyết định đến thành công. Việc xây dựng các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, phát triển hợp tác xã nông nghiệp và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong phát triển KTNN. Những kinh nghiệm này có thể áp dụng cho các địa phương khác trong cả nước nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

4.1. Một số nhận xét

Quá trình phát triển KTNN của tỉnh Hưng Yên từ 1997 đến 2010 cho thấy sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đã có những đóng góp quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp còn chậm, quy mô sản xuất nhỏ lẻ. Những nhận xét này sẽ là cơ sở để Đảng bộ tỉnh Hưng Yên tiếp tục hoàn thiện các chính sách phát triển KTNN trong thời gian tới.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn là vấn đề có ý nghĩa chiến lược trong đường lối phát triển kinh tế - xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ, tiêu biểu qua các văn kiện như Nghị quyết số 10-NQ/TW (năm 1988) của Bộ Chính trị khóa VI, Nghị quyết số 26-NQ/TW (năm 2008) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X và văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII. Sau khi được tái lập vào năm 1997, tỉnh Hưng Yên bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh xuất phát điểm là một tỉnh thuần nông. Mặc dù Đảng bộ tỉnh đã kịp thời ban hành các chủ trương chuyển dịch cơ cấu mùa vụ, hình thành các vùng sản xuất tập trung, đưa giá trị sản xuất tăng trưởng ổn định, song kinh tế nông nghiệp của tỉnh vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: tốc độ chuyển dịch cơ cấu còn chậm, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chưa phát triển mạnh, tỷ lệ nông sản hàng hóa và thương hiệu sản phẩm còn hạn chế, sức cạnh tranh trên thị trường chưa cao. Xuất phát từ thực tiễn đó, việc tổng kết, đánh giá một cách toàn diện quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 1997–2010 là yêu cầu cấp thiết nhằm phục dựng bức tranh lịch sử kinh tế địa phương và cung cấp luận cứ khoa học cho giai đoạn tiếp theo.

Về khoảng trống nghiên cứu, trước thời điểm luận án thực hiện, chưa có công trình khoa học chuyên biệt nào đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện và có hệ thống quá trình Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp trong giai đoạn 1997–2010.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Làm rõ sự chủ động, sáng tạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong quá trình vận dụng chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế nông nghiệp vào thực tiễn địa phương.
2. Góp phần phục dựng bức tranh chung về tình hình phát triển kinh tế nói chung, kinh tế nông nghiệp nói riêng của tỉnh Hưng Yên dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên.
3. Cung cấp thêm luận cứ khoa học để Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đưa ra những đánh giá toàn diện, khách quan về kinh tế nông nghiệp và bước đầu rút ra một số kinh nghiệm có giá trị thực tiễn, có thể áp dụng trong thời gian tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010.
2. Phân tích một cách có hệ thống những chủ trương và các biện pháp chỉ đạo thực hiện của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên về phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010, qua hai giai đoạn 1997–2005 và 2006–2010.
3. Đánh giá ưu, khuyết điểm, làm rõ nguyên nhân và đúc rút những kinh nghiệm chủ yếu từ quá trình Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp những năm 1997–2010.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên trong quá trình đề ra chủ trương và tổ chức, chỉ đạo thực hiện phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010.
• Phạm vi nội dung: Kinh tế nông nghiệp theo nghĩa hẹp, tập trung vào ba lĩnh vực cốt lõi gồm trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp; đồng thời đi sâu phân tích tính hiệu quả trong quá trình phát triển nông nghiệp.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn hành chính tỉnh Hưng Yên gồm 9 huyện (Khoái Châu, Kim Động, Mỹ Hào, Phù Cừ, Tiên Lữ, Văn Giang, Văn Lâm, Yên Mỹ, Ân Thi) và 1 thành phố (thành phố Hưng Yên).
• Phạm vi thời gian: Từ năm 1997 (thời điểm tái lập tỉnh Hưng Yên) đến năm 2010 (thời điểm kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, 2005–2010).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu liên quan thành ba nhóm chính:

Nhóm 1: Các công trình nghiên cứu chung về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp Việt Nam:

• Nhóm tác giả và ấn phẩm trong nước: Nguyễn Sinh Cúc (2002) với Nông nghiệp, nông thôn thời kỳ đổi mới 1986–2002; Ban Biên tập Lịch sử nông nghiệp Việt Nam với công trình Lịch sử nông nghiệp Việt Nam; Nguyễn Văn Bích với cuốn Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam sau hai mươi năm đổi mới - Quá khứ và hiện tại; Lê Nghiêm và Nguyễn Đình Nam với ấn phẩm Kinh tế nông thôn; Nguyễn Đình Hợi với cuốn sách Kinh tế nông nghiệp; Lê Quốc Sử (2001) với nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp thời đại kinh tế tri thức; Nguyễn Đình Hương với chuyên khảo về kinh tế trang trại; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với ấn phẩm Con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Việt Nam; Nguyễn Ngọc Hà (2011) với công trình về đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng (1986–2011); Nguyễn Xuân Thảo về phát triển bền vững nông thôn; Nguyễn Kế Tuấn về con đường và bước đi công nghiệp hóa nông nghiệp; Nguyễn Hữu Khải về công nghiệp hóa gắn với xuất khẩu nông sản; Hội đồng Lý luận Trung ương về kinh nghiệm Việt Nam - Trung Quốc; Đặng Kim Sơn về kinh nghiệm quốc tế; Nguyễn Thị Tố Quyên về mô hình tăng trưởng 2011–2020; Đường Hồng Dật với Phát triển nông nghiệp bền vững (xác định 5 mục tiêu phát triển); Trương Thị Tiến với công trình về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp (1986–1997).
• Công trình nước ngoài và khảo cứu quốc tế: Keith Griffin với cuốn sách Economic reform in Vietnam, trong đó có chương nghiên cứu của Azizur Rahman Khan khảo sát thực trạng, tỷ trọng đóng góp GDP và tình trạng nghèo đói nông thôn Việt Nam thập niên 1990; ấn phẩm của Viện Thông tin Khoa học Xã hội về nông thôn trong bước quá độ sang kinh tế thị trường (phân tích đối sánh kinh nghiệm cải cách nông nghiệp của Trung Quốc, Cuba).

Nhóm 2: Các công trình nghiên cứu về kinh tế nông nghiệp và sự lãnh đạo của Đảng tại các địa phương:

• Các bài viết và sách chuyên khảo: Phạm Thị Khanh về chuyển dịch cơ cấu nông thôn; Lâm Quang Huyên về nông nghiệp Nam Bộ; Phạm Hùng về miền Đông Nam Bộ; Đặng Văn Thắng và Phạm Ngọc Dũng về vùng đồng bằng sông Hồng; Mai Thị Thanh Xuân về vùng Bắc Trung Bộ; Nguyễn Thị Tố Uyên về sự lãnh đạo của các Tỉnh ủy vùng đồng bằng sông Hồng; Nguyễn Văn Khánh về biến đổi cơ cấu ruộng đất vùng châu thổ sông Hồng; Tô Duy Hợp về làng xã đồng bằng sông Hồng; Trần Thị Minh Ngọc về việc làm của nông dân.
• Các luận án tiến sĩ tiêu biểu: Lê Quang Phi (lãnh đạo công nghiệp hóa nông nghiệp 1991–2000); Đặng Kim Oanh (lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp 1996–2006); Vũ Quang Ánh (phát triển kinh tế nông nghiệp một số tỉnh đồng bằng sông Hồng 1997–2010); Lê Anh Vũ (cơ cấu kinh tế nông thôn Tây Bắc); Nguyễn Đăng Bằng (vùng Bắc Trung Bộ); Nguyễn Văn Thông (Đảng bộ Hải Phòng lãnh đạo kinh tế nông nghiệp 1996–2010); Lê Thị Hồng (Đảng bộ tỉnh Thái Bình lãnh đạo 2001–2010); Trần Thị Thái (Đảng bộ tỉnh Nam Định lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu 1997–2005); Ngô Thị Lan Hương (Đảng bộ Hà Nội lãnh đạo nông nghiệp bền vững 2001–2017); Vũ Trọng Hùng (Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc 1997–2010); Nguyễn Văn Vinh (Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa 1986–2005).

Nhóm 3: Các công trình nghiên cứu trực tiếp tại tỉnh Hưng Yên:

• Các nghiên cứu khoa học, luận án và luận văn: Trần Thị Thanh Thủy về việc làm cho nông dân bị thu hồi đất; Đào Thị Vân về chuyển dịch cơ cấu kinh tế 1997–2003; sách Lịch sử Đảng bộ tỉnh Hưng Yên tập 3 (1975–2005); Nguyễn Thị Hồng Hạnh về chuyển đổi cơ cấu đất đai tại huyện Văn Lâm; Đoàn Văn Trường về công nghiệp hóa nông nghiệp nông thôn 2001–2013; Phạm Đức Kiên và Nguyễn Thị Nguyệt Ánh về xây dựng nông thôn mới; Trần Lệ Phương và Nguyễn Thị Nguyệt Ánh về kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới 2010–2015; Bùi Thế Cử về tác động của khu công nghiệp đến nông thôn; Tạ Thuyết Thái về ảnh hưởng chuyển đổi đất công nghiệp tại huyện Mỹ Hào; Cục Thống kê tỉnh Hưng Yên với ấn phẩm Thực trạng Kinh tế - xã hội tỉnh Hưng Yên sau 20 năm tái lập (1997–2016); Nguyễn Thị Thu Huyền về rủi ro chăn nuôi lợn.
• Các đề tài và dự án ứng dụng khoa học kỹ thuật tại Hưng Yên: Ngô Mạnh Hùng với các đề tài về hợp tác xã nông nghiệp, mô hình giống gia cầm và cây ăn quả tại xã Tân Dân và Phan Sào Nam, dự án sản xuất hoa chất lượng cao; Nguyễn Văn Phóng với mô hình chuyển đổi vùng trũng tại huyện Ân Thi; Lê Văn Lương với dự án vùng sản xuất rau an toàn.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Mặc dù các công trình đã cung cấp cơ sở lý luận và bức tranh khái quát về nông nghiệp Việt Nam cũng như một số khía cạnh kinh tế - xã hội tại Hưng Yên, song chưa có công trình nào nghiên cứu độc lập, có hệ thống về toàn bộ quá trình Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đề ra chủ trương và chỉ đạo thực hiện phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách dựng lại tiến trình lịch sử đầy đủ, phân tích các nhân tố tác động khách quan và chủ quan, đánh giá thành tựu, hạn chế và đúc kết các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

• Cơ sở lý luận: Luận án dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và hệ thống quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển kinh tế nông nghiệp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Khung phân tích bám sát các nghị quyết của Trung ương về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn (Nghị quyết Đại hội VIII, Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, Nghị quyết số 06-NQ/TW năm 1998 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 09/2000 của Chính phủ và Nghị quyết số 26-NQ/TW năm 2008). Kinh tế nông nghiệp được tiếp cận theo nghĩa hẹp, tập trung vào mối quan hệ hữu cơ giữa trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp, lấy hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích làm thước đo chủ đạo.
• Phương pháp nghiên cứu: Luận án sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic làm hai phương pháp nghiên cứu chủ đạo, kết hợp chặt chẽ với các phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh và đối chiếu lịch sử. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng phương pháp điền dã, thâm nhập thực tế tại các huyện điển hình của tỉnh Hưng Yên để tiến hành khảo sát thực địa, thu thập thông tin và bảo đảm tính khách quan cho các nhận định khoa học.
• Nguồn tư liệu: Luận án khai thác hệ thống tư liệu bao gồm: văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Trung ương Đảng và Chính phủ; hệ thống văn kiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Hưng Yên (tiêu biểu như Nghị quyết số 03-NQ/TU ngày 26-4-1997); báo cáo tổng kết ngành của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các sở ban ngành liên quan và báo cáo phát triển kinh tế nông nghiệp của 9 huyện, 1 thành phố thuộc tỉnh giai đoạn 1997–2010; các số liệu thống kê chính thức từ Cục Thống kê tỉnh Hưng Yên (1997–2016), số liệu kiểm kê đất đai năm 2003, kết quả điều tra dân số năm 1999 cùng hệ thống luận án, đề tài nghiên cứu đã công bố.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương 1 phân tích chi tiết tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận án, phân định thành ba nhóm công trình cụ thể: các nghiên cứu lý luận và thực tiễn chung về nông nghiệp Việt Nam; các nghiên cứu về sự lãnh đạo phát triển nông nghiệp của Đảng bộ các tỉnh, thành phố; các công trình nghiên cứu chuyên sâu về các vấn đề kinh tế, kỹ thuật và xã hội nông thôn tại tỉnh Hưng Yên. Chương này xác định rõ các nội dung khoa học mà luận án kế thừa, đồng thời khẳng định việc nghiên cứu toàn diện sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đối với kinh tế nông nghiệp giai đoạn 1997–2010 là đề tài chưa được công trình nào giải quyết trọn vẹn.

Chương 2: Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ 1997 đến năm 2000

Chương 2 tập trung phân tích các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên sau khi tái lập tỉnh. Tỉnh có diện tích tự nhiên 889,9 km², nằm ở cửa ngõ phía Đông Nam Hà Nội với mạng lưới giao thông gồm 23 km Quốc lộ 5A, trên 20 km đường sắt Hà Nội - Hải Phòng, Quốc lộ 39A, Quốc lộ 38 nối qua cầu Yên Lệnh và cầu Triều Dương. Khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình 22–23°C, độ ẩm 80–90%, hệ thống sông Hồng, sông Luộc, sông Cửu An và đại thủy nông Bắc - Hưng - Hải (các sông Tân Hưng, Kim Sơn, Điện Biên, Tây Kẻ Sặt) cùng mỏ nước ngầm dồi dào. Về đất đai, năm 2003 toàn tỉnh có 62.602,89 ha đất nông nghiệp (chiếm 67,82% diện tích tự nhiên). Dân số năm 1999 đạt mật độ 1.161 người/km² (91,5% sống ở nông thôn), lực lượng lao động đạt 57 vạn người (51% dân số), trong đó 25% đã qua đào tạo nghề.

Trước năm 1997, nông nghiệp Hưng Yên kế thừa truyền thống sản xuất từ thời kỳ tỉnh Hải Hưng (với các Nghị quyết 02-NQ/TU năm 1977, Chỉ thị 16-NQ/TU năm 1981, Nghị quyết 78-NQ/TU năm 1988). Đến năm 1996, năng suất lúa toàn tỉnh đạt trên 9 tấn/ha, sản lượng lương thực quy thóc đạt 50,7 vạn tấn (460 kg/người), đàn lợn đạt 312.019 con. Tuy nhiên, sản xuất còn nhỏ lẻ, phân tán, cơ giới hóa thiếu đồng bộ.

Ngày 26-4-1997, Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ tỉnh Hưng Yên ban hành Nghị quyết số 03-NQ/TU về Chương trình công nghiệp hóa nông nghiệp và nông thôn tỉnh Hưng Yên. Chủ trương của Tỉnh ủy xác định chuyển từ mục tiêu tự túc lương thực sang hiệu quả kinh tế; lấy cách mạng giống làm khâu đột phá; đẩy mạnh cơ giới hóa, thủy lợi hóa, nạc hóa đàn lợn, Sind hóa đàn bò; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia và củng cố hệ thống quốc doanh phục vụ nông nghiệp (Trại giống Trương Xá, Thủy sản Bình Trì, Giống gia súc Dân Tiến).

Chỉ tiêu kinh tế nông nghiệp	Hiện trạng ghi nhận năm 1996	Mục tiêu Nghị quyết số 03-NQ/TU đến năm 2000
Tổng diện tích gieo trồng	23.433 ha (chiếm 42,1% diện tích canh tác)	Duy trì diện tích và tăng vụ thâm canh
Cơ cấu giống lúa	Lúa cao sản: 35%; Lúa đặc sản: 8%	Lúa cao sản: 50–60%; Lúa đặc sản: 10–12%
Cơ cấu giá trị thu nhập/ha	Đạt bình quân khoảng 28 triệu đồng/ha/năm	10% diện tích >100 triệu đ/ha; 35% diện tích >50 triệu đ/ha
Cơ giới hóa khâu làm đất	153 máy kéo lớn, 796 máy kéo nhỏ	Đạt tỷ lệ cơ giới hóa trên 60%
Cơ giới hóa khâu bảo vệ thực vật	Sử dụng hóa chất bình quân 120 tấn/năm	Đạt tỷ lệ 100% (mở rộng chương trình IPM)
Cơ giới hóa khâu tuốt đập lúa	Xấp xỉ 90% (842 máy đập liên hoàn)	Đạt tỷ lệ 100%
Cơ giới hóa khâu xay xát gạo	100% (2.296 máy xay xát các loại)	Duy trì tỷ lệ 100%
Hạ tầng thủy nông	274 trạm bơm, 825 máy bơm (1,3 triệu m³/h)	Kiên cố hóa kênh mương, đổi mới thiết bị trạm bơm
Vốn tín dụng hỗ trợ cơ giới hóa	Nông dân tự đầu tư là chủ yếu	Hỗ trợ vay 35 tỷ đồng mua 2.200 máy kéo nhỏ

Chương 3: Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 2001 đến năm 2010

Chương 3 trình bày các chủ trương và quá trình chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV và XVI, gắn với việc triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa IX và Nghị quyết số 26-NQ/TW khóa X.

Nội dung chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh tập trung vào: chuyển đổi diện tích đất cấy lúa vùng trũng, hiệu quả thấp sang mô hình thâm canh kết hợp nuôi trồng thủy sản (điển hình tại huyện Ân Thi); hình thành các vùng chuyên canh cây ăn quả đặc sản (nhãn lồng, cam, chuối tiêu hồng) và chăn nuôi gia cầm quy mô gia trại, trang trại tại các xã Tân Dân, Phan Sào Nam (huyện Khoái Châu); xây dựng các vùng sản xuất hoa chất lượng cao và rau an toàn khép kín; kiên cố hóa hệ thống giao thông và thủy lợi nội đồng; phát triển công nghiệp chế biến nông sản và mở rộng liên kết tiêu thụ sản phẩm hàng hóa.

Chương 4: Nhận xét và một số kinh nghiệm

Chương 4 đưa ra các nhận xét khách quan về thành tựu, hạn chế và đúc kết các bài học kinh nghiệm:

• Thành tựu: Đảng bộ tỉnh đã nhanh chóng chuyển đổi nhận thức từ sản xuất lương thực tự túc sang nền nông nghiệp hàng hóa đa dạng; cơ cấu cây trồng, vật nuôi chuyển dịch tích cực theo hướng tăng giá trị; hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ nông nghiệp và tỷ lệ cơ giới hóa các khâu sản xuất tăng nhanh; hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa có giá trị kinh tế.
• Hạn chế và nguyên nhân: Tốc độ chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp nhìn chung còn chậm so với tiềm năng đô thị hóa xung quanh; tình trạng đất đai manh mún cản trở cơ giới hóa quy mô lớn; công tác khảo nghiệm giống ở một số nơi chưa gắn chặt với quy trình kỹ thuật; công nghiệp chế biến và xây dựng thương hiệu nông sản chưa theo kịp sản lượng thực tế.
• Kinh nghiệm lịch sử: (1) Kinh nghiệm đổi mới tư duy lãnh đạo, xác định đúng tiềm năng, lợi thế so sánh của địa phương để ban hành chủ trương kịp thời; (2) Kinh nghiệm coi ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và cách mạng giống là khâu mũi nhọn; (3) Kinh nghiệm kết hợp đồng bộ các nguồn lực đầu tư (ngân sách nhà nước, vốn tín dụng ngân hàng và nội lực của nông dân); (4) Kinh nghiệm củng cố, đổi mới mô hình hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp gắn liền với phát huy vai trò kinh tế hộ và kinh tế trang trại.

Kết quả và những đóng góp mới

• Đóng góp về mặt lý luận và khoa học: Luận án hệ thống hóa một cách khoa học quan điểm, đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới; làm rõ tính đặc thù và quá trình vận dụng sáng tạo đường lối của Trung ương vào điều kiện thực tiễn của một đảng bộ cấp tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng sau khi tái lập tỉnh; góp phần làm phong phú thêm kho tàng nghiên cứu lịch sử Đảng bộ địa phương.
• Đóng góp về mặt thực tiễn: Công trình tái hiện toàn diện bức tranh lịch sử kinh tế nông nghiệp tỉnh Hưng Yên giai đoạn 1997–2010, phân tích có căn cứ khoa học các thành công và hạn chế trong công tác chỉ đạo; cung cấp nguồn tư liệu lịch sử xác thực, có hệ thống phục vụ công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử kinh tế - xã hội địa phương.
• Kiến nghị, giải pháp: Đề xuất các giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ trong việc quy hoạch vùng sản xuất tập trung, thúc đẩy dồn điền đổi thửa và tích tụ đất đai hợp pháp; tiếp tục hỗ trợ nguồn vốn phát triển công nghệ sinh học và cơ giới hóa nông nghiệp; đẩy mạnh liên kết giữa hộ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến nhằm ổn định thị trường tiêu thụ nông sản.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Về nội dung, luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu trong kinh tế nông nghiệp theo nghĩa hẹp (trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ nông nghiệp), chưa bao quát toàn bộ các ngành tiểu thủ công nghiệp làng nghề phi nông nghiệp và các lĩnh vực xã hội nông thôn tổng thể. Về thời gian, luận án dừng lại ở mốc năm 2010, chưa nghiên cứu giai đoạn triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011–2020.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quá trình Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch gắn với chuỗi giá trị và chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu từ năm 2011 đến nay.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Luận án là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên thuộc các chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Việt Nam, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý công. Đồng thời, công trình cung cấp tư liệu cho giảng viên các trường đại học, học viện, trường chính trị tỉnh phục vụ giảng dạy lịch sử địa phương và đường lối phát triển nông nghiệp của Đảng.
• Nội dung tham khảo:
  • Phần tổng quan tình hình nghiên cứu (Chương 1) cung cấp thư mục tài liệu phong phú, có hệ thống về nông nghiệp đồng bằng sông Hồng và tỉnh Hưng Yên.
  • Hệ thống dữ liệu, số liệu thống kê chi tiết về hiện trạng hạ tầng, cơ giới hóa, cơ cấu giống cây trồng và vật nuôi thời điểm 1996–2000 (Chương 2).
  • Các bài học kinh nghiệm về phương thức lãnh đạo, cơ chế chính sách tín dụng và quản lý hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp (Chương 4).

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu cụ thể về cơ giới hóa và mức thu nhập trên một hecta đất nông nghiệp đến năm 2000 theo Nghị quyết số 03-NQ/TU của Tỉnh ủy Hưng Yên là gì? Nghị quyết số 03-NQ/TU ngày 26-4-1997 của Tỉnh ủy Hưng Yên đặt mục tiêu đến năm 2000: tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất đạt trên 60%, phòng trừ sâu bệnh đạt 100%, vận chuyển nông thôn đạt trên 60%, tuốt đập lúa đạt 100%, xay xát gạo đạt 100%; đồng thời phấn đấu đạt 10% diện tích đất nông nghiệp cho giá trị thu nhập trên 100 triệu đồng/ha/năm và 35% diện tích đạt giá trị thu nhập trên 50 triệu đồng/ha/năm.

2. Hiện trạng sản xuất lúa và cơ cấu giống tại tỉnh Hưng Yên năm 1996 được văn bản ghi nhận như thế nào? Năm 1996, tổng diện tích gieo trồng của Hưng Yên là 23.433 ha (chiếm 42,1% diện tích canh tác), năng suất lúa đạt trên 9 tấn/ha, sản lượng lương thực quy thóc đạt 50,7 vạn tấn (bình quân 460 kg/người). Tỷ lệ diện tích gieo trồng gồm: lúa cao sản và siêu cao sản chiếm 35%, lúa đặc sản chiếm 8% và diện tích cây vụ đông chiếm 41% diện tích canh tác.

3. Tỉnh Hưng Yên đã thực hiện chính sách hỗ trợ vốn và tín dụng nào để khuyến khích cơ giới hóa nông nghiệp giai đoạn 1997–2000? Tỉnh ủy chủ trương dành nguồn vốn ngân sách khoảng 5 tỷ đồng cho hệ thống quốc doanh cơ khí nông nghiệp đến năm 2000; chỉ đạo Ngân hàng Nông nghiệp tăng dư nợ vay trung hạn, hỗ trợ nông dân vay 35 tỷ đồng để đầu tư mua 2.200 máy kéo cỡ nhỏ; trợ giá giống bò đực Sind và lợn nái ngoại, đồng thời hỗ trợ vốn mồi khoảng 5% kinh phí để xây dựng đường giao thông nông thôn và các trục chính ra đồng.

4. Phạm vi nội dung và không gian nghiên cứu của luận án được xác định như thế nào? Về nội dung, luận án nghiên cứu kinh tế nông nghiệp theo nghĩa hẹp, bao gồm ba lĩnh vực: trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp, gắn với phân tích tính hiệu quả sản xuất. Về không gian, nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Hưng Yên gồm 9 huyện (Khoái Châu, Kim Động, Mỹ Hào, Phù Cừ, Tiên Lữ, Văn Giang, Văn Lâm, Yên Mỹ, Ân Thi) và 1 thành phố (thành phố Hưng Yên).

5. Luận án sử dụng những phương pháp nghiên cứu chính nào để thực hiện đề tài? Luận án sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic làm phương pháp nghiên cứu chủ yếu, kết hợp với các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu; đồng thời sử dụng phương pháp điền dã, thâm nhập thực tế tại các huyện điển hình của tỉnh Hưng Yên để khảo sát và đưa ra các đánh giá khách quan.

Kết luận

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam đã phục dựng có hệ thống, khách quan toàn bộ quá trình Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp từ năm 1997 đến năm 2010. Công trình làm rõ sự chủ động của Đảng bộ tỉnh trong việc cụ thể hóa đường lối của Trung ương vào điều kiện thực tiễn của một tỉnh mới tái lập, từ đó đánh giá đúng những thành tựu về chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, cơ giới hóa sản xuất cũng như các hạn chế còn tồn tại. Những bài học kinh nghiệm được đúc rút từ luận án mang giá trị khoa học và thực tiễn, đóng góp luận cứ phục vụ công tác nghiên cứu lịch sử Đảng bộ địa phương và hoạch định chính sách nông nghiệp tại tỉnh Hưng Yên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Nông nghiệp là ngành quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, nhất là ở một đất nước giàu truyền thống sản xuất nông nghiệp như ở Việt Nam. Phát triển KTNN luôn được Đảng xác định là một ngành quan trọng của sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước. Do vậy, việc nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng nói chung, của các đảng bộ địa phương nói riêng trong phát triển KTNN là một trong những vấn đề được nhiều nhà khoa học, các cơ quan quan tâm nghiên cứu.

Nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này đã được công bố trên các góc độ lịch sử, lịch sử Đảng, kinh tế học, lãnh đạo học, xã hội học., có thể khái quát và phân thành các nhóm công trình khoa học sau: 1. Nhóm công trình nghiên cứu chung về nông nghiệp và kinh tế nông nghiệp Nhóm công trình này khá phong phú, tiếp cận cả ở góc độ lịch sử, kinh tế, xã hội học, văn hóa. Đáng chú ý là những công trình sau: Nguyễn Sinh Cúc với cuốn Nông nghiệp, nông thôn thời kỳ đổi mới 1986- 2002 [18]. Tác giả đã nhìn nhận một cách khá toàn diện lịch sử phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam, khắc họa toàn cảnh bức tranh về nông nghiệp, nông thôn Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

Từ phân tích thực trạng, tác giả đưa ra những định hướng và kiến nghị, giải pháp nhằm đưa nông nghiệp, nông thôn phát triển. Ban Biên tập Lịch sử nông nghiệp Việt Nam với cuốn Lịch sử nông nghiệp Việt Nam [4]. Tác giả tập trung vào những vấn đề: Những chặng đường phát triển lịch sử nông nghiệp của Việt Nam đã đi qua kể từ thời 7 tiền sử cho đến ngày nay; lịch sử phát triển các loại tài nguyên nông nghiệp; lịch sử các bộ phận hợp thành nền nông nghiệp Việt Nam; lịch sử phát triển các biện pháp kỹ thuật, phương thức canh tác trong nông nghiệp; lịch sử tổ chức, quản lý nông nghiệp qua các thời kỳ; những bài học rút ra được từ lịch sử phát triển KTNN Việt Nam và có những dự báo cho nông nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. Nguyễn Văn Bích với cuốn Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam sau hai mươi năm đổi mới - Quá khứ và hiện tại [12].

Tác giả đã tổng kết toàn diện sự phát triển của nông nghiệp, nông dân, nông thôn Việt Nam trong thế kỷ XX, nhất là trong 20 năm đổi mới. Đồng thời, làm sáng tỏ nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn; về quan hệ sản xuất, cơ chế quản lý trong quá trình chuyển dịch cơ cấu KTNN hướng tới sản xuất hàng hóa, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường định hướng XHCN. Lê Nghiêm, Nguyễn Đình Nam với cuốn Kinh tế nông thôn [87]. Với 9 chương (tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội (KT-XH) nông thôn; KTNN; xây dựng công nghiệp nông thôn; kinh tế dịch vụ nông thôn; phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn; chính sách kinh tế - xã hội ở nông thôn; đời sống của cư dân nông nghiệp; môi trường sinh thái trong phát triển kinh tế nông thôn; hệ thống tổ chức quản lý cơ sở ở nông thôn) đã cung cấp những kiến thức cơ bản, có hệ thống về kinh tế nông thôn và gợi mở những vấn đề thực tiễn mà nông thôn Việt Nam đang đặt ra.

Nguyễn Đình Hợi với cuốn Kinh tế nông nghiệp [61]. Nội dung chính của cuốn sách tập trung vào tìm hiểu những vấn đề: Nông nghiệp nông thôn trong hệ thống kinh tế quốc dân; các hình thức tổ chức kinh tế trong nông nghiệp; quản lý và sử dụng các nguồn lực để phát triển KTNN nông thôn; cơ cấu kinh tế nông nghiệp và nông thôn; vai trò của nhà nước với sự phát triển KTNN - nông thôn. 8 Bên cạnh những công trình nói trên, tác giả cũng đã cố gắng khảo cứu công trình của các tác giả nước ngoài viết về nông nghiệp Việt Nam, trong đó có cuốn sách “Economic refrom in Vietnam” (Cải cách kinh tế ở Việt Nam) của tác giả Keith Griffin. Nội dung của cuốn sách bao gồm 7 chương được viết bởi các tác giả và được lựa chọn từ các nhà nghiên cứu khác.

Trong 5 chương:“Vietnam’s Rural Economy: Performance and Prospects” (KTNN Việt Nam: thực trạng và triển vọng), tác giả Azizur RalmngalKhan đã cung cấp những kiến thức cơ bản và những số liệu cụ thể của nông nghiệp và nông thôn Việt Nam trong những năm 1990, bao gồm: Sự đóng góp của KTNN vào GDP; vai trò trung tâm của kinh tế nông thôn trong qua trình phát triển của Việt Nam; thực trạng nền KTNN Việt Nam thời kỳ đổi mới; tình trạng nghèo đói ở nông thôn; chính sách phát triển xóa đói giảm nghèo ở nông thôn. Viện Thông tin khoa học Xã hội, Nông thôn trong bước quá độ sang kinh tế thị trường (tập 1) [167]. Công trình tập trung nghiên cứu về đặc điểm biến đổi của xã hội nông thôn Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, nêu lên những đánh giá về thành tựu của công cuộc đổi mới, thực chất các vấn đề mới nảy sinh và chiến lược phát triển nông thôn Việt Nam. Bên cạnh đó, công trình còn đề cập kinh nghiệm cải cách nông nghiệp, nông thôn ở một số nước: Trung Quốc, Cu Ba….

Đây là công trình có giá trị để các nhà nghiên cứu có những đối sánh về chính sách phát triển KTNN giữa các nước xã hội chủ nghĩa, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý cho Việt Nam. Lê Quốc Sử, Chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xu hướng phát triển kinh tế nông nghiệp Việt Nam theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ thế kỷ XX đến thế kỷ XXI của thời đại kinh tế tri thức [133]. Cuốn sách đã nêu ra những lý luận cơ bản về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng 9 CNH, HĐH trong thời đại kinh tế tri thức; những mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp xưa và nay trên thế giới, đặc biệt là chủ trương của Đảng đối với kinh tế nông nghiệp từ năm 1975 đến năm 2001. Đây là cơ sở quan trọng để tác giả phân tích, đánh giá chủ trương phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng bộ tỉnh Hưng Yên và những kết quả đạt được trên địa bàn tỉnh.

Về vai trò của kinh tế trang trại trong nông nghiệp, nông thôn có công trình của Nguyễn Đình Hương: Thực trạng, giải pháp phát triển kinh tế trang trại trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa [70]. Công trình đã nêu lên những khó khăn trong quá trình phát triển kinh tế trang trại như: vấn đề tích tụ ruộng đất, đầu ra của nông sản. Do đó, để phát triển nền nông nghiệp bền vững, các tác giả nêu ra các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế trang trại. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Việt Nam [15].

Cuốn sách đã phân tích sâu sắc, cụ thể con đường Việt Nam sẽ đi trong quá trình thực hiện mục tiêu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn. Đi theo con đường đó, Việt Nam sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn và thử thách nhưng với quyết tâm của toàn dân tộc, Việt Nam nhất định sẽ hoàn thành những mục tiêu đã đề ra. Đồng thời, tác giả cũng giải thích một cách thuyết phục lý do Việt Nam phải đi theo con đường đó mà không đi theo con đường mà các nước tư bản đã đi qua. Nguyễn Ngọc Hà với cuốn Đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (1986-2011) [58].

Tác giả đã trình bày có hệ thống quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế nông nghiệp. Trong đó, cuốn sách tập trung vào nội dung trung tâm là vấn đề lãnh đạo thực hiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp, giải phóng sức lao động, phát huy sự năng động, sáng tạo của người nông dân. Qua 10 đó, tác giả luận án thấy rõ hơn quá trình hình thành, phát triển chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển kinh tế nông nghiệp. Nguyễn Xuân Thảo, Góp phần phát triển bền vững nông thôn Việt Nam [136].

Cuốn sách đề cập đến nhiều vấn đề cơ bản, bức xúc của nông nghiệp, nông thôn như vấn đề sử dụng đất đai, an ninh lương thực, quy hoạch các vùng kinh tế, vấn đề việc làm ở nông thôn, lợi ích cho người lao động. Tác giả đi sâu phân tích và đóng góp ý kiến cho phương hướng phát triển của những lĩnh vực, chuyên ngành lớn của nông nghiệp như vấn đề phát triển cây công nghiệp, vùng nguyên liệu, nuôi trồng thủy sản. Nguyễn Kế Tuấn, Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam con đường và bước đi [162]. Tác giả đã đưa ra những giải pháp tiếp tục quá trình đổi mới, CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam, trong đó cần tập trung vào khâu như: Nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa, năng lực cạnh tranh của hàng hóa nông sản.

Nguyễn Văn Bích, Nông nghiệp nông thôn Việt Nam sau 20 năm đổi mới quá khứ và hiện tại [13]. Cuốn sách đã trình bày hệ thống, khoa học những chuyển biến của KTNN nông thôn Việt Nam sau 20 năm đổi mới. Bằng những số liệu cụ thể, tác giả đã đưa ra sự so sánh và đánh giá khách quan về kinh tế nông nghiệp Việt Nam trước và sau khi đổi mới, qua đó thấy được chủ trương đổi mới của Đảng trong lĩnh vực nông nghiệp là hoàn toàn đúng đắn. KTNN chuyển biến tích cực đã làm cho bộ mặt nông thôn Việt Nam có những thay đổi căn bản, đời sống của nông dân được cải thiện đáng kể.

Nguyễn Hữu Khải, Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Việt Nam và chương trình đẩy mạnh xuất khẩu nông sản [75]. Cuốn sách đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về nông nghiệp, nông thôn và các quan điểm của Đảng và Nhà nước về CNH, HĐH và đẩy mạnh xuất khẩu; 11 tìm hiểu mô hình CNH, HĐH đặc biệt là công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn của một số nước. Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn của Việt Nam; làm rõ mối quan hệ giữa CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn với xuất khẩu nông sản; phân tích và đánh giá về thực trạng CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Việt Nam và thực trạng xuất khẩu một số mặt hàng nông sản.