Luận án về lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp của đảng bộ tỉnh Yên Bái (2001-2015)

Kinh tế lâm nghiệp là một lĩnh vực quan trọng, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và quản lý. 185 trang · 2015.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Lâm Nghiệp Tại Yên Bái (2001-2015)
• Loại tài liệu: Luận án
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Yên Bái

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ LÂM NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH YÊN BÁI (2001 - 2010)
• 2.1. Những nhân tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Yên Bái về phát triển kinh tế lâm nghiệp
• 2.2. Đảng bộ tỉnh Yên Bái chỉ đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ TỈNH YÊN BÁI LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ LÂM NGHIỆP (2010 - 2015)
• 3.1. Những yêu cầu mới và chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế lâm nghiệp của Đảng bộ tỉnh Yên Bái
• 3.2. Đảng bộ tỉnh Yên Bái chỉ đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế lâm nghiệp (2010 - 2015)
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Một số kinh nghiệm
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Kinh tế lâm nghiệp là một lĩnh vực quan trọng, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và quản lý. Nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố, từ sách vở đến các bài viết trên tạp chí khoa học. Các nghiên cứu này không chỉ tập trung vào lợi ích kinh tế mà còn nhấn mạnh vai trò của rừng trong bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Một số công trình quốc tế đã chỉ ra rằng việc quản lý rừng không chỉ nhằm khai thác gỗ mà còn phải bảo vệ các giá trị môi trường. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đánh giá đầy đủ giá trị của rừng để có thể khai thác và quản lý bền vững. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về kinh tế lâm nghiệp cũng rất phong phú, chủ yếu tập trung vào khía cạnh kỹ thuật và chính sách. Những công trình này đã góp phần làm rõ quá trình phát triển lâm nghiệp tại Việt Nam, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc phát triển kinh tế lâm nghiệp tại Yên Bái.

1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến kinh tế lâm nghiệp

Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng kinh tế lâm nghiệp không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn có vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường. Các nghiên cứu quốc tế như của Font và Tribe đã nhấn mạnh giá trị đa dạng của rừng, từ cung cấp gỗ đến bảo vệ nguồn nước và điều hòa khí hậu. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc quản lý rừng cần phải bao gồm cả giá trị sử dụng gián tiếp, tức là các dịch vụ môi trường mà rừng cung cấp. Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng lâm nghiệp có thể đóng góp vào sự phát triển kinh tế bền vững, đồng thời bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học. Những nghiên cứu này đã tạo ra cơ sở lý luận vững chắc cho việc phát triển kinh tế lâm nghiệp tại Yên Bái.

II. Chủ trương và sự chỉ đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp của Đảng bộ tỉnh Yên Bái 2001 2010

Giai đoạn 2001-2010, Đảng bộ tỉnh Yên Bái đã có những chủ trương rõ ràng nhằm phát triển kinh tế lâm nghiệp. Những chính sách này không chỉ tập trung vào việc tăng cường sản xuất mà còn chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đảng bộ đã xác định lâm nghiệp là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Các chương trình phát triển lâm nghiệp được triển khai đồng bộ, từ quy hoạch, giao khoán rừng đến khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia. Những chính sách này đã tạo ra động lực cho người dân tham gia vào phát triển kinh tế lâm nghiệp, góp phần nâng cao đời sống và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững của kinh tế lâm nghiệp tại Yên Bái.

2.1. Những nhân tố tác động và chủ trương của Đảng bộ tỉnh Yên Bái

Chủ trương phát triển kinh tế lâm nghiệp của Đảng bộ tỉnh Yên Bái trong giai đoạn này được hình thành từ nhiều yếu tố tác động. Đầu tiên, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với phát triển lâm nghiệp đã tạo ra một khung pháp lý thuận lợi. Thứ hai, nhu cầu về sản phẩm lâm nghiệp ngày càng tăng cao, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Đảng bộ tỉnh đã xác định rõ vai trò của lâm nghiệp trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững. Các chính sách khuyến khích đầu tư vào lâm nghiệp, bảo vệ rừng và phát triển các dịch vụ môi trường đã được triển khai. Những chủ trương này không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế của rừng mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh.

III. Quá trình Đảng bộ tỉnh Yên Bái lãnh đạo đẩy mạnh phát triển kinh tế lâm nghiệp 2010 2015

Trong giai đoạn 2010-2015, Đảng bộ tỉnh Yên Bái tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế lâm nghiệp với nhiều chủ trương và chính sách mới. Những yêu cầu mới về phát triển bền vững đã được đặt ra, yêu cầu phải có sự chuyển biến mạnh mẽ trong cách thức quản lý và khai thác tài nguyên rừng. Đảng bộ đã chỉ đạo thực hiện các chương trình phát triển lâm nghiệp gắn với bảo vệ môi trường, đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quản lý rừng. Các chính sách hỗ trợ cho người dân trồng rừng, bảo vệ rừng và phát triển các sản phẩm từ rừng đã được triển khai. Những kết quả đạt được trong giai đoạn này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế của lâm nghiệp mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo sự phát triển bền vững của kinh tế lâm nghiệp tại Yên Bái.

3.1. Những yêu cầu mới và chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế lâm nghiệp

Đảng bộ tỉnh Yên Bái đã nhận thức rõ những yêu cầu mới trong phát triển kinh tế lâm nghiệp trong giai đoạn 2010-2015. Sự thay đổi trong chính sách phát triển lâm nghiệp đã phản ánh nhu cầu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đảng bộ đã đề ra các chủ trương nhằm tăng cường quản lý rừng, khuyến khích trồng rừng và bảo vệ rừng tự nhiên. Các chương trình phát triển lâm nghiệp được thiết kế để tạo ra giá trị kinh tế cao hơn từ rừng, đồng thời bảo vệ các dịch vụ môi trường mà rừng cung cấp. Những chủ trương này không chỉ giúp nâng cao đời sống của người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh.

IV. Nhận xét và kinh nghiệm

Quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp của Đảng bộ tỉnh Yên Bái từ năm 2001 đến 2015 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Những chính sách và chủ trương phát triển lâm nghiệp đã tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức cần phải giải quyết. Việc tổng kết những kinh nghiệm từ quá trình lãnh đạo này là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả lãnh đạo trong giai đoạn tiếp theo. Những bài học kinh nghiệm từ Yên Bái có thể được áp dụng cho các địa phương khác có điều kiện tương tự, góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế lâm nghiệp tại Việt Nam.

4.1. Một số kinh nghiệm

Một trong những kinh nghiệm quan trọng từ quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp tại Yên Bái là sự cần thiết phải gắn kết giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Các chính sách phát triển lâm nghiệp cần phải được thiết kế để đảm bảo rằng lợi ích kinh tế không đi ngược lại với mục tiêu bảo vệ môi trường. Hợp tác giữa các cấp chính quyền, cộng đồng và các tổ chức xã hội trong quản lý rừng là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của rừng và các dịch vụ môi trường cũng là một yếu tố quyết định cho sự thành công của các chương trình phát triển lâm nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ lịch sử với đề tài "Đảng bộ tỉnh Yên Bái lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp từ năm 2001 đến năm 2015" thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (mã số đào tạo tiến sĩ). Công trình nghiên cứu lịch sử sự lãnh đạo của một đảng bộ địa phương đối với một ngành kinh tế thế mạnh đặc thù tại địa bàn miền núi.

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả khẳng định lâm nghiệp là ngành kinh tế có vai trò then chốt trong việc bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, tạo sinh kế và bảo vệ an ninh sinh thái. Yên Bái là tỉnh miền núi nằm giữa vùng Đông Bắc và Tây Bắc, có diện tích tự nhiên 688.627,64 ha (chiếm 2% diện tích cả nước, 10,4% diện tích vùng Đông Bắc, đứng thứ 8 trong các tỉnh miền núi phía Bắc). Rừng chiếm tới 62,2% tổng diện tích tự nhiên của tỉnh vào năm 2015. Trong công cuộc đổi mới, kinh tế lâm nghiệp của tỉnh đã có những bước chuyển biến quan trọng, song cũng bộc lộ những hạn chế, thách thức mới. Do đó, việc tổng kết quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Yên Bái trong giai đoạn 2001 - 2015 có ý nghĩa cấp thiết nhằm đúc kết kinh nghiệm thực tiễn và lý luận sau 30 năm đổi mới, giải quyết khoảng trống nghiên cứu khi chưa có công trình lịch sử Đảng nào tổng kết hệ thống, toàn diện về nội dung này.

Mục đích nghiên cứu: Làm rõ hoạt động lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp của Đảng bộ tỉnh Yên Bái từ năm 2001 đến năm 2015; đánh giá những kết quả đạt được, chỉ ra ưu điểm, hạn chế và bước đầu rút ra một số kinh nghiệm có giá trị tham khảo cho giai đoạn tiếp theo.

Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án được xác định gồm 6 nhiệm vụ:

1. Tập hợp, hệ thống hóa tư liệu liên quan đến đề tài.
2. Phân kỳ lịch sử, trình bày và phân tích các sự kiện lịch sử một cách có hệ thống theo trình tự thời gian, gắn với hoàn cảnh lịch sử trong mỗi giai đoạn.
3. Phân tích những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp ở Yên Bái.
4. Trình bày hệ thống các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển kinh tế lâm nghiệp trong những năm 2001 - 2015.
5. Làm sáng tỏ quá trình Đảng bộ tỉnh Yên Bái quán triệt và vận dụng quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế lâm nghiệp vào điều kiện thực tiễn của địa phương: từ việc đề ra chủ trương, chính sách và lãnh đạo, tổ chức chỉ đạo thực hiện trong những năm 2001 - 2015.
6. Nhận xét, đánh giá ưu điểm, hạn chế trong hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Yên Bái giai đoạn 2001 - 2015, làm rõ nguyên nhân và rút ra những kinh nghiệm lịch sử.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Yên Bái về phát triển kinh tế lâm nghiệp từ năm 2001 đến năm 2015.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 2001 (bắt đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV) đến năm 2015 (kết thúc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII).
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn hành chính tỉnh Yên Bái gồm 9 đơn vị (thành phố Yên Bái, thị xã Nghĩa Lộ và 7 huyện: Trạm Tấu, Mù Cang Chải, Văn Chấn, Văn Yên, Lục Yên, Trấn Yên, Yên Bình).
• Phạm vi nội dung: Chủ trương và quá trình tổ chức chỉ đạo thực hiện của Đảng bộ tỉnh Yên Bái, tập trung vào 4 lĩnh vực: phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế; quy hoạch, giao, khoán rừng và đất lâm nghiệp; đổi mới tổ chức sản xuất, kinh doanh và khuyến khích các thành phần kinh tế; xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy kinh tế lâm nghiệp.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án khảo cứu và hệ thống hóa nguồn tài liệu phong phú theo ba nhóm công trình nghiên cứu chính:

Nhóm nghiên cứu về kinh tế lâm nghiệp trên thế giới: Các công trình tiêu biểu gồm Font, X và Tribe, J (nghiên cứu mối quan hệ giữa giải trí, bảo tồn và sản xuất gỗ, chỉ ra các giá trị trực tiếp và gián tiếp phi thị trường của rừng); Kearsley, G (cân bằng du lịch và tính hoang dã tại rừng bản địa New Zealand); Natasha Landell-Mills (định lượng thị trường dịch vụ môi trường rừng: hấp thụ carbon chiếm 27%, bảo tồn đa dạng sinh học 25%, bảo vệ đầu nguồn 21%, cảnh quan 17%, giá trị khác 10%); Sven Wunder (nghiên cứu về cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng - PFES); báo cáo năm 1992 của Liên Hợp Quốc và tài liệu "Making forest pay" của FAO khẳng định giá trị đa dụng của tài nguyên rừng.

Nhóm nghiên cứu về kinh tế lâm nghiệp tại Việt Nam:

• Về sách chuyên khảo: Công trình "Lâm nghiệp Việt Nam 1945 - 2000" do Nguyễn Văn Đắng chủ biên; sách "Nghiên cứu nhu cầu nông dân" của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và UNDP; "Việt Nam - 20 năm đổi mới" của Nguyễn Duy Quý; "Lâm nghiệp Việt Nam trong thập kỷ đầu của thế kỷ XXI" của Tổng cục Lâm nghiệp; sách "Chi trả dịch vụ môi trường (PFES) vì người nghèo ở Việt Nam" của Trần Hải.
• Về đề tài, kỷ yếu và báo cáo: Kỷ yếu "Chính sách và thực tiễn phục hồi rừng ở Việt Nam" (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với IUCN, 1999); đề tài của Đinh Đức Thuận và cộng sự về lâm nghiệp và giảm nghèo nông thôn (FSSP&P); công trình phương pháp định giá rừng tự nhiên của Nguyễn Nghĩa Biên; nghiên cứu định giá rừng của Vũ Tấn Phương; nghiên cứu PFES của Phạm Thu Thủy; báo cáo giao đất giao rừng của Tô Xuân Phúc và Trần Hữu Nghị.
• Về luận án tiến sĩ và bài báo: Luận án luật học của Nguyễn Thanh Huyền về hoàn thiện pháp luật quản lý và bảo vệ rừng; luận án kinh tế của Bùi Thị Minh Nguyệt về chính sách cho thuê môi trường rừng; luận án lịch sử của Đỗ Thị Diệu về quá trình phát triển kinh tế lâm nghiệp Việt Nam 1991 - 2010; các bài báo của Phan Thanh Xuân, Nguyễn Tùng, Vũ Long, Nguyễn Từ.

Nhóm công trình về kinh tế lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Yên Bái: Cuốn "Kinh tế trang trại gia đình ở tỉnh miền núi Yên Bái" (Vũ Ngọc Kỳ, Trần Đức, Vũ Sửu); "Nông nghiệp nông thôn Yên Bái trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa" do Vũ Sửu chủ biên; "Lịch sử Đảng bộ tỉnh Yên Bái, Tập II (1975 - 2005)"; kỷ yếu hội thảo khoa học tỉnh năm 1999 với các bài viết của Trần Cương, Trần Viết Hưởng; đề tài cấp bộ của Trần Thị Thu Thủy so sánh mô hình trang trại lâm nghiệp Yên Bái - Phú Thọ; nghiên cứu của Phạm Xuân Hoàn và Ngô Đình Quế về quản lý đất sau nương rẫy của người Dao; luận án kinh tế của Lương Văn Phượng; luận văn thạc sĩ của Hoàng Quốc Cường, Dương Thị Thanh Vân, Lương Văn Hiệp; các bài báo của Nguyễn Trung Lợi, Nguyễn Quốc Khương, Nguyễn Thị Kim Phượng.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Phần lớn các công trình đã công bố tiếp cận lâm nghiệp Yên Bái ở góc độ kỹ thuật lâm sinh, sinh thái học hoặc kinh tế đơn thuần; các số liệu thống kê thường mang tính rời rạc theo từng năm hoặc từng dự án cụ thể. Cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên biệt, có hệ thống dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Yên Bái đối với phát triển kinh tế lâm nghiệp trong suốt giai đoạn 2001 - 2015. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc dựng lại tiến trình lịch sử, phân tích mối quan hệ giữa chủ trương và kết quả thực tiễn, làm rõ nguyên nhân ưu - khuyết điểm và đúc kết thành bài học kinh nghiệm lịch sử.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khái niệm: Luận án được thực hiện trên nền tảng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và phát triển lâm nghiệp. Về mặt khái niệm, tác giả dựa trên cơ sở Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004, Luật Lâm nghiệp năm 2017, các định nghĩa của Liên Hợp Quốc và học giả Đào Duy Anh để đưa ra khái niệm làm việc: Kinh tế lâm nghiệp là một bộ phận trong nền kinh tế quốc dân, bao gồm các hoạt động sản xuất lâm nghiệp, phân phối, thương mại, tiêu thụ hàng hóa lâm sản và dịch vụ môi trường rừng do các tác nhân kinh tế thực hiện trên một địa bàn nhất định, vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp chủ yếu: Phương pháp lịch sử và phương pháp logic. Phương pháp lịch sử dùng để tái hiện tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Yên Bái theo trình tự thời gian gắn với bối cảnh cụ thể của từng giai đoạn; phương pháp logic dùng để phân tích bản chất, quy luật, rút ra các đánh giá và bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp kết hợp: Phương pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp số liệu kinh tế - xã hội qua các thời kỳ; phương pháp khảo sát thực tế và phỏng vấn các nhân chứng lịch sử nhằm đối chiếu tư liệu thành văn với thực tiễn chỉ đạo ở cơ sở. Luận án thuộc hướng nghiên cứu định tính của khoa học lịch sử, không sử dụng các mô hình kinh tế lượng hay kiểm định giả thuyết thống kê định lượng phức tạp.

Nguồn tư liệu:

• Văn kiện của Trung ương Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước liên quan đến lâm nghiệp.
• Các nghị quyết, chỉ thị, kết luận, chương trình hành động của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy; văn bản của HĐND và UBND tỉnh Yên Bái.
• Tài liệu lưu trữ tại Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Yên Bái; số liệu báo cáo của Cục Thống kê tỉnh Yên Bái, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Yên Bái.
• Sách chuyên khảo, bài báo khoa học, kỷ yếu, luận án, luận văn liên quan và số liệu khảo sát thực địa của tác giả.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

Nội dung chương 1 tập trung hệ thống hóa toàn bộ các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến kinh tế lâm nghiệp và thực tiễn tại Yên Bái theo 3 nhóm đối tượng. Tác giả chỉ rõ những kết quả đã đạt được trong giới học thuật: làm sáng tỏ giá trị đa dụng của tài nguyên rừng, phân tích cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES), đánh giá hiệu quả kinh tế trang trại đồi rừng và tiến trình đổi mới cơ chế quản lý ngành lâm nghiệp. Đồng thời, chương 1 khẳng định sự thiếu vắng một công trình tổng kết lịch sử lãnh đạo của cấp ủy Đảng địa phương đối với lĩnh vực này trong thời kỳ 2001 - 2015, từ đó xác lập 4 định hướng cụ thể mà luận án đi sâu giải quyết về bối cảnh tác động, sự hình thành chủ trương, kết quả chỉ đạo thực tiễn và bài học kinh nghiệm.

Chương 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ LÂM NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH YÊN BÁI (2001 - 2010)

Chương 2 làm rõ các yếu tố tác động và tiến trình đề ra chủ trương, tổ chức thực hiện trong giai đoạn 2001 - 2010:

• Về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội: Địa hình Yên Bái chia thành vùng cao (độ cao trên 600m, chiếm 67,56% diện tích) và vùng thấp (chiếm 32,44% diện tích); 94,7% đất thuộc nhóm đất đỏ vàng Feralit và mùn Feralit; mạng lưới sông ngòi dày đặc với sông Hồng, sông Chảy và hồ Thác Bà. Năm 2015, toàn tỉnh có 793.076 người thuộc 30 dân tộc, trong đó lực lượng lao động là 512.464 người (chiếm 65%).
• Về thực trạng trước năm 2001: Năm 2000, diện tích rừng Yên Bái đạt 264.065,3 ha, tỷ lệ che phủ 38,36%. Rừng tự nhiên là 180.436,3 ha; rừng trồng là 83.627,6 ha (chiếm 17,92% tổng diện tích rừng trồng của 11 tỉnh Đông Bắc, đứng đầu khu vực). Toàn tỉnh có 120 trang trại lâm nghiệp và 46 trang trại nông - lâm - thủy sản kết hợp.
• Về chủ trương: Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV (2001) đề ra mục tiêu chuyển dịch kinh tế hàng hóa, nâng độ che phủ rừng lên 48 - 50% vào năm 2005. Nghị quyết chuyên đề số 06-NQ/TU ngày 14/4/2003 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển kinh tế đồi rừng định hướng phân vùng sản xuất: vùng cao (Mù Cang Chải, Trạm Tấu, vùng cao Văn Chấn) ưu tiên trồng rừng phòng hộ đầu nguồn và các cây có giá trị (thông, sơn tra, thảo quả, chè Shan, quế, pơ mu); vùng thấp (thành phố Yên Bái, Văn Yên, Trấn Yên, Lục Yên, Yên Bình) phát triển rừng nguyên liệu giấy (keo lai, bạch đàn mô, bồ đề), quế, tre Bát Độ. Tiếp đó, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI (2005) và Chương trình hành động số 62-CTr/TU (2009) thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ương tiếp tục đẩy mạnh kinh tế đồi rừng.
• Về kết quả chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu: Tỷ trọng lâm nghiệp trong khối ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản luôn duy trì vị trí thứ hai, đóng góp ổn định trên 20% giá trị sản xuất.

Bảng 2.1: Cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản tính theo giá hiện hành tỉnh Yên Bái (2001 - 2010)

Năm	Tổng số (%)	Nông nghiệp (%)	Lâm nghiệp (%)	Thủy sản (%)
2001	100,00	76,67	21,72	1,60
2002	100,00	75,65	22,31	2,02
2003	100,00	75,77	21,56	2,65
2004	100,00	74,75	21,93	3,30
2005	100,00	74,65	21,79	3,54
2006	100,00	75,00	21,43	3,55
2007	100,00	75,28	21,11	3,60
2008	100,00	75,67	20,69	3,63
2009	100,00	75,61	20,68	3,69
2010	100,00	74,56	22,29	3,14

(Nguồn: Luận án tổng hợp từ Niên giám thống kê tỉnh Yên Bái 2010)

Về chuyển dịch nội ngành lâm nghiệp, tỷ trọng lĩnh vực khai thác gỗ và lâm sản chiếm từ 80,65% đến 83,79%, lĩnh vực lâm sinh chiếm từ 9,26% đến 11,05%. Giá trị kinh tế lâm nghiệp tăng từ 245.572 triệu đồng (năm 2001) lên 397.000 triệu đồng (năm 2005) và vượt mức 1.000 tỷ đồng vào năm 2010.

Chương 3: QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ TỈNH YÊN BÁI LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ LÂM NGHIỆP (2010 - 2015)

Chương 3 tái hiện giai đoạn đẩy mạnh phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với các chủ trương của Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII nhiệm kỳ 2010 - 2015. Bối cảnh mới đòi hỏi lâm nghiệp phải gắn chặt với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế thông qua các chương trình chứng chỉ rừng (FSC), chương trình hỗ trợ rừng và trang trại (FFF), chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) và giảm phát thải khí nhà kính (REDD).

Luận án phản ánh hoạt động lãnh đạo của Tỉnh ủy Yên Bái trong việc rà soát quy hoạch 3 loại rừng (phòng hộ, đặc dụng, sản xuất) theo Biểu đồ 3.1; đẩy mạnh công tác trồng rừng mới hàng năm theo Biểu đồ 3.2; hình thành rõ nét chuỗi giá trị và liên kết vùng sản xuất tập trung. Tác giả đối chiếu số liệu tại Bảng 3.1 (phân theo các ngành hoạt động lâm nghiệp 2010 - 2015) và Bảng 3.2 (so sánh giá trị sản xuất lâm nghiệp của Yên Bái với các tỉnh lân cận như Lào Cai, Hà Giang). Kết quả đến năm 2015, tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh được nâng lên 62,2%, khẳng định vị thế trung tâm nguyên liệu lâm sản lớn của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Chương 4: NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM

Chương 4 thực hiện việc tổng kết lịch sử thông qua hai nội dung lớn:

• Đánh giá ưu điểm: Đảng bộ tỉnh Yên Bái đã kịp thời ban hành các nghị quyết chuyên đề sát hợp thực tế; chuyển đổi cơ cấu đồi rừng từ tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hóa tập trung; phủ xanh đất trống đồi núi trọc và bảo vệ tốt rừng đầu nguồn; tạo thêm việc làm, góp phần xóa đói giảm nghèo tại các địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Chỉ ra hạn chế: Công nghiệp chế biến lâm sản nhìn chung còn manh mún, tỷ lệ chế biến tinh chưa cao, chủ yếu xuất thô hoặc sơ chế (dăm giấy, bóc gỗ); công tác quản lý quy hoạch đất lâm nghiệp ở một số địa phương còn thiếu chặt chẽ; thu nhập của người làm nghề rừng tuy tăng nhưng chưa tương xứng với tiềm năng. Tác giả phân tích rõ các nguyên nhân khách quan (địa hình chia cắt, thiên tai, cơ sở hạ tầng yếu kém) và nguyên nhân chủ quan (năng lực chỉ đạo của một số cấp ủy cơ sở, việc triển khai chính sách giao đất giao rừng có nơi còn chậm).
• Đúc rút kinh nghiệm: Trình bày tại mục 4.2 gồm các nhóm bài học lịch sử về nâng cao nhận thức của cấp ủy đối với vai trò kinh tế - sinh thái của rừng; coi trọng quy hoạch đất đai và bảo đảm quyền lợi lâu dài của người dân khi giao đất giao rừng; phát triển lâm nghiệp phải gắn kết chặt chẽ với thị trường tiêu thụ và công nghiệp chế biến; kết hợp hài hòa mục tiêu phát triển kinh tế với giữ vững quốc phòng - an ninh và bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương.

Kết quả và những đóng góp mới

Các đóng góp mới về mặt khoa học và thực tiễn của luận án gồm:

• Về mặt tư liệu: Tập hợp và hệ thống hóa được nguồn tư liệu văn kiện phong phú của Đảng bộ tỉnh Yên Bái, các báo cáo tổng kết ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, số liệu thống kê giai đoạn 2001 - 2015, tạo lập cơ sở dữ liệu lịch sử xác thực về kinh tế lâm nghiệp địa phương.
• Về mặt lý luận và khoa học lịch sử: Làm rõ các nhân tố khách quan, chủ quan chi phối sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh; phân tích quá trình cụ thể hóa đường lối đổi mới của Trung ương Đảng vào thực tiễn một tỉnh miền núi; xác định rõ nội hàm khái niệm kinh tế lâm nghiệp dưới góc nhìn khoa học Lịch sử Đảng.
• Về mặt thực tiễn: Đánh giá khách quan, toàn diện những thành tựu đạt được cũng như những khuyết điểm, hạn chế; chỉ ra các nguyên nhân căn cốt và đúc kết hệ thống kinh nghiệm lịch sử có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp tỉnh Yên Bái và các địa phương miền núi có điều kiện tương đồng trong giai đoạn tiếp theo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu đến năm 2015 theo mốc nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII. Do thuộc chuyên ngành Lịch sử Đảng, cách tiếp cận chủ yếu dựa trên phương pháp lịch sử và logic để phục dựng bức tranh chỉ đạo chính trị - kinh tế, chưa đi sâu phân tích định lượng vi mô từng chuỗi giá trị hàng hóa lâm sản ngoài địa bàn tỉnh hoặc lượng hóa tác động môi trường bằng các chỉ số kinh tế kỹ thuật phức tạp.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Các công trình kế tiếp có thể tiếp tục mở rộng phạm vi thời gian từ năm 2015 đến nay, khảo sát sâu việc triển khai thực hiện Luật Lâm nghiệp năm 2017, việc thực thi các cam kết quốc tế về giảm phát thải, thị trường tín chỉ carbon rừng và các chuỗi giá trị chế biến gỗ xuất khẩu của tỉnh trong bối cảnh mới.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn đối với:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lịch sử Việt Nam, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý tài nguyên môi trường trong việc nghiên cứu phương pháp luận tổng kết lịch sử kinh tế địa phương.
• Cơ quan lãnh đạo, quản lý và cán bộ tham mưu của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Yên Bái cũng như các tỉnh vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ trong việc hoạch định chính sách lâm nghiệp, quy hoạch 3 loại rừng và quản trị đất lâm nghiệp.
• Những nội dung đáng tham khảo trực tiếp: Chủ trương phân vùng phát triển lâm nghiệp (vùng cao - vùng thấp) tại Nghị quyết số 06-NQ/TU; các giải pháp giao đất giao rừng gắn với bảo đảm sinh kế đồng bào thiểu số; hệ thống số liệu phản ánh cơ cấu giá trị sản xuất lâm nghiệp trong giai đoạn 2001 - 2015.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Đảng bộ tỉnh Yên Bái đã phân chia định hướng phát triển kinh tế rừng theo những vùng nào trong Nghị quyết số 06-NQ/TU năm 2003?
Trả lời: Nghị quyết số 06-NQ/TU phân chia thành hai vùng phát triển rõ rệt: Vùng cao (gồm huyện Mù Cang Chải, Trạm Tấu và các xã vùng cao huyện Văn Chấn) tập trung bảo vệ và trồng mới rừng phòng hộ đầu nguồn, trồng các loài cây đặc sản và gỗ quý như thông, keo lai, chè Shan, quế, sơn tra, thảo quả, pơ mu, lát hoa; Vùng thấp (thành phố Yên Bái, các huyện Văn Yên, Trấn Yên, Lục Yên, Yên Bình và các xã vùng ngoài huyện Văn Chấn) tập trung trồng rừng nguyên liệu giấy thâm canh cao sản (keo lai, bạch đàn mô, bồ đề), quế, tre Bát Độ phục vụ công nghiệp chế biến và tiêu dùng.

Câu hỏi 2: Vị trí của ngành lâm nghiệp trong cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản tỉnh Yên Bái giai đoạn 2001 - 2010 thể hiện qua số liệu như thế nào?
Trả lời: Theo số liệu Niên giám thống kê tỉnh Yên Bái, trong cơ cấu giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản theo giá hiện hành (2001 - 2010), ngành lâm nghiệp luôn giữ vị trí thứ hai sau nông nghiệp, dao động từ 20,68% đến 22,31% (năm 2001 chiếm 21,72%, năm 2002 đạt 22,31%, năm 2010 đạt 22,29%), cao hơn đáng kể so với ngành thủy sản (chỉ chiếm từ 1,60% đến 3,69%).

Câu hỏi 3: Trước năm 2001, hiện trạng tài nguyên rừng và vị thế diện tích rừng trồng của tỉnh Yên Bái so với các tỉnh vùng Đông Bắc ra sao?
Trả lời: Năm 2000, tổng diện tích rừng Yên Bái là 264.065,3 ha, tỷ lệ che phủ đạt 38,36% diện tích tự nhiên, đứng thứ ba toàn vùng Đông Bắc (sau Tuyên Quang và Hà Giang). Đáng chú ý, rừng trồng của Yên Bái đạt 83.627,6 ha, chiếm 17,92% tổng diện tích rừng trồng của 11 tỉnh vùng Đông Bắc và là tỉnh có diện tích rừng trồng lớn nhất khu vực này.

Câu hỏi 4: Luận án sử dụng những phương pháp nghiên cứu chủ yếu nào và thuộc hướng tiếp cận gì?
Trả lời: Luận án thuộc hướng nghiên cứu định tính của khoa học lịch sử. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp logic, kết hợp các phương pháp bổ trợ như thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp dữ liệu, khảo sát thực tế và phỏng vấn các nhân chứng lịch sử. Luận án không sử dụng phương pháp định lượng kinh tế lượng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Đảng bộ tỉnh Yên Bái lãnh đạo phát triển kinh tế lâm nghiệp từ năm 2001 đến năm 2015" là công trình khoa học lịch sử tái hiện một cách hệ thống, chân thực quá trình chuyển biến của ngành lâm nghiệp Yên Bái dưới sự chỉ đạo của Đảng bộ địa phương. Công trình đã làm rõ các chủ trương mang tính bước ngoặt, phân tích sâu sắc các thành tựu về chuyển dịch cơ cấu cây trồng, bảo vệ môi trường, nâng độ che phủ rừng lên 62,2% vào năm 2015, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong chế biến sâu và quản lý đất đai. Hệ thống bài học kinh nghiệm được luận án đúc kết có giá trị khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác hoạch định chính sách phát triển lâm nghiệp bền vững tại Yên Bái cũng như các tỉnh miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Kinh tế lâm nghiệp luôn được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý và những người trực tiếp làm nghề rừng. Nhiều công trình nghiên cứu liên quan tới vấn đề này đã được công bố dưới dạng sách, đề tài, đề án, chương trình khoa học, luận văn, luận án và các bài viết đăng trên tạp chí khoa học chuyên ngành, ở các khía cạnh khác nhau. Nhóm các công trình nghiên cứu về kinh tế lâm nghiệp trên thế giới * Một số cuốn sách về kinh tế lâm nghiệp của các học giả nước ngoài Nghiên cứu những lợi ích đem lại từ rừng, Font, X và Tribe, J với bài viết “Recreation, Conservaton and Timber Prodcution: a Sustainable Relationship” (tác giả tự dịch: Giải trí, bảo vệ rừng và gỗ rừng: một mối quan hệ bền vững) đăng trong cuốn sách Du lịch và Du lịch Lâm nghiệp - Các nghiên cứu điển hình về Quản lý Môi trường, đã chỉ rõ giá trị nhiều mặt của rừng như là cung cấp gỗ, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ và phục hồi đất, điều hòa khí hậu, hấp thụ cacbon, tạo vẻ đẹp cảnh quan cho giải trí.

Những giá trị này của rừng đã đem lại rất nhiều lợi ích khác nhau cả về kinh tế, sinh thái, môi trường. Việc đánh giá đầy đủ giá trị của rừng và môi trường rừng là cơ sở để khai thác và quản lý rừng bền vững. Mặc dù, đã nhận biết được giá trị nhiều mặt của rừng nhưng trong một thời gian dài con người mới chỉ quan tâm đến giá trị từ khai thác gỗ. Chỉ đến khi các vấn đề về ảnh hưởng của việc khai thác gỗ quá mức gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường thì những vai trò của môi trường của rừng và dịch vụ môi trường rừng mới được thực sự quan tâm.

Theo bài viết này, để quản lý và sử dụng bền vững tài nguyên rừng phải đảm bảo chức năng kinh tế - xã hội của rừng [156]. Công trình nghiên cứu đã chỉ ra việc quản lý rừng hiện tại ở khu vực này không chỉ đơn thuần là quản lý để khai thác các giá trị sử dụng trực tiếp của 8 rừng (giá trị thị trường), mà còn phải bao gồm việc quản lý để khai thác các giá trị sử dụng gián tiếp (giá trị dịch vụ môi trường rừng) hay giá trị phi thị trường. Cũng trong cuốn sách này, Kearsley, G có bài viết “Balancing Tourism and Wilderness Qualities in New Zealand’s Native Forests” (tác giả tự dịch: Cân bằng du lịch và tính hoang dã của rừng bản địa ở New Zealand). Nghiên cứu tại Newzealand cho thấy, diện tích che phủ của rừng tự nhiên chiếm 1/4 diện tích cả nước và các rừng tự nhiên này phần lớn được bảo vệ hoàn toàn bởi một hệ thống các vườn quốc gia và lâm viên.

Chính phủ có quan điểm rằng bảo tồn được đặt lên trên tất cả các lợi ích khác, các hoạt động giải trí truyền thống như săn bắn trong rừng hoặc câu cá ở một số sông, hồ đều bị kiểm soát trong các giới hạn nhất định. Trong những năm gần đây, nhu cầu về giải trí ngoài trời đã tăng nhanh nhưng các hệ thống rừng vẫn được quản lý rất tốt do sự quản lý chặt chẽ cũng như quan điểm nhất quán về bảo tồn của Chính phủ [158]. Natasha Landell - Mills trong cuốn sách A global view of markets for forest environment services and their impact on the poor (tác giả tự dịch: Quan điểm toàn cầu về thị trường dịch vụ môi trường rừng và tác động của chúng đến người nghèo) đã có những đánh giá cho thấy, rừng có thể cung cấp nhiều loại dịch vụ khác nhau và mỗi dịch vụ này sẽ có một giá trị nhất định trong tổng giá trị kinh tế của rừng, như: Hấp thụ các bon chiếm 27%; Bảo tồn đa dạng sinh học chiếm 25%; Bảo vệ đầu nguồn chiếm 21%; Vẻ đẹp cảnh quan chiếm 17% và giá trị khác chiếm 10% [159]. Sự đánh giá này cho thấy, rừng có thể cung cấp nhiều loại dịch vụ khác nhau và mỗi dịch vụ này sẽ có một giá trị nhất định trong tổng giá trị kinh tế của rừng.

* Một số công trình nghiên cứu về kinh tế lâm nghiệp đã được công bố dưới dạng các báo cáo khoa học và các bài viết trên các tạp chí có uy tín trên thế giới. Từ năm 1992, báo cáo của tổ chức Liên Hiệp Quốc đã chỉ ra, trong những thập kỷ gần đây người ta mới nhận thức được rằng một trong những nguyên nhân cơ bản của suy thoái rừng là không xác định được giá trị môi trường của rừng bên cạnh sự phá rừng của cộng đồng địa phương [155]. Những sự thay đổi 9 về nhận thức giá trị môi trường rừng được thể hiện rõ nét thông qua những thay đổi về chính sách và luật về lâm nghiệp của nhiều nước trên thế giới. Sven Wunder với công trình nghiên cứu “Payments for environmental services” (tác giả tự dịch: Chi trả cho các dịch vụ môi trường) khẳng định giá trị của rừng là rất lớn.

Với tầm quan trọng này nhiều tổ chức, quốc gia đã hình thành các cơ chế khác nhau nhằm quản lý dịch vụ môi trường rừng trên quan điểm coi dịch vụ môi trường là một loại hàng hoá. Một số quốc gia đã tiến hành nghiên cứu và xây dựng cơ chế chi trả cho dịch vụ môi trường rừng - PFES (Payment for Environment Services) nhằm quản lý bền vững các dịch vụ môi trường rừng. Theo đó, các khái niệm và thuật ngữ được thừa nhận để chỉ sự thương mại các dịch vụ môi trường như: chi trả, đền đáp, thị trường, bồi thường [160]. Đây được coi là những xu hướng mới nhằm quản lý dịch vụ môi trường rừng và hướng tới phát triển bền vững.

Bước sang thế kỷ XXI, vai trò của rừng đã được đánh giá một cách toàn diện hơn. Theo đánh giá của tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO) trong “Making forest pay” (đăng trên Tạp chí Quốc tế về lâm nghiệp và công nghiệp rừng), rừng được coi là bộ phận không thể thay thế của môi trường sinh thái, giữ vai trò quan trọng trong đời sống con người và là cơ sở để phát triển nhiều ngành kinh tế khác [156]. Vì vậy, giá trị của rừng không chỉ là giá trị trực tiếp mà còn có giá trị gián tiếp (giá trị dịch vụ môi trường rừng).A với bài viết “What price recreation in Finland? Contingent valuation study of non - market benefits of public outdoor recreation areas. Theo bài viết, tình trạng này, nhất là ở những nước nghèo, đã không khuyến khích người làm lâm nghiệp bảo vệ và phát triển những giá trị môi trường rừng, dẫn đến thiệt hại cho nhiều ngành sản xuất và đời sống nói chung.

Thực tế đó đã buộc những người làm nghề rừng và những người hưởng lợi chính từ giá trị môi trường rừng 10 phải hợp tác với nhau, chia sẻ với nhau trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát triển những giá trị môi trường rừng. Trong quá trình đó, những giá trị môi trường rừng được phân tích, lượng giá, mua bán, trao đổi như những hàng hoá và dịch vụ khác. Người ta gọi những lợi ích môi trường của rừng được đưa ra trao đổi, mua bán như vậy là dịch vụ môi trường rừng. Tuy nhiên, trong thời gian dài kết quả nghiên cứu giá trị của môi trường rừng chỉ có ý nghĩa làm tăng kiến thức của con người về giá trị nhiều mặt của rừng, làm thay đổi giá trị của rừng mà chưa trở thành căn cứ cho những quyết định về biện pháp tác động vào rừng.

Nhóm các công trình nghiên cứu về kinh tế lâm nghiệp ở Việt Nam * Một số cuốn sách về kinh tế lâm nghiệp Ở Việt Nam, các cuốn sách viết về lâm nghiệp rất đa dạng và phong phú, chủ yếu tập trung vào khía cạnh kĩ thuật trên 3 lĩnh vực: lâm sinh, công nghiệp rừng, chính sách kinh tế lâm nghiệp. Trong cuốn sách Lâm nghiệp Việt Nam 1945 - 2000, tác giả Nguyễn Văn Đắng (chủ biên), đã tập hợp nhiều bài viết của nhiều nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu khoa học lâm nghiệp tổng kết quá trình phát triển lâm nghiệp Việt Nam. Trong đó, khái quát quá trình xây dựng và phát triển ngành Lâm nghiệp Việt Nam trong 55 năm từ 1945 đến năm 2000 [47]. Cuốn sách đã hệ thống những tư liệu, sự kiện, thành tựu và hạn chế của ngành lâm nghiệp qua 55 năm phát triển.

Cũng qua thực tiễn nghiên cứu, tổng hợp, các nhà lãnh đạo, nhà khoa học lâm nghiệp bước đầu đã đúc rút những kinh nghiệm về sự quản lý, xây dựng, bảo vệ và phát triển của ngành Lâm nghiệp giai đoạn 1945 - 2000. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế lâm nghiệp chưa khái quát một cách hệ thống, xuyên suốt, liên tục, nên khó nhận thấy sự khác biệt giữa các giai đoạn phát triển của ngành. Trong cuốn sách Nghiên cứu nhu cầu nông dân, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) và UNDP biên soạn, các tác giả đã đánh giá quá trình phát triển lâm nghiệp Việt Nam (tr.90-97) dưới góc độ tổ chức quản lý trong lâm nghiệp, về quyền chứng nhận sổ đỏ, về thái độ đối với lâm nghiệp. Tác giả Nguyễn Duy Quý trong cuốn sách Việt Nam - 20 năm đổi mới đã phân tích, so sánh, tổng kết, đánh giá thành tựu trên tất cả các lĩnh vực của 20 năm đổi mới, trong đó có những thành tựu về kinh tế nông - lâm nghiệp - thủy 11 sản; đồng thời chỉ ra những khó khăn, hạn chế của ngành lâm nghiệp, nhất là hiện tượng rừng và tài nguyên bị xâm hại nghiêm trọng [77].

Trong cuốn sách Lâm nghiệp Việt Nam - nhìn lại chặng đường hơn 20 năm đổi mới cùng đất nước [14], các tác giả đã đánh giá về thành tựu của ngành Lâm nghiệp qua hơn 20 năm đổi mới. Cuốn sách gồm 15 chương, với nhiều nội dung khác nhau, trong đó chương "Lâm nghiệp Việt Nam trước thời kỳ đổi mới" luận giải nhiều vấn đề của ngành Lâm nghiệp trước thời kỳ đổi mới. Chương VI của cuốn sách viết về ngành chế biến, thương mại gỗ và lâm sản trong thời kỳ đổi mới. Số lượng các doanh nghiệp trong ngành chế biến gỗ, sự phân bố doanh nghiệp, khối lượng xuất khẩu gỗ, nhập khẩu gỗ của Việt Nam được thống kê một cách chi tiết từ năm 2004 đến năm 2008.

Tuy nhiên, các tác giả chủ yếu khái quát những kết quả chính của ngành lâm nghiệp như: sự thay đổi trong hệ thống chính sách, thể chế, phương thức quản lý.