Luận Văn Thạc Sĩ: Phát Triển Hoạt Động Sở Giao Dịch II Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích phát triển hoạt động của Sở Giao dịch II Ngân hàng Phát triển Việt Nam, cung cấp giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Lương Quang Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Lại Tiến Dĩnh
• Trường học: Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính-Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Của Sở Giao Dịch II - Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN
• 1.1. Sự cần thiết của Ngân hàng Phát triển
• 1.2. Khái niệm Ngân hàng Phát triển
• 1.3. Các lý do chủ yếu hình thành Ngân hàng Phát triển
• 1.4. Vai trò của Ngân hàng Phát triển
• 1.4.1. Ngân hàng Phát triển thực hiện đầu tư có trọng điểm và ưu đãi cho các dự án phát triển
• 1.4.2. Ngân hàng Phát triển khuyến khích và duy trì hiệu quả kinh tế của dự án
• 1.4.3. Ngân hàng Phát triển hỗ trợ các doanh nghiệp và các vùng thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ GIAO DỊCH II – NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát kết quả hoạt động
• 2.2. Thực trạng hoạt động của Sở Giao dịch II
• 2.2.1. Huy động vốn và quản lý vốn
• 2.2.2. Cho vay đầu tư
• 2.2.3. Hỗ trợ sau đầu tư
• 2.2.4. Bảo lãnh tín dụng đầu tư
• 2.2.5. Bảo lãnh cho doanh nghiệp vay vốn Ngân hàng thương mại
• 2.2.6. Cho vay hỗ trợ xuất khẩu
• 2.2.7. Đánh giá thực trạng hoạt động của Sở Giao dịch II
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CỦA SỞ GIAO DỊCH II – NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. Mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và định hướng phát triển hoạt động của Sở Giao dịch II
• 3.1.1. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong các năm tới
• 3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động của Sở Giao dịch II
• 3.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động của Sở Giao dịch II
• 3.2.1. Các nhân tố về phía Sở Giao dịch II
• 3.2.2. Các nhân tố về môi trường chính trị, pháp lý, kinh tế xã hội
• 3.2.3. Các nhân tố về phía tổ chức thụ hưởng hỗ trợ từ Sở Giao dịch II
• 3.3. Các giải pháp tăng cường hoạt động của Sở Giao dịch II
• 3.3.1. Nâng cao năng lực của cơ quan cho vay
• 3.3.2. Tăng tính chủ động trong huy động vốn
• 3.3.3. Thiết lập quy chế phối hợp giữa Sở Giao dịch II với các ngân hàng thương mại
• 3.3.4. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.5. Kiến nghị với các Bộ, ngành khác và Doanh nghiệp
• DANH MỤC CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Hoạt Động Sở Giao Dịch II Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam

Hoạt động của Sở Giao dịch II Ngân hàng Phát triển Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Hồ Chí Minh. Ngân hàng Phát triển được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho các dự án phát triển, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập và đổi mới hiện nay. Sở Giao dịch II không chỉ thực hiện các hoạt động cho vay mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc huy động vốn và quản lý rủi ro.

1.1. Vai Trò Của Ngân Hàng Phát Triển Trong Kinh Tế

Ngân hàng Phát triển có vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho các dự án phát triển kinh tế, đặc biệt là các dự án có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của vùng và ngành. Hoạt động này không chỉ giúp cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Sở Giao Dịch II

Sở Giao dịch II được thành lập vào năm 2006, với mục tiêu hỗ trợ các dự án đầu tư phát triển tại thành phố Hồ Chí Minh. Từ khi thành lập, Sở đã thực hiện nhiều chương trình cho vay và hỗ trợ doanh nghiệp, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Của Sở Giao Dịch II

Mặc dù Sở Giao dịch II đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong hoạt động. Các vấn đề như hạn chế về nguồn vốn, rủi ro tín dụng và sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác đang ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của Sở.

2.1. Hạn Chế Về Nguồn Vốn

Nguồn vốn cho các dự án phát triển thường bị hạn chế, đặc biệt là trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn nhiều khó khăn. Điều này khiến Sở Giao dịch II gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu vốn cho các dự án lớn.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn mà Sở Giao dịch II phải đối mặt. Việc đánh giá khả năng hoàn trả của các doanh nghiệp là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho nguồn vốn cho vay.

III. Phương Pháp Tăng Cường Hoạt Động Của Sở Giao Dịch II

Để phát triển hoạt động, Sở Giao dịch II cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm tăng cường khả năng huy động vốn và quản lý rủi ro. Việc cải tiến quy trình cho vay và nâng cao năng lực của nhân viên là rất cần thiết.

3.1. Cải Tiến Quy Trình Cho Vay

Cải tiến quy trình cho vay giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao trải nghiệm của khách hàng. Điều này sẽ thu hút nhiều doanh nghiệp hơn đến với Sở Giao dịch II.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Nhân Viên

Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên là yếu tố quan trọng để cải thiện chất lượng dịch vụ. Nhân viên có kiến thức và kỹ năng tốt sẽ giúp Sở Giao dịch II hoạt động hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hoạt Động Sở Giao Dịch II

Hoạt động của Sở Giao dịch II đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho nền kinh tế địa phương. Các dự án được tài trợ không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần cải thiện đời sống của người dân.

4.1. Kết Quả Từ Các Dự Án Đầu Tư

Nhiều dự án đầu tư đã được thực hiện thành công, tạo ra hàng ngàn việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế tại địa phương. Các dự án này cũng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

4.2. Tác Động Đến Kinh Tế Xã Hội

Hoạt động của Sở Giao dịch II không chỉ dừng lại ở việc tài trợ vốn mà còn có tác động tích cực đến các lĩnh vực khác như giáo dục, y tế và môi trường, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Sở Giao Dịch II

Tương lai của Sở Giao dịch II phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu phát triển kinh tế. Việc tiếp tục cải tiến và đổi mới sẽ giúp Sở duy trì vị thế của mình trong hệ thống ngân hàng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Sở Giao dịch II cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên và các dự án có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.

5.2. Chiến Lược Huy Động Vốn Hiệu Quả

Xây dựng chiến lược huy động vốn hiệu quả sẽ giúp Sở Giao dịch II có đủ nguồn lực để thực hiện các dự án phát triển, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn phát triển kinh tế tại trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước giai đoạn 2006 - 2009 cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng kỹ thuật, sản xuất công nghiệp và an sinh xã hội là vô cùng cấp thiết. Trước thực trạng các ngân hàng thương mại chủ yếu tập trung nguồn vốn ngắn hạn từ 3 đến 7 năm, Ngân hàng Phát triển Việt Nam nói chung và Sở Giao dịch II nói riêng giữ vai trò công cụ kinh tế đắc lực của Chính phủ nhằm lấp đầy khoảng cách cung cầu vốn dài hạn. Tính đến ngày 31/12/2008, Sở Giao dịch II đã quản lý tổng quy mô dư nợ đạt trên 23.000 tỷ đồng, bao gồm hơn 150 dự án vay vốn trong nước với giá trị hợp đồng tín dụng trên 35.000 tỷ đồng và 56 dự án vay lại nguồn vốn ODA với dư nợ đạt 20.769,068 tỷ đồng.

Tuy nhiên, hoạt động của đơn vị trong giai đoạn chuyển đổi từ Quỹ Hỗ trợ Phát triển sang mô hình Ngân hàng Phát triển theo Quyết định số 108/2006/QĐ-TTg bộc lộ nhiều điểm nghẽn lớn. Tiến độ giải ngân vốn tín dụng đầu tư trong nước năm 2008 chỉ đạt 237,753 tỷ đồng, tương đương 61,14% kế hoạch điều chỉnh; tỷ lệ dự án được phê duyệt cho vay mới qua thẩm định chỉ đạt 15% (3/20 dự án); trong khi tỷ lệ nợ quá hạn tính cả các dự án chỉ định chính sách tăng lên mức 4,63%.

Nghiên cứu được triển khai nhằm phân tích thực trạng vận hành 4 nghiệp vụ trụ cột: cho vay tín dụng đầu tư, hỗ trợ sau đầu tư, bảo lãnh tín dụng và tín dụng hỗ trợ xuất khẩu tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cùng các tỉnh lân cận trong thời gian từ ngày 19/05/2006 đến ngày 19/05/2009. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp đơn vị nâng cao năng lực thẩm định, thúc đẩy giải ngân an toàn, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố với tỷ trọng dịch vụ đạt 51,7% và công nghiệp - xây dựng đạt 47,5% vào năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết các định chế tài chính phát triển (Development Financial Institutions - DFI) và lý thuyết thất bại thị trường trong phân bổ vốn đầu tư dài hạn. Theo các lý thuyết kinh tế học công cộng, các dự án kết cấu hạ tầng, y tế, giáo dục và công nghiệp mũi nhọn thường mang lại tỷ suất sinh lời tài chính thấp nhưng tạo ra giá trị thặng dư xã hội to lớn, khiến các ngân hàng thương mại hoạt động vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận không sẵn sàng tài trợ. Mô hình định chế tài chính nhà nước vận hành theo nguyên tắc phi lợi nhuận, lấy thu bù chi và bảo toàn vốn được áp dụng để giải thích cơ chế can thiệp bằng tín dụng ưu đãi.

Khung lý thuyết của đề tài làm rõ năm khái niệm cốt lõi:

1. Ngân hàng phát triển là tổ chức tín dụng nhà nước thực hiện chính sách tài trợ vốn trung và dài hạn phục vụ chiến lược kinh tế - xã hội.
2. Cho vay tín dụng đầu tư phát triển với hạn mức tối đa bằng 70% tổng mức vốn đầu tư tài sản cố định và thời hạn vay từ 12 đến 15 năm theo Nghị định 151/2006/NĐ-CP.
3. Hỗ trợ sau đầu tư là hình thức cấp bù chênh lệch lãi suất với mức 3,5%/năm đối với tiền đồng Việt Nam và 0,96%/năm đối với ngoại tệ sau khi công trình hoàn thành đưa vào khai thác.
4. Bảo lãnh tín dụng đầu tư và bảo lãnh cho doanh nghiệp vay vốn ngân hàng thương mại với mức phí 0,5%/năm theo Quyết định 14/2009/QĐ-TTg.
5. Tín dụng hỗ trợ xuất khẩu với mức cho vay tối đa 85% giá trị hợp đồng xuất khẩu nhằm thúc đẩy kim ngạch ngoại tệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ bảng cân đối tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thẩm định và theo dõi thu hồi nợ của Sở Giao dịch II từ tháng 5/2006 đến tháng 5/2009. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 56 dự án cho vay lại nguồn vốn ODA, 20 hồ sơ dự án đầu tư xin vay mới, 109 dự án thụ hưởng chính sách hỗ trợ sau đầu tư và hơn 50 hồ sơ đề nghị bảo lãnh vay vốn thương mại. Phương pháp chọn mẫu toàn thể kết hợp chọn mẫu điển hình theo nhóm ngành then chốt (giao thông, cấp nước, điện lực, bệnh viện, trường học) được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ bức tranh tín dụng chính sách tại khu vực kinh tế phía Nam.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích định lượng kết hợp định tính, so sánh chuỗi thời gian giữa chỉ tiêu kế hoạch pháp lệnh và kết quả thực hiện thực tế. Phương pháp này được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc đo lường khoảng cách giải ngân, tỷ lệ thu hồi nợ gốc - lãi, cũng như định lượng tác động của chính sách tiền tệ và khung pháp lý đến từng nghiệp vụ ngân hàng phát triển trong giai đoạn nghiên cứu 3 năm liên tục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2006 - 2009 tại Sở Giao dịch II ghi nhận bốn phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu dư nợ có sự tập trung rất lớn vào kênh vốn quốc tế nhưng tăng trưởng cấp tín dụng đầu tư trong nước mới còn chậm. Tổng dư nợ toàn sở đạt trên 23.000 tỷ đồng, trong đó danh mục 56 dự án ODA chiếm tới 20.769,068 tỷ đồng (chiếm tỷ trọng áp đảo xấp xỉ 88% tổng dư nợ tín dụng). Ngược lại, công tác thẩm định cho vay đầu tư dự án mới trong nước gặp nhiều trở ngại: trong số 20 dự án tiếp nhận thẩm định (17 dự án mới, 2 dự án chuyển tiếp, 1 dự án thẩm định lại), chỉ có 3 dự án được phê duyệt cấp tín dụng, đạt tỷ lệ khiêm tốn 15%. Giá trị giải ngân vốn đầu tư năm 2008 chỉ đạt 237,753 tỷ đồng, tương đương 61,14% kế hoạch được giao.

Thứ hai, nghiệp vụ hỗ trợ sau đầu tư và tín dụng xuất khẩu đã phát huy mạnh mẽ vai trò kích hoạt dòng vốn xã hội. Lũy kế đến ngày 31/12/2009, Sở Giao dịch II đã thực hiện hỗ trợ sau đầu tư cho 109 dự án, thu hút tổng vốn đầu tư phát triển đạt 4.030 tỷ đồng, trong đó vốn huy động từ xã hội đạt 2.281 tỷ đồng và các tổ chức tín dụng thương mại tham gia 1.749 tỷ đồng; doanh số cấp hỗ trợ đạt 67,378 tỷ đồng (riêng năm 2009 cấp 10,840 tỷ đồng, đạt 99,90% kế hoạch). Ở mảng hỗ trợ xuất khẩu năm 2008, doanh số giải ngân đạt 1.597 tỷ đồng (đạt 100% kế hoạch), số thu nợ gốc đạt 2.750 tỷ đồng (đạt 106% kế hoạch) và thu lãi đạt 76,739 tỷ đồng.

Thứ ba, triển khai nghiệp vụ mới theo Quyết định số 14/2009/QĐ-TTg ghi nhận phản hồi tích cực nhưng còn mất cân đối giữa các phân khúc. Đơn vị đã tiếp nhận hơn 50 bộ hồ sơ, thẩm định và cấp chứng thư bảo lãnh cho 18 trường hợp với tổng giá trị bảo lãnh trên 175 tỷ đồng, tuy nhiên có đến 17 trường hợp là phương án sản xuất kinh doanh ngắn hạn và chỉ có 1 trường hợp là dự án đầu tư tài sản cố định. Riêng nghiệp vụ bảo lãnh tín dụng đầu tư truyền thống không ghi nhận hồ sơ thực hiện thành công do trùng lặp điều kiện vay trực tiếp.

Thứ tư, chất lượng tín dụng phân hóa sâu sắc giữa dự án thẩm định độc lập và các chương trình cho vay theo chỉ định của Chính phủ. Tỷ lệ nợ quá hạn thông thường của đơn vị duy trì ở mức rất thấp là 0,27% trên tổng dư nợ. Tuy nhiên, khi tính gộp các chương trình chỉ định chính sách, tỷ lệ nợ quá hạn vọt lên mức 4,63%. Điển hình là Chương trình đóng tàu đánh bắt hải sản xa bờ gồm 17 dự án vay 41,281 tỷ đồng để đóng mới 30 con tàu, dư nợ đến ngày 31/12/2008 là 21,810 tỷ đồng thì nợ quá hạn lên tới 16,927 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 77,6% tổng dư nợ của chương trình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm trễ trong tiến độ giải ngân (chỉ đạt 61,14% - 63% kế hoạch trước điều chỉnh) xuất phát từ thủ tục chuẩn bị đầu tư xây dựng cơ bản của các chủ đầu tư còn rườm rà, thiếu sự chuẩn bị về nguồn vốn tự có tối thiểu 15%. Bên cạnh đó, biến động kinh tế vĩ mô năm 2008 buộc cơ chế điều hành tín dụng phải thay đổi nhiều lần để kiểm soát lạm phát, khiến nhiều dự án phải tính toán lại phương án tài chính. Sự thất bại tại chương trình đánh bắt xa bờ (nợ quá hạn 77,6%) phản ánh rõ nét hạn chế của việc đầu tư dàn trải thiếu quy hoạch ngư trường và tác động tiêu cực của giá nhiên liệu leo thang.

Các phát hiện trên có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu dư nợ với 88% tỷ trọng thuộc về khối ODA và 12% khối tín dụng trong nước; kết hợp biểu đồ cột so sánh tỷ lệ hoàn thành kế hoạch thu nợ gốc giữa nhóm dự án ODA (102,14%) và hỗ trợ xuất khẩu (106%); cùng bảng ma trận phân tích rủi ro tách biệt nợ quá hạn thông thường (0,27%) với nợ quá hạn dự án chỉ định (4,63%). Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu tài chính phát triển quốc tế tại các định chế như Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) hay Ngân hàng Phát triển Trung Quốc (CDB), khẳng định rằng nếu thiếu hụt cơ chế thẩm định độc lập và bù đắp rủi ro thị trường, tín dụng chính sách sẽ đối mặt với nguy cơ nợ xấu rất lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện mô hình và phát triển toàn diện hoạt động của Sở Giao dịch II trong chu kỳ kinh tế tiếp theo, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất như sau:

Thứ nhất, chuẩn hóa và rút ngắn quy trình thẩm định dự án đầu tư. Ban Giám đốc và Phòng Tín dụng Sở Giao dịch II cần hoàn thiện sổ tay thẩm định kỹ thuật - tài chính chuyên sâu, rút ngắn thời gian phê duyệt hồ sơ từ 45 ngày xuống dưới 25 ngày làm việc. Giải pháp này đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ vay vốn được phê duyệt khả thi từ mức 15% hiện tại lên tối thiểu 35% đến 40% trong giai đoạn 2010 - 2012, bảo đảm hoàn thành 100% chỉ tiêu kế hoạch giải ngân vốn tín dụng đầu tư được giao hàng năm.

Thứ hai, đa dạng hóa công cụ huy động nguồn vốn trung và dài hạn tại chỗ. Sở Giao dịch II cần chủ động kiến nghị cơ chế phát hành kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu công trình được Chính phủ bảo lãnh; đồng thời đẩy mạnh thu hút nguồn vốn nhàn rỗi từ Quỹ Bảo hiểm Xã hội và các định chế tài chính. Mục tiêu đặt ra là gia tăng quy mô nguồn vốn huy động bình quân vượt mốc 1.500 tỷ đồng/năm (tăng trên 60% so với mức 893,783 tỷ đồng năm 2008) trước năm 2012, với tỷ trọng vốn có kỳ hạn ổn định duy trì trên 80%.

Thứ ba, thiết lập quy chế đồng tài trợ và liên kết bảo lãnh với hệ thống ngân hàng thương mại. Lãnh đạo đơn vị cần chủ động ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện với tối thiểu 5 ngân hàng thương mại lớn tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nhằm chia sẻ rủi ro thẩm định, tận dụng nguồn vốn thương mại để phát triển nghiệp vụ hỗ trợ sau đầu tư (hưởng mức chênh lệch 3,5%/năm) và bảo lãnh vay vốn theo Quyết định 14/2009/QĐ-TTg, phấn đấu nâng quy mô phát hành chứng thư bảo lãnh đạt trên 500 tỷ đồng/năm vào năm 2011.

Thứ tư, xử lý dứt điểm nợ đọng chính sách và nâng cao năng lực trích lập quỹ dự phòng rủi ro. Đơn vị cần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Tài chính phân loại, khoanh nợ, xử lý tài sản thế chấp đối với khoản nợ quá hạn 16,927 tỷ đồng tại chương trình đóng tàu xa bờ theo Quyết định 89/2003/QĐ-TTg. Song song đó, duy trì trích lập quỹ dự phòng rủi ro 2% từ nguồn thu lãi hàng năm để giữ vững tỷ lệ nợ quá hạn tổng thể dưới ngưỡng an toàn 1,5% trong giai đoạn 2010 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

1. Ban điều hành và cán bộ tín dụng Ngân hàng Phát triển Việt Nam: Cung cấp bài học thực tiễn trong công tác quản lý danh mục ODA trị giá 20.769,068 tỷ đồng và kinh nghiệm triển khai gói bảo lãnh doanh nghiệp 175 tỷ đồng, giúp tối ưu hóa quy trình kiểm soát chi và quản trị rủi ro nợ vay.
2. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, UBND TP.HCM): Khai thác dữ liệu thực tế về tiến độ giải ngân (đạt 61,14% kế hoạch) và cơ chế chênh lệch lãi suất hỗ trợ sau đầu tư 3,5%/năm để điều chỉnh khung pháp lý tín dụng đầu tư sát với biến động thị trường.
3. Doanh nghiệp và chủ đầu tư các dự án phát triển, xuất khẩu: Nắm vững các điều kiện pháp lý, quy chuẩn vốn tự có tối thiểu 15%, mức vay tối đa 70% tổng mức đầu tư cố định và cơ chế cho vay xuất khẩu 85% giá trị hợp đồng để chủ động tiếp cận nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước.
4. Giảng viên, học viên cao học và chuyên gia nghiên cứu tài chính công: Khai thác kho tư liệu thực chứng về mô hình định chế tài chính phát triển tại Việt Nam, phục vụ nghiên cứu chuyên sâu về tài trợ dự án hạ tầng, đồng tài trợ tín dụng và phòng ngừa nợ xấu chính sách.

Câu hỏi thường gặp

Sở Giao dịch II - Ngân hàng Phát triển Việt Nam giữ vai trò gì đối với sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh? Đơn vị đóng vai trò cung cấp nguồn vốn trung dài hạn ưu đãi cho hàng loạt công trình hạ tầng then chốt như Nhà máy nước Thủ Đức công suất 300.000 m3/ngày, đường dây 500kV Phú Mỹ - Nhà Bè - Phú Lâm, Bệnh viện Bình Dân; đồng thời quản lý danh mục ODA 20.769,068 tỷ đồng, trực tiếp thúc đẩy dịch chuyển tỷ trọng ngành dịch vụ thành phố lên 51,7% năm 2010.

Điều kiện cụ thể để dự án được vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước là gì? Dự án phải thuộc danh mục ban hành kèm Nghị định 151/2006/NĐ-CP, bảo đảm đầy đủ thủ tục xây dựng cơ bản và có phương án tài chính hoàn vốn khả thi. Chủ đầu tư phải có năng lực quản lý và sở hữu mức vốn tự có tham gia tối thiểu bằng 15% tổng mức đầu tư tài sản cố định của dự án.

Nghiệp vụ hỗ trợ sau đầu tư mang lại lợi ích tài chính ra sao cho chủ dự án? Chủ đầu tư tự vay vốn tại ngân hàng thương mại để thực hiện dự án; sau khi công trình hoàn thành đưa vào sử dụng và trả được nợ gốc - lãi, Ngân hàng Phát triển sẽ cấp bù chênh lệch lãi suất 3,5%/năm đối với tiền đồng Việt Nam và 0,96%/năm đối với ngoại tệ. Nghiệp vụ này đã giải ngân 67,378 tỷ đồng cho 109 dự án.

Vì sao chương trình đóng tàu đánh bắt xa bờ lại phát sinh tỷ lệ nợ quá hạn lên tới 77,6%? Chương trình triển khai 17 dự án với tổng vốn vay 41,281 tỷ đồng để đóng 30 tàu. Tình trạng nợ quá hạn 16,927 tỷ đồng xảy ra do đầu tư dàn trải, thiếu quy hoạch vùng đánh bắt dẫn đến ngư trường cạn kiệt, kết hợp với chi phí nhiên liệu tăng cao khiến ngư dân thua lỗ và mất khả năng thanh toán nợ gốc.

Tín dụng đầu tư phát triển khác biệt thế nào so với tín dụng ngân hàng thương mại thông thường? Tín dụng đầu tư nhà nước hoạt động phi lợi nhuận nhằm thực hiện mục tiêu chính sách xã hội, cho vay vốn dài hạn từ 12 đến 15 năm với mức lãi suất ưu đãi căn cứ theo lãi suất trái phiếu Chính phủ 5 năm cộng 0,5%/năm, trong khi ngân hàng thương mại chủ yếu cung cấp vốn ngắn hạn từ 3 đến 7 năm theo lãi suất thị trường.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò của định chế tài chính phát triển trong việc giải quyết khoảng cách cung cầu vốn trung dài hạn tại nền kinh tế đang phát triển.
• Khẳng định đóng góp to lớn của Sở Giao dịch II qua việc quản lý hơn 23.000 tỷ đồng tổng dư nợ, tài trợ hàng loạt công trình hạ tầng trọng điểm và kích hoạt 4.030 tỷ đồng vốn xã hội qua hỗ trợ sau đầu tư.
• Làm rõ các rào cản nội tại khiến tỷ lệ giải ngân mới chỉ đạt 61,14% kế hoạch năm 2008 và phân tích nguyên nhân nợ quá hạn 77,6% tại chương trình chỉ định đóng tàu xa bờ.
• Đề xuất đồng bộ bốn nhóm giải pháp hành động: cải tiến quy trình thẩm định dưới 25 ngày, nâng quy mô huy động vốn vượt 1.500 tỷ đồng, liên kết bảo lãnh với ngân hàng thương mại và trích lập dự phòng 2% để kiểm soát nợ xấu dưới 1,5%.
• Xác lập lộ trình chuyển giao tài liệu nghiên cứu cho các cơ quan hoạch định chính sách công và đề xuất các đơn vị quản lý tín dụng triển khai ngay khung liên kết đồng tài trợ trong giai đoạn 2010 - 2015. Các cơ quan quản lý, định chế tài chính và nhà nghiên cứu quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các mô hình thẩm định và giải pháp từ luận văn để nâng cao hiệu quả quản trị tín dụng đầu tư phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN 1. Sự cần thiết của Ngân hàng Phát triển. Khái niệm Ngân hàng Phát triển. Quá trình phát triển của các tổ chức tài chính gắn liền với quá trình phát triển kinh tế.

Các ngân hàng như ngân hàng thương mại, ngân hàng ñầu tư, các tổ chức tài chính phi ngân hàng như Quỹ ñầu tư, công ty tài chính… ñóng vai trò ngày càng quan trọng trong thu hút tiết kiệm và tài trợ cho phát triển, hạn chế rủi ro và tăng khả năng sinh lời. Phần lớn các trung gian tài chính hoạt ñộng vì mục tiêu tối ña lợi ích tài chính của chủ sở hữu. Song có một số tổ chức hoạt ñộng với các mục tiêu và ñối tượng phục vụ ñặc biệt, hướng tới lợi ích kinh tế - xã hội chung. Ngân hàng Phát triển là một tỏ chức như vậy.

Ngân hàng Phát triển là tổ chức tín dụng mà hoạt ñộng chủ yếu là tài trợ trung và dài hạn cho các dự án phát triển. Hoạt ñộng của Ngân hàng Phát triển là huy ñộng, tài trợ và làm các dịch vụ thanh toán. Mục tiêu hoạt ñộng là tài trợ có hiệu quả các chương trình phát triển kinh tế do Chính phủ hoạch ñịnh. Phương thức hoạt ñộng chủ yếu là ñầu tư trung và dài hạn cho các công trình kinh tế trọng ñiểm, hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển thông qua ñầu tư ñổi mới thiết bị và công nghệ.

Các lý do chủ yếu hình thành Ngân hàng Phát triển. Nhu cầu vốn trung và dài hạn cho phát triển kinh tế. Nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế, ñặc biệt là vốn trung và dài hạn là rất lớn. Nhu cầu về cải tạo và xây dựng cơ sở hạ tầng quan trọng cho phát triển, như: ðường giao thông; Bến cảng; Nhà máy cung cấp ñiện, nước; Các công trình nghiên cứu cơ bản… Nhu cầu của các doanh nghiệp về ñầu tư mới, trang bị máy móc, mở rộng quy mô sản xuất… ñều cần ñến vốn trung dài hạn.

Nhu cầu này ñược ñáp ứng chủ yếu Lương Quang Hưng – Luận văn thạc sỹ kinh tế Khóa 15 – Ngân hàng – ðại học Kinh tế TP.HCM Trang 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] [Type the document title] bằng tiết kiệm của doanh nghiệp, dân cư và thu ngân sách dành cho ñầu tư. Tuy nhiên, nguồn vốn này rất hạn chế, ñặc biệt là tại các nước ñang phát triển, do: Thứ nhất: Hệ thống ngân hàng thương mại với nguồn vốn ngắn hạn là chủ yếu, chỉ tập trung cho vay ngắn hạn. Tỷ trọng cho vay trung dài hạn thấp và kỳ hạn thường chỉ từ 3-7 năm. Kỳ hạn cho vay của nhiều Ngân hàng Thương mại không phù hợp với việc các công trình xây dựng cơ bản, thu hồi vốn chậm, không phù hợp với việc xây dựng các sở sản xuất kinh doanh mới có quy mô vốn lớn và sử dụng trong thời gian dài.

Thị trường nợ kém phát triển ñã làm cho các tài sản chủ yếu của Ngân hàng Thương mại kém thanh khoản, vì vậy rất rủi ro nếu sử dụng các nguồn có kỳ hạn ngắn từ 1-3 năm ñể cho vay 10-20 năm. Cùng với sự thay ñổi tỷ giá, các Ngân hàng Thương mại cũng rất khó khăn khi cung cấp các khoản cho vay trung và dài hạn bằng ngoại tệ, rất cần thiết ñể doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị từ nước ngoài. Thứ hai: Thị trường vốn trung dài hạn không có hoặc kém phát triển. Nhu cầu ñầu tư dài hạn thường ñáp ứng thông qua thị trường vốn dài hạn, hoặc thu hút ñầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, cả hai loại thị trường này ñều bị hạn chế tại các nước ñang phát triển. Thông qua thị trường vốn mà thị trường chứng khoán là trung tâm, các doanh nghiệp gọi vốn cổ phần hoặc phát hành trái phiếu dài hạn. ðiều kiện ñể thị trường chứng khoán phát triển là sự phát triển của công ty cổ phần, ổn ñịnh vĩ mô… là nhứng ñiều kiện rất khó ñạt ñược tại nhiều nước mà Nhà nước duy trì ñộc quyền thông qua nhiều doanh nghiệp Ngà nước trong những ngành, lĩnh vực quan trọng. Thu hút ñầu tư trực tiếp nước ngoài là kênh gọi vốn dài hạn quan trọng, song lại bị hạn chế bởi môi trường ñầu tư chưa hấp dẫn, hoặc bởi giới hạn trong lĩnh vực ñầu tư ñối với người nước ngoài.

Thứ ba: Chi ngân sách cho phát triển kinh tế bị hạn chế. Trên cơ sở nhận thức ñược tầm quan trọng của hoạt ñộng ñầu tư ñối với phát triển kinh tế, Chính phủ thường xuyên tăng chi cho ñầu tư. Song thu ngân sách nghèo nàn và tính cấp bách của các khoản chi tiêu thường xuyên ñã cản trở mạnh mẽ khả năng ñầu tư của Chính phủ Lương Quang Hưng – Luận văn thạc sỹ kinh tế Khóa 15 – Ngân hàng – ðại học Kinh tế TP.HCM Trang 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] [Type the document title] cho phát triển kinh tế. Nhiều khoản chi ñầu tư ñã bị giảm hiệu quả rất lớn do tình trạng tham nhũng và trình ñộ quản lý yếu kém trong bộ máy Chính phủ.

ðây chính là những lý do chủ yếu tạo ra khoảng các giữa cung và cầu trên thị trường tài chính dài hạn. Một trong những chính sách ñể giải quyết là xây dựng một loại hình tổ chức tài chính có khả năng thu hút và cung cấp các nguồn vốn trung và dài hạn có hiệu quả cho các dự án phát triển. Tổ chức ñó chính là Ngân hàng Phát triển, và Ngân hàng Phát triển ra ñời dựa trên nhu cầu của xã hội về các tổ chức tài chính hỗ trợ cho phát triển kinh tế ñối với các mục tiêu mà ngân hàng thương mại chưa thực hiện ñược.Thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội trong tài trợ dài hạn. Bên cạnh mục tiêu hiệu quả tài chính, phát triển kinh tế ñòi hỏi phải thực hiện ñồng bộ các mục tiêu kinh tế - xã hội, như: Thay ñổi cơ cấu kinh tế, xóa ñói giảm nghèo, bảo vệ môi trường… nhằm ñảm bảo tăng trưởng kinh tế một cách bền vững.

Những công cuộc ñầu tư thực hiện nhiều mục tiêu lồng ghép như vậy, có thể phải chấp nhận mục tiêu sinh lời trực tiếp thấp so với các cuộc ñầu tư khác, cụ thể: Thứ nhất: Các dự án phát triển là rất cần thiết, nhằm thực hiện mục tiêu phá triển kinh tế. Các dự án này có khả năng sinh lời thấp, hoặc rủi ro cao, ñặc biệt là dự án trong các ngành công nghiệp mũi nhọn và vùng nông thôn rộng lớn cần nhiều vốn. Thứ hai: Nhiều ngân hàng thương mại không sẵng sàng ñầu tư vào dự án phát triển do phần lớn các khoản tín dụng ñòi hỏi phải có tài sản thế chấp và phải ñạt ñược hiệu quả tài chính theo cơ chế thị trường. Sự khan hiếm nguồn vốn nói chung và nguồn vốn dài hạn nói riêng làm cho lãi suất các nguồn tài chính này trở lên rất cao, không thích hợp với các dự án dài hạn có tỷ lệ sinh lời thấp, song lại ñóng vai trò quan trọng ñối với phát triển kinh tế.

Ngân hàng Phát triển là một tổ chức tài chính thực hiện chính sách tài trợ ưu tiên có hạn chế của Chính phủ nhằm thực hiện các công cuộc ñầu tư ñặc biệt. Các hoạt ñộng nhằm mục tiêu phi lợi nhuận càng nhiều, tính hỗ trợ càng phải cao. Lương Quang Hưng – Luận văn thạc sỹ kinh tế Khóa 15 – Ngân hàng – ðại học Kinh tế TP.HCM Trang 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] [Type the document title] Tính chất các khoản tài trợ của Ngân hàng Phát triển ñòi hỏi phải có sự hỗ trợ từ Chính phủ cho Ngân hàng Phát triển và hoạt ñộng của ngân hàng phải ñược ñặt dưới sự kiểm soát của Chính phủ. Lãi suất thấp, thời hạn cho vay dài, chấp nhận rủi ro lớn và ñiều kiện tài trợ ưu ñãi sẽ khuyến khích ñầu tư song yêu cầu có nguồn tài chính ưu ñãi từ Chính phủ.

Vì vậy, tín dụng ưu ñãi có khả năng gây ra lãng phí trong sử dụng nguồng lực. Lãi suất cho vay thấp sẽ dẫn ñến lãi suất huy ñộng tiết kiệm thấp hoặc cấp bù lãi suất và như vậy có khả năng làm triệt tiêu nhiều nguồn tiết kiệm chuy chuyển qua các trung gian tài chính, gây thiếu hụt cho vay. Do vậy, chính sách tín dụng ưu ñãi luôn ñi kèm với chính sách hạn chế tín dụng. Các nguồn ưu ñãi này cần phải ñược phân bổ cho các ngành, lĩnh vực ñược ưu tiên và phải ñược kiểm soát chặt chẽ.Yêu cầu thực thực hiện các mục tiêu phát triển có hiệu quả.

Một dự án phát triển thường chứa nhiều mục Tiêu mà các mục tiêu này trong nhiều trường hợp lại làm giảm quy mô của nhau. ðiều ñó gây cản trở hoạt ñộng của các thể chế tài chính theo cơ chế thị trường. Vì vậy, lý do ñể sử dụng nguồn vốn tín dụng trong tài trợ cho các dự án phát triển là: Thứ nhất: Thông thường, ngân sách dành cho ñầu tư phát triển là không ñáp ứng ñủ nhu cầu cần thiết, nên phải sử dụng ưu tiên cho các dự án không thể hoàn lại vốn. Trong khi ñó, nhiều dự án phát triển tạo nguồn thu trực tiếp, có khả năng hoàn trả, có thể và cần thiết phải tiếp cận với nguồn vốn tín dụng.

Yêu cầu hoàn trả gốc và lãi buộc chủ ñầu tư phải tìm kiếm và thực hiện các dự án có hiệu quả tài chính rõ ràng dù rằng mức sinh lời thấp hoặc rủi ro cao, ñồng thời phải thực hiện các giải pháp tăng tính hiệu quả tài chính của dự án. Thứ tư: Phương pháp tài trợ bằng cách cho vay có nhiều ưu thế. Trước hết, vốn của Nhà nước thường ñược cộng thêm vốn ñối ứng huy ñộng trên thị trường, tạo ñiều kiện mở rộng quy mô tài trợ cho các dự án phát triển. Kết quả của việc hoàn trả là nguồn vốn của Nhà nước lại ñược tái tạo, tiếp tục một hoạt ñộng tài trợ mới.

Lương Quang Hưng – Luận văn thạc sỹ kinh tế Khóa 15 – Ngân hàng – ðại học Kinh tế TP.HCM Trang 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] [Type the document title] Tài trợ ưu ñãi qua chương trình tín dụng của Chính phủ ñược thực hiện có hiệu quả thông qua hoạt ñộng của Ngân hàng Phát triển. Ngoài việc cung cấp các nguồn trung và dài hạn cho các dự án, Ngân hàng Phát triển còn cung cấp với một số các ñiều kiện ưu ñãi mà các tổ chức tín dụng hoạt ñộng theo cơ chế thị trường không thể thực hiện ñược. Như vậy, Ngân hàng Phát triển ñược thành lập nhằm tài trợ các loại hình ñầu tư phát triển có hiệu quả tài chính. Vai trò của Ngân hàng Phát triển.