Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LOẠI HÌNH DU LỊCH VÀ DU LỊCH THỂ THAO 1. Du lịch và loại hình du lịch 1. Một số khái niệm cơ bản về du lịch 1.
Du lịch Hiện nay, ngành du lịch đã và đang trở thành một hiện tượng kinh tế – xã hội phổ biến, là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, quan trọng của nhiều quốc gia trên thế giới và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Hội đồng Lữ hành và Du lịch quốc tế (World Travel and Tourism Council – WTTC) cũng đã công nhận du lịch là một trong những ngành kinh tế lớn nhất thế giới, vượt trên cả ngành sản xuất ôtô, thép, nông nghiệp, điện tử. Song cho đến nay, khái niệm du lịch vẫn được hiểu theo rất nhiều khía cạnh, nhiều cách khác nhau tại các quốc gia và các tổ chức,. Giáo sư - tiến sĩ Berneker – một vị chuyên gia hàng đầu về du lịch trên thế giới đã nhận định: “Đối với du lịch, có bao nhiêu tác giả nghiên cứu thì có bấy nhiêu định nghĩa”.
Và sau đây là một số khái niệm về du lịch đã được công nhận và sử dụng rộng rãi. Theo Tổ chức du lịch thế giới (United Nations World Tourism Organization – UNWTO, một tổ chức thuộc Liên Hợp Quốc đã định nghĩa: “Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn; cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trường sống khác hẳn nơi định cư” [12; tr. Ông Michael Coltman - nhà kinh tế học người Mỹ nghiên cứu về du lịch đưa ra một định nghĩa ngắn gọn: “Du lịch là sự kết hợp và tương tác của bốn nhóm nhân tố trong quá trình phục vụ du khách, bao gồm: du khách, nhà cung ứng dịch vụ, cư dân sở tại và chính quyền nơi đón khách du lịch”.
Cả bốn nhóm nhân tố này tương tác với nhau hình thành nên hoạt động "du lịch". 9 Còn theo Luật du lịch Việt Nam 2017 (Luật số: 09/2017/QH14, ngày 19/06/2017) đã đưa ra khái niệm về du lịch như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác”[14; tr. Như vậy, du lịch được hiểu và định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, tuy nhiên chúng ta có thể hiểu du lịch là một hoạt động của con người rời khỏi nơi cư trú thường xuyên đến một nơi khác và lưu trú qua đêm tạm thời trong thời gian rảnh rỗi nhằm mục đích phục hồi sức khỏe, nâng cao hiểu biết, nhận thức về thế giới xung quanh, có hoặc không kèm theo việc tiêu thụ một số giá trị tự nhiên, kinh tế, văn hóa và dịch vụ bổ sung khác do các cơ sở cung cấp. Sản phẩm du lịch Để định nghĩa lại một cách bao quát và trọn vẹn ý nghĩa của sản phẩm du lịch, Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) đã nhận định: “Sản phẩm du lịch là sự tổng hợp của 3 nhóm nhân tố cấu thành, bao gồm: Hệ thống dịch vụ, quản lý điều hành; tài nguyên du lịch; hệ thống cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật” [12; tr.
Luật Du lịch Việt Nam 2017 cũng đã đưa ra một khái niệm về sản phẩm du lịch như sau: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác các giá trị tài nguyên du lịch để thoả mãn nhu cầu của khách tham quan” [14; tr. Như chúng ta đã biết, sản phẩm nói chung là bất cứ hàng hóa, sản phẩm gì được sản xuất ra và đưa vào thị trường nhằm thu hút sự chú ý mua sắm, sử dụng hay tiêu dùng nhằm thỏa mãn được nhu cầu, thị hiếu hay mong muốn của người dùng sản phẩm. Sản phẩm có thể là những vật thể hữu hình hoặc là các dịch vụ, sự kiện, ý tưởng,… Từ đó có thể hiểu “sản phẩm du lịch” chính là những vật thể hữu hình hoặc các dịch vụ mà một tổ chức về du lịch đưa ra thị trường nhằm mục đích phục vụ, thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Do tính phức tạp về văn hóa - xã hội, thị hiếu của con người mà sản phẩm du lịch là những sản phẩm độc đáo, phong phú và luôn không ngừng đổi mới theo nhu cầu của khách du lịch và sự phát triển của kinh tế kinh tế, đời sống… Để tạo nên một sản phẩm du lịch cần có sự khai thác kì 10 công các nguồn lực về tự nhiên, xã hội; sử dụng các nguồn lực như lao động con người, cơ sở vật chất – kĩ thuật, trang thiết bị… của một vùng hoặc một quốc gia nhất định.
Nói tóm lại, sản phẩm du lịch bao gồm: Tài nguyên du lịch và các dịch vụ, hàng hóa du lịch. Sản phẩm du lịch nằm trong tổng thể ngành du lịch và cũng là nhân tố quyết định đến phần lớn doanh thu của ngành du lịch. Khách du lịch Việc xác định những đối tượng nào là khách du lịch có nhiều quan điểm khác nhau. Ở đây cần phân biệt giữa khách du lịch, khách thăm quan và lữ khách dựa vào các tiêu thức sau: Mục đích, thời gian và không gian chuyến đi.
Tại Khoản 2 Điều 3 Luật du lịch Việt Nam 2017 quy định: “Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc để nhận thu nhập ở nơi đến”. Theo đó, khách du lịch bao gồm: khách du lịch nội địa, khách du lịch quốc tế đến Việt Nam và khách du lịch Việt Nam ra nước ngoài” [14; tr. Khái niệm loại hình du lịch 1. Loại hình du lịch Sở thích, thị hiếu và nhu cầu của du khách là hết sức đa dạng, phong phú, chính vì vậy cần phải tiến hành phân loại các loại hình du lịch, chuyên môn hóa các sản phẩm du lịch nhằm thỏa mãn cho sự lựa chọn và đáp ứng tốt nhất cho nhu cầu của du khách.
Các loại hình du lịch được định nghĩa: “Là các phương thức du lịch, các cách khai thác thị hiếu, sở thích và nhu cầu của khách hàng để đáp ứng tốt nhất mong muốn của khách hàng” [12; tr. Loại hình du lịch biểu hiện những nét đặc trưng của một nhóm khách du lịch. Tất cả khách du lịch đều không giống nhau do vậy cũng tồn tại nhiều loại hình du lịch khác nhau. Vì nhu cầu của du khách ngày càng tăng và thay đổi theo thời gian, do đó việc phân loại giúp thỏa mãn chính xác những gì mà khách hàng mong đợi.
Phân loại các loại hình du lịch [12;tr.128] Phân loại theo lãnh thổ Hiện nay, nhu cầu giải trí cũng như du lịch tăng mạnh do điều kiện kinh tế phát triển. Du lịch phân loại theo lãnh thổ hiện nay tập trung vào hai loại hình chính: 11 - Du lịch nội địa: Loại hình này chủ yếu tập trung vào du khách nội địa lựa chọn tham quan, du lịch tại tại VIệt Nam và du khách nước ngoài lựa chọn Việt Nam là điểm đến chiêm ngưỡng các danh lam, thắng cảnh. - Du lịch quốc tế: Đây là loại hình du lịch mà du khách lựa chọn điểm đến là những nơi nằm ngoài đất nước mình sinh sống để khám phá. Căn cứ vào mục đích chuyến đi - Du lịch thiên nhiên – Du lịch xanh: Là một trong các loại hình du lịch ở Việt Nam hấp dẫn những người thích tận hưởng bầu không khí ngoài trời, thích thưởng thức những phong cảnh đẹp và đời sống thực vật hoang dã.
Những người đi du lịch trong nhóm này muốn tìm đến vẻ đẹp và đời sống hoang sơ của các vườn quốc gia, các khu dự trữ sinh quyển, những nơi có phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ nhưng tĩnh lặng. - Du lịch văn hóa: Loại hình này thu hút những người mà mối quan tâm chủ yếu của họ là các truyền thống lịch sử, phong tục tập quán, nét đẹp văn hóa nghệ thuật… của điểm đến. Những du khách này sẽ thăm quan, tìm hiểu tại các viện bảo tàng, nghỉ tại các quán trọ đồng quê, tham dự các lễ hội truyền thống và các sinh hoạt văn hóa nghệ thuật dân gian cùng người dân địa phương. - Du lịch xã hội: Loại hình này hấp dẫn những người mà đối với họ sự tiếp xúc, giao lưu với những người khác là quan trọng nhất.
Họ muốn được đồng hành với các thành viên của một nhóm xã hội trong các tour du lịch nhằm mục đích như thiện nguyện, dự án phát triển cộng đồng,. Một số người khác lại tìm kiếm cơ hội được hòa nhập với cư dân bản xứ ở điểm đến. - Du lịch giải trí: Loại hình này nảy sinh từ nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn để phục hồi thể lực và tinh thần cho con người. Thu hút những người mà lý do chủ yếu của họ đối với chuyến đi là sự hưởng thụ và tận hưởng kỳ nghỉ.
Họ thường đến những bờ biển đẹp, tham gia vào các hoạt động như cắm trại, các trò chơi có tổ chức và học các kỹ năng mới. - Du lịch thể thao: Thu hút những người ham mê thể thao để nâng cao thể chất, sức khỏe. Du khách sẽ tham gia chơi các môn thể thao như quần vợt, bóng chuyền bãi biển, đánh golf, chạy marathon, lướt sóng, trượt tuyết, đánh golf,. là những ví dụ cho các hoạt động phù hợp với loại hình du lịch thể thao.
12 - Du lịch chuyên đề: Loại hình du lịch này liên quan đến một nhóm nhỏ, ít người đi du lịch với cùng mục đích chung hoặc mối quan tâm đặc biệt nào đó chỉ đối với riêng họ. Có thể kể đến các ví dụ như một nhóm sinh viên đi tour thực tập chuyên môn, một nhóm du khách tìm hiểu văn hóa của dân tộc Lô Lô tại Hà Giang hoặc mục đích khám phá ẩm thực Tây Bắc,. - Du lịch tôn giáo: Là một trong các loại hình du lịch thỏa mãn nhu cầu tín ngưỡng đặc biệt của những người theo các đạo phái khác nhau. Nó bộc lộ trong các cuộc hành hương đến những nơi có ý nghĩa tâm linh hay những địa điểm tôn giáo được tôn kính.
Đây là loại hình du lịch lâu đời nhất và vẫn còn phổ biến đến ngày nay.