CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ NỮ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO QUAN ĐIỂM BÌNH ĐẲNG GIỚI 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong suốt quá trình cách mạng, Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm công tác phụ nữ và thực hiện mục tiêu bình đẳng giới. Chủ trương của Đảng, Nhà nước về công tác phụ nữ và bình đẳng giới được thể hiện trong các Hiến pháp, Nghị quyết Đại hội Đảng, các Nghị quyết và Chỉ thị của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác vận động phụ nữ, công tác cán bộ nữ, bình đẳng giới. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách cụ thể nhằm tạo điều kiện để phụ nữ phát triển và thúc đẩy bình đẳng giới.
Do tính chất và đặc thù nghề nghiệp của ngành GD-ĐT, số lượng nữ cán bộ, giáo viên chiếm tỉ lệ trên 72% so với tổng số đội ngũ cán bộ, viên chức toàn ngành, Vì vậy, lực lượng nữ CB, GV là lực lượng lao động chủ yếu của ngành. Do đó, vai trò của nữ cán bộ, giáo viên là hết sức to lớn, góp phần quan trọng trong việc giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục. Thực hiện chủ trương của Đảng, trong văn bản chỉ đạo, hướng dẫn quy hoạch đội ngũ cán bộ kế cận, Ngành GD&ĐT luôn luôn quán triệt quan điểm và chỉ đạo các đơn vị thực hiện bình đẳng, ưu tiên phát triển nguồn nhân lực nữ. Đội ngũ cán bộ nữ trưởng thành về số lượng, chất lượng và ngày càng có vai trò chủ động tích cực trong việc tham gia hoạch định chính sách và ra quyết định của các cấp, các ngành nhất là các vấn đề liên quan đến phụ nữ và trẻ em; có những đóng góp quan trọng trong công tác lãnh đạo và quản lý.
Bởi vậy đã có nhiều công trình nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong xã hội và các vấn đề phụ nữ giữ vị trí quản lý trong hệ thống chính trị nói chung và hệ thống trường học nói riêng như: + Cuốn sách: “ Nâng cao năng lực lãnh đạo của cán bộ nữ trong hệ thống chính trị” của Tác giả Nguyễn Đức Hạt đã góp phần làm sang tỏ vai trò, vị trí cũng như năng lực sáng tạo của phụ nữ. + Tạp chí xây dựng Đảng số 10/2013 đã nêu: “Công tác cán bộ nữ là một nội dung quan trọng trong công tác cán bộ của Đảng” và đã đề ra nhiều giải pháp để phát triển nguồn nhân lực nữ trong giai đoạn hiện nay. + Luận án tiến sỹ của tác giả Nguyễn Thị Tuyết với đề tài: “Cơ sở lý luận và 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực tiễn quản lý hoạt động NCKH ở các trường Đại học Việt Nam theo định hướng Bình đẳng giới” (2007) + Luận án tiến sỹ của tác giả Lương Hoài Nga với đề tài: “Phát triển đội ngũ nữ cán bộ quản lý các trường Đại học Y Việt Nam theo quan điểm bình đẳng giới” (2012) +Luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD mang mã số 5.03 với đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ nữ cán bộ quản lý giáo dục ở Nghệ An giai đoạn 2003 – 2010” (2004). + Luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD mang mã số 60.05 của tác giả Nguyễn Đức Dụng với đề tài: “Biện pháp phát triển đội ngũ nữ cán bộ quản lý giáo dục trường trung học cơ sở ở huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang”.
Các đề tài, luận án, luận văn trên đã đề cập vấn đề giải pháp nâng cao chất lượng QLGD, cụ thể là nâng cao chất lượng đội ngũ nữ CBQLGD. Song việc áp dụng kết quả nghiên cứu trên để phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc theo quan điểm bình đẳng giới không thật sự phù hợp. Đến thời điểm này, tại Vĩnh Phúc chưa có đề tài nào nghiên cứu vấn đề phát triển ĐN nữ CBQL trường THPT của tỉnh theo quan điểm bình đẳng giới. Thực tế, đội ngũ nữ CBQL trường THPT của tỉnh hiện nay còn thiếu về số lượng, chưa đồng đều về chất lượng và thiếu sự hợp lý trong cơ cấu đội ngũ, khó có thể đáp ứng được các mục tiêu của chiến lược quốc gia về Bình đẳng giới đến năm 2020 và đáp ứng được những yêu cầu về đổi mới GDĐT.
Vì vậy, việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT của tỉnh Vĩnh Phúc theo quan điểm bình đẳng giới trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết. Khái niệm cơ bản 1. Đội ngũ, Đội ngũ CBQL 1. Đội ngũ Theo lí luận khoa học quản lý thì đội ngũ là một đội công tác, trong đó các cá nhân kết hợp với nhau, thường xuyên trau dồi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau để đạt được mục tiêu và kế hoạch của tổ chức đặt ra.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Đội ngũ là một tập thể người gắn kết với nhau, cùng chung lý tưởng, mục đích, ràng buộc nhau về vật chất, tinh thần và hoạt động theo một nguyên tắc”. [2, tr 9] 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đối với nhà trường phổ thông, đội ngũ là một trong những thành tố quan trọng trong cấu trúc của quá trình dạy học. Đội ngũ trong trường học bao gồm: Cán bộ quản lý các cấp trong trường học, nhà giáo (giáo viên, giảng viên), nhân viên phục vụ các hoạt động giáo dục trong nhà trường. Tóm lại, đội ngũ là tập hợp gồm nhiều cá thể, hoạt động qua sự phân công, hợp tác lao động, có chung mục đích, lợi ích và ràng buộc với nhau bằng trách nhiệm pháp lý.
Đội ngũ nữ CBQL trường THPT Cán bộ quản lý là người tham gia các hoạt động quản lý. Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: “Hoạt động quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra”[14, tr. Theo tác giả Bùi Hiển, Nguyễn Văn Giao thì: “Người quản lý là người làm công việc lao động, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục [21, tr38]. Điều 16 của luật Giáo dục 2005 đã nêu rõ: “Cán bộ QLGD giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục”.
Trong trường THPT thì đội ngũ CBQL là những người đứng đầu các nhà trường gồm Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng chịu trách nhiệm lãnh đạo, quản lý, điều hành các hoạt động của nhà trường. * Đội ngũ nữ CBQL trường THPT Đội ngũ nữ CBQL trường THPT là một bộ phận trong đội ngũ cán bộ, viên chức của nhà trường, giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản lý, điều hành các hoạt động giáo dục. Nữ CBQL trường THPT là một bộ phận không thể thiếu để tạo nên cấu trúc bền vững của sự phát triển nhà trường và xã hội. Đây là đội ngũ CBQL của nhà trường giữ các vị trí quản lý là Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng.
Khái niệm phát triển nguồn nhân lực, phát triển ĐN nữ CBQL trường THPT 1. Phát triển nguồn nhân lực Theo từ điển Từ và ngữ Hán Việt của tác giả Nguyễn Lân: “Phát triển” là mở rộng ra, làm cho mạnh hơn nên, tốt hơn nên. Theo lý luận của Phép biện chứng “mọi sự vật, hiện tượng, con người, xã hội dưới tác động của bên ngoài làm cho biến đổi tăng tiến đều được coi là phát triển”. 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo tác giả Phan văn Kha thì: “Nguồn nhân lực là tiềm năng lao động của con người trên các mặt số lượng, cơ cấu và chất lượng, bao gồm phẩm chất và năng lực đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội trong phạm vi quốc gia” [24,tr.16] Theo các tác giả Đỗ Minh Cương, Nguyễn Thị Doan: “Phát triển nguồn nhân lực là tạo ra sự tăng trưởng bền vững về hiệu năng của mỗi thành viên người lao động và hiệu quả chung của tổ chức, gắn với việc không ngừng tăng lên về chất lượng và số lượng của ĐN cũng như chất lượng sống của nhân lực”[18, tr.
Phát triển nguồn nhân lực là quá trình tạo ra sự biến đổi, chuyển biến số lượng, cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực nguồn nhân lực phù hợp với từng gia đoạn phát triển KT-XH ở các cấp độ khác nhau đáp ứng nhu cầu nhân lực cần thiết cho các lĩnh vực hoạt động lao động và đóng góp chung cho sự phát triển của xã hội. Phát triển nguồn nhân lực là một quá trình được diễn tiến không ngừng, bao gồm các hoạt động sau: Xây dựng quy hoạch nguồn nhân lực: Nhằm đảm bảo nhu cầu nhân sự luôn được đáp ứng một cách liên tục có chất lượng. Tạo nguồn: Là việc lập một danh sách – chính xác hơn là chuẩn bị một nhóm nhân sự – các ứng cử viên tương ứng với kế hoạch nguồn nhân lực. Lựa chọn: Được tiến hành bằng cách xem xét các đơn xin việc, các bản lý lịch, các cuộc phỏng vấn hoặc các trắc nghiệm kỹ năng và các kiểm tra tham chiếu khác để đánh giá và các thẩm định công việc của ứng viên để lựa chọn vào vị trí công việc.
Đào tạo, bồi dưỡng: Nhằm nâng cao năng lực, khả năng cống hiến của mỗi thành viên cho kết quả hoạt động của tổ chức. Đánh giá (Thẩm định kết quả công tác) Là việc so sánh kết quả hoàn thành công việc cá nhân được giao với các tiêu chuẩn hoặc mục đích đã được xác định cho vị trí làm việc đó. Đề bạt, thuyên chuyển, giáng cấp và sa thải: Những hoạt động này phản ánh giá trị (vị trí, vai trò) của một thành viên đối với tổ chức thông qua hoạt động đánh giá thường xuyên, định kỳ trong tổ chức. Tóm lại: phát triển nguồn nhân lực là tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng cho nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực bao gồm cả ba mặt: phát triển sinh thể, phát triển nhân cách và tạo môi trường xã hội cho nguồn nhân lực.
19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phát triển ĐN nữ CBQL trường THPT Phát triển đội ngũ nữ CBQL trường THPT là tổng thể các hình thức, phương pháp, chính sách và giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng cho đội ngũ nhằm đạt được mục đích đủ về số lượng, đảm bảo chất lượng, phù hợp về cơ cấu, tức là tạo ra giá trị mới cho đội ngũ nữ CBQL trường THPT để đội ngũ đó có được những thay đổi theo chiều hướng tích cực. Làm cho đội ngũ không ngừng phát triển về mọi mặt, đáp ứng yêu cầu đổi mới theo xu hướng hiện đại và xu hướng hội nhập.