Chương 1. Cơ sở lý luận về việc phát triển đội ngũ giáo viên Trƣờng Trung cấp chuyên nghiệp. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên Trƣờng Trung cấp GTVT miền Bắc. Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trƣờng Trung cấp GTVT Miền Bắc.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Quản lý là một hoạt động mang tính lịch sử xã hội, nhờ có hoạt động quản lý mà hội loài ngƣời không ngừng vận động và phát triển. Các nhà triết học tƣ sản cho rằng, quản lý có vai trò quyết định đến năng suất lao động; Mác – Ăng ghen trong quá trình nghiên cứu nền sản xuất tƣ bản chủ nghĩa đã rút ra kết luận: một trong những yếu tố quyết định đối với sự phát triển của nền sản xuất tƣ bản là nhờ có vai trò của hoạt động quản lý. Vận dụng và phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò của hoạt động quản lý, sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có con ngƣời xã hội chủ nghĩa" cán bộ cách mạng theo Hồ Chí Minh phải có tiêu chuẩn "vừa hồng, vừa chuyên" [22], thực sự mối quan hệ đó là "đức" và "tài" trong nhân cách con ngƣời, trong đó đức là gốc, còn năng lực của con ngƣời không phải là hoàn toàn tự nhiên mà có, nó còn do học tập, công tác và rèn luyện mới thành.
Xuất phát từ quan điểm "coi con ngƣời là động lực trực tiếp của sự phát triển và cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục là quốc sách hàng đầu". Ngày nay đất nƣớc ta đã và đang hội nhập với thế giới một cách mạnh mẽ và sâu rộng, thì lúc này vai trò của giáo dục đóng vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển đất nƣớc. Theo quan điểm về giáo dục của UNESCO chỉ rõ "Không có một sự tiến bộ nào, sự thành đạt nào có thể tách khỏi sự tiến bộ và thành đạt trong lĩnh vực giáo dục của quốc gia đó. Những quốc gia nào coi nhẹ giáo dục hoặc không đủ tri thức và khả năng cần thiết tiến hành sự nghiệp giáo dục một cách hiệu quả thì số phận quốc gia đó xem nhƣ đã an bài và điều đó còn tồi tệ hơn sự phá sản" [2, Tr.
Do vậy, để phát triển đội ngũ này trong nhiều năm qua Đảng và Nhà nƣớc ta đã có những chủ trƣơng chính sách đối với ngành giáo dục từ Trung ƣơng đến cở sở nhằm đẩy mạnh công tác đào 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tạo, bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên mà cụ thể là chỉ thị 40 của Ban bí thƣ "về việc xây dựng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục", nghị quyết đại hội Đảng cộng sàn Việt Nam lần XI cũng đã nêu rõ: ".Coi trọng công tác đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức, trước hết là cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý về đường lối, chính sách về kiến thức và kỹ năng quản lý hành chính nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội trong đièu kiện cơ chế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế". Trên cơ sở nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chiến lƣợc phát triển giáo dục 2001 - 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, các giải pháp phát triển giáo dục đƣợc nêu trong chiến lƣợc có giải pháp "Đổi mới quản lý giáo dục", trong đó xác định: "Đổi mới cơ chế và phƣơng thức quản lý giáo dục theo hƣớng phân cấp một cách hợp lý nhằm giải phóng và phát huy mạnh mẽ tiềm năng, sức sáng tạo, tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp và mỗi cơ sở giáo dục, giải quyết một cách có hiệu quả những bất cập của toàn hệ thống trong quá trình phát triển". Cụ thể là: Xây dựng và chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, đào tạo, bồi dƣỡng, đào tạo lại và thƣờng xuyên đội ngũ cán bộ, giáo viên về kiến thức, kỹ năng chuyên môn, kỹ năng quản lý và rèn luyện phẩm chất đạo đức đồng thời điều chỉnh sắp xếp lại cán bộ theo yêu cầu mới phù hợp với năng lực và phẩm chất của từng ngƣời. Mục tiêu thƣờng xuyên là đào tạo, bồi dƣỡng và phát triển đội ngũ giáo viên Trƣờng Trung cấp GTVT về kiến thức, khả năng chuyên môn, kỹ năng quản lý có tính chuyên nghiệp cao, đủ sức thực hiện yêu cầu nhiệm vụ trƣớc mắt cũng nhƣ lâu dài trong sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho ngành đƣờng bộ.
Một số khái niệm cơ bản đƣợc sử dụng trong luận văn 1. Giáo viên và đội ngũ giáo viên 1.1 Giáo viên Giáo viên trong các cơ sở Giáo dục và đào tạo lànhững “Nhà sƣphạm, nhà khoa học, nhà hoạt động chính trị xã hội” có nhiệm vụgiảngdạy và giáo dục 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com HS - SV, đồng thời họ phải có phẩm chất chính trị, phẩm chất đạo đức. Ngƣời GV phải ý thức đƣợc trách nhiệm công dân, phải nắm đƣợc chủ chƣơng , chính sách của Đảng và nhà nƣớc. Trong quá trình đào tạo , GV vừa là khách thể quản lý và cũng là chủ thể quảnlý của quá trình đó.
Theo điều 70 Luật Giáo dục (2005) qui định: 1. Nhà giáo là ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng, cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: - Phẩm chất, đạo đức, tƣ tƣởng tốt; - Đạt trình độ chuẩn đƣợc đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ; - Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp; - Lý lịch bản thân rõ ràng. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên.
Nhƣ vậy, có thể hiểu giáo viên là nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy trong các cơ sở giáo dục. Theo quyết định số 538/TCCP-TC ngày 19/12/1995 của Ban tổ chức Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ), giáo viên trong các trƣờng phổ thông, giáo dục nghề nghiệp đƣợc xếp ở ba ngạch: giáo viên, giáo viên chính, giáo viên cao cấp. Đội ngũ giáo viên - Đội ngũ: theo Từ điển bách khoa Việt Nam "Đội ngũ là khối đông ngƣời cùng chức năng hoặc nghề nghiệp thành lực lƣợng" [31, Tr. Theo định nghĩa này thì đội ngũ là sự gắn kết những cá thể vào với nhau, cùng có chung mục đích, có lợi ích chung và ràng buộc với nhau bằng trách nhiệm pháp lý.
Đội ngũ giáo viên trƣờng TCCN bao gồm: + Cán bộ quản lý các cấp trong trƣờng học; + Nhà giáo (giáo viên, nghệ nhân, thợ lành nghề) + Nhân viên phục vụ các hoạt động giáo dục trong trƣờng học 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Qua đó ta có thể hiểu đội ngũ của một tổ chức cũng chính là nguồn nhân lực của tổ chức đó. Đó là những ngƣời có chung mục đích, lợi ích và ràng buộc với nhau bằng trách nhiệm pháp lý, đó là sự gắn kết những cá thể với nhau, hoạt động thông qua sự phân công và hợp tác lao động. - Đội ngũ giáo viên: là tập hợp các nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong các cơ sở giáo dục Đội ngũ giáo viên nằm trong đội ngũ nhà giáo thuộc ngành giáo dục – đào tạo. Do yêu cầu nhiệm vụ nên đội ngũ giáo viên có nhiều chủng loại: Đội ngũ giáo viên tham gia công tác quản lý nhà trƣờng, tham mƣu cho cấp ủy, lãnh đạo, ngành giáo dục – đào tạo hoạch định chính sách vĩ mô về giáo dục – đào tạo nghề nghiệp và thực thi chính sách giáo dục – đào tạo.
Đội ngũ giáo viên tham gia công tác quản lý khoa, phòng, đơn vị thực nghiệm, thực hành, tham mƣu cho lãnh đạo nhà trƣờng, tham gia quản lý hoạt động chuyên môn, nâng cao chất lƣợng chuyên môn, thực hành, thực tập kỹ năng nghề nghiệp, biên soạn giáo trình, giáo án, đề tài nghiên cứu khoa học, quản lý giáo viên, học sinh trong đơn vị theo thẩm quyền, theo phân cấp quản lý. Đội ngũ giáo viên cơ hữu theo chuyên ngành thuộc biên chế của khoa, phòng, đơn vị thực nghiệm, thực hành. Phát triển và phát triển đội ngũ 1. Phát triển Theo quan điểm triết học: Khái niệm phát triển là khái niệm chỉ sự vận động theo chiều hƣớng tiến lên, cái mới, cái tiến bộ ra đời thay thế cái cũ, cái lạc hậu.
Theo Từ điển bách khoa Việt Nam: Phát triển là "biến đổi hoặc làm cho nó biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp hay rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp" [31, Tr. 759] Phát triển trong giáo dục đƣợc hiểu là quá trình học tập nhằm mở ra cho những cá nhân những công việc mới dựa trên những định hƣớng tƣơng lai 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của tổ chức. Từ những cách tiếp cận trên thì mọi sự vật, hiện tƣợng, con ngƣời, xã hội hoặc là biến đổi để tăng số lƣợng, thay đổi nâng lên về chất lƣợng hoặc dƣới tác động của bên ngoài làm cho biến đổi gia tăng đều đƣợc coi là sự "phát triển". Con ngƣời là yếu tố hợp thành của tổ chức, quản lý một tổ chức chủ yếu là quản lý con ngƣời, trong nhà trƣờng ĐNGVlà lực lƣợng chủ yếu giữ vai trò quyết định trong việc thực hiện nhiệm vụ đào tạo.
Vì vậy phát triển ĐNGV là nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng hàng đầu trong chiến lƣợc phát triển nhà trƣờng. Phát triển đội ngũ Theo quan điểm phát triển đội ngũ của ngành giáo dục: "Phát triển đội ngũ là làm sao để có một lực lƣợng những ngƣời làm giáo dục đủ về số lƣợng và đảm bảo chất lƣợng (nhân cách) đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc nói chung và yêu cầu phát triển giáo dục nói riêng". Phát triển đội ngũ là tổng thể các phƣơng pháp, biện pháp, cách thức, chính sách để hoàn thiện và nâng cao chất lƣợng đội ngũ (đủ về số lƣợng, phù hợp về cơ cấu, có trình độ chuyên môn và năng lực nghề nghiệp, phẩm chất tốt) đáp ứng yêu cầu phát triển của tổ chức. Một trong những nhiệm vụ quan trọng để phát triển giáo dục là phát triển nguồn nhân lực.
Trong phát triển nguồn nhân lực thì giáo viên đóng vai trò trung tâm, là nhân tố quan trọng quyết định chất lƣơng đào tạo của nhà trƣờng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc" ; từ xa xƣa Khổng Tử đã đúc kết cho hậu thế, cấu trúc nhân cách con ngƣời bao gồm: "Nhân, nghĩa, trí, dũng mà cốt lõi của nó là "Tài" và "Đức".