Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Mầm non theo Chuẩn Hiệu trưởng. Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Mầm non huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn Hiệu trưởng. Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý Trường Mầm non huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh theo Chuẩn Hiệu trưởng. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG MẦM NON THEO CHUẨN HIỆU TRƢỞNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Ở nước ngoài, trong những năm qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản lý đã coi yếu tố quan trọng nhất để đạt được mục tiêu quản lý là chủ thể quản lý và cũng từ đó gián tiếp nêu lên được yêu cầu về CBQL và cách thức phát triển đội ngũ CBQL. Trong cuốn sách“La gestion administrative et pédagogique des écoles” (Quản lý hành chính và sư phạm trong các nhà trường tiểu học) [39]. Tác giả Jean Valérien (1991) đã có những phân tích về vai trò, chức năng và nhiệm vụ của người Hiệu trưởng trường tiểu học; qua đó tác giả có những gợi ý các yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người hiệu trưởng trường tiểu học và phương thức phát triển đội ngũ này. Trong cuốn sách “Managing for people in Education” (Quản lý con người trong ngành giáo dục) [41], tác giả Riches, C.
đã đưa ra và phân tích các đặc điểm của những cá nhân làm việc trong ngành giáo dục cũng như đưa ra các cách thức phát triển toàn diện con người nhằm đáp ứng với các yêu cầu phát triển giáo dục trong thời kỳ mới. Ở Singapore đã có Mô hình quản lý trường học xuất sắc “Singapore School Excellence Model” (Mô hình trường học xuất sắc của Singapore) do Học viện quốc gia Singapore ấn hành năm 2008 [42] qua đó làm rõ sự thay đổi trong cách thức trường học đang được đánh giá từ năm 2000. Với việc yêu cầu tự đánh giá bằng cách sử dụng Mô hình Xuất sắc Trường học (SEM). Điều này đã tác động đến việc lãnh đạo và quản lý các trường học ở Singapore, đặc biệt các nhà lãnh đạo, quản lý nhà trường cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng trong trường học và thực sự là người dẫn đầu bằng cách tin tưởng và thực hiện nghiên túc cách đánh giá này bằng cách nâng cao năng lực của các nhà lãnh đạo, quản lý.
6 Hiện nay đã có nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm đến việc nâng cao chất lượng hoạt động lãnh đạo và quản lý của Hiệu trưởng vì nhận thấy những vai trò rất quan trọng của người Hiệu trưởng đối với sự tồn tại, phát triển của một nhà trường và là vị trí có ảnh hưởng quyết định đến chất lượng và hiệu quả các hoạt động của nhà trường; Chính vì vậy, nhằm nâng cao chất lượng các hoạt động đó để đảm bảo cho sự thành công và đạt tới mục tiêu chiến lược phát triển của các nhà trường. Đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề chất lượng hoạt động lãnh đạo, quản lý của Hiệu trưởng. Từ những năm cuối của thể kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, các nghiên cứu tập trung vào vấn đề như: + Quy trình tuyển chọn, bổ nhiệm đội ngũ Hiệu trưởng có chất lượng cho các nhà trường bằng việc nghiên cứu, công bố và áp dụng các quy định chuẩn lãnh đạo cơ sở giáo dục cho từng vùng. + Xây dựng các quy định tiêu chuẩn đào tạo Hiệu trưởng để có thể đào tạo những Hiệu trưởng đáp ứng được vai trò lãnh đạo và quản lý nhà trường, đảm bảo cho nhà trường thực hiện các nhiệm vụ giáo dục thành công.
Xây dựng và phát triển các tiêu chuẩn mà Hiệu trưởng phải đạt được để thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý nhà trường trong điều kiện hiện nay và thực tế đơn vị. + Tiêu chuẩn về năng lực và các kỹ năng, phong cách lãnh đạo cần có để đảm bảo thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ của người đứng đầu nhà trường. + Những vẫn đề nghiên cứu về chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL giáo dục phải được phát triển và cập nhật như thế nào để đáp ứng với sự phát triển của KH&CN trong xu thế hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa trên cơ sở so sánh các chương trình bồi dưỡng đội ngũ Hiệu trưởng của nhiều nước trên thế giới. Như ở Đại học Nam Florida đã quy định Chuẩn chương trình đào tạo cho nhà quản lý trường học và hiệu trưởng là chương trình tích hợp gồm mười một vùng kiến thức và kỹ năng theo bốn lĩnh vực lớn như sau: lãnh đạo chiến lược; lãnh đạo tổ chức; lãnh đạo giáo dục; lãnh đạo chính trị 7 và cộng đồng.
Chương trình đào tạo nhà lãnh đạo trường học theo các nhóm năng lực sau: năng lực sư phạm, giáo dục và thiết lập; năng lực lãnh đạo; năng lực tổ chức; năng lực kiểm soát; năng lực tư vấn. Chương trình đào tạo nhà quản lý, nhà lãnh đạo trường học theo các năng lực: năng lực lãnh đạo, năng lực xã hội, năng lực cá nhân, năng lực giáo dục, năng lực phát triển trường học, năng lực tổ chức quản lý; và chuẩn chương trình đào tạo CBQL trường học cung cấp cho những người kế cận lãnh đạo trường học các năng lực lãnh đạo và quản lý. Vẫn đề phát triển giáo dục, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường đã đề cập đến vai trò, chức trách, nhiệm vụ và hoạt động “nghề nghiệp” của Hiệu trưởng trong nhiều công trình đã nghiên cứu. Các nghiên cứu có mục tiêu là tìm cách nâng cao chất lượng để lãnh đạo và quản lý của các nhà quản lý trường học nhằm đáp ứng những yêu cầu của quản lý trường học, đảm bảo cho các nhà trường thực thi tốt nhất sứ mạng đào tạo nhân lực để phục vụ phát triển KT-XH và đảm bảo an ninh - quốc phòng của mỗi quốc gia.
Một xu thế đã diễn ra và sẽ tiếp tục diễn ra trong quá trình cải tiến phương pháp và cách thức tổ chức hoạt động giáo dục tại các quốc gia là thực hiện việc quản lý dựa trên các quy định tiêu chuẩn. Vì vậy đã có khá nhiều nghiên cứu xung quanh những vấn đề chất lượng hoạt động của các Hiệu trưởng so với chuẩn đã đề ra. Ở trong nước: Nhằm tạo cơ sở cho hoạt động phát triển đội ngũ Hiệu trưởng các trường phổ thông, từ năm 2009 Bộ GD&ĐT đã tổ chức nghiên cứu, xây dựng và ban hành Chuẩn Hiệu trưởng trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học [4]. Năm 2011 Bộ GD&ĐT đã ban hành Chuẩn Hiệu trưởng trường tiểu học [5] và Chuẩn Hiệu trưởng trường mầm non [6].
Đến năm 2018, Bộ GD&ĐT ban hành Chuẩn Hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông [9], Thông tư này thay thế Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định Chuẩn Hiệu trưởng trường trung 8 học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học. Năm 2018 Bộ GD&ĐT cũng ban hành Chuẩn Hiệu trưởng cơ sở giáo dục mầm non [10], Thông tư này thay thế Thông tư số 17/2011/TT-BGDĐT ngày 14 tháng 4 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định Chuẩn hiệu trưởng trường mầm non. Quy định này áp dụng đối với hiệu trưởng trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ thuộc hệ thống giáo dục quốc dân (sau đây gọi chung là cơ sở giáo dục mầm non) và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Mục đích ban hành quy định Chuẩn Hiệu trưởng cơ sở giáo dục mầm non là để Hiệu trưởng cơ sở giáo dục mầm non tự đánh giá phẩm chất, năng lực; xây dựng và thực hiện kế hoạch rèn luyện phẩm chất, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; làm căn cứ để các cơ quan quản lý nhà nước đánh giá phẩm chất, năng lực của hiệu trưởng cơ sở giáo dục mầm non; xây dựng và thực hiện chế độ, chính sách phát triển đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non; lựa chọn, sử dụng đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non cốt cán; làm căn cứ để các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục xây dựng, phát triển chương trình và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng phát triển phẩm chất, năng lực quản trị nhà trường cho đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non; làm căn cứ để các phó hiệu trưởng thuộc diện quy hoạch chức danh hiệu trưởng; giáo viên thuộc diện quy hoạch chức danh hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng tự đánh giá, xây dựng và thực hiện kế hoạch rèn luyện, học tập phát triển phẩm chất, năng lực quản trị nhà trường.
Vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các cơ sở giáo duc đã có nhiều công trình nghiên cứu. Tuy nhiên, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, đặc biệt đối với giáo dục mầm non, vấn đề phát triển ĐNCBQL trường mầm non theo chuẩn hiệu trưởng luôn luôn là vấn đề cần được tiếp tục quan tâm, nghiên cứu. Việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp phát triển ĐNCBQL trường mầm non là hết sức cần thiết. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Phát triển Về phát triển có nhiều cách hiểu tùy theo việc xem xét vấn đề từ những cấp độ khác nhau. Trong lịch sử triết học, quan điểm siêu hình xem sự phát triển chỉ là sự tăng, giảm thuần túy về lượng, không có sự thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng. Đối lập với quan điểm siêu hình, trong phép biện chứng duy vật trong Triết học Mác - Lênin phản ánh đặc trưng biện chứng phổ quát nhất của thế giới. Mọi sự vật, hiện tượng luôn vận động, biến đổi không ngừng về phương diện bản chất của mọi sự vận động, biến đổi của thế giới có xu hướng phát triển thống nhất với nhau, bởi vì các sự vật tồn tại trong mối liên hệ phổ biến, nhờ có mối liên hệ đó mới có tác động qua lại (tự thân hoặc từ ngoại cảnh) để tạo ra sự vận động để phát triển.
Trong đó, vận động là mọi biến đổi nói chung, không tính đến xu hướng, kết quả của những biến đổi; còn phát triển không khái quát mọi vận động mà chỉ khái quát những sự vận động đi lên, làm xuất hiện cái mới, cái tiến bộ thay thế cái cũ, cái lạc hậu.